BỘ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG
TỔNG CỤC QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI
VIỆN NGHIÊN CỨU QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI

BÁO CÁO TỔNG KẾT
NHIỆM VỤ THƯỜNG XUYÊN THEO CHỨC NĂNG
NĂM 2018
Tên nhiệm vụ: Đánh giá kết quả nghiên cứu khoa học – công nghệ
trong lĩnh vực đất đai phục vụ sửa đổi Luật đất đai 2013

Mã số: VNCQLĐĐ.2018.04

Tổ chức chủ trì: Viện Nghiên cứu quản lý đất đai
Chủ nhiệm nhiệm vụ: ThS. Đinh Thị Mai

Hà Nội, năm 2018


BỘ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG
TỔNG CỤC QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI
VIỆN NGHIÊN CỨU QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI

BÁO CÁO TỔNG KẾT
NHIỆM VỤ THƯỜNG XUYÊN THEO CHỨC NĂNG
NĂM 2018
Tên nhiệm vụ: Đánh giá kết quả nghiên cứu khoa học – công nghệ
trong lĩnh vực đất đai phục vụ sửa đổi Luật Đất đai 2013
Ngày …... tháng12 năm 2018

Ngày ..…. tháng 12 năm 2018


Thạc sỹ
Quản lý đất đai

Phòng Nghiên cứu chính sách
pháp luật đất đai

2 Dương Xuân Hiện

Thạc sỹ
Quản lý đất đai

Phòng Nghiên cứu chính sách
pháp luật đất đai

3 Đào Thị Thanh Lam

Thạc sỹ
Quản lý đất đai

Phòng Nghiên cứu chính sách
pháp luật đất đai

4 Trần Thị Hòa

Thạc sỹ
Biến đổi khí hậu

Phòng Nghiên cứu chính sách
pháp luật đất đai



9 Bùi Duy Thành

Cử nhân xây dựng

Phòng Nghiên cứu tài chính
và kinh tế đất

II Những người gián tiếp tham gia thực hiện nhiệm vụ
1 Thái Thị Quỳnh Như

Tiến sĩ
Quản lý đất đai

Lãnh đạo Viện

2 Nguyễn Tiến Cường

Tiến sĩ
Quản lý đất đai

Lãnh đạo Viện

Cử nhân
Tài chính, Kế toán

Phòng Hành chính
tổng hợp

3 Lương Huyền Mai

1

II.1. Mục tiêu của nhiệm vụ

2

II.2. Nội dung của nhiệm vụ

3

II.3. Kinh phí thực hiện

3

II.4. Đơn vị thụ hưởng

3

PHẦN II: KẾT QUẢ THỰC HIỆN NHIỆM VỤ

4

I. Danh mục các nhiệm vụ khoa học – công nghệ trong lĩnh vực đất đai

4

II. Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ khoa học – công nghệ trong lĩnh
vực đất đai

7

16

II.1.7. Xây dựng mô hình hệ thống cơ quan quản lý đất đai, cải cách hành chính
và ứng dụng công nghệ trong lĩnh vực đất đai

17

II.2. Đánh giá các kết quả nghiên cứu thực hiện nhiệm vụ khoa học - công nghệ
trong lĩnh vực đất đai có liên quan đến nội dung sửa đổi Luật đất đai năm 2013
20
II..2.1. Những kết quả đã đạt được

20

II.2.2. Những tồn tại, vướng mắc

40

III. Báo cáo cung cấp thông tin phục vụ sửa đổi luật đất đai 2013

42


III.1. Tổng hợp các đề xuất sửa đổi Luật Đất đai năm 2013 của các nghiên cứu
khoa học thuộc lĩnh vực quản lý đất đai từ năm 2013 đến nay

42

1. Về xây dựng chính sách, pháp luật về đất đai


thường, hỗ trợ tái định cư

54

3.Về kinh tế - tài chính đất đai và thị trường bất động sản

58

4. Về đăng ký quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền
với đất, thống kê đất đai

59

5.Về giải quyết tranh chấp về đất đai; giải quyết khiếu nại, tố cáo trong quản lý
và sử dụng đất đai

59

PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

66

I. Kết luận

66

II. Kiến nghị

67


chế phát sinh trong quá trình thi hành Luật đất đai năm 2003.
Nhằm tiếp tục đổi mới chính sách pháp luật đất đai theo tinh thần của Nghị
quyết số 19-NQ/TW, Luật Đất đai năm 2013 đã ban hành rất nhiều nội dung đổi
mới nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế. So với
Luật Đất đai năm 2003, Luật Đất đai năm 2013 đã khắc phục được một số tồn tại,
hạn chế phát sinh trong thực tiễn thi hành. Tuy nhiên, sau 05 năm triển khai, Luật
Đất đai năm 2013 và các văn bản hướng dẫn thi hành cũng đang bộc lộ những hạn
chế, bất cập cần phải tiếp tục hoàn thiện (về giá đất; về thu hồi đất và bồi thường,
hỗ trợ, tái định cư, về giao đất, cho thuê đất; về cấp giấy chứng nhận quyền sử
dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất; về xử lý vi phạm
pháp luật đất đai…). Còn rất nhiều phương hướng đổi mới chính sách đất đai mà
Nghị quyết Trung ương số 19-NQ/TW đã đặt ra nhưng chưa được luật hóa. Đây
chính là điều cần thực sự nghiêm túc xem xét lại trên tinh thần thực hiện đầy đủ
các Nghị quyết của Đảng trong quá trình sửa đổi Luật đất đai. …
Nghiên cứu khoa học được coi là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng, góp phần
xây dựng luận cứ cho những chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, là công cụ
đắc lực để đổi mới công nghệ, đưa lực lượng sản xuất phát triển, đào tạo nhân
lực, bồi dưỡng nhân tài, xây dựng nền khoa học tiên tiến, đáp ứng yêu cầu của
thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và từng bước thúc đẩy sự phát
triển kinh tế - xã hội, được thể hiện rõ trong Nghị quyết Trung ương 2 khóa VIII,
Luật Khoa học và công nghệ, Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ IX và kết luận của
Hội nghị Trung ương 6 khóa IX coi “Khoa học và công nghệ là quốc sách hàng
đầu, giữ vai trò then chốt trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, là nền
tảng và động lực cho công nghiệp hoá, hiện đại hoá, phát triển nhanh, bền vững
1


đất nước”
Công tác nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực quản lý đất đai có vai trò
cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý

1. Xây dựng và phê duyệt thuyết minh nhiệm vụ
- Thu thập các tài liệu, số liệu phục vụ cho việc xây dựng thuyết minh
- Xây dựng và hoàn thiện, trình duyệt thuyết minh nhiệm vụ
2. Danh mục các nhiệm vụ khoa học - công nghệ trong lĩnh vực đất đai
- Thu thập tài liệu về các nhiệm vụ khoa học - công nghệ trong lĩnh vực
đất đai;
- Tổng hợp và liệt kê danh mục các nhiệm vụ khoa học - công nghệ trong
lĩnh vực đất đai.
3. Báo cáo đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ khoa học - công nghệ
trong lĩnh vực đất đai
- Nghiên cứu, đánh giá các kết quả nghiên cứu thực hiện nhiệm vụ khoa
học - công nghệ trong lĩnh vực đất đai có liên quan đến nôi dung sửa đổi Luật
Đất đai 2013;
- Xây dựng báo cáo đánh giá kết quả việc thực hiện nhiệm vụ khoa học công nghệ trong lĩnh vực đất đai.
4. Báo cáo cung cấp thông tin phục vụ sửa đổi Luật Đất đai 2013
- Nghiên cứu, xây dựng một số tài liệu cung cấp cho hồ sơ đề nghị sửa
đổi, bổ sung Luật Đất đai 2013;
- Xây dựng báo cáo cung cấp thông tin phục vụ sửa đổi Luật Đất đai 2013.
5. Tổ chức các hội nghị, hội thảo khoa học, cuộc họp nội bộ để lấy ý kiến
hoàn thiện các báo cáo
6. Hoàn thiện báo cáo tổng hợp nhiệm vụ và trình nghiệm thu
II.3. Kinh phí thực hiện
Tổng kinh phí: 824,000 triệu đồng, trong đó:
- Từ ngân sách sự nghiệp khoa học: 824,000 triệu đồng
- Từ nguồn tự có của tổ chức: 0
- Từ nguồn khác: 0
II.4. Đơn vị thụ hưởng
Viện Nghiên cứu quản lý đất đai
3




Đề tài cấp Bộ: 42 đề tài (Biểu đồ 1). Số lượng các đề tài qua các năm có
sự biến động không nhiều, năm 2013 có 3 đề tài, 2014 có 8 đề tài, 2015 có 5 đề
tài, 2016 có 9 đề tài, 2017 có 6 đề tài, 2018 có 11 đề tài.

Biểu đồ 1. Số lượng đề tài NCKH cấp Bộ
qua các năm từ 2013 - 2018
Đề tài cấp cơ sở: 36 đề tài (Biểu đồ 2), năm 2013 có 4 đề tài, 2014 có 7 đề
tài, 2015 có 6 đề tài, 2016 có 5 đề tài, 2017 có 8 đề tài, 2018 có 6 đề tài.

5


Biểu đồ 2. Số lượng đề tài NCKH cấp cơ sở qua các năm
từ 2013 - 2018

C
Các lĩnh vực được định hướng nghiên cứu thời kỳ này tập trung vào các
vấn đề: Nghiên cứu hoàn thiện cơ chế, chính sách pháp luật đất đai; Điều tra,
đánh giá tài nguyên đất; Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; giao đất, cho thuê
đất, thu hồi bồi thường, hỗ trợ tái định cư; Kinh tế - tài chính đất đai và thị
trường bất động sản; Đăng ký quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản
6


khác gắn liền với đất, thống kê đất đai; Giải quyết tranh chấp về đất đai, giải
quyết khiếu nại, tố cáo trong quản lý và sử dụng đất đai; Xây dựng mô hình hệ
thống cơ quan quản lý đất đai, cải cách hành chính và ứng dụng công nghệ trong
lĩnh vực đất đai. (Chi tiết tại Phụ lục 2).

thường, hỗ trợ tái định cư

12

6

4

Kinh tế - tài chính đất đai và thị
trường bất động sản

3

4

5

Đăng ký quyền sử dụng đất, quyền
sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền
với đất, thống kê đất đai

1

6

Giải quyết tranh chấp về đất đai, giải
quyết khiếu nại, tố cáo trong quản lý
và sử dụng đất đai

1

Số lượng

Đơn vị thực hiện

Cấp Bộ

Cấp Cơ sở

1

Tổng cục quản lý đất đai

28

31

2

Viện Chiến lược Chính sách tài
nguyên môi trường

3

1

3

Đại học Tài nguyên và môi trường

9

đã thực hiện gồm các nội dung chủ yếu về:
 Hoàn thiện chính sách quản lý, sử dụng hiệu quả đất nông lâm trường.
 Đề xuất chính sách về đất ở, đất sản xuất cho đồng bào dân tộc thiểu số.
 Đề xuất tiêu chí quy định diện tích tối thiểu được tách thửa đối với đất ở.
 Đánh giá ảnh hưởng của quá trình đô thị hóa đến việc quản lý và sử dụng đất.
 Biến động sử dụng đất lâm nghiệp và đề xuất giải pháp nhằm quản lý sử
dụng đất bền vững khu vực Tây Nguyên.
 Hoàn thiện định mức sử dụng một số loại đất phi nông nghiệp.
 Nâng cao hiệu quả công tác đấu thầu dự án có sử dụng đất theo nội dung
đổi mới được quy định tại Luật Đất đai 2013.
 Cập nhật biến động đất đai trên bản đồ hiện trạng sử dụng đất.
 Tác động của việc dồn điền, đổi thửa trong xây dựng nông thôn mới đến
công tác quản lý nhà nước về đất đai.
 Chính sách quản lý, sử dụng hợp lý đất bãi bồi ven biển, đất có mặt nước
ven biển vào mục đích phi nông nghiệp.
 Hoàn thiện cơ chế chính sách sử dụng đất thực hiện dự án sản xuất, kinh
doanh không thông qua hình thức Nhà nước thu hồi đất.
 Đề xuất mô hình ngân hàng quỹ đất nông nghiệp Việt Nam.
 Đề xuất giải pháp sử dụng hợp lý đất đai sau khai thác than tại vùng than
Hòn Gai, tỉnh Quảng Ninh.
 Quản lý sử dụng đất nghĩa trang nghĩa địa
 Tiêu chí đánh giá tác động của pháp luật đất đai đến kinh tế, xã hội, môi trường.
 Trình tự, nội dung đánh giá đối với việc quản lý, sử dụng đất đai ở các cấp.
 Tác động của việc quản lý sử dụng đất các công trình thủy điện
Nhìn chung, công tác xây dựng văn bản chính sách pháp luật về đất đai là
một trong những nhiệm vụ quan trọng của công tác quản lý nhà nước về đất đai.
9


Trong 5 năm qua, các đề tài nghiên cứu khoa học và công nghệ thuộc lĩnh vực


- Đề tài: “Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn để hoàn thiện định mức
sử dụng một số loại đất phi nông nghiệp”. Kết quả nghiên cứu đã đưa ra được dự
thảo về định mức sử dụng một số loại đất phi nông nghiệp (đất cơ sở văn hóa,
đất cơ sở y tế, đất cơ sở giáo dục và đào tạo và đất cơ sở thể dục thể thao) phục
vụ công tác lập, điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất.
- Đề tài: “Nghiên cứu thực trạng, đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu
quả công tác đấu thầu dự án có sử dụng đất theo nội dung đổi mới được quy
định tại Luật Đất đai 2013”. Kết quả của đề tài đã hệ thống hóa các quy định về
đấu thầu dự án có sử dụng đất, ý nghĩa, vai trò của việc đấu thầu dự án có sử
dụng đất, phân tích được những tồn tại bất cập trong các thủ tục đất đai về đấu
thầu dự án có sử dụng đất từ đó đề xuất được một số giải pháp nhằm hoàn thiện
thủ tục đất đai về đấu thầu dự án có sử dụng đất.
- Đề tài: “Đánh giá tác động của việc dồn điền, đổi thửa trong xây dựng
nông thôn mới đến công tác quản lý nhà nước về đất đai”. Kết quả của đề tài đã
hệ thống hóa và luận giải sâu sắc hơn cơ sở lý luận và thực tiễn, sự cần thiết của
dồn điền, đổi thửa đất nông nghiệp trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa
nông nghiệp nông thôn. Từ thực trạng tác động của việc dồn điền, đổi thửa xác
định được những thay đổi về số thửa đất; diện tích của từng ô thửa; tên của chủ
sử dụng đất trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất…từ đó đưa ra những giải
pháp phù hợp để thực hiện có hiệu quả các nội dung quản lý nhà nước về đất đai
như đo đạc, lập bản đồ địa chính, đăng ký đất đai, hoàn thiện công tác lập hồ sơ
địa chính, cấp, cấp đổi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
II.1.2. Điều tra, đánh giá tài nguyên đất
Nhiệm vụ nghiên cứu khoa học công nghệ thuộc lĩnh vực nghiên cứu về
điều tra, đánh giá tài nguyên đất trong giai đoạn này đang triển khai đề tài:
Nghiên cứu đề xuất phương pháp tích hợp kết quả đánh giá chất lượng đất, tiềm
năng đất đai theo mục đích sử dụng. Đề tài này bắt đầu thực hiện từ năm 2018.
Kết quả nghiên cứu của đề tài dự kiến sẽ làm rõ cơ sở khoa học về việc tích hợp




 Hoàn thiện quy định chuyển đổi mục đích sử dụng đất nhằm khuyến
khích phát triển kinh tế trang trại;
 Đổi mới nội dung, phương pháp lập quy hoạch sử dụng đất trong nền
kinh tế thị trường phù hợp với Luật đất đai sửa đổi ở Việt Nam;
 Xác định chỉ tiêu sử dụng đất trong quy hoạch khu kinh tế cửa khẩu;
 Hoàn thiện cơ chế cho thuê đất đối với nhà đầu tư trong nước và nước
ngoài để thực hiện dự án đầu tư nhà ở để cho thuê;
 Cho nhà đầu tư nước ngoài nhận góp vốn, thuê quyền sử dụng đất của
hộ gia đình, cá nhân để sản xuất nông nghiệp;
 Cơ cấu sử dụng đất sản xuất nông nghiệp hợp lý, đảm bảo phát triển
bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu;
 Bồi thường, hỗ trợ cho hộ gia đình, cá nhân khi Nhà nước thu hồi đất
nông nghiệp;
 Tiêu chí phân cấp một số loại đất phát triển hạ tầng phục vụ lập quy
hoạch sử dụng đất
 Tiêu chí đối với các chỉ tiêu sử dụng đất theo khu chức năng trong quy
hoạch sử dụng đất;
 Chế độ sử dụng đất đối với đất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao;
 Định mức sử dụng đất ở tại nông thôn khu vực đồng bằng thuộc Vùng
đồng bằng sông Hồng đáp ứng yêu cầu xây dựng nông thôn mới;
Nhìn chung, kết quả nghiên cứu của các đề tài đã góp phần cung cấp
những luận cứ để phân bổ chỉ tiêu sử dụng đất theo các cấp hành chính và theo
các mục đích sử dụng đất, đổi mới phương pháp luận, hoàn thiện hệ thống quy
hoạch, kế hoạch sử dụng đất; cung cấp cơ sở khoa học trong việc thu hồi đất, bồi
thường, hỗ trợ, tái định cư, đảm bảo hài hòa lợi ích giữa nhà nước, nhà đầu tư và
người dân, một số kết quả điển hình như:
- Đề tài: “Nghiên cứu, đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp nhằm hoàn
thiện cơ chế xử lý đối với các dự án đầu tư phát triển kinh tế chậm tiến độ sử

hàng năm cấp huyện phù hợp với Luật Đất đai 2013”. Kết quả nghiên cứu đề tài
đã đề xuất được các quy định kỹ thuật về lập, điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất
các cấp và lập kế hoạch sử dụng đất hàng năm cấp huyện phù hợp với Luật Đất
14


đai 2013, làm cơ sở bổ sung, hoàn thiện thông tư quy định lập, điều chỉnh quy
hoạch, kế hoạch sử dụng đất các cấp và đã xây dựng được tài liệu hướng dẫn kỹ
thuật lập, điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất các cấp và lập kế hoạch sử dụng đất
hàng năm cấp huyện theo quy định của Luật Đất đai 2013.
- Đề tài: “Nghiên cứu thực trạng và đề xuất hoàn thiện quy định chuyển
đổi mục đích sử dụng đất nhằm khuyến khích phát triển kinh tế trang trại”. Kết
quả của đề tài đã đưa ra được dự thảo đề xuất nội dung hoàn thiện các quy định
về chuyển mục đích sử dụng đất nhằm khuyến khích phát triển kinh tế trang trại
phục vụ sửa đổi, bổ sung Luật Đất đai 2013.
- Ngoài ra còn một số đề tài có nội dung liên quan đến vấn đề thu hồi, bồi
thường, hỗ trợ tái định cư thì các kết quả của các đề tài đã góp phần đề xuất các
quy định, giải pháp đối với việc thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo
hướng rõ ràng, công khai, minh bạch và dân chủ; kiểm soát chặt chẽ và thu hẹp
hơn các trường hợp Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích
quốc gia, công cộng.
II.1.4. Kinh tế - tài chính đất đai và thị trường bất động sản
Các nhiệm vụ nghiên cứu khoa học công nghệ thuộc lĩnh vực kinh tế - tài
chính đất đai và thị trường bất động sản tập trung vào các nội dung:
 Phương pháp định giá đất hàng loạt dựa trên ứng dụng kỹ thuật CAMA
và cơ sở dữ liệu địa chính;
 Nâng cao tính công khai và minh bạch trong đấu giá quyền sử dụng đất
phù hợp với Luật đất đai năm 2013;
 Xây dựng chỉ số biến động giá đất thị trường;
 Hoàn thiện khung pháp lý cho hoạt động tư vấn giá đất độc lập;

Nhiệm vụ nghiên cứu khoa học công nghệ thuộc lĩnh vực nghiên cứu về
đăng ký quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất,
thống kê đất đai trong giai đoạn này chỉ có đề tài “Nghiên cứu cơ sở lý luận và
thực tiễn nhằm đổi mới nội dung, phương pháp và nâng cao chất lượng, hiệu quả
của công tác kiểm kê đất đai”. Kết quả đề tài đã đề xuất những vấn đề cơ bản về
đổi mới công tác kiểm kê đất đai, xây dựng bản đồ hiện trạng sử dụng đất như:
16


- Chỉnh sửa bổ sung và hoàn thiện hệ thống chỉ tiêu kiểm kê đất đai;
- Điều chỉnh nội dung và đề xuất bổ sung mới một số bảng biểu kiểm kê:
Điều chỉnh nội dung các biểu về thống kê, kiểm kê diện tích đất đai; bổ sung
mới 02 biểu gồm biểu kiểm kê tình hình sử dụng đất theo nghĩa vụ tài chính và
biểu kiểm kê diện tích đất quốc phòng, an ninh;
- Đổi mới các nội dung cụ thể về phương pháp kiểm kê: phương pháp xác
định tổng diện tích tự nhiên của đơn vị hành chính cấp xã; các phương pháp tính
toán các chỉ tiêu kiểm kê theo nguồn tài liệu, bản đồ được sử dụng; các phương
pháp thành lập bản đồ hiện trạng sử dụng đất cấp xã từ bản đồ địa chính, từ các
loại bản đồ khác; phương pháp tổng hợp để xây dựng bản đồ hiện trạng sử dụng
đất của đơn vị hành chính cấp trên từ bản đồ hiện trạng sử dụng đất của các đơn
vị hành chính cấp dưới trực tiếp;
- Đổi mới việc tổ chức triển khai thực hiện kiểm kê đất đai với nội dung cụ
thể là giao cho cơ quan Tài nguyên và Môi trường cấp huyện chủ trì và chịu trách
nhiệm chính trong việc thực hiện kiểm kê đất đai ở cấp xã; đổi mới công tác kiểm
tra, nghiệm thu, thẩm định các sản phẩm kiểm kê đất đai, xây dựng bản đồ hiện
trạng sử dụng đất theo hướng thực hiện đầy đủ và chặt chẽ hơn.
II.1.6. Giải quyết tranh chấp về đất đai; giải quyết khiếu nại, tố cáo trong
quản lý và sử dụng đất đai
Các nhiệm vụ nghiên cứu khoa học công nghệ thuộc lĩnh vực nghiên cứu
về giải quyết tranh chấp về đất đai; giải quyết khiếu nại, tố cáo trong quản lý và