Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5- 6 tuổi trong trường mầm non

MỤC LỤC
Nội dung

Trang

Phần thứ nhất: MỞ ĐẦU

2

I

Lý do chọn đề tài

2

1

Lý do lý luận

2

2

Lý do thực tiễn

3

3


5

III

Các giải pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề

8

1

Giải pháp 1

8

2

Giải pháp 2

11

IV

Tính mới của giải pháp

23

V

Hiệu quả sáng kiến kinh nghiệm


nhiệm vụ quan trọng đối với giáo dục các nước. Kỹ năng sống giúp con người
làm chủ cuộc sống, sống an toàn, lành mạnh và có chất lượng trong một xã hội
hiện đại với văn hoá đa dạng và nền kinh tế phát triển.
Như chúng ta đã biết trẻ mầm non còn hạn chế về mặt nhận thức cũng như
các kĩ năng sống bên ngoài xã hội không phải do trẻ nhận thức kém mà vốn sống
của trẻ là quá nhỏ bé so với thế giới bên ngoài vậy giáo dục các kĩ năng sống
ban đầu chiếm một vị trí vô cùng quan trọng, đặt nền tảng vững chắc trong suốt
quá trình phát triển của trẻ và đây cũng là giai đoạn khó khăn nhất đối với trẻ
trong những năm đầu đời.
Trong giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non, đó là những hoạt động tích
cực, hướng vào những hoạt động cá nhân hoặc một nhóm trẻ với mục đích giúp
trẻ có thể ứng phó hiệu quả với các tình huống, thách thức trong cuộc sống hàng
ngày. Định hướng của giáo dục kỹ năng sống cho trẻ là giúp trẻ làm chủ bản
thân, ứng xử phù hợp với cộng đồng và xã hội, thích nghi, học tập hiệu quả,
nâng cao sức khỏe tinh thần và thể chất, ứng phó tích cực trong các tình huống
của cuộc sống…
Tuy nhiên có thể thấy rất rõ ràng tầm quan trọng của kỹ năng sống là luôn
gắn bó với các giá trị sống đúng đắn. Các giá trị sống đúng đắn là kết tinh được
truyền lại như sự tôn trọng, sống trách nhiệm, yêu thương, sự tự tin, sự sáng tạo,
lòng ham hiểu biết… các giá trị này được truyền lại nhằm giáo dục giúp cho con
người sống có chuẩn mực và góp phần vào sự tiến bộ của xã hội.
Bên cạnh đó, dạy trẻ kỹ năng sống là giúp trẻ nâng cao năng lực tự lựa
chọn giữa những giải pháp khác nhau trong những tình huống cụ thể và vừa sức.
Nội dung giáo dục, phải xuất phát từ chính nhu cầu và kinh nghiệm của trẻ.
Cần tạo ra cơ hội để trẻ được trải nghiệm từ thực tế và rút ra kinh nghiệm cho
bản thân từ những thực tế đó. Trong cuộc sống hàng ngày có biết bao nhiêu vấn
đề có thể xảy ra mà bản thân con người không biết trước. Nếu không có kiến


Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5- 6 tuổi trong trường mầm non

làm mất dần kỹ năng sống ở trẻ. Từ những thực trạng đó gánh nặng giáo dục ở
nhà trường tăng lên gấp bội.
Để góp phần giáo dục kỹ năng sống cho trẻ điều quan trọng là chúng ta tạo
được môi trường giáo dục cho trẻ. Đối với đứa trẻ kỹ năng sống là rất cần thiết
nếu không có kỹ năng sống thì sẽ gặp rất nhiều khó khăn trong hoạt động sinh
hoạt hàng ngày cho đứa trẻ sau này.
2. Đối tượng nghiên cứu


Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5- 6 tuổi trong trường mầm non

Đối tượng nghiên cứu của đề tài này trẻ mầm non lớp lá 4 (5-6 tuổi) tại
trường Mầm non Hoa sen, nghiên cứu về một số biện pháp hình thành kỹ năng
sống cho trẻ Mầm non
3. Phạm vi nghiên cứu
Phạm vi nghiên cứu của đề tài là một số biện pháp hình thành kỹ năng sống
cho trẻ Mầm non 5-6 tuổi tại trường mầm non Hoa Sen
Thời gian nghiên cứu: Năm học 2018-2019.
Hiểu được tính chất, vị trí và tầm quan trọng của việc giáo dục kỹ năng
sống cho trẻ là rất cần thiết. Yêu cầu đặt ra trước mắt là việc tổ chức thực hiện
một cách nghiêm túc và khoa học trong việc hình thành, giáo dục kỹ năng sống
cho trẻ vào các tiết dạy. Hơn nữa, với vai trò của giáo viên đứng lớp, bản thân
tôi luôn trăn trở phải tìm ra những biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ như
thế nào để đạt được kết quả tốt hơn. Nói một cách cụ thể hơn là giúp trẻ tìm
hiểu, nhận biết và thực hành một một số kỹ năng sống cần thiết có hiệu quả hơn,
đó cũng chính là lý do mà tôi chọn đề tài “Một số biện pháp hình thành kỹ năng
sống cho trẻ 5-6 tuổi trong trường mầm non” này.
II. Mục đích (mục tiêu) nghiên cứu
Để giải quyết vấn đề này, câu hỏi cần đặt ra là: “Vì sao phải giáo dục kỹ
năng sống cho trẻ mầm non?” Vì giáo dục kĩ năng sống là yêu cầu cấp thiết đối

học tập được thể hiện qua các giờ hoạt động chung có chủ đích đó là hoạt động
cung cấp chủ yếu có hệ thống kiến thức cần trang bị cho trẻ.Vậy tổ chức các tiết
học như thế nào để trẻ lĩnh hội các kiến thức một cách đơn giản nhưng hiệu quả
nhất. Muốn làm tốt được việc này trước hết đòi hỏi người giáo viên phải có tâm
huyết với nghề, say sưa suy nghĩ tìm tòi, chu đáo tỉ mỉ, sáng tạo hướng dẫn trẻ
tham gia vào hoạt động một cách có khoa học để trẻ bước đầu nắm bắt, hình
thành những kỹ năng học tập đối với các môn học. Qua đó cô giáo nhẹ nhàng
lòng ghép giáo dục kỹ năng sống cho trẻ một cách dễ dàng
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), kỹ năng sống là những kỹ năng tâm lý
xã hội và giao tiếp mà mỗi cá nhân cần có để tương tác với những người khác
một cách hiệu quả hoặc ứng phó với những vấn đề hay những thách thức của
cuộc sống hàng ngày. Theo UNICEFF, kỹ năng sống là tập hợp rất nhiều kỹ
năng tâm lý xã hội và giao tiếp cá nhân giúp cho con người đưa ra những quyết
định có cơ sở, giao tiếp một cách có hiệu quả, phát triển các kỹ năng tự xử lý và
quản lý bản thân nhằm giúp họ có một cuộc sống lành mạnh và có hiệu quả.
Như vậy, giáo dục kỹ năng sống là hướng vào việc giúp con người thay đổi
nhận thức, thái độ và giá trị trong những hành động theo xu hướng tích cực và
mang tính chất xây dựng. Chính vì vậy mà ngay từ giai đoạn mầm non, trẻ cần
được trang bị kỹ năng sống để định hướng phát triển một cách tốt nhất.
Hơn nữa, việc giáo dục kỹ năng sống còn là một quá trình tác động sư
phạm có mục đích, có kế hoạch nhằm hình thành năng lực hành động tích cực,
có liên quan tới kiến thức và thái độ, giúp cá nhân có ý thức về bản thân, giao
tiếp, quan hệ xã hội, thực hiện công việc, ứng phó hiệu quả với các yêu cầu
thách thức của cuộc sống hàng ngày…và kỹ năng sống được hình thành theo
nhiều cách khác nhau, tùy vào môi trường sống và giáo dục…
Cụ thể, trong giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non, đó là những hoạt
động tích cực, hướng vào những hoạt động cá nhân hoặc một nhóm trẻ với mục
đích giúp trẻ có thể ứng phó hiệu quả với các tình huống, thách thức trong cuộc
sống hàng ngày. Định hướng của giáo dục kỹ năng sống cho trẻ là giúp trẻ làm


Thôn Hòa Đông, xã Ea Bông là một xã khó khăn, đông dân cư sinh sống,
phần lớn mọi người đều làm nghề nông, một số thì đi làm ở các công nhân, xí
nghiệp nên không có nhiều thời gian để quan tâm đến việc chăm sóc giáo dục
cho con em mình.
Một số gia đình khá giả có điều kiện thì việc bao bọc, nuông chiều con em
mình quá mức dẫn đến việc tự lập của trẻ gặp nhiều khó khăn


Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5- 6 tuổi trong trường mầm non

Các cháu tuy cùng một lớp ghép, khác độ tuổi nên khả năng tiếp thu của trẻ
không đồng đều.
Một số phụ huynh và học sinh là đồng bào dân tộc thiểu số nên chưa quan
tâm đúng mức đến về việc học tập nói chung và việc giáo dục kỹ năng sống còn
hạn chế.
Bên cạnh đó còn 1 số khó khăn như trình độ chuyên môn nghiệp vụ, kĩ
năng tuyên truyền của giáo viên chưa đồng đều làm ảnh hưởng đến chất lượng
truyền thông. Nội dung, công tác phối hợp còn sơ sài, đôi khi thiếu tín thực tế,
không phù hợp và chưa được cập nhật thông tin kịp thời dẫn đến hiệu quả chưa
cao, chưa thu hút được sự quan tâm và đáp ứng thông tin của các bậc cha mẹ và
cộng đồng.
Khối lượng công việc lớn, chưa có nhiều thời gian cho công tác phối hợp
với gia đình và xã hội trong việc giáo dục trẻ. Kết quả cụ thể cuối năm học
2017-2018 như sau:

ST
T

Nội dung giáo dục


9 (53%)

3

Kỹ năng giao tiếp

17

10 (59%)

7 (41%)

4

Kỹ năng tự phục vụ và tự vệ

17

5 (30%)

12 (70%)

5

Kỹ năng kiểm soát cảm xúc

17

9 (53%)



8 (47%)

Bên cạnh đó, bản thân tôi cũng có những quan điểm như:
Những năm gần đây phương pháp dạy học có nhiều thay đổi như việc áp
dụng công nghệ thông tin vào trong giảng dạy ta không thể phủ nhận được tính
năng hiệu quả và lợi ích tiện dụng của nó mang lại nhưng một phần nào đó trong
các tiết học ta đã quên đi các trò chơi dân gian mang tính truyền thống giáo dục
cao, những buổi trò chuyện thân tình giữa cô và trẻ hay những chia sẻ của trẻ
cần được cô giải đáp và lắng nghe vậy chúng ta phải làm gì để mang lại hiệu quả
tốt hơn? Chúng ta cần tăng cường lồng ghép các tiết học mang tính giáo dục để
phát huy tính sáng tạo tự chủ qua những tiết học trẻ phải được làm quen với thực
tế, được giải quyết các tình huống mà trẻ gặp hằng ngày để từ đó các kĩ năng
sống được tăng lên, vốn hiểu biết được mở rộng.
Các tiết học của trẻ còn bị gò bó trẻ chưa được thực nghiệm với các tình
huống xảy ra ngoài xã hội ngoài phạm vi lớp học trẻ chưa được làm quen với
việc giải quyết vấn đề nếu như trẻ gặp các tình huống xấu và không biết xử lí sẽ
mang lại hậu quả không tốt cho trẻ.
Một phần hạn chế mang lại là từ phía gia đình, gia đình quá chiều chuộng
con cha mẹ không để con phải làm bất cứ một việc gì ngay cả từ việc đơn giản
nhất như gấp chăn màn, mặc áo, đi dép từ đó hình thành cho trẻ thói quen ỷ lại
dựa dẫm vào cha mẹ các kĩ năng xã hội đơn giản trẻ cũng không biết không
được trải nghiệm trẻ mất dần đi tính tự lập, tính tự chịu trách nhiệm về việc
mình đã làm hình thành một thói quen xấu từ nhỏ. Nhiều gia đình luôn quan
niệm con mình còn nhỏ và việc dạy dỗ theo khuôn phép là chưa cần thiết để cho
trẻ chơi tự do dẫn tới trẻ như một cái cây phát triển tự nhiên không được uốn
nắn không theo khuôn khổ tác động xấu tới quá trình hình thành nhân cách của
trẻ và lớn lên khó có thể can thiệp được nữa.
Ngoài ra, bản thân là một giáo viên đôi lúc tôi cũng chưa biết tạo tình
huống cho trẻ giải quyết, ngại đổi mới sáng tạo trong các tiết dạy mà luôn đi

việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ nhằm nâng cao chất lượng giáo dục trẻ tôi
đã nghiên cứu và đưa ra một số giải pháp, biện pháp giáo dục kỹ năng sống như
sau:
1. Giải pháp 1: Nâng cao trình độ nhận thức về giáo dục kỹ năng sống
cho giáo viên, gia đình và xã hội, gồm các biện pháp sau:
1.1. Biện pháp 1: Tham gia tập huấn giáo dục kỹ năng sống cho giáo
viên.
Giáo dục kỹ năng sống đã và đang là một vấn đề quan trọng trong việc giáo
dục toàn diện cho học sinh ở mọi lứa tuổi. Trí thông minh, sự hiểu biết cộng
thêm thái độ tích cực chỉ mang lại cho chúng ta một nửa thành công. Chính
những kỹ năng mà chúng ta sử dụng trong cuộc sống hằng ngày, cách ứng xử,
giao tiếp nó quyết định một nửa còn lại, những kỹ năng đó được gọi là kỹ năng
sống. Hiểu được tầm quan trọng, ý nghĩa vai trò của kĩ năng sống đối với học
sinh mầm non, BGH trường MN Hoa Sen đã tiến hành tập huấn cho đội ngũ
giáo viên chủ nhiệm trong nhà trường về các kiến thức kĩ năng sống cho học
sinh Mầm non.
Mục tiêu của tập thể hội đồng Sư phạm nhà trường mong muốn thông qua
các hoạt động giáo dục kỹ năng sống này sẽ giúp các em học sinh rèn luyện tư
duy tích cực, hình thành các thói quen tốt thông qua các hoạt động và bài tập trải
nghiệm, giúp các em trở thành công dân toàn cầu, biết suy nghĩ bằng cái đầu của
mình, biết phân tích đúng sai, dù có làm gì và trong hoàn cảnh nào cũng luôn
biết chịu trách nhiệm về việc mình làm. Qua đó:


Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5- 6 tuổi trong trường mầm non

- Giúp giáo viên xác định những kỹ năng sống cơ bản, đặc điểm tâm sinh lí
của trẻ ở từng độ tuổi khác nhau để giúp trẻ phát triển những kỹ năng sống phù
hợp như: sự hợp tác, tự kiểm soát, tính tự tin, tự lập, tò mò, khả năng thấu hiểu
và giao tiếp. Việc xác định được các kỹ năng cơ bản phù hợp với lứa tuổi sẽ giúp

- Sự chủ động: Giáo viên tự ý thức hoạt động tự học tự rèn. Họ biết làm thế
nào để đối phó với những trở ngại hay thất bại. Họ biết cách điều chỉnh, thay đổi
để quá trình học, nghiên cứu phù hợp hơn.


Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5- 6 tuổi trong trường mầm non

- Sự kiên trì: Người giáo viên cần duy trì hoạt động tự học bất chấp khó
khăn.. Thiếu kiên trì trong khoa học thì khó thành công.
- Tính kỉ luật: Đặt ra kế hoạch và cố gắng thực hiện một cách tốt nhất.
Chẳng hạn, học ngoại ngữ, bữa học bữa quên thì cũng khó thành công. Quỹ thời
gian cho mỗi phần việc, mỗi vấn đề phải theo đúng tiến độ, rèn luyện bản thân
phải tuân thủ thời gian. Nên nhớ, thời gian không phải vô hạn. Người thầy phải
biết tận dụng thời gian để có thể hoàn thành nhiệm vụ, còn để nghiên cứu khoa
học nữa
- Tính tự lực: Khả năng độc lập giải quyết vấn đề hoặc để thông tin nghiên
cứu là cần thiết. Muốn học tập theo nhóm, làm việc theo nhóm, người học phải
tự giác, tự ý thức.
- Kĩ năng tìm đọc tài liệu qua các nguồn sách, báo, mạng... Tìm theo từ
khóa, cách tải về hoặc liên hệ mua sách báo qua mạng, thuận tiện và ít tốn kém
hơn.
- Sự tự tin: Sự tự học, tự rèn sẽ mang lại kết quả tốt. Điều bản thân giáo
viên nghiên cứu, viết ra, đó là kinh nghiệm, là nhận thức, là sáng tạo của bản
thân. Có thể không là một công trình lớn lao với mọi người nhưng đây là tiếng
nói của mình trong quá trình dạy.
1.3. Biện pháp 3: Phối kết hợp việc thực hiện dạy các kỹ năng sống cơ
bản giữa nhà trường, gia đình và xã hội
Việc giáo dục, bồi dưỡng, rèn luyện các phẩm chất và năng lực nhằm giúp
trẻ phát triển nhân cách một cách toàn diện là một quá trình lâu dài liên tục, diễn
ra ở nhiều môi trường khác nhau, liên quan rất nhiều đến các mối quan hệ xã hội

dạy học để nhà trường có điều kiện nâng cao chất lượng giáo dục.
Những cuộc họp do nhà trường tổ chức, các bậc phụ huynh cần đi đầy đủ
để nắm được yêu cầu giáo dục của nhà trường mà có sự kết hợp.
Gia đình cần xây dựng truyền thống “tôn sư trọng đạo”, bảo vệ uy tín thầy
cô giáo, tuyệt đối tránh các hành vi thiếu tôn trọng thầy cô giáo trước mặt con
cái.
Bên cạnh đó, để thống nhất và tập hợp được sức mạnh của toàn xã hội
trong việc giáo dục thế hệ trẻ, nhà trường vừa phải không ngừng nâng cao chất
lượng giáo dục toàn diện vừa phải phối hợp chặt chẽ với gia đình, với các tổ
chức xã hội hướng vào một số công việc cụ thể sau đây:
Đưa nội dung, mục tiêu giáo dục kỹ năng sống lồng ghép trong các tiết dạy,
chương trình giáo dục. nhằm lồng ghép giáo dục kỹ năng sống cơ bản với quá
trình hình thành và phát triển nhân cách của trẻ.
Phát huy vai trò của người giáo viên, phổ biến kiến thức biện pháp giáo dục
trẻ trong điều kiện xã hội phát triển theo cơ chế thị trường đang rất phức tạp cho
các bậc cha mẹ, giúp họ hiểu được đặc điểm trong đời sống, tâm sinh lý của trẻ
hiện nay.
Phối hợp với địa phương tổ chức cho học sinh tham gia tích cực vào các
hoạt động văn nghệ , thể dục thể thao, tham quan…nhằm góp phần phát triển thể
chất, tình cảm và các kỹ năng xã hội…
Tóm lại, việc phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội đối với việc
chăm sóc giáo dục trẻ là một nguyên tắc cơ bản nếu muốn có sự thành công.
Vấn đề cơ bản hàng đầu là tất cả các lực lượng giáo dục phải phát huy tinh thần
trách nhiệm, chủ động tạo ra những mối quan hệ phối hợp vì mục tiêu giáo dục
đào tạo thế hệ trẻ thành những người công dân có trình độ có kỹ năng.
2. Giải pháp 2: Giúp trẻ phát triển kỹ năng sống qua việc tổ chức các
hoạt động tại trường mầm non, gồm các biện pháp sau:
Biện pháp 1: Xác định các kỹ năng cơ bản, nội dung kỹ năng mà giáo
viên cần dạy trẻ
Đầu năm học, tôi tích cực hưởng ứng phong trào thi đua “ Xây dựng trường

Vận động giúp cơ thể trẻ linh hoạt. Trong năm đầu đời, trẻ vận động nhiều
thì nhanh biết bò, biết ngồi, biết đi. Khoảng 2 – 3 tuổi, bé biết kết hợp tai, mắt,
chân tay để vận động trong nhiều trò chơi. Càng nhiều kết nối bé sẽ càng thông
minh, lanh lợi hơn.
Vận động giúp kỹ năng xã hội của bé phát triển. Khi chơi các trò chơi tập
thể, đông người, đòi hỏi bé giao tiếp tốt và có tinh thần hợp tác với các bạn.
- Kỹ năng giao tiếp: Phát triển kỹ năng giao tiếp cho trẻ mầm non. Khả
năng giao tiếp được hiểu như là kỹ năng truyền tải thông tin từ người này sang
người khác với những công cụ để hỗ trợ đắc lực như ngôn ngữ nói, ngôn ngữ
dùng để viết, ngôn ngữ cơ thể và cử chỉ. Đối với trẻ mầm non, giao tiếp không
chỉ đơn thuần là trao đổi thông tin mà còn để trẻ có được sự phát triển não bộ, tư
duy.
Có 3 giai đoạn phát triển khả năng giao tiếp ở trẻ


Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5- 6 tuổi trong trường mầm non

Giai đoạn đầu tiên: từ 3 – 4 tuổi, trẻ sẽ bắt chước những hành vi và giao
tiếp của những người xung quanh. Chính vì vậy, giáo viên và cha mẹ hãy có
những ứng xử tích cực để trẻ có thể học hỏi một cách hoàn hảo nhất.
Giai đoạn thứ 2: Từ 4 – 5 tuổi, trẻ đã có sự phát triển tư duy bằng cách thể
hiện được những suy nghĩ, nguyện vọng của bản thân đối với người xung quanh.
Hãy tạo điều kiện tối đa để trẻ được giao tiếp.
Giai đoạn thứ 3: Từ 5 – 6 tuổi, trẻ biết sử dụng những câu chữ phức tạp có
nhiều ngôn từ và ghi nhớ những từ ngữ một cách rõ ràng hơn. Bạn nên uốn nắn
cách sử dụng từ ngữ cho trẻ trong thời điểm này để trẻ có được khả năng giao
tiếp tốt nhất.
- Kỹ năng tự phục vụ: Kỹ năng tự phục vụ là những thói quen sinh hoạt
thường ngày trong giao tiếp và ứng xử của trẻ đối với bản thân và những người
xung quanh. Tập những kỹ năng sống, kỹ năng tự phục vụ cho trẻ, từng bước

nan, cảm thấy bế tắc, không thể giải quyết được vấn đề, hoặc quá nhiều áp lực
có thể dẫn đến lo lắng thái quá… Khi có những cảm xúc tốt, trẻ sẽ có những
tương tác tích cực; và ngược lại, những cảm xúc không tốt sẽ hướng trẻ đến
những hành động tiêu cực.
- Kỹ năng hợp tác và làm việc nhóm: Hợp tác là một kỹ năng quan trọng để
trẻ có được thành công trong cuộc sống. Trẻ cần phải hiểu từ sớm rằng việc hợp
tác với người khác sẽ mang lại những giá trị to lớn hơn trong bất kỳ một hoạt
động nào, từ việc chơi trò chơi cho đến việc giải các bài tập, các vấn đề khó
khăn trẻ gặp phải khi đi học. Bên cạnh đó, việc biết hợp tác với người khác còn
giúp trẻ trở thành người giao tiếp tốt, biết tôn trọng người khác và có lòng trắc
ẩn. Luyện tập kỹ năng hợp tác cho trẻ như: biết lắng nghe, biết chia se, làm việc
theo nhóm…
Rèn luyện cho trẻ kỹ năng hợp tác là tạo cơ hội cho trẻ học tập từ bạn bè,
học cách giao tiếp, đàm phán, chia sẻ và lắng nghe. Biết kết hợp tốt với những
người xung quanh, trẻ sẽ đạt được nhiều thành tựu hơn so với việc đi một mình
một hướng.
- Kỹ năng giải quyết vấn đề: Một trong những bước quan trọng nhất
khi dạy trẻ kỹ năng giải quyết vấn đề là bạn phải tập cho trẻ xác định mục tiêu:
Đây là bước quan trọng nhất, chiếm 50% thời gian của toàn bộ quá trình giải
quyết vấn đề. Việc xác định mục tiêu chính xác giúp bé tiết kiệm thời gian,
nguồn lực, tư duy. Khi dạy con đặt mục tiêu bạn cần phải: Định nghĩa mục tiêu
một cách cụ thể, chi tiết, Đo đạt hiệu quả của mục tiêu, thời gian thực hiện mục
tiêu. Qua việc này, bé cũng sẽ biết cách lập kế hoạch thực hiện giải quyết vấn đề
chính xác, Bước này nhằm đảm bảo tính chính xác cho toàn bộ quá trình. Các
mục tiêu cần xác định:
Mục tiêu ngắn hạn: Mục tiêu cần giải quyết trước mắt, tức thời
Mục tiêu dài hạn: Mục tiêu liên quan đến mục tiêu trước mắt
Mục tiêu tiên quyết: Mục tiêu quan trọng nhất, có ý nghĩa lâu dài, đích đến
cần đạt được của quá trình giải quyết vấn đề .
Biện pháp 2: Cụ thể hóa nội dung đưa ra phương pháp giáo dục, rèn

giao tiếp, và thực hiện các hoạt động học tập, giao lưu với các bạn
- Cách đánh giá khả năng phát triển kỹ năng tự nhận thức của trẻ
+ Thông qua sự thể hiện cảm xúc của trẻ: trẻ có vui vẻ, cảm thấy tin cậy,
cảm xúc an tâm an toàn trong môi trường của trẻ hiện tại hay không…?
+ Sự tương tác với các trẻ khác và môi trường xung quanh: trẻ vận động
như thế nào? Sử dụng ngôn ngữ, điệu bộ, cử chỉ ra làm sao?
+ Phản ứng của trẻ với các hình ảnh, ký ức và tiếng nói. Điều này rất quan
trọng với phụ huynh và giáo viên. Trẻ có phản ứng tich cực với những hình ảnh,
tiếng nói mang tiếng tích cực và ngược lại. Vì vậy, khi giao tiếp với trẻ cần chú
ý đến nét mặt, cử chỉ, điệu bộ, giọng nói và khoảng cách với trẻ.
+ Miêu tả, và diễn đạt thông tin thông qua sự lặp lại: đồng dao, các bài hát
vần điệu lặp đi lặp lại, truyện có hình ảnh nội dung lặp đi lặp lại. Ở lứa tuổi mầm
non có rất nhiều bài hát,bài ca dao, câu truyện, bộ phim hoạt hình vô cùng đơn


Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5- 6 tuổi trong trường mầm non

giản nhưng lại gây ra cảm xúc mãnh liệt ở trẻ bởi có thể trẻ tìm thấy sự đồng
cảm trong những nhân vật đó và với trí nhớ ngắn hạn của trẻ, trẻ không thể nào
ghi nhớ được lượng thông tin lớn, nên những bài hát, câu truyện, bộ phim hoạt
hình ngắn gọn đơn giả, có sự lặp đi lặp lại là cách tốt nhất để phát triển kỹ năng
tự nhận thức của trẻ.
- Sự phát triển nhận thức về thế giới xung quanh của trẻ:
+ Thông qua sự lắng nghe, cách hiểu và cách nhận biết được của trẻ
+ Khả năng nhận biết, phân biệt, phân loại và khái quát hóa về sự vật. Đây
là con gì? Có màu sắc ra sao? Nó đang làm gì? Trẻ có thể phân loại được đâu là
con mèo, đâu là con chó…
+ Trải nghiệm về thế giới xung quanh thông qua: hình ảnh màu săc, âm
thanh, ngôn ngữ, con số, sự liên hệ giữa sự vật và hiện tường, miêu tả.
Ví dụ: màu sắc, con số, các bước của trò chơi, vẽ, sử dụng bút chì…

đồng thời tạo ra sự phấn chấn ham hoạt động. Để đảm bảo các vận động có hiệu
quả, nên lựa chọn những động tác đơn giản và âm nhạc có tiết tấu không phức
tạp.
Vận động theo nhạc thường là các hoạt động trên lớp. Bé được thực hiện
vận động cùng bạn bè dưới sự hướng dẫn của các cô giáo. Cô sẽ có những bài
tập phù hợp lứa tuổi, đòi hỏi bé phối hợp nhịp nhàng, uyển chuyển. Một mặt sẽ
phát huy sự tích cực của trẻ, mặt khác sẽ làm bộc lộ năng khiếu mà trẻ có.
- Phát triển kỹ năng giao tiếp: Cho trẻ giao tiếp nhiều hơn và tạo ra nhiều
hoạt động mới mẻ
Đầu tiên, hãy hạn chế trẻ tiếp xúc với các thiết bị điện tử như ti vi, máy tính
bảng, điện thoại,… Những hình ảnh quá nhanh trên tivi làm giảm tính tập trung
ở trẻ. Những trò chơi trên điện thoại sẽ khiến khả năng giao tiếp bị hạn chế.
Nhưng nếu bạn sáng tạo ra những hoạt động hay với máy tính bảng và điện thoại
thì chắc chắn bé sẽ rất phấn khích. Các bé có khả năng ghi nhớ hình ảnh rất tốt.
Hãy tạo ra các album ảnh trên máy tính theo chủ đề, mỗi bức ảnh hãy tạo ra một
câu chuyện thú vị, kể cho bé nghe, sau đó hãy nói bé ghi nhớ và kể lại. Ví dụ,
với một bức ảnh tập thể của cả lớp mà bé dần dần nhớ hết mặt từng người và
những thông tin về người đó thông qua các câu chuyện…
Tổ cức các chuyến đi thăm quan các bảo tàng, các khu công viên, những
vườn rau, những thắng cảnh đẹp… Cô và trẻ cùng nhau chụp ảnh lại những nơi
bé đã khám phá. Những trải nghiệm này bổ sung kiến thức cho bé, giúp kích
thích não bộ phát triển, các dây thần kinh cũng trở nên nhạy bén hơn. Đó sẽ là
những chiến tích mà bé sẽ thao thao bất tuyệt suốt ngày đêm để khoe với bạn bè
và người thân.
Cũng như các hoạt động về lễ nghĩa như chào hỏi, xin phép, xin lỗi,… hãy
tạo điều kiện để bé có thể thực hiện hàng ngày. Sau một thời gian lặp đi lặp lại,
bé sẽ tự có phản xạ khi gặp người lớn. Bé cũng dần trở nên bình tĩnh, tập trung
và tự tin hơn khi giao tiếp.
Chương trình giáo dục mầm non có nhiệm vụ giúp trẻ phát triển khả năng
giao tiếp của mình thông qua những trò chơi chung như đóng kịch. Qua đó, trẻ

+ Áp dụng các chú rối để dạy trẻ cách giao tiếp.
+ Cho trẻ giao tiếp với những người xung quanh để trẻ mạnh dạn hơn.
Trang bị cho trẻ kỹ năng giao tiếp là điều rất quan trọng mà những giáo
viên mầm non nên ghi nhớ
- Phát triển kỹ năng tự phục vụ, tự vệ: Việc rèn luyện kĩ năng sống tự phục
vụ bản thân ngay từ nhỏ là vô cùng cần thiết đối với trẻ mầm non. Nếu các con
không có kĩ năng tự phục vụ bản thân, các con sẽ không thể chủ động và tự lập
trong cuộc sống hiện đại. Ở trường mần non giáo viên cần dạy trẻ nghi thức văn
hóa trong ăn uống qua đó dạy trẻ kỹ năng lao động tự phục vụ, rèn tính tự lập
như: Biết tự rửa tay sạch sẽ trước khi ăn, chỉ ăn uống tại bàn ăn, biết cách sử
dụng những đồ dùng, vật dụng trong ăn uống một cách đúng đắn, ăn uống gọn
gàng, không rơi vãi, nhai nhỏ nhẹ không gây tiếng ồn, ngậm miệng khi nhai thức
ăn, biết mời trước khi ăn, cảm ơn sau khi ăn, biết tự dọn, cất đúng chỗ bát, chén,
thìa … hoặc biết giúp người lớn dọn dẹp, ngồi ngay ngắn, ăn hết suất, không
làm ảnh hưởng đến người xung quanh. Biết tự cất đồ dùng cá nhân đúng nơi quy
định, tham gia hoạt động lao động nhẹ nhàng…


Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5- 6 tuổi trong trường mầm non

Bên cạnh việc tự phục vụ trẻ còn cần có các kiến thức, kỹ năng tự vệ, giúp
trẻ tự bảo vệ bản thân trước những sự vật, sự việc, hiện tượng nguy hiểm cho
bản thân. Kỹ năng bảo vệ bản thân là một trong những kỹ năng xuất hiện sớm,
được hoàn thiện trong một quá trình lâu dài và theo chúng ta trong suốt cuộc
đời. Do vậy, việc rèn luyện cho con kỹ năng này sẽ là hành trang quan trọng
giúp con tự tin và mạnh mẽ hơn trong cuộc sống hiện đại. Việc lồng ghép kỹ
năng tự vệ giáo viên cũng dễ dàng lồng ghép trong các hoạt động giáo dục hay
hoạt động mọi lúc mọi nơi. Ví dụ: Khi kể xong câu chuyện “Cô bé quàng khăn
đỏ”, thông qua việc giáo dục trẻ dễ dàng hiểu được rằng: Không tin lời người lạ,
không la cà rong chơi, biết vâng lời người lớn…”.


Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5- 6 tuổi trong trường mầm non

chó sói; hay bệnh nhân vô cùng hạnh phúc sau khi được bác sĩ chữa trị khỏi
bệnh.
+ Thể hiện lòng tốt với người cần giúp đỡ: Ngoài việc hiểu được
cảm xúc của mọi người, những đứa trẻ với chỉ số EQ cao sẽ luôn cố gắng làm
điều khiến mọi người cảm thấy hạnh phúc hơn. Con sẽ đến bên an ủi bạn bè nếu
bạn bị ngã, hoặc nếu ông bà bị ốm, con tìm cách quan tâm, tặng quà để ông bà
cảm thấy vui vẻ hơn.
+ Đóng vai trò người hòa giải trong quan hệ bạn bè: Nỗ lực
giải quyết vấn đề giữa những người bạn là một kĩ năng mà con thể hiện rất tốt.
Con có thể đóng vai trò người hòa giải trung gian cho những khúc mắc của bạn
bè.
- Phát triển kỹ năng hợp tác và làm việc nhóm
Làm việc nhóm là cách thức nhiều người cùng thực hiện tốt một nhiệm vụ
và hướng đến mục tiêu chung, qua đó giúp mỗi cá nhân nhận ra thiếu sót của
mình để khắc phục, trở nên hoàn thiện hơn.
Vì vậy, giáo viên hướng cho mỗi trẻ cần phải luyện cho mình những kỹ
năng làm việc nhóm để xây dựng nhóm hoàn thiện, gắn kết trong bất kỳ hoàn
cảnh nào.
Lắng nghe người khác. Cần biết tôn trọng và lắng nghe ý kiến của người
khác, bởi trong chúng ta không ai hoàn hảo. Những ý kiến có hay tới đâu cũng
khó tránh thiếu sót, chúng ta là người lắng nghe phải phát hiện ra thiếu sót đó để
góp ý, giúp cho ý tưởng được hoàn thiện hơn.
Trợ giúp và tôn trọng lẫn nhau. Trong cùng một nhóm, các thành viên phải
biết trợ giúp lẫn nhau trong công việc. Nếu đồng đội của mình gặp khó khăn hãy
sẵn sàng chia sẻ, giúp đỡ. Việc này sẽ tạo nên sự gắn kết giữa các thành viên
trong nhóm lại với nhau.
Có trách nhiệm với công việc được giao. Làm việc một mình hay nhóm

định tình huống tốt nhất
Khi nhận định tình huống, phải nhận định trong từng trường hợp cụ thể để
xác định vấn đề nào có thể giải quyết vấn đề nào không. Nhận định tính huống
đúng để có phương pháp chính xác, nguồn lực cần thiết để giải quyết vấn đề.
+ Mọi vấn đề đều có rất nhiều hướng giải quyết: Việc quan trọng là bạn
phải chọn lựa hướng giải quyết tối ưu nhất, giảm thiểu sai sót nhất.Vậy làm thế
nào để biết được đó là hướng lựa chọn tốt nhất, giảm thiểu nhiều rủi ro nhất,
đem lại hiệu quả cao nhất.
Ví dụ, nếu 2 trẻ đang tranh giành về một món đồ chơi, thì cô nên cho phép
trẻ có cơ hội thử và tiếp cận giải pháp của trẻ trước. Nếu trẻ chưa có khả năng,
thì bạn có thể giúp trẻ tìm ra một giải pháp. Tất nhiên, nếu trẻ gặp vấn đề không
an toàn, thì cô có thể can thiệp ngay lập tức.
1.3. Biện pháp 3: Tạo môi trường giúp giáo viên thực hiện nhiệm vụ dạy trẻ
kỹ năng sống.
Hướng dẫn giáo viên thực hiện kế hoạch giáo dục Mỗi trẻ có mỗi biểu mẫu
đánh giá riêng nhằm giúp giáo viên quan sát ghi chép hàng ngày từng chi tiết về
sự tiến bộ của trẻ, đó là thước đo để đánh giá cuối mỗi độ tuổi, cuối giai đoạn


Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5- 6 tuổi trong trường mầm non

phát triển của trẻ theo từng độ tuổi, đồng thời có cơ sở để thay đổi, bổ sung các
biện pháp giáo dục từng trẻ vì trẻ con rất khác nhau và giúp trẻ hình thành các
kỹ năng sống.
- Tạo điều kiện cho giáo viên trao đổi hai chiều với các bậc cha mẹ những
vấn đề có liên quan đến trẻ, các thông tin của lớp, thông tin sức khỏe, ngược lại
các bậc cha mẹ có thể ghi chép những yêu cầu, đề nghị, thông tin cần trao đổi
với giáo viên.
- Thiết kế góc thư viện cho trẻ hoạt động, thừơng xuyên tặng sách cho góc
thư viện của trẻ thích thú để tham gia tích cực khám phá.


(4000), Anh (8000).
Những năm gần đây, phương pháp giáo dục sớm Montessori cũng trở nên
khá ưa chuộng tại Việt Nam và được các trường mầm non, các bậc phụ huynh
hết sức quan tâm, tìm hiểu và áp dụng.
- Phương châm giáo dục của phương pháp Montessori
Phương pháp Montessori chấp nhận sự duy nhất của mỗi trẻ và cho phép
trẻ phát triển tuỳ theo những khả năng riêng của mình và thời gian riêng của
mình. Lấy trẻ làm trung tâm phát triển, lấy khả năng tự học làm cơ sở, tôn trọng
các đặc điểm, tính cách, sở thích riêng biệt của từng trẻ, tạo điều kiện cho trẻ
phát triển khả năng của mình, khuyến khích trẻ chủ động với môi trường xung
quanh
- Lợi ích mà phương pháp giáo dục sớm Montessori mang lại
+ Trẻ chủ động chọn khu vực học và theo đuổi đam mê, hứng thú của mình
đến khi trẻ muốn đổi qua các hoạt động khác từ đó giúp trẻ tự lập, tự khám phá.
+ Giúp trẻ hình thành khả năng cư xử, suy nghĩ một các độc lập từ sớm qua
các giáo cụ Montessori và các trẻ khác. Mỗi trẻ có ít nhất 3 tiếng/ ngày hoạt
động với các giáo cụ Montessori, giáo viên không có quyền làm gián đoạn khi
trẻ đang có hứng thú với hoạt động của mình. Trẻ được tự khám phá qua việc tự
chơi, tự học và tự định hình về thế giới
+ Trẻ được giáo dục rất sớm về tính nhân văn qua đó hình thành phát triển
tính cách hiền hòa, nhân áo và tự chủ
- Nội dung chương trình học Montessori tập trung vào các lĩnh vực
Thực hành cuộc sống: Các bài tập trong thực hành cuộc sống có vai trò khá
thiết thực với trẻ nhỏ. Những bài tập này được áp dụng với mục đích trực tiếp
giúp trẻ tăng cường và phát triển sự độc lập trong việc: thực hiện các hoạt động
vận động căn bản, chăm sóc môi trường của mình, tự phục vụ bản thân, giúp trẻ
củng cố và phát triển sự phối hợp của các hoạt động cơ thể .
Phát triển giác quan: Giác quan là một phần quan trọng trong phương pháp
Montessori và trong hệ thống giáo cụ Montessori theo tiêu chuẩn quốc tế việc

được hình thành các kiến thức, kỹ năng sống một cách tự nhiên thông qua quá
trình học, vui chơi. Trẻ là trung tâm, tự học. Trẻ được chú ý đến việc tự học,
chơi trò chơi ý nghĩa, gắn liền với trải nghiệm thực tế, trẻ học là do sự yêu thích
và hứng thú. Học đồng thời phát triển các kỹ năng xã hội cho trẻ, sự phát triển
của cá nhân chính là phần thưởng và sự khích lệ, động viên cho mỗi trẻ.
V. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm
Từ những cố gắng của bản thân, sự đồng thuận hợp tác của tập thể sư phạm
trường Mầm non Hoa Sen, sự ủng hộ tích cực của các bậc cha mẹ học sinh lá 4
đã giúp bản thân tôi đạt được một số kết quả trong việc dạy các kỹ năng sống cơ
bản trẻ mầm non 5-6 tuổi tại lớp Lá 4, phân hiệu Hòa trung như :
* Kết quả trên trẻ:
- 100% trẻ đều được cô giáo và cha mẹ tạo mọi điều kiện khuyến khích
khơi dậy tình tò mò, phát triển trí tưởng tượng, năng động, mạnh dạn, tự tin,
100% trẻ 5 tuổi được rèn luyện khả năng sẳn sàng học tập ở tiểu học hiệu quả
ngày càng cao.
- 100% trẻ có thói quen lao động tự phục vụ, được rèn luyện kỹ năng tự
lập; kỹ năng nhận thức; kỹ năng vận động thô, vận động tinh thông qua các hoạt
động hàng ngày trong cuộc sống của trẻ; ngoài ra có 70% trẻ mẫu giáo được rèn