BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC HUẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

LÊ THỊ NGỌC ANH

NGHIÊN CỨU NĂNG LỰC CẠNH TRANH
CỦA ĐIỂM ĐẾN DU LỊCH THỪA THIÊN HUẾ, VIỆT NAM

Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
Mã số : 9340101

LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH

Người hướng dẫn khoa học
PGS.TS. BÙI THỊ TÁM
PGS. TS. NGUYỄN ĐĂNG HÀO

Huế - Năm 2019


MỤC LỤC
Lời cảm ơn ............................................................................................................... ii
Danh mục các từ viết tắt ......................................................................................... iii
Mục lục ................................................................................................................... iv
Danh mục các bảng .............................................................................................. viii
Danh mục các sơ đồ, biểu đồ................................................................................... x
PHẦN I. MỞ ĐẦU ................................................................................................. 1
1. Lý do chọn đề tài ................................................................................................. 1
2.. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài........................................................................... 5
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ....................................................................... 5

2.1.3 Khái quát về tài nguyên du lịch của Thừa Thiên Huế .................................. 58
2.1.4 Tình hình phát triển du lịch Thừa Thiên Huế trong mối quan hệ so sánh với
Đà Nẵng và Quảng Nam........................................................................................ 61
2.2 Phương pháp nghiên cứu ................................................................................. 66
2.2.1 Thiết kế qui trình nghiên cứu ....................................................................... 66
2.2.2 Phương pháp thu thập và phân tích số liệu................................................... 68
CHƯƠNG 3. PHÂN TÍCH CÁC NHÂN TỐ CẤU THÀNH NĂNG LỰC
CẠNH TRANH CỦA ĐIỂM ĐẾN HUẾ ........................................................... 77
3.1 Đề xuất mô hình lý thuyết đánh giá năng lực cạnh tranh của điểm đến Huế .. 77
3.2 Phân tích nhân tố khám phá các yếu tố cấu thành năng lực cạnh tranh của
điểm đến Huế ......................................................................................................... 88
3.2.1 Kiểm tra độ tin cậy và sự phù hợp của số liệu ............................................. 88
3.2.2 Kết quả phân tích nhân tố khám phá ............................................................ 89
3.3 Phân tích nhân tố khẳng định các yếu tố cấu thành năng lực cạnh tranh của
điểm đến Huế ......................................................................................................... 93
3.3.1 Mô hình hiệu chỉnh phân tích năng lực cạnh tranh của điểm đến Huế ........ 93
3.3.2 Kết quả phân tích nhân tố khẳng định thang đo các nhân tố cấu thành năng
lực cạnh tranh của điểm đến Huế .......................................................................... 95
3.3.3 Thảo luận .................................................................................................... 102
3.4. Đánh giá các nhân tố cấu thành năng lực cạnh tranh của điểm đến Huế ..... 104
3.4.1. Đánh giá của các nhóm chuyên gia về các nhân tố cấu thành năng lực cạnh
tranh của điểm đến du lịch Huế ........................................................................... 105
3.4.2 Đánh giá chung về năng lực cạnh tranh của điểm đến du lịch Huế so với các
điểm đến du lịch Đà Nẵng và Hội An ................................................................. 112

v


CHƯƠNG 4. MỘT SỐ GIẢI PHÁP VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH NHẰM
NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA ĐIỂM ĐẾN DU LỊCH

vi


PHỤ LỤC 2. Phiếu thu thập ý kiến chuyên gia và doanh nghiệp ....................... 162
du lịch- lữ hành .................................................................................................... 162
PHỤ LỤC 3. Lược trích tổng hợp ý kiến chuyên gia về mô hình lý thuyết ....... 167
PHỤ LỤC 4. Kiểm tra độ tin cậy của thang đo các nhân tố cấu thành năng lực
cạnh tranh điểm đến Huế ..................................................................................... 173
PHỤ LỤC 5. Kết quả phân tích nhân tố khám phá các yếu tố cấu thành năng lực
cạnh tranh điểm đến Huế ..................................................................................... 177
PHỤ LỤC 6. Kiểm định độ tin cậy thang đo của các nhân tố khám phá các yếu tố
cấu thành năng lực cạnh tranh điểm đến Huế ..................................................... 181
PHỤ LỤC 7. Kiểm tra phân phối chuẩn của các nhóm nhân tố được xác lập cấu
thành năng lực cạnh tranh điểm đến Huế ............................................................ 184
PHỤ LỤC 8. Tóm tắt kết quả phân tích độ phù hợp của mô hình CFA ............. 188
PHỤ LỤC 9. Trích kết quả phân tích One Way ANOVA .................................. 190

vii


DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 1.1.

Tổng hợp một số cách tiếp cận trong nghiên cứu năng lực cạnh tranh
......................................................................................................... 44

Bảng 1.2.

Tổng hợp một số cách tiếp cận mở rộng trong nghiên cứu năng lực
cạnh tranh điểm đến du lịch............................................................. 50


Các biến quan sát của các nhân tố tiềm ẩn cấu thành năng lực cạnh
tranh điểm đến Huế.......................................................................... 93

Bảng 3.3

Các chỉ số về sự phù hợp tổng thể của mô hình đánh giá năng lực
cạnh tranh điểm đến du lịch Huế ..................................................... 97

Bảng 3.4

Trọng số chuẩn hóa, độ tin cậy tổng hợp và phương sai trích......... 98

Bảng 3.5

Hệ số tương quan các nhân tố tiềm ẩn và giữa các sai số ............. 100

Bảng 3.6

Hiệp phương sai giữa các nhân tố tiềm ẩn và giữa các sai số ....... 101

Bảng 3.7

So sánh đánh giá của các nhóm chuyên gia về các nhân tố cấu thành
năng lực cạnh tranh của điểm đến Huế.......................................... 106

Bảng 3.8

So sánh đánh giá của các nhóm chuyên gia khác nhau về độ tuổi đối
với các nhân tố cấu thành năng lực cạnh tranh của điểm đến Huế 107

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ
SƠ ĐỒ
Sơ đồ 1.1

Mô hình Porter về điểm đến cạnh tranh............................................. 36

Sơ đồ 1.2

Mô hình cạnh tranh điểm đến của Ritchie và Crouch ....................... 38

Sơ đồ 2.1

Các bước chính của quá trình nghiên cứu ......................................... 67

Sơ đồ 3.1

Mô hình đề xuất nghiên cứu năng lực cạnh tranh điểm đến .............. 80

Sơ đồ 3.2

Mô hình hiệu chỉnh đánh giá năng lực cạnh tranh của điểm đến du
lịch Huế .............................................................................................. 93

Sơ đồ 3.3

Kết quả phân tích CFA mô hình đo lường năng lực cạnh tranh điểm
đến du lịch Thừa Thiên Huế .............................................................. 96

SƠ ĐỒ
Biểu đồ 2.1 Chỉ số PCI các tỉnh thuộc vùng kinh tế trọng điểm Trung bộ

tranh của điểm đến sẽ là yếu tố tối quan trọng”. Cũng với quan điểm này, Crouch và
Ritchie (2000:6) [82] nhấn mạnh “khả năng cạnh tranh của điểm đến có tác động
phân loại nội bộ ngành và vì thế nó (khả năng cạnh tranh) đang là vấn đề thu hút sự
quan tâm đặc biệt đối với các doanh nghiệp và các nhà nhà hoạch định chính sách”.
Đối với các điểm đến du lịch, năng lực cạnh tranh vừa được coi là động lực và
mục tiêu phát triển của điểm đến, bởi năng lực cạnh tranh sẽ gia tăng cơ hội thu hút

1


thị trường du khách, thúc đẩy du lịch phát triển, kéo theo sự phát triển của các
ngành bổ trợ, thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội của địa phương điểm đến, góp phần
xóa đói giảm nghèo. Tiến trình xây dựng và duy trì năng lực cạnh tranh vừa là
nhiệm vụ có tính chiến lược, vừa gắn với hoạt động hàng ngày hàng giờ tại điểm
đến. Một khi điểm đến du lịch trước khi quyết định triển khai chiến lược và giải
pháp phát triển điểm đến, nâng cao năng lực cạnh tranh thì cần giải quyết được một
loạt các vấn đề cốt lõi như: các yếu tố nào cấu thành năng lực cạnh tranh của điểm
đến? Cách thức đo lường đánh giá các nhân tố này? Liệu danh mục các biến số phổ
cập chung có thể áp dụng để phân tích năng lực cạnh tranh của một điểm đến cụ
thể? Đây là những câu hỏi lớn thu hút sự quan tâm đặc biệt của các nhà nghiên cứu
cũng như người làm công tác thực tiễn nhưng cho đến nay vẫn chưa có lời đáp thỏa
mãn cho các câu hỏi này. Thậm chí ngay cả khi điểm đến du lịch thành công trong
chiếm lĩnh thị trường thì danh mục các biến số phổ cập vẫn khó có thể vận dụng để
đánh giá năng lực cạnh tranh điểm đến cụ thể [44].
Đối với ngành du lịch, năng lực cạnh tranh là thước đo mức độ hoạt động của
ngành trên thị trường du lịch quốc tế. Mức độ đóng góp của ngành đối với sự phát
triển của địa phương, của đất nước phụ thuộc rất lớn vào khả năng cạnh tranh của
ngành. Đối với các doanh nghiệp, năng lực cạnh tranh là yếu tố sống còn xác định
sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Mỗi doanh nghiệp du lịch cần xác định
được các yếu tố cấu thành lợi thế cạnh tranh và năng lực cạnh tranh của điểm đến,

đến du lịch nhằm góp phần hoàn thiện mô hình lý thuyết cũng như cung cấp các
khuyến cáo chính sách và giải pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh điểm đến ở
các phạm vi khác nhau.
Đối với ngành du lịch Việt Nam, trong những năm qua mặc dù có nhiều
chuyển biến tích cực và đạt được tăng trưởng đáng kể, song du lịch Việt Nam nói
chung và du lịch Thừa Thiên Huế (từ đây được tóm lược là Huế) nói riêng chưa
thực sự phát triển xứng với tiềm năng. Sản phẩm du lịch chưa hấp dẫn và thiếu tính
đặc trưng. Khả năng thu hút và hình ảnh của các điểm đến du lịch của Huế còn mờ
nhạt đối với du khách (Bùi Thị Tám, 2010, Trần Thị Ngọc Liên, 2013). Số liệu
thống kê từ Sở Du lịch Thừa Thiên Huế cũng cho thấy, số ngày lưu trú bình quân tại
Thừa Thiên Huế trong giai đoạn 2013-2017 giảm sút từ 2.01 ngày/khách (năm
2013) xuống 1.8 ngày/khách (năm 2017), trong khi các điểm đến lân cận như Đà
Nẵng và Hội An lại có sự tăng nhanh. Điều này đặt ra câu hỏi lớn về năng lực cạnh
tranh của điểm đến du lịch Thừa Thiên Huế. Với thực tế vượt trội về tài nguyên du

3


lịch và với một điểm đến du lịch được phát triển khá sớm ở Việt Nam cũng như ở
khu vực Miền Trung (Bùi Thị Tám và Mai Lệ Quyên, 2012; Lê Thị Ngọc Anh,
2018), nhưng du lịch Thừa Thiên Huế vẫn chưa có được những bước phát triển nổi
trội khẳng định vị thế của một điểm đến tiên phong trong khu vực.
Cho đến nay cũng đã có một số nghiên cứu về khả năng thu hút, hình ảnh
điểm đến và năng lực cạnh tranh được thực hiện ở khu vực miền Trung như nghiên
cứu của Bùi Thị Tám, 2010; Thái Thanh Hà, 2010, Nguyễn Thị Bích Thủy, 2013
[10, 5]. Tuy nhiên, các nghiên cứu này được thực hiện theo một số cách tiếp cận cụ
thể và với tính chất nghiên cứu khám phá về một số khía cạnh cụ thể liên quan đến
năng lực cạnh tranh. Do vậy, các khuyến nghị cho nghiên cứu tiếp theo từ các
nghiên cứu này đã nhấn mạnh vào việc cần tiếp tục có các nghiên cứu có tính hệ
thống cả về nội dung, phương pháp cũng như vận dụng thực tiễn các mô hình đánh

2.1. Mục tiêu chung
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và phương pháp luận về năng lực cạnh tranh
của điểm đến du lịch để xây dựng, kiểm định và đề xuất mô hình lý thuyết đánh giá
năng lực cạnh tranh điểm đến du lịch, và sử dụng trong phân tích, đánh giá năng lực
cạnh tranh của điểm đến du lịch Thừa Thiên Huế.
2.2 Mục tiêu cụ thể
1. Hệ thống hóa, làm rõ những vấn đề lý luận và phương pháp luận về đánh giá
năng lực cạnh tranh điểm đến du lịch.
2. Xây dựng khung lý thuyết và hệ thống biến đo lường năng lực cạnh tranh
điểm đến du lịch
3. Phân tích, đánh giá các yếu tố cấu thành năng lực cạnh tranh của điểm đến
du lịch Thừa Thiên Huế
4. Đề xuất định hướng, giải pháp chủ yếu và các hàm ý chính sách nhằm nâng
cao năng lực cạnh tranh của điểm đến du lịch Thừa Thiên Huế.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1 Đối tượng nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu của luận án là những vấn đề lý luận, phương pháp
luận và vận dụng thực tiễn về nghiên cứu đánh giá năng lực cạnh tranh của điểm
đến du lịch Huế.

5


- Để thực hiện các nội dung nghiên cứu thì đối tượng điều tra là các chủ thể
liên quan đến hoạt động kinh doanh, nghiên cứu, quản lý và phát triển du lịch được
tiếp cận khảo sát gồm các chuyên gia thuộc các cơ quan quản lý nhà nước các cấp
về du lịch, các tổ chức, các doanh nghiệp, các viện trường liên quan.
3.2. Phạm vi nghiên cứu
Để giải quyết các vấn đặt ra và đạt được các mục tiêu của đề tài, phạm vi
nghiên cứu của luận án được xác định cụ thể như sau:

lịch của khu vực nói riêng và của du lịch Thừa Thiên Huế nói chung
- Tính có thể kế thừa và so sánh với các nghiên cứu trước về đánh giá năng
lực cạnh tranh của điểm đến du lịch. Đây là yếu tố quan trọng trong nghiên cứu
kiểm định khung lý thuyết.
- Về mặt khái niệm thì năng lực cạnh tranh của một điểm đến được đánh giá
qua các thuộc tính/yếu tố cấu thành năng lực cạnh tranh của điểm đến đó. Do vậy,
trong nghiên cứu này việc lựa chọn thêm hai điểm đến phụ cận là Đà Nẵng và
Quảng Nam (Hội An) – là các điểm đến vừa có khả năng chia sẻ thị trường với
điểm đến Huế, nhưng cũng vừa là các điểm đến hợp tác trong nổ lực phát triển diểm
đến khu vực - chỉ nhằm cung cấp thêm thông tin tham khảo, có thể so sánh được và
đề xuất các hàm ý quản lý điểm đến. Việc phân tích năng lực cạnh tranh của hai
điểm đến tham khảo này không thuộc mục tiêu và phạm vi của nghiên cứu này.
 Về thời gian:
- Các số liệu thứ cấp về phát triển điểm đến du lịch được thu thập chủ yếu
cho giai đoạn 2012-2017
- Các nội dung định hướng và giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của
điểm đến du lịch Huế được luận giải và đề xuất cho giai đoạn đến năm 2020.
4. Những đóng góp mới của luận án
Trong gần hai thập niên qua, năng lực cạnh tranh điểm đến du lịch là vấn đề
thu hút sự quan tâm của các nhà hoạch định chính sách quản lý và phát triển điểm đến
du lịch, các doanh nghiệp du lịch lữ hành, cũng như những nhà nghiên cứu liên quan.
Đã có khá nhiều nghiên cứu liên quan nhằm xây dựng khung lý thuyết cũng như vận
dụng trong đánh giá năng lực cạnh tranh điểm đến du lịch ở những cấp độ điểm đến
khác nhau.. Tuy nhiên do tính chất đa chiều và phức tạp của bản thân khái niệm năng
lực cạnh tranh điểm đến, đa số các nghiên cứu chỉ dừng lại ở một hoặc một số khía

7


cạnh đánh giá năng lực canh tranh, ngoại trừ một số nghiên cứu năng lực cạnh tranh

8


Thứ nhất, về mặt thể chế và quản lý, cấp tỉnh là cấp địa phương cao nhất có
quyền hạn và trách nhiệm hoạch định và tổ chức triển khai thực hiện các chiến lược,
quy hoạch và kế hoạch phát triển du lịch ở địa phương. Do vậy, có thể nói nghiên
cứu năng lực cạnh tranh của điểm đến địa phương (cụ thể là cấp tỉnh, thành phố trực
thuộc trung ương) sẽ cung cấp cơ sở dữ liệu khoa học, hợp lý và hữu ích nhất để
xây dựng và hiện thực hóa các chiến lược và kế hoạch phát triển điểm đến du lịch.
Thứ hai, đây là nghiên cứu đầu tiên chuyên sâu về đánh giá năng lực cạnh
tranh điểm đến Thừa Thiên Huế được tiếp cận từ phía cung (chuyên gia, nhà quản
lý và các doanh nghiệp), và với việc sử dụng mô hình đánh giá năng lực cạnh tranh
điểm đến được xây dựng trên cơ sở khoa học khách quan, nghiên cứu này đã cung
cấp những thông tin cụ thể hữu ích về các yếu tố cấu thành năng lực cạnh tranh của
điểm đến Thừa Thiên Huế, những điểm mạnh, điểm yếu so với các đối thủ cạnh
tranh. Từ đó, giúp cho các nhà hoạch định chiến lược quản lý và phát triển điểm đến
du lịch Thừa Thiên Huế có được những chính sách phù hợp nhằm nâng cao năng
lực cạnh tranh của điểm đến Thừa Thiên Huế.
Thứ ba, các giải pháp và hàm ý quản lý dựa trên các kết quả nghiên cứu
khách quan, khoa học sẽ giúp cho các nhà quản lý cũng như các doanh nghiệp có
được các định hướng và giải pháp cụ thể trong phát triển sản phẩm cũng như quảng
bá phù hợp với lợi thế cạnh tranh và lợi thế so sánh của điểm đến Huế, đáp ứng tốt
hơn nhu cầu của thị trường, gia tăng sự hài lòng của du khách, góp phần phát triển
du lịch Thừa Thiên Huế theo hướng bền vững.
5. Kết cấu của luận án
Nội dung của luận án bao gồm 3 phần như sau:
Phần I. Mở đầu: giới thiệu tính cấp thiết của đề tài, mục tiêu nghiên cứu, đối
tượng và phạm vi nghiên cứu và những đóng góp mới của luận án.
Phần II. Nội dung nghiên cứu với 4 chương
Chương 1. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu: chương này tập trung làm rõ

chính sách liên quan nhằm hạn chế các điểm yếu, phát huy những lợi thế cạnh tranh
nhằm gia tăng năng lực cạnh trạnh của điểm đến du lịch Thừa Thiên Huế trong thị
trường du lịch khu vực, quốc gia và quốc tế.
Phần III. Kết luận

10


PHẦN II. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
CHƯƠNG 1
TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1 Một số khái niệm cơ bản liên quan
1.1.1 Khái niệm điểm đến, điểm đến du lịch và điểm đến du lịch địa phương
Một trong những khái niệm cơ bản liên quan đến chủ đề nghiên cứu của đề
tài là khái niệm ‘điểm đến du lịch’, tuy nhiên để có thể hiểu một cách đầy đủ thì
khái niệm này cần làm rõ trong mối quan hệ với một số khái niệm liên quan, đó là
‘điểm đến’ và ‘điểm đến du lịch địa phương’.
Theo từ điển “New Shorter Oxford Dictionary”, điểm đến được định nghĩa là
“nơi mà một người hoặc sự vật đi đến, là điểm kết có chủ định của một hành trình”.
Tương tự, từ điển Cambridge Dictionary xác định điểm đến là ‘nơi mà một người đi
đến hoặc một thứ được gửi tới. Như vậy, về khái niệm điểm đến ở đây đúng với
nghĩa gốc của từ với hai yếu tố quan trọng, đó là một nơi chốn và là điểm kết của
chuyến đi hoặc đích đến của một vật được gửi tới.
Tuy nhiên, khi áp dụng trong du lịch thì điểm đến du lịch được nhiều tác giả
diễn dịch theo những cách tiếp cận khác nhau. Đơn cử, Buhalis (2000) [19] định
nghĩa điểm đến du lịch là nơi mà cung cấp tổng hợp các sản phẩm và dịch vụ du
lịch được tiêu dùng dưới tên thương hiệu của điểm đến. Tác giả còn diễn giải thêm
rằng các điểm đến được xác định rõ ràng theo khu vực địa lý, được hiểu bởi du
khách như là một chỉnh thể với các loại dịch vụ chính, gồm: tính hấp dẫn, tính có

bao gồm các sản phẩm du lịch như các dịch vụ hỗ trợ, các điểm hấp dẫn và các nguồn
lực du lịch trong thời gian đi về một ngày. Nó có các giới hạn vật chất và hành chính
xác định sự quản lý, hình ảnh và nhận thức về khả năng cạnh tranh thị trường”.
Ritchie và Crouch (2003) [83] đã phân biệt rõ hơn một số dạng và cấp độ
điểm đến như sau:
- Một vùng lãnh thổ rộng lớn bao gồm nhiều nước (ví dụ Nam Phi, Đông
Nam Á)
- Một đất nước
- Một tỉnh hay chỉnh thể hành chính tương đương
- Một địa phương đặc thù (như vùng Flander, Normandy)

12


- Một thành phố hay thị xã
- Một địa điểm đặc biệt có sức hút lớn (như công viên quốc gia, Nhà thờ Đức
Bà Pari, Disney world)
Điểm đến du lịch địa phương chứa đựng nhiều yếu tố, tác nhân khác nhau và
thường bao gồm cộng đồng địa phương để thiết lập một mạng lưới hình thành nên các
điểm đến lớn hơn. Điểm đến cũng có thể được hiểu đơn giản là các khu, điểm du lịch,
những khu đô thị, thôn quê, miền núi, hải đảo... Những nơi này có thể là các điểm đến
cho một chuyến đi trong ngày, một kỳ nghỉ ngắn hoặc dài ngày. Ở một khía cạnh
khác, các quốc gia, các lục địa cũng được chào bán như là các điểm đến du lịch, ví dụ
Ủy ban lữ hành châu Âu (ETC) và Hiệp hội Lữ hành khu vực Thái Bình Dương
(PATA) tiếp thị cho Châu Âu và khu vực Thái Bình Dương như là những điểm đến
du lịch. Cách xác định cụ thể này của UNWTO cũng đồng nhất với quan điểm của
các tác giả nêu trên rằng: nói đến điểm đến du lịch là đề cập đến một ranh giới thực
sự hoặc ranh giới trong nhận thức hoặc ranh giới tạo ra bởi thị trường.
Với cách tiếp cận như trên, điểm đến du lịch có thể được phân loại theo hai
cấp độ: Điểm đến vĩ mô và điểm đến vi mô. Điểm đến vĩ mô là các điểm đến bao

điểm của Mayo và Jarvis (1981) cho rằng khả năng thu hút của điểm đến là “khả
năng của điểm đến mang lại các lợi ích cho du khách”. Khả năng này phụ thuộc
vào các thuộc tính của điểm đến. Theo Hu và Ritchie (1993) [51] thì tầm quan trọng
của các thuộc tính này giúp du khách đánh giá khả năng thu hút của một điểm đến
và có được lựa chọn phù hợp. Như vậy, khả năng thu hút của điểm đến có thể được
nhận thức bởi du khách mỗi khi họ được tiếp cận thông tin về điểm đến mà không
nhất thiết phải có trải nghiệm thực tế ở điểm đến.
Các nghiên cứu gần đây cũng cho rằng tính phổ biến của một điểm đến du
lịch có thể được gia tăng bởi tổ hợp của các thuộc tính của cạnh tranh và khả năng
thu hút. Trong đó, khả năng cạnh tranh được nhìn nhận từ phía cung và khả năng
thu hút được đánh giá từ phía cầu du lịch (Vengesayi, 2003, Tasci, 2007) [96] .
Để hiểu rõ hơn khả năng thu hút của điểm đến thì cũng cần xem xét thêm
khái niệm điểm hấp dẫn du lịch. Được hiểu theo nghĩa hẹp hơn, các điểm hấp dẫn
du lịch là các yếu tố cơ bản của khả năng thu hút của điểm đến. Đó cũng là những
yếu tố thúc đẩy du khách đến với điểm đến. Trong khi đó, khả năng thu hút của một
điểm đến khuyến khích du khách đến thăm và ở lại điểm đến, hoặc kéo du khách từ

14


một điểm này đến một điểm đến khác. Do vậy, “giá trị của khả năng thu hút của
điểm đến là tác động kéo đối với du khách” [96].
‘Tác động kéo’ chỉ ra động lực kéo và đẩy của du khách. Không có tính thu
hút thì điểm du lịch không thể tồn tại và cũng có thể có rất ít hoặc không cần các
phương tiện và dịch vụ du lịch. Ferrario (1979) nhấn mạnh “chỉ khi du khách bị thu
hút tới một điểm đến thì mới cần có các điều kiện phương tiện và dịch vụ đi kèm”.
Du khách có nhu cầu đi du lịch dựa trên cơ sở động lực đẩy của họ nhưng cần phải
có ‘tác động kéo’ để thu hút họ đến với một điểm đến cụ thể nào đó (Kim and Lee,
2002). Các nghiên cứu về khả năng thu hút của điểm đến du lịch nhằm vào nghiên
cứu nhu cầu du khách và những yếu tố thu hút họ tới các điểm đến khác nhau.

cảm nhận lại có được từ những sự kiện, biểu tượng và quảng cáo của các tổ chức và
doanh nghiệp.
Đối với du khách, khi quyết định lựa chọn đi đến một điểm du lịch thì điểm
du lịch đó tối thiểu phải: a) đủ hấp dẫn đối với họ; b) dễ tiếp cận; và c) có các thông
tin cần thiết về một điểm đến. Do vậy, việc xây dựng và quản lý điểm đến phải trên
cơ sở nhận thức đúng hình ảnh và giá trị đích thực mà điểm đến đến mang lại cho
du khách. Mỗi khi hình ảnh điểm đến đi vào nhận thức của du khách thì rất khó để
thay đổi. Một hình ảnh điểm đến, được cảm nhận bởi du khách hiện tại hay khách
hàng tiềm năng, đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao khả năng thu hút và
khả năng cạnh tranh của điểm đến.
1.1.4 Năng lực cạnh tranh và các cấp độ cạnh tranh
Cạnh tranh có gốc La-tinh là ‘competer’ được diễn dịch là ‘cùng mưu cầu’
hoặc ‘ganh đua nhau’ trong một hoạt động, lĩnh vực hay sự việc nào đó. Cạnh tranh
được xem là một tiến trình phát triển tất yếu của một hệ sinh thái nhân văn, là điều
kiện cho quá trình chọn lọc và tiến hóa tự nhiên và xã hội. Cạnh tranh có thể được
hiểu là “sự tranh đua, kình địch giữa các nhà kinh doanh trên thị trường nhằm tranh
giành cùng một loại tài nguyên sản xuất hoặc cùng một loại khách hàng về phía
mình” [3].
NLCT là một thuật ngữ đa diện và ngày càng được sử dụng rộng rãi nhưng
đến nay vẫn là một khái niệm tương đối khó hiểu và rất khó đo lường. Theo Báo
cáo về Năng lực cạnh tranh của Châu Âu “Một nền kinh tế được gọi là cạnh tranh
nếu dân cư có thể tận hưởng các điều kiện sống cao và ngày càng tăng lên cũng như

16


điều kiện làm việc tốt trên cơ sở bền vững. Chính xác hơn, mức độ hoạt động kinh
tế không gây ra bất cứ sự cân bằng không bền vững nào cho nền kinh tế cũng như
cho lợi ích của các thế hệ tương lai.” (ECR, 2000: 23) [36]
NLCT là khái niệm rộng, có thể được quan sát qua sản phẩm, doanh nghiệp,