ÂÃƯ VÀN NGHË LÛN 9
Âãư ra: Trong truûn “Ngỉåìi con gại Nam Xỉång” nhán váût
Trỉång Linh väüi tin cáu nọi ngáy thå ca con tr â nghi oan cho
V Nỉång rưng ráùy v âạnh âùi nng âi. V Nỉång bë oan
ỉïc nãn nhy xúng säng tỉû váùn.
Em hy âc ké lải tạc pháøm v tçm xem cọ nhỉỵng chi
tiãút no trong truûn tạc gi mún hẹ måí kh nàng cọ thãø
trạnh âỉåüc thm këch âau thỉång cho V Nỉång. Nhỉỵng
ngun nhán no lm cho thm këch âọ váùn diãùn ra dáùn âãún
cại chãút âau thỉång ca ngỉåìi phủ nỉỵ âỉïc hảnh?
Em hy bçnh lûn vãư ngun nhán cại chãút âọ.
HỈÅÏNG DÁÙN
1. Âc ké tạc pháøm, nàõm vỉỵng chi tiãút, âäüc láûp suy nghé
âãø tçm ra nhỉỵng chi tiãút m âãư u cáưu. Ti thàõt nụt v måí
nụt l åí chäù áúy. Mäùi em tçm ti theo cạch ca mçnh miãùn l
håüp lê.
2. Bçnh ln vãư ngun nhán cại chãút ca V Nỉång. Cọ ngun
nhán trỉûc tiãúp do tênh nãút cạ nhán ca Trỉång Linh v ngun
nhán sáu xa ca chãú âäü x häüi tỉì âọ tçm ra nghéa täú cạo
v nhán âảo ca tạc pháøm.
BI VIÃÚT THAM KHO
“Truưn kç mản lủc” l mäüt tạc pháøm cọ giạ trë ca
vàn hc cäø nỉåïc ta thãú kè XVI, mäüt táûp truûn vàn thå âáưu
tiãn bàòng chỉỵ Hạn åí Viãût Nam. Truûn “Ngỉåìi con gại Nam
Xỉång” l mäüt truûn hay trong tạc pháøm.
Truûn kãø ràòng, V Thë Thiãút l mäüt phủ nỉỵ âỉïc
hảnh åí Nam Xỉång, chäưng l Trỉång Linh, ngỉåìi nh giu
nhỉng khäng cọ hc, tênh laiû âa nghi. Triãưu âçnh bàõt lênh,
Trỉång Linh phi tng qn trong khi våü âang mang thai. Chäưng
âi xa måïi âỉåüc mỉåìi ngy thç nng sinh con trai âàût tãn l
Ân. Nàm sau, giàûc tan, viãûc qn kãút thục, Trỉång Linh tråí vãư

sau ny, mäüt âãm phng khäng vàõng v, ngäưi bưn dỉåïi
bọng ân khuya, chåüt ngỉåìi con chè vo bọng mçnh trãn vạch
m bo âọ l cha nọ, Trỉång Linh måïi tènh ngä,ü tháúu hiãøu
näùi oan ca våü thç mi chuûn â xong. V Nỉång khäng cn
nỉỵa trãn âåìi.
Cáu chuûn bàõt âáưu tỉì mäüt bi këch gia âçnh, mäüt
chuûn trong nh, mäüt vủ ghen tng. Khäng êt tạc pháøm xỉa
nay â viãút vãư cại chuûn thỉåìng tçnh âáưy tai hoả ny. V
nỉång khäng may láúy phi ngỉåìi chäưng c ghen, ngun nhán
trỉûc tiãúp dáùn nng âãún cại chãút bi thm l “mạu ghen” ca
ngỉåìi chäưng näng näøi. Nhỉng sỉû thỉûc váùn l sỉû thỉûc!
cại chãút oan øng quạ v ngỉåìi chäưng âäüc âoạn quạ!
Mäüt phủ nỉỵ âỉïc hảnh, tám häưn nhỉ ngc sạng m bë
nghi oan båíi mäüt chuûn khäng âáu åí mäüt låìi con tr, mäüt cáu
nọi âu ca mẻ våïi con m phi tçm âãún cại chãút bi thm, ai
oạn trong lng säng thàm thàóm. Cáu chuûn âau lng vỉåüt ra
ngoi khn khäø cu mäüt gia âçnh, nọ büc chụng ta phi suy
nghé tåïi säú pháûn mong manh ca con ngỉåìi trong mäüt x häüi
m nhỉỵng oan khút, báút cäng, tai hoả cọ thãø xy ra báút cỉï
lục no âäúi våïi h m nhỉỵng ngun nhán dáùn âãún nhiãưu
khi ráút lả lng khäng thãø lỉåìng trỉåïc âỉåüc. Âọ l x häüi
phong kiãún åí nỉåïc ta, nháút l åí thåìi nọ â suy vong. X häüi
âọ â sinh ra nhỉỵng chng Trỉång Linh, nhỉỵng ngỉåìi ân äng
âàûc âáưu ọc “nam quưn”, ch âảp lãn quưn säúng ca
ngỉåìi phủ nỉỵ. Tênh ghen tng ca cạ nhán cäüng våïi tỉ
tỉåíng “nam quưn” trong x häüi â lm nãn mäüt Trỉång Linh
âäüc âoạn âãún k củc, khỉ khỉ theo riãng, nháút thiãút khäng
nghe kiãún ca ngỉåìi khạc. Âỉïa tr nọi thç tin ngay, cn våü
than khọc gii by thäúng thiãút thç nháút âënh khäng tin, h
hng, lng xọm phán gii cäng minh cng chàóng àn thua gç.

våïi nhỉỵng lng q khạc nhau. H tỉì cạc phỉång tråìi khäng
hãư quen nhau ”tỉì mn phỉång vãư tủ häüi trong hng ng ca
nhỉỵng ngỉåìi lênh cạch mảng”. Âọ chênh l cå såí ca tçnh
âäưng chê sỉû âäưng cm giai cáúp ca nhỉỵng ngỉåìi lênh cng
chung nhiãûm vủ chiãún âáúu âãø gii phọng q hỉång, âáút
nỉåïc. Diãùn âảt nghéa âọ, tạc gi â diãùn t bàòng hçnh
nh:
“Sụng bãn sụng, âáưu sạt bãn âáưu”.
“Sụng - âáưu” sạt bãn nhau l tỉåüng trung cho chê v
tçnh cm, cng chung lê tỉåíng, nhiãûm vủ chiãún âáúu, sạt
cạnh bãn nhau. Tçnh âäưng chê, âäưng âäüi ny nåí v hçnh thnh
bãưn chàût trong sỉû chan ho v chia s mi gian lao cng nhỉ
niãưm vui. Âọ l mäúi tçnh tri kè ca nhỉỵng ngỉåìi bản chê cäút
m tạc gi â biãøu hiãûn bàòng mäüt hçnh nh củ thãø, gin dë
m hãút sỉïc gåüi cm: “Âãm rẹt chung chàn thnh âäi tri kè”. Sau
cáu thå ny, nh thå hả mäüt cáu, mäüt dng thå, hai tiãúng
“Âäưng chê” vang lãn nhỉ mäüt “näút nháún”, l sỉû kãút tinh ca
mi cm xục, mi tçnh cm. Cáu thå “Âäưng chê” vang lãn nhỉ
mäüt phạt hiãûn, mäüt låìi khàóng âënh, âäưng thåìi lải nhỉ mäüt
cại bn lãư gàõn kãút âoản âáưu våïi âoản thỉï hai ca bi thå.
Dng thå hai tiẹng “Âäưng chê” nhỉ khẹp lải, nhỉ làõng sáu vo
lng ngỉåìi cại tçnh sạu cáu thå âáưu ca bi thå, nhỉ mäüt
sỉû lê gii vãư cå såí ca tçnh âäưng chê. Sạu cáu thå trỉåïc hai
tiãúng “Âäưng chê” áúy l cäüi ngưn v sỉû hçnh thnh ca
tçnh âäưng chê keo sån giỉỵa nhỉỵng ngỉåìi âäưng âäüi.
Mảch cm xục v suy nghé trong bi thå âỉåüc triãøn khai
trong âoản thå thỉï hai l nhỉỵng biãøu hiãûn củ thãø ca tçnh
âäưng chê v sỉïc mảnh ca tçnh âäưng chê. Sỉû biãøu hiãûn
ca tçnh âäưng chê v sỉïc mảnh ca nọ âỉåüc tạc gi gåüi
bàòng hçnh nh åí nhỉỵng cáu thå tiãúp:

sọng âäi, âäúi ỉïng våïi nhau trong tỉìng càûp, tỉìng cáu:
“ Anh våïi täi biãút tỉìng cån äúm lảnh
Säút run ngỉåìi vỉìng trạn ỉåït mäư häi”
................................................
Miãûng cỉåìi bút giạ
Chán khäng giy”
Sỉïc mảnh no â giụp h vỉåüt qua táút c?
Hçnh nh” thỉång nhau tay nàõm láúy bn tay” biãøu hiãûn
tháût gin âë v xục âäüng ca tçnh cm âäưnh chê, âäưng âäüi
thiãng liãng ca nhỉỵng ngỉåìi lênh. Tçnh cm âọ l ngưn sỉïc
mảnh v niãưm vui âãø h vỉåüt qua. Cại “bàõt tay”(nhỉ bn
tay biãút nọi) chênh l tçnh cm ca ngỉåìi lênh truưn cho nhau
sỉïc mảnh v niãưm tin âãø h vỉåüt qua táút c nhỉỵng gian
lao, thiãúu thäún, thỉí thạch trong chiãún âáúu.
Tçnh âäưng chê, âäưng âäüi cn biãøu hiãûn åí sỉû thỉí
thạch. Âoản thå cúi tháût cä âng bàòng hçnh nh khi nh thå
viãút:
“Âãm nay rỉìng hoang sỉång múi
Âỉïng cảnh bãn nhau chåì giàûc tåïi
Âáưu sụng tràng treo”.
Âáy l mäüt bỉïc tranh âẻp ca tçnh âäưng chê, âäưng âäüi-
mäüt bỉïc tranh âàûc sàõc v cọ nghéa.
Bỉïc tranh trãn l mäüi cnh thỉûc trong mäüi âãm phủc
kêch “chåì giàûc tåïi” tải mäüt cnh ”rỉìng hoang sỉång múi”
hoang vàõng lảnh lo näøi báûp lãn ba hçnh nh gàõn kãút våïi
nhau ”váưng tràng kháøu sụng v ngỉåìi lênh” váưng tràng nhỉ
treo kháøu sụng ca ngỉåìi lênh. Ngỉåìi lênh thç “âỉïng cảnh bãn
nhau chåì giàûc tåïi”.
Cáu thå “âáưu sụng tràng treo” (chè cọ 4 chỉỵ) gáy cho ngỉåìi
âc mäüt sỉû báút ngåì lê thụ “ sụng v tràng” sao lải ho