BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC HUẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

LÊ THỊ NGỌC ANH

NGHIÊN CỨU NĂNG LỰC CẠNH TRANH
CỦA ĐIỂM ĐẾN DU LỊCH THỪA THIÊN HUẾ, VIỆT NAM

Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
Mã số : 9340101

LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH

Người hướng dẫn khoa học
PGS.TS. BÙI THỊ TÁM
PGS. TS. NGUYỄN ĐĂNG HÀO

Huế - Năm 2019


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu độc lập của tôi. Các số liệu,
kết quả nghiên cứu, điều tra nêu trong luận án là trung thực. Kết luận khoa học
của luận án chưa từng được ai công bố trong các công trình khác.
TÁC GIẢ LUẬN ÁN

Lê Thị Ngọc Anh

i



European Competitiveness Report (Báo cáo về Năng lực cạnh
tranh của Châu Âu)

Huế
Hội An
LTCT

Thừa Thiên Huế
Quảng Nam
Lợi thế cạnh tranh

NLCT

Năng lực cạnh tranh

PCI

Provincial Competitiveness Index (Chỉ số năng lực cạnh tranh
cấp tỉnh)

TDCA

Tourism Destination Competitiveness and Attractiveness (Khả
năng thu hút và khả năng cạnh tranh của điểm đến du lịch)

TNDL

Tài nguyên du lịch


Lời cảm ơn ............................................................................................................... ii
Danh mục các từ viết tắt ......................................................................................... iii
Mục lục ................................................................................................................... iv
Danh mục các bảng .............................................................................................. viii
Danh mục các sơ đồ, biểu đồ................................................................................... x
PHẦN I. MỞ ĐẦU ................................................................................................. 1
1. Lý do chọn đề tài ................................................................................................. 1
2.. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài........................................................................... 5
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ....................................................................... 5
4. Những đóng góp mới của luận án ....................................................................... 7
5. Kết cấu của luận án.............................................................................................. 9
PHẦN II. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU .............................................................. 11
CHƯƠNG 1. TỔNG LƯỢC VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU ............................ 11
1.1 Một số khái niệm cơ bản liên quan ................................................................. 11
1.1.1 Khái niệm điểm đến, điểm đến du lịch và điểm đến du lịch địa phương ..... 11
1.1.2 Khả năng thu hút của điểm đến du lịch ........................................................ 14
1.1.3 Hình ảnh điểm đến........................................................................................ 15
1.1.4 Năng lực cạnh tranh và các cấp độ cạnh tranh ............................................. 16
1.1.5 Lợi thế cạnh tranh và lợi thế so sánh ............................................................ 21
1.2 Năng lực cạnh tranh của điểm đến du lịch ...................................................... 24
1.2.1 Khái niệm năng lực cạnh tranh của điểm đến du lịch .................................. 24
1.2.2 Các yếu tố cơ bản cấu thành năng lực cạnh tranh điểm đến ........................ 26
1.2.3 Mối quan hệ giữa khả năng thu hút và năng lực cạnh tranh của điểm đến .. 27
1.3. Các mô hình đánh giá năng lực cạnh tranh điểm đến .................................... 29
1.3.1 Các nghiên cứu ngoài nước .......................................................................... 29
1.3.2 Các nghiên cứu trong nước ......................................................................... 34
1.4 Các mô hình lý thuyết về năng lực cạnh tranh điểm đến quốc gia và điểm đến
địa phương ............................................................................................................. 35
1.5 Một số cách tiếp cận khác về phân tích điểm đến cạnh tranh ......................... 39
Tiểu kết Chương 1 ................................................................................................. 52

tranh của điểm đến du lịch Huế ........................................................................... 105
3.4.2 Đánh giá chung về năng lực cạnh tranh của điểm đến du lịch Huế so với các
điểm đến du lịch Đà Nẵng và Hội An ................................................................. 112

v


CHƯƠNG 4. MỘT SỐ GIẢI PHÁP VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH NHẰM
NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA ĐIỂM ĐẾN DU LỊCH
THỪA THIÊN HUẾ .......................................................................................... 115
4.1 Định hướng phát triển du lịch Thừa Thiên Huế đến năm 2020 và tầm nhìn đến
2030 ..................................................................................................................... 115
4.1.1 Quan điểm và mục tiêu phát triển du lịch Thừa Thiên Huế ....................... 115
4.1.2 Các định hướng phát triển du lịch Thừa Thiên Huế ................................... 115
4.2. Các giải pháp chiến lược nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của điểm đến
Huế....................................................................................................................... 118
4.2.1. Hoàn thiện và triển khai thực hiện quy hoạch phát triển du lịch tỉnh Thừa
Thiên Huế ............................................................................................................ 119
4.2.2 Tăng cường thu hút các nguồn vốn đầu tư phát triển du lịch theo hướng xã
hội hóa ................................................................................................................. 120
4.2.3 Đầu tư xây dựng hệ thống cơ sở hạ tầng điện- đường- giao thông- thông tin
liên lạc nhằm tạo tính thuận lợi, xuyên suốt cho hoạt động du lịch .................... 121
4.2.4 Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực du lịch ............................................. 122
4.2.5 Củng cố và phát triển các quan hệ hợp tác khu vực, quốc gia và quốc tế .. 123
4.3 Các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của điểm đến Huế
............................................................................................................................. 124
4.3.1 Nhóm giải pháp về tăng cường hoạt động quản lý điểm đến ..................... 124
4.3.2 Nhóm giải pháp về phát triển và hoàn thiện các dịch vụ du lịch chủ yếu .. 128
4.3.3 Nhóm các giải pháp về cải thiện các dịch vụ mua sắm .............................. 131
4.3.4 Nhóm giải pháp về quản lý và phát huy các giá trị tài nguyên du lịch ...... 132

Bảng 1.1.

Tổng hợp một số cách tiếp cận trong nghiên cứu năng lực cạnh tranh
......................................................................................................... 44

Bảng 1.2.

Tổng hợp một số cách tiếp cận mở rộng trong nghiên cứu năng lực
cạnh tranh điểm đến du lịch............................................................. 50

Bảng 2.1:

Tình hình phát triển kinh tế xã hội tỉnh Thừa Thiên Huế
giai đoạn 2015- 2017 ....................................................................... 55

Bảng 2.2

Một số chỉ tiêu phát triển du lịch Thừa Thiên Huế 2012-2017 ....... 62

Bảng 2.3:

Tình hình phát triển du lịch của Huế- Đà Nẵng- Quảng Nam giai
đoạn 2013-2017 ............................................................................... 65

Bảng 2.4

Tóm tắt quá trình thảo luận nhóm tập trung về mô hình lý thuyết
nghiên cứu năng lực cạnh tranh của điểm đến du lịch .................... 69

Bảng 2.6.

Bảng 3.7

So sánh đánh giá của các nhóm chuyên gia về các nhân tố cấu thành
năng lực cạnh tranh của điểm đến Huế.......................................... 106

Bảng 3.8

So sánh đánh giá của các nhóm chuyên gia khác nhau về độ tuổi đối
với các nhân tố cấu thành năng lực cạnh tranh của điểm đến Huế 107

Bảng 3.9

So sánh đánh giá của các nhóm chuyên gia khác nhau về kinh
nghiệm công tác đối với các nhân tố cấu thành năng lực cạnh tranh
của điểm đến Huế .......................................................................... 108

viii


Bảng 3.10

So sánh đánh giá của các nhóm chuyên gia khác nhau về kinh
nghiệm công tác ngành du lịch về các nhân tố cấu thành năng lực
cạnh tranh của điểm đến Huế ........................................................ 110

Bảng 3.11

So sánh đánh giá của các nhóm chuyên gia khác nhau về nghề
nghiệp về các nhân tố cấu thành năng lực cạnh tranh của điểm đến
Huế................................................................................................. 111

lịch Huế .............................................................................................. 93

Sơ đồ 3.3

Kết quả phân tích CFA mô hình đo lường năng lực cạnh tranh điểm
đến du lịch Thừa Thiên Huế .............................................................. 96

SƠ ĐỒ
Biểu đồ 2.1 Chỉ số PCI các tỉnh thuộc vùng kinh tế trọng điểm Trung bộ
năm 2016............................................................................................ 57
Biểu đồ 2.2 Chỉ số PCI Thừa Thiên Huế giai đoạn 2006- 2016 ........................... 57

x


PHẦN I. MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong một vài thập niên gần đây thế giới đã chứng kiến sự phát triển với tốc
độ bùng phát của ngành du lịch trở thành một trong những ngành công nghiệp lớn
nhất của nền kinh tế thế giới, và đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế - xã hội
của nhiều quốc gia thông qua tạo ra nguồn thu ngoại tệ, việc làm và thu nhập, thúc
đẩy các ngành nghề khác phát triển..... Theo Báo cáo năng lực cạnh tranh du lịch và
lữ hành 2015 của Diễn đàn kinh tế thế giới [100] ‘...mặc dù thế giới đang đối mặt
với những căng thẳng về địa chính trị từ khu vực Trung Đông và Ucraina đến Đông
Nam Á, các mối đe dọa về khủng bố đang lan rộng khắp toàn cầu, nhưng tác động
của các sự kiện này đến du lịch lữ hành đang là vấn đề chưa rõ ràng’. Trong khi một
số quốc gia và địa phương điểm đến đang phải hứng chịu nhiều tác động do sự suy
giảm về lượt du khách quốc tế thì một số điểm đến khác lại có tác động ngược lại.
Và đặc biệt lý thú là trong mấy năm gần đây ngành du lịch và lữ hành thế giới vẫn
tiếp tục tăng trưởng. Tổng lượt du khách quốc tế đạt kỷ lục 1.19 tỉ lượt trong năm

mãn cho các câu hỏi này. Thậm chí ngay cả khi điểm đến du lịch thành công trong
chiếm lĩnh thị trường thì danh mục các biến số phổ cập vẫn khó có thể vận dụng để
đánh giá năng lực cạnh tranh điểm đến cụ thể [44].
Đối với ngành du lịch, năng lực cạnh tranh là thước đo mức độ hoạt động của
ngành trên thị trường du lịch quốc tế. Mức độ đóng góp của ngành đối với sự phát
triển của địa phương, của đất nước phụ thuộc rất lớn vào khả năng cạnh tranh của
ngành. Đối với các doanh nghiệp, năng lực cạnh tranh là yếu tố sống còn xác định
sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Mỗi doanh nghiệp du lịch cần xác định
được các yếu tố cấu thành lợi thế cạnh tranh và năng lực cạnh tranh của điểm đến,
đánh giá và khai thác các lợi thế cạnh tranh một cách có lợi nhất nhằm nâng cao khả
năng cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường. Do vậy, năng lực cạnh tranh điểm
đến là mối quan tâm của nhiều đối tượng bao gồm những nhà hoạch định chính sách
quản lý và phát triển, những nhà nghiên cứu cũng như của các doanh nghiệp.
Về phương diện nghiên cứu, mặc dù bắt đầu khá muộn màng nhưng các
nghiên cứu về khả năng cạnh tranh của điểm đến đã và đang thu hút nhiều sự chú ý
của các chuyên gia cũng như những người làm công tác thực tiễn như nghiên cứu
của Crouch & Ritchie, 1993, 1999; Dwyer, Forsyth, & Rao, 2000; Vengesayi, 2003;
Ekin và Akbulut, 2015 [22, 23, 30, 96, 33]. Đặc biệt, nghiên cứu của Crouch &
Richie (1999) được xem là một trong những nổ lực đáng chú ý trong việc vận hành

2


hóa tổng hợp các biến nghiên cứu cạnh tranh trong du lịch và cạnh tranh ngành để
nghiên cứu năng lực cạnh tranh của điểm đến du lịch (theo Enright & Newton,
2005) [34]. Thay vì cho một số nghiên cứu trước đó chỉ chủ yếu tập trung vào lợi
thế cạnh tranh của một số yếu tố lợi thế tài nguyên hoặc giá cả như trong nghiên
cứu của Poon, 1993; Chon &Mayer, 1995 [77, 20]. Có thể thấy các nổ lực nghiên
cứu năng lực cạnh tranh điểm đến trong thời gian qua đã tập trung giải quyết vấn đề
khái niệm, cách tiếp cận và vận hành hóa các biến đo lường năng lực cạnh tranh

trội khẳng định vị thế của một điểm đến tiên phong trong khu vực.
Cho đến nay cũng đã có một số nghiên cứu về khả năng thu hút, hình ảnh
điểm đến và năng lực cạnh tranh được thực hiện ở khu vực miền Trung như nghiên
cứu của Bùi Thị Tám, 2010; Thái Thanh Hà, 2010, Nguyễn Thị Bích Thủy, 2013
[10, 5]. Tuy nhiên, các nghiên cứu này được thực hiện theo một số cách tiếp cận cụ
thể và với tính chất nghiên cứu khám phá về một số khía cạnh cụ thể liên quan đến
năng lực cạnh tranh. Do vậy, các khuyến nghị cho nghiên cứu tiếp theo từ các
nghiên cứu này đã nhấn mạnh vào việc cần tiếp tục có các nghiên cứu có tính hệ
thống cả về nội dung, phương pháp cũng như vận dụng thực tiễn các mô hình đánh
giá năng lực cạnh tranh của điểm đến.
Về mặt lý thuyết liệu có thể xây dựng một mô hình cấu trúc và có tính khả
thi để đánh giá một cách khoa học các yếu tố cấu thành năng lực cạnh tranh của một
điểm đến du lịch và tương tác giữa chúng? Về phương diện vận dụng thực tiễn,
năng lực cạnh tranh của điểm đến du lịch Huế hiện nay như thế nào? các yếu tố nào
cấu thành đến năng lực cạnh tranh của điểm đến du lịch Huế và mức độ tương tác
hỗ trợ giữa chúng? Các cơ hội và giải pháp cụ thể nào cần được khai thác để nâng
cao năng lực cạnh tranh của điểm đến du lịch Thừa Thiên Huế?
Quyết định số 1622/QĐ-UBND ngày 26/8/2013 của Uỷ Ban Nhân Dân tỉnh
Thừa Thiên Huế cũng đã nêu rõ quan điểm: ‘Phát triển du lịch Thừa Thiên Huế
nhanh, bền vững, đảm bảo chất lượng và khả năng cạnh tranh, gắn chặt với việc bảo
tồn và phát huy các giá trị di sản văn hóa’, cho thấy được sự quan tâm và tính cấp
bách của công tác đánh giá năng lực cạnh tranh của du lịch Huế nhằm thực hiện
được mục đích “Tập trung phát triển du lịch thành ngành kinh tế mũi nhọn, phấn
đấu đến năm 2020 đưa Thừa Thiên Huế trở thành điểm đến hàng đầu trong khu vực;
đến năm 2030 xây dựng Thừa Thiên Huế trở thành một điểm đến ngang hàng với
các thành phố di sản văn hóa thế giới’.

4





- Để thực hiện các nội dung nghiên cứu thì đối tượng điều tra là các chủ thể
liên quan đến hoạt động kinh doanh, nghiên cứu, quản lý và phát triển du lịch được
tiếp cận khảo sát gồm các chuyên gia thuộc các cơ quan quản lý nhà nước các cấp
về du lịch, các tổ chức, các doanh nghiệp, các viện trường liên quan.
3.2. Phạm vi nghiên cứu
Để giải quyết các vấn đặt ra và đạt được các mục tiêu của đề tài, phạm vi
nghiên cứu của luận án được xác định cụ thể như sau:
 Về nội dung nghiên cứu: Luận án lựa chọn cách tiếp cận nghiên cứu năng
lực cạnh tranh điểm đến du lịch địa phương – đó là một tỉnh/thành phố cụ thể, mà
không nghiên cứu đánh giá năng lực cạnh tranh điểm đến nói chung ở cấp vĩ mô
(quốc gia, khu vực…) hay ở cấp độ điểm đến vi mô (như một huyện, thị trấn, một
khu du lịch…), và cũng không so sánh đánh giá năng lực cạnh tranh cấp ngành, cấp
quốc gia hay cấp doanh nghiệp. Do vậy, các nội dung nghiên cứu chính gồm:
- Tập trung nghiên cứu làm rõ các khái niệm về điểm đến và các cấp độ
điểm đến, năng lực cạnh tranh điểm đến du lịch, các vấn đề lý luận và phương pháp
luận về đánh giá năng lực cạnh tranh điểm đến du lịch.
- Lựa chọn, thiết kế mô hình và vận hành hóa hệ thống các biến tổng hợp,
các biến chi tiết đánh giá năng lực cạnh tranh điểm đến du lịch phù hợp với điều
kiện và ngữ cảnh phát triển điểm đến du lịch địa phương.
- Giới thiệu khái quát về thực trạng quản lý, phát triển điểm đến du lịch Thừa
Thiên Huế và xây dựng năng lực cạnh tranh của điểm đến du lịch Thừa Thiên Huế.
- Phân tích đánh giá các nhân tố cấu thành năng lực cạnh tranh của điểm
đến du lịch Thừa Thiên Huế.
- Nghiên cứu các định hướng, giải pháp và hàm ý chính sách nhằm nâng
cao năng lực cạnh tranh của điểm đến du lịch Thừa Thiên Huế.
 Về không gian: Với mục tiêu và phạm vi nêu trên, luận án tập trung
nghiên cứu điểm đến du lịch Thừa Thiên Huế (trong luận án này được gọi vắn tắt
là Huế và cũng phù hợp với tên gọi thông thường được sử dụng trong các chiến

Đã có khá nhiều nghiên cứu liên quan nhằm xây dựng khung lý thuyết cũng như vận
dụng trong đánh giá năng lực cạnh tranh điểm đến du lịch ở những cấp độ điểm đến
khác nhau.. Tuy nhiên do tính chất đa chiều và phức tạp của bản thân khái niệm năng
lực cạnh tranh điểm đến, đa số các nghiên cứu chỉ dừng lại ở một hoặc một số khía

7


cạnh đánh giá năng lực canh tranh, ngoại trừ một số nghiên cứu năng lực cạnh tranh
điểm đến quốc gia. Điều này khẳng định ý nghĩa khoa học và thực tiễn của các
nghiên cứu về đánh giá năng lực cạnh tranh điểm đến địa phương. Do vậy, khi thực
hiện các mục tiêu đã được xác định, nghiên cứu này có những đóng góp mới sau:
 Về mặt lý luận:
Thứ nhất, luận án đề xuất mô hình lý thuyết đánh giá năng lực cạnh tranh
điểm đến địa phương cùng với hệ thống các biến số đo lường cụ thể phù hợp với
điều kiện cụ thể tài nguyên, đặc điểm phát triển và quản lý điểm đến của từng cấp
độ điểm đến. Góp phần khẳng định sự cần thiết và tính hợp lý của việc tiếp tục các
nghiên cứu hoàn thiện khung lý thuyết đánh giá năng lực điểm đến du lịch theo các
cấp độ khác nhau.
Thứ hai, khác với hầu hết các nghiên cứu trước đây đều dựa vào việc phân
tích và lựa chọn chủ quan của nhà nghiên cứu để xác lập mô hình đánh giá năng lực
cạnh tranh điểm đến du lịch, thì có thể nói đây là một trong số ít các nghiên cứu đầu
tiên vận dụng phương pháp Delphi để tìm kiếm sự đồng thuận trong xây dựng mô
hình cũng như cụ thể hóa các biến đo lường năng lực cạnh tranh điểm đến. Do vậy,
mô hình đề xuất trong nghiên cứu này đảm bảo tính khách quan khoa học. Đây là
đóng góp có ý nghĩa về mặt phương pháp luận và kết quả mô hình đề xuất của luận
án là tài liệu tham khảo hữu ích cho những nhà nghiên cứu liên quan.
Thứ ba, thông thường các nghiên cứu trước chủ yếu chỉ sử dụng phương pháp
phân tích nhân tố khám phá (EFA) nên các kết quả chỉ dừng lại mức độ khám phá,
chưa có nghiên cứu khẳng định và kiểm định sự phù hợp của mô hình trong vận dụng

bá phù hợp với lợi thế cạnh tranh và lợi thế so sánh của điểm đến Huế, đáp ứng tốt
hơn nhu cầu của thị trường, gia tăng sự hài lòng của du khách, góp phần phát triển
du lịch Thừa Thiên Huế theo hướng bền vững.
5. Kết cấu của luận án
Nội dung của luận án bao gồm 3 phần như sau:
Phần I. Mở đầu: giới thiệu tính cấp thiết của đề tài, mục tiêu nghiên cứu, đối
tượng và phạm vi nghiên cứu và những đóng góp mới của luận án.
Phần II. Nội dung nghiên cứu với 4 chương
Chương 1. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu: chương này tập trung làm rõ
các vấn đề có tính khái niệm về điểm đến, điểm đến du lịch và năng lực cạnh tranh
điểm đến du lịch, phân biệt sự khác biệt giữa các khái niệm năng lực cạnh tranh
điểm đến du lịch với khả năng thu hút của điểm đến du lịch và hình ảnh điểm đến;

9


các nghiên cứu liên quan trên thế giới và ở Việt Nam về đánh giá năng lực cạnh
tranh điểm đến, các mô hình đề xuất, cách thức vận hành hóa các biến số đánh giá
năng lực cạnh tranh điểm đến du lịch, đối tượng điều tra và phương pháp đánh giá
năng lực cạnh tranh điểm đến.
Chương 2. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu: trình
bày tổng quan về địa bàn nghiên cứu; quy trình nghiên cứu, xây dựng khung lý
thuyết nghiên cứu năng lực cạnh tranh điểm đến du lịch, lựa chọn các biến số tổng
hợp và cụ thể hóa cụ thể đo lường năng lực cạnh tranh điểm đến du lịch; đối tượng
và phương pháp điều tra; cũng như các phương pháp phân tích so sánh đánh giá
năng lực cạnh tranh điểm đến du lịch và lượng hóa mối liên hệ giữa biến đo lường
năng lực cạnh tranh điểm đến du lịch.
Chương 3. Kết quả nghiên cứu và bàn luận: với số liệu điều tra năm 4/20164/2017, sử dụng phương pháp phân tích nhân tố khám phá và phân tích nhân tố
khẳng định để xác định các yếu tố cấu thành năng lực cạnh tranh điểm đến Huế;
phân tích năng lực cạnh tranh của điểm đến Huế theo từng yếu tố cấu thành năng

đến hoặc một thứ được gửi tới. Như vậy, về khái niệm điểm đến ở đây đúng với
nghĩa gốc của từ với hai yếu tố quan trọng, đó là một nơi chốn và là điểm kết của
chuyến đi hoặc đích đến của một vật được gửi tới.
Tuy nhiên, khi áp dụng trong du lịch thì điểm đến du lịch được nhiều tác giả
diễn dịch theo những cách tiếp cận khác nhau. Đơn cử, Buhalis (2000) [19] định
nghĩa điểm đến du lịch là nơi mà cung cấp tổng hợp các sản phẩm và dịch vụ du
lịch được tiêu dùng dưới tên thương hiệu của điểm đến. Tác giả còn diễn giải thêm
rằng các điểm đến được xác định rõ ràng theo khu vực địa lý, được hiểu bởi du
khách như là một chỉnh thể với các loại dịch vụ chính, gồm: tính hấp dẫn, tính có
thể tiếp cận, các hoạt động theo gói dịch vụ có sẵn, và các dịch vụ bổ sung. Điều
này cũng thống nhất với định nghĩa của Vanhove (2005) [94] rằng điểm đến du lịch
là một vùng ranh giới địa lý rõ ràng mà ở đó du khách được thưởng ngoạn các trải
nghiệm du lịch khác nhau.
Dưới cách nhìn chỉnh thể, Porter (1998) [80] định nghĩa rằng các điểm đến
như các cụm/nhóm hoặc ‘vùng tập trung của các công ty và tổ chức có quan hệ tương
tác lẫn nhau”. Vanhove (2006) [95] giải nghĩa thêm từ “cụm’ có thể được hiểu như là

11


‘một nhóm các điểm hấp dẫn du lịch, các doanh nghiệp, và các tổ chức trực tiếp hay
gián tiếp liên quan đến du lịch’. Tuy nhiên, hiểu với cách tiếp cận động thái thì
Howie (2003:55) [52] đã chỉ ra: ‘Điểm đến là những nơi mà du lịch phát triển tự phát
hoặc đã và đang được thúc đẩy một cách chủ động. Quá trình chủ động hay bị động
bị ảnh hưởng bởi ngữ cảnh chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội môi trường điểm đến’.
Như vậy, theo nghĩa trực tiếp điểm đến du lịch được hiểu là nơi có ranh giới
thực sự hoặc ranh giới trong nhận thức ví dụ ranh giới địa lý của một hòn đảo, ranh
giới chính trị, hoặc thậm chí ranh giới tạo ra bởi thị trường. Theo đó, điểm đến du
lịch có thể được xác định bằng nhiều cách: hoặc theo ranh giới quản lý hành chính
của một địa phương, vùng lãnh thổ, hoặc theo vùng địa lý, hay theo thị

cho một chuyến đi trong ngày, một kỳ nghỉ ngắn hoặc dài ngày. Ở một khía cạnh
khác, các quốc gia, các lục địa cũng được chào bán như là các điểm đến du lịch, ví dụ
Ủy ban lữ hành châu Âu (ETC) và Hiệp hội Lữ hành khu vực Thái Bình Dương
(PATA) tiếp thị cho Châu Âu và khu vực Thái Bình Dương như là những điểm đến
du lịch. Cách xác định cụ thể này của UNWTO cũng đồng nhất với quan điểm của
các tác giả nêu trên rằng: nói đến điểm đến du lịch là đề cập đến một ranh giới thực
sự hoặc ranh giới trong nhận thức hoặc ranh giới tạo ra bởi thị trường.
Với cách tiếp cận như trên, điểm đến du lịch có thể được phân loại theo hai
cấp độ: Điểm đến vĩ mô và điểm đến vi mô. Điểm đến vĩ mô là các điểm đến bao
gồm hàng ngàn điểm đến nhỏ (vi mô), có thể là vùng, tỉnh, thành phố, thị xã và
thậm chí là các điểm viếng thăm trong nội vi một thị trấn, xã, phường (Inskeep,
1991) [56]. Tuy nhiên, dù ở cấp độ nào thì một điểm đến du lịch cũng phải hội đủ
các cấu thành cơ bản tạo sức thu hút du khách đến với điểm đến và thỏa mãn các
nhu cầu khác nhau của điểm đến. Các yếu tố này bao gồm: Các điểm hấp dẫn du
lịch; Khả năng tiếp cận điểm đến; Các tiện nghi công cộng và cá nhân; Nguồn nhân
lực; Hình ảnh và đặc trưng của điểm đến; và Giá cả [93].
Cũng cần nhấn mạnh rằng trong đa số các nghiên cứu liên quan đến các vấn
đề trong quản lý điểm đến du lịch, khi thuật ngữ ‘điểm đến’ được sử dụng cũng hàm
nghĩa là điểm đến du lịch (Rubies, 2001; Eysteinsson, 2012) [87, 38]. Với cách
phân tích đánh giá các nhân tố tác động Porter (1998) [80] định nghĩa rằng các
điểm đến như các cụm/nhóm (clusters) hoặc ‘vùng tập trung của các công ty và tổ
chức có quan hệ tương tác lẫn nhau”. Vanhove (2006) [95] giải nghĩa thêm từ

13


“cụm’ có thể được hiểu như là ‘một nhóm các điểm hấp dẫn du lịch, các doanh
nghiệp, và các tổ chức trực tiếp hay gián tiếp liên quan đến du lịch’.
Tổng lược các cách tiếp cận ở trên cho phép khái quát một khái niệm chung
về điểm đến du lịch đó là ‘một không gian vật chất cụ thể, có ranh giới hành chính