Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5- 6 tuổi trong trường mầm non
MỤC LỤC
Nội dung
Trang
Phần thứ nhất: MỞ ĐẦU
2
I
Lý do chọn đề tài
2
1
Lý do lý luận
2
2
Lý do thực tiễn
3
3
5
III
Các giải pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề
8
1
Giải pháp 1
8
2
Giải pháp 2
11
IV
Tính mới của giải pháp
23
V
Hiệu quả sáng kiến kinh nghiệm
I. Đặt vấn đề
1. Lý do chọn đề tài
1.1. Lý do lý luận:
Xã hội hiện đại nảy sinh những vấn đề phức tạp và bất định đối với con
người. Nếu con người không có năng lực ứng phó vượt qua những thách thức đó
thì rất dễ gặp rủi ro. Giáo dục kĩ năng sống cho người học đang trở thành một
nhiệm vụ quan trọng đối với giáo dục các nước. Kỹ năng sống giúp con người
làm chủ cuộc sống, sống an toàn, lành mạnh và có chất lượng trong một xã hội
hiện đại với văn hoá đa dạng và nền kinh tế phát triển.
Như chúng ta đã biết trẻ mầm non còn hạn chế về mặt nhận thức cũng như
các kĩ năng sống bên ngoài xã hội không phải do trẻ nhận thức kém mà vốn sống
của trẻ là quá nhỏ bé so với thế giới bên ngoài vậy giáo dục các kĩ năng sống
ban đầu chiếm một vị trí vô cùng quan trọng, đặt nền tảng vững chắc trong suốt
quá trình phát triển của trẻ và đây cũng là giai đoạn khó khăn nhất đối với trẻ
trong những năm đầu đời.
Trong giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non, đó là những hoạt động tích
cực, hướng vào những hoạt động cá nhân hoặc một nhóm trẻ với mục đích giúp
trẻ có thể ứng phó hiệu quả với các tình huống, thách thức trong cuộc sống hàng
ngày. Định hướng của giáo dục kỹ năng sống cho trẻ là giúp trẻ làm chủ bản
thân, ứng xử phù hợp với cộng đồng và xã hội, thích nghi, học tập hiệu quả,
nâng cao sức khỏe tinh thần và thể chất, ứng phó tích cực trong các tình huống
của cuộc sống…
Tuy nhiên có thể thấy rất rõ ràng tầm quan trọng của kỹ năng sống là luôn
gắn bó với các giá trị sống đúng đắn. Các giá trị sống đúng đắn là kết tinh được
truyền lại như sự tôn trọng, sống trách nhiệm, yêu thương, sự tự tin, sự sáng tạo,
lòng ham hiểu biết… các giá trị này được truyền lại nhằm giáo dục giúp cho con
người sống có chuẩn mực và góp phần vào sự tiến bộ của xã hội.
Bên cạnh đó, dạy trẻ kỹ năng sống là giúp trẻ nâng cao năng lực tự lựa
chọn giữa những giải pháp khác nhau trong những tình huống cụ thể và vừa sức.
Nội dung giáo dục, phải xuất phát từ chính nhu cầu và kinh nghiệm của trẻ.
từ khi trẻ còn ở độ tuổi Mầm non. Người giáo viên Mầm non ngoài việc hướng
dẫn cho trẻ vui chơi, cho ăn, cho ngủ, giáo dục trẻ trở thành những đứa trẻ lễ
phép ngoan ngoãn thôi chưa đủ, mà nhiêm vụ của người giáo viên Mầm non còn
phải chú trọng đến việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ.
Ngày nay khi xã hội phát triển, trình độ tri thức của trẻ được nâng lên gấp
bội, nhưng bên cạnh đó kỹ năng sống của trẻ dường như bị tụt lùi. Điều này
càng thể hiện rõ đối với trẻ gia đình có điều kiện kinh tế khá giả, trẻ ở vùng
thuận lợi…
Chúng ta dễ dàng bắt gặp trẻ 5 – 6 tuổi vẫn còn được mẹ chăm bẩm từng ly
từng tí: từ việc vệ sinh cá nhân, mặc quần áo, việc đút ăn, đến những nguyên tắc
giao tiếp tối thiểu như chào hỏi, cảm ơn, xin lỗi... Những việc làm này vô tình sẽ
làm mất dần kỹ năng sống ở trẻ. Từ những thực trạng đó gánh nặng giáo dục ở
nhà trường tăng lên gấp bội.
Để góp phần giáo dục kỹ năng sống cho trẻ điều quan trọng là chúng ta tạo
được môi trường giáo dục cho trẻ. Đối với đứa trẻ kỹ năng sống là rất cần thiết
nếu không có kỹ năng sống thì sẽ gặp rất nhiều khó khăn trong hoạt động sinh
hoạt hàng ngày cho đứa trẻ sau này.
2. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài này trẻ mầm non lớp lá 4 (5-6 tuổi) tại
trường Mầm non Hoa sen, nghiên cứu về một số biện pháp hình thành kỹ năng
sống cho trẻ Mầm non
3. Phạm vi nghiên cứu
Phạm vi nghiên cứu của đề tài là một số biện pháp hình thành kỹ năng sống
cho trẻ Mầm non 5-6 tuổi tại trường mầm non Hoa Sen
Thời gian nghiên cứu: Năm học 2018-2019.
Giáo viên: Nguyễn Thị Tâm
3
đoạn tiểu học: Việc giáo dục kỹ năng sống từ sớm giúp trẻ có khả năng thích
nghi với sự thay đổi môi trường sống, khả năng hòa nhập nhanh, giúp trẻ tự tin
bước vào lớp 1.
- Đề xuất một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5 – 6 tuổi trong
trường mầm non nhằm nâng cao chất lượng giáo dục ở trường mầm non trong
hiện tại và những năm tiếp theo
Xét cho cùng, mục tiêu cuối cùng của giáo dục trẻ em là chuẩn bị cho trẻ
có được một hành trang kiến thức và kỹ năng tốt nhất để trẻ tự tin bước vào cuộc
sống, tự tin đưa ra những quyết định của mình, tự tin sống cuộc sống của mình
mà không phải lệ thuộc vào người khác.
Phần thứ 2: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. Cơ sở lí luận của vấn đề
Hoạt động vui chơi là một trong những hoạt động chủ đạo, song hoạt động
học tập được thể hiện qua các giờ hoạt động chung có chủ đích đó là hoạt động
cung cấp chủ yếu có hệ thống kiến thức cần trang bị cho trẻ.Vậy tổ chức các tiết
Giáo viên: Nguyễn Thị Tâm
4
Trường Mầm non Hoa Sen
Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5- 6 tuổi trong trường mầm non
học như thế nào để trẻ lĩnh hội các kiến thức một cách đơn giản nhưng hiệu quả
nhất. Muốn làm tốt được việc này trước hết đòi hỏi người giáo viên phải có tâm
huyết với nghề, say sưa suy nghĩ tìm tòi, chu đáo tỉ mỉ, sáng tạo hướng dẫn trẻ
tham gia vào hoạt động một cách có khoa học để trẻ bước đầu nắm bắt, hình
thành những kỹ năng học tập đối với các môn học. Qua đó cô giáo nhẹ nhàng
lòng ghép giáo dục kỹ năng sống cho trẻ một cách dễ dàng
dục kỹ năng sống cho đối tượng trẻ mà tôi đang nghiên cứu.
II. Thực trạng của vấn đề
1. Thuận lợi:
Việc thực hiện lồng ghép giáo dục kỹ năng sống cho trẻ được thực hiện cho
đến nay nhìn chung đa số giáo viên nhận thấy rằng việc giáo dục này là rất cần
Giáo viên: Nguyễn Thị Tâm
5
Trường Mầm non Hoa Sen
Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5- 6 tuổi trong trường mầm non
thiết cho trẻ, vì thế các giáo viên cũng trang bị cho mình một số kiến thức quan
trọng để thực hiện giáo dục các kỹ năng cho trẻ .
Được Ban giám hiệu nhà trường bồi dưỡng môn về giáo dục kỹ năng sống
cho trẻ Lên kế hoạch làm đồ dùng đồ chơi theo từng chủ điểm phù hợp với trẻ
để trẻ hoạt động hình thành các kỹ năng dễ dàng
Hướng dẫn làm các tranh ảnh thể hiện được một số kỹ năng sống cần thiết
cho trẻ để trẻ được làm quen ở mọi lúc mọi nơi.
Phòng học tương đối rộng, thoáng và đầy đủ điều kiện để hoạt động.
Trường luôn coi trọng việc trang trí những hình ảnh phong phú, hấp dẫn để lôi
cuốn trẻ.
Giáo viên hiểu được hoàn cảnh và điều kiện sống của trẻ ở gia đình để có
biện pháp giáo dục phù hợp.
2. Khó khăn
Thôn Hòa Đông, xã Ea Bông là một xã khó khăn, đông dân cư sinh sống,
phần lớn mọi người đều làm nghề nông, một số thì đi làm ở các công nhân, xí
nghiệp nên không có nhiều thời gian để quan tâm đến việc chăm sóc giáo dục
17
6
Đạt
Số trẻ
(%)
11 (64%)
Chưa đạt
Ghi
Số trẻ (%) chú
6 (36%)
Trường Mầm non Hoa Sen
Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5- 6 tuổi trong trường mầm non
2
Kỹ năng vận động
17
8 (47%)
9 (53%)
3
Kỹ năng hợp tác, làm việc nhóm
17
12 (70%)
5 (30%)
7
Kỹ năng giải quyết vấn đề
17
8 (47%)
9 (53%)
17
9 (53%)
8 (47%)
Tổng bình quân đạt/chưa đạt
Bên cạnh đó, bản thân tôi cũng có những quan điểm như:
Những năm gần đây phương pháp dạy học có nhiều thay đổi như việc áp
dụng công nghệ thông tin vào trong giảng dạy ta không thể phủ nhận được tính
Trường Mầm non Hoa Sen
Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5- 6 tuổi trong trường mầm non
Qua những thuận lợi cũng như một số hạn chế mà thực trạng đặt ra, chúng
ta thấy được việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ vào giảng dạy chưa bao giờ là
đủ. Để đạt được những thành công của đề tài cần phải xác định được hướng đi
cũng như mục tiêu của đề tài hướng tới và giải quyết những khó khăn, hạn chế
nhằm phát huy tối đa những thuận lợi của nó.
Trước thực trạng này tôi đã trăn trở để tìm ra những giải pháp, biện pháp
thiết thực để tổ chức giáo dục kỹ năng sống cho trẻ trong các hoạt động học tập
và vui chơi… mang lại kết quả tốt hơn linh hoạt hơn, trẻ trải nghiệm thực tế
nhiều hơn, trẻ đúc kết được nhiều hơn từ những buổi học cùng cô tại trường em
mình mà lại mang hiệu quả tích cực như:
- Nâng cao trình độ nhận thức về giáo dục kỹ năng sống cho giáo viên, gia
đình và xã hội.
- Giúp trẻ phát triển các kỹ năng sống qua việc tổ chức các hoạt động tập
thể vui tươi, lành mạnh trong nhà trừơng
- Tạo môi trường giúp giáo viên thực hiện nhiệm vụ dạy trẻ kỹ năng sống
Nhờ sự quan tâm của ban giám hiệu trường MG Hoa Sen động viên tạo
điều kiện cho giáo viên tham gia học các lớp chuyên đề để áp dụng vào đề tài.
Đồng thời, được sự ủng hộ và động viên, đóng góp ý kiến của đồng nghiệp để
tôi hoàn thành thực hiện đề tài của mình. Từ đó bản thân tôi rất phấn khởi đem
hết khả năng những ý kiến đóng góp và sự tin yêu của mọi người là động lực
cho tôi để áp dụng chăm sóc nuôi dạy cho các cháu mầm non và thực hiện đề tài
của mình.
III. Các giải pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề
Xuất phát từ đặc điểm chung của trường, của lớp và tầm quan trọng của
việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ nhằm nâng cao chất lượng giáo dục trẻ tôi
- Giúp giáo viên xác định những kỹ năng sống cơ bản, đặc điểm tâm sinh lí
của trẻ ở từng độ tuổi khác nhau để giúp trẻ phát triển những kỹ năng sống phù
hợp như: sự hợp tác, tự kiểm soát, tính tự tin, tự lập, tò mò, khả năng thấu hiểu
và giao tiếp. Việc xác định được các kỹ năng cơ bản phù hợp với lứa tuổi sẽ giúp
giáo viên lựa chọn đúng những nội dung trọng tâm để dạy trẻ
- Giúp giáo viên nhận thức sâu sắc về việc dạy trẻ kỹ năng sống
- Xác định được những kỹ năng cơ bản của trẻ mầm non
- Nắm được phương pháp tuyên truyền, phối hợp với gia đình và cộng đồng
trong việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non.
- Giúp học sinh thích ứng được với cuộc sống đầy những biến động khôn
lường như những tác động của tự nhiên và xã hội hiện đại.
- Thúc đẩy những hoạt động mang tính xã hội, phát huy các nhân tố tích
cực, hạn chế nhân tố tiêu cực, xây dựng môi trường trường học thân thiện, học
sinh tích cực.
- Góp phần tích cực cho việc đổi mới phương pháp dạy học của thầy giáo,
cô giáo và phương pháp học tập của học sinh.
Ngoài học tập chuyên đề ra tôi còn tham khảo thêm trong sách báo như
báo “giáo dục mầm non” do nhà trường phát, phương tiện thông tin đại chúng,
internet, qua bạn bè để nâng cao trình độ chuyện môn.
Thông qua biện pháp này tôi thấy giáo viên hiểu hơn và nắm vững hơn
phương pháp cũng như cách truyền đạt kỹ năng sống tới trẻ.
1.2. Biện pháp 2: Nâng cao tinh thần tự học, tự rèn của bản thân người
giáo viên
Đúng như câu nói “Học, học nữa, học mãi”, ứng dụng giáo dục kỹ năng
sống cho trẻ không chỉ dừng lại ở học trên thầy, sách vở. Đó chỉ là cái cơ bản và
để phát huy còn cần sự tìm tòi học hỏi, học ở bạn bè, tự học trên mạng internet nguồn tài nguyên quý giá mà không bao giờ bạn có thể khai thác hết, chỉ có như
thế trình độ ứng dụng của bản thân mới ngày một phát triển.
Muốn đạt mục tiêu, người giáo viên phải nhận thức được: điểm mạnh, điểm
yếu về học tập của mình. Họ biết những điểm mạnh, những khả năng vượt trội
để phát huy nó lên cao độ. Người thích phương pháp thì đi sâu tìm hiểu phương
- Sự tự tin: Sự tự học, tự rèn sẽ mang lại kết quả tốt. Điều bản thân giáo
viên nghiên cứu, viết ra, đó là kinh nghiệm, là nhận thức, là sáng tạo của bản
thân. Có thể không là một công trình lớn lao với mọi người nhưng đây là tiếng
nói của mình trong quá trình dạy.
1.3. Biện pháp 3: Phối kết hợp việc thực hiện dạy các kỹ năng sống cơ
bản giữa nhà trường, gia đình và xã hội
Việc giáo dục, bồi dưỡng, rèn luyện các phẩm chất và năng lực nhằm giúp
trẻ phát triển nhân cách một cách toàn diện là một quá trình lâu dài liên tục, diễn
ra ở nhiều môi trường khác nhau, liên quan rất nhiều đến các mối quan hệ xã hội
phức tạp. Vì thế, việc giáo dục nói chung và giáo dục trẻ em nói riêng luôn luôn
đòi hỏi sự phối hợp, kết hợp chặt chẽ của nhiều lực lượng xã hội và nhất là đòi
hỏi sự quan tâm đúng cách của nhà trường, gia đình và mọi người trong xã hội.
Ảnh hưởng giáo dục của gia đình đến với trẻ là đầu tiên và sớm nhất. Giáo
dục kỹ năng sống cho con cái trong gia đình không phải chỉ là việc riêng tư của
bố mẹ, mà còn là trách nhiệm đạo đức và nghĩa vụ công dân của những người
làm cha mẹ. Giáo dục kỹ năng sống tại gia đình mang tính xúc cảm mạnh mẽ, có
khả năng cảm hóa lớn nhất. Tùy vào điều kiện kinh tế, đời sống của mỗi gia đình
mà việc tiến hành giáo dục trong các giai đoạn phát triển của trẻ có các nội
dung, hình thức, nhiệm vụ khác nhau.
Đặc biệt, lứa tuổi mầm non, cha mẹ cần phối hợp với nhà trường quan tâm
đến các mặt sau đây của trẻ: Chế độ ăn uống, chế độ sinh hoạt, việc rèn luyện
Giáo viên: Nguyễn Thị Tâm
10
Trường Mầm non Hoa Sen
Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5- 6 tuổi trong trường mầm non
hiện nay.
Phối hợp với địa phương tổ chức cho học sinh tham gia tích cực vào các
hoạt động văn nghệ , thể dục thể thao, tham quan…nhằm góp phần phát triển thể
chất, tình cảm và các kỹ năng xã hội…
Tóm lại, việc phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội đối với việc
chăm sóc giáo dục trẻ là một nguyên tắc cơ bản nếu muốn có sự thành công.
Vấn đề cơ bản hàng đầu là tất cả các lực lượng giáo dục phải phát huy tinh thần
trách nhiệm, chủ động tạo ra những mối quan hệ phối hợp vì mục tiêu giáo dục
đào tạo thế hệ trẻ thành những người công dân có trình độ có kỹ năng.
Giáo viên: Nguyễn Thị Tâm
11
Trường Mầm non Hoa Sen
Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5- 6 tuổi trong trường mầm non
2. Giải pháp 2: Giúp trẻ phát triển kỹ năng sống qua việc tổ chức các
hoạt động tại trường mầm non, gồm các biện pháp sau:
Biện pháp 1: Xác định các kỹ năng cơ bản, nội dung kỹ năng mà giáo
viên cần dạy trẻ
Đầu năm học, tôi tích cực hưởng ứng phong trào thi đua “ Xây dựng trường
học thân thiện, học sinh tích cực” do Bộ Giáo dục - Đào tạo phát động; qua đó
giúp giáo viên hiểu được rằng mục đích của phong trào đó là như thế nào, từ đó
có các biện pháp để thực hiện tốt chương trình đã đề ra, biết cách phát triển các
kỹ năng nhận thức, cảm xúc và xã hội cho trẻ. Tham gia học BDTX mầm non
Modul 39: Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non, đồng thời nắm những kỹ
năng cơ bản cần giáo dục cho trẻ, cụ thể:
12
Trường Mầm non Hoa Sen
Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5- 6 tuổi trong trường mầm non
dùng để viết, ngôn ngữ cơ thể và cử chỉ. Đối với trẻ mầm non, giao tiếp không
chỉ đơn thuần là trao đổi thông tin mà còn để trẻ có được sự phát triển não bộ, tư
duy.
Có 3 giai đoạn phát triển khả năng giao tiếp ở trẻ
Giai đoạn đầu tiên: từ 3 – 4 tuổi, trẻ sẽ bắt chước những hành vi và giao
tiếp của những người xung quanh. Chính vì vậy, giáo viên và cha mẹ hãy có
những ứng xử tích cực để trẻ có thể học hỏi một cách hoàn hảo nhất.
Giai đoạn thứ 2: Từ 4 – 5 tuổi, trẻ đã có sự phát triển tư duy bằng cách thể
hiện được những suy nghĩ, nguyện vọng của bản thân đối với người xung quanh.
Hãy tạo điều kiện tối đa để trẻ được giao tiếp.
Giai đoạn thứ 3: Từ 5 – 6 tuổi, trẻ biết sử dụng những câu chữ phức tạp có
nhiều ngôn từ và ghi nhớ những từ ngữ một cách rõ ràng hơn. Bạn nên uốn nắn
cách sử dụng từ ngữ cho trẻ trong thời điểm này để trẻ có được khả năng giao
tiếp tốt nhất.
- Kỹ năng tự phục vụ: Kỹ năng tự phục vụ là những thói quen sinh hoạt
thường ngày trong giao tiếp và ứng xử của trẻ đối với bản thân và những người
xung quanh. Tập những kỹ năng sống, kỹ năng tự phục vụ cho trẻ, từng bước
hình thành nhân cách sống cho trẻ là một trong những nhiệm vụ trọng tâm cần
được đưa lên hàng đầu. Nếu các con không có kỹ năng tự phục vụ bản thân, các
con sẽ không thể chủ động và tự lập trong cuộc sống hiện đại. Một số nội dung
giáo dục kỹ năng tự phục vụ như: Trẻ tự rửa mặt, đánh răng trước khi đi ngủ và
khi mới ngủ dậy, Trẻ biết rửa tay đúng cách bằng xà phòng, gấp chăn gọn gàng
Sự thất vọng thường xuất hiện khi trẻ rơi vào tình huống tiến thoái lưỡng
nan, cảm thấy bế tắc, không thể giải quyết được vấn đề, hoặc quá nhiều áp lực
có thể dẫn đến lo lắng thái quá… Khi có những cảm xúc tốt, trẻ sẽ có những
tương tác tích cực; và ngược lại, những cảm xúc không tốt sẽ hướng trẻ đến
những hành động tiêu cực.
- Kỹ năng hợp tác và làm việc nhóm: Hợp tác là một kỹ năng quan trọng để
trẻ có được thành công trong cuộc sống. Trẻ cần phải hiểu từ sớm rằng việc hợp
tác với người khác sẽ mang lại những giá trị to lớn hơn trong bất kỳ một hoạt
động nào, từ việc chơi trò chơi cho đến việc giải các bài tập, các vấn đề khó
khăn trẻ gặp phải khi đi học. Bên cạnh đó, việc biết hợp tác với người khác còn
giúp trẻ trở thành người giao tiếp tốt, biết tôn trọng người khác và có lòng trắc
ẩn. Luyện tập kỹ năng hợp tác cho trẻ như: biết lắng nghe, biết chia se, làm việc
theo nhóm…
Rèn luyện cho trẻ kỹ năng hợp tác là tạo cơ hội cho trẻ học tập từ bạn bè,
học cách giao tiếp, đàm phán, chia sẻ và lắng nghe. Biết kết hợp tốt với những
người xung quanh, trẻ sẽ đạt được nhiều thành tựu hơn so với việc đi một mình
một hướng.
- Kỹ năng giải quyết vấn đề: Một trong những bước quan trọng nhất
khi dạy trẻ kỹ năng giải quyết vấn đề là bạn phải tập cho trẻ xác định mục tiêu:
Đây là bước quan trọng nhất, chiếm 50% thời gian của toàn bộ quá trình giải
quyết vấn đề. Việc xác định mục tiêu chính xác giúp bé tiết kiệm thời gian,
nguồn lực, tư duy. Khi dạy con đặt mục tiêu bạn cần phải: Định nghĩa mục tiêu
một cách cụ thể, chi tiết, Đo đạt hiệu quả của mục tiêu, thời gian thực hiện mục
tiêu. Qua việc này, bé cũng sẽ biết cách lập kế hoạch thực hiện giải quyết vấn đề
chính xác, Bước này nhằm đảm bảo tính chính xác cho toàn bộ quá trình. Các
mục tiêu cần xác định:
Mục tiêu ngắn hạn: Mục tiêu cần giải quyết trước mắt, tức thời
Mục tiêu dài hạn: Mục tiêu liên quan đến mục tiêu trước mắt
Mục tiêu tiên quyết: Mục tiêu quan trọng nhất, có ý nghĩa lâu dài, đích đến
cần đạt được của quá trình giải quyết vấn đề .
Những kỹ năng cần có để phát triển kỹ năng tự nhận thức của trẻ cần có kỹ
năng thu nhận thông tin từ môi trường xung quanh: quan sát, chú ý lắng nghe và
nhận biết hình ảnh từ những môi trường xung quanh đó..đòng thời có khả năng
ghi nhớ những hình ảnh , màu sắc.
Ngoài ra trẻ còn có khả năng thực hiện các hành động, công việc theo chỉ
dẫn và khả năng sử dụng ngôn ngữ, cử chỉ và điệu bộ đê thực hiện các hoạt động
giao tiếp, và thực hiện các hoạt động học tập, giao lưu với các bạn
- Cách đánh giá khả năng phát triển kỹ năng tự nhận thức của trẻ
+ Thông qua sự thể hiện cảm xúc của trẻ: trẻ có vui vẻ, cảm thấy tin cậy,
cảm xúc an tâm an toàn trong môi trường của trẻ hiện tại hay không…?
+ Sự tương tác với các trẻ khác và môi trường xung quanh: trẻ vận động
như thế nào? Sử dụng ngôn ngữ, điệu bộ, cử chỉ ra làm sao?
+ Phản ứng của trẻ với các hình ảnh, ký ức và tiếng nói. Điều này rất quan
trọng với phụ huynh và giáo viên. Trẻ có phản ứng tich cực với những hình ảnh,
tiếng nói mang tiếng tích cực và ngược lại. Vì vậy, khi giao tiếp với trẻ cần chú
ý đến nét mặt, cử chỉ, điệu bộ, giọng nói và khoảng cách với trẻ.
+ Miêu tả, và diễn đạt thông tin thông qua sự lặp lại: đồng dao, các bài hát
vần điệu lặp đi lặp lại, truyện có hình ảnh nội dung lặp đi lặp lại. Ở lứa tuổi mầm
non có rất nhiều bài hát,bài ca dao, câu truyện, bộ phim hoạt hình vô cùng đơn
giản nhưng lại gây ra cảm xúc mãnh liệt ở trẻ bởi có thể trẻ tìm thấy sự đồng
cảm trong những nhân vật đó và với trí nhớ ngắn hạn của trẻ, trẻ không thể nào
ghi nhớ được lượng thông tin lớn, nên những bài hát, câu truyện, bộ phim hoạt
hình ngắn gọn đơn giả, có sự lặp đi lặp lại là cách tốt nhất để phát triển kỹ năng
tự nhận thức của trẻ.
- Sự phát triển nhận thức về thế giới xung quanh của trẻ:
Giáo viên: Nguyễn Thị Tâm
15
Trường Mầm non Hoa Sen
huynh, tập hợp một vài đứa trẻ lại để cùng làm các hoạt động sáng tạo trò chơi.
Tương tác chính là điều kiện tuyệt vời cho các bé thể hiện khả năng. Sự khéo léo
của đôi tay sẽ nhân lên đáng kể, cùng với đó là sự phát triển của các kỹ năng
quan sát, sắp xếp và tạo hình.
Một cách phát triển vận động khác như: Vận động theo nhạc, là phối hợp
giữa âm nhạc và các hoạt động của cơ thể như múa, hát, nhảy, biểu diễn nghệ
thuật,.. Những hoạt động này giúp trẻ nâng cao khả năng cảm nhận âm nhạc
đồng thời tạo ra sự phấn chấn ham hoạt động. Để đảm bảo các vận động có hiệu
quả, nên lựa chọn những động tác đơn giản và âm nhạc có tiết tấu không phức
tạp.
Vận động theo nhạc thường là các hoạt động trên lớp. Bé được thực hiện
vận động cùng bạn bè dưới sự hướng dẫn của các cô giáo. Cô sẽ có những bài
tập phù hợp lứa tuổi, đòi hỏi bé phối hợp nhịp nhàng, uyển chuyển. Một mặt sẽ
phát huy sự tích cực của trẻ, mặt khác sẽ làm bộc lộ năng khiếu mà trẻ có.
Giáo viên: Nguyễn Thị Tâm
16
Trường Mầm non Hoa Sen
Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5- 6 tuổi trong trường mầm non
- Phát triển kỹ năng giao tiếp: Cho trẻ giao tiếp nhiều hơn và tạo ra nhiều
hoạt động mới mẻ
Đầu tiên, hãy hạn chế trẻ tiếp xúc với các thiết bị điện tử như ti vi, máy tính
bảng, điện thoại,… Những hình ảnh quá nhanh trên tivi làm giảm tính tập trung
ở trẻ. Những trò chơi trên điện thoại sẽ khiến khả năng giao tiếp bị hạn chế.
Nhưng nếu bạn sáng tạo ra những hoạt động hay với máy tính bảng và điện thoại
thì chắc chắn bé sẽ rất phấn khích. Các bé có khả năng ghi nhớ hình ảnh rất tốt.
+ Gọi tên trẻ thường xuyên, dạy trẻ cách xưng hô bằng tên với những
người khác.
+ Khuyến khích trẻ bắt chước phát âm và mở rộng vốn từ vựng.
Giáo viên: Nguyễn Thị Tâm
17
Trường Mầm non Hoa Sen
Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5- 6 tuổi trong trường mầm non
+ Làm mẫu cho trẻ và rèn luyện trẻ nói lời cảm ơn, xin lỗi, chào tạm biệt,
…
+ Thường xuyên áp dụng những đồ dùng học tập và trò chơi để phát triển
kỹ năng giao tiếp.
+ Hướng dẫn cho trẻ biết hỏi và sử dụng câu hỏi một cách đúng đắn nhất.
+ Cho trẻ chơi những trò chơi dân gian để gắn kết tình cảm giữa cô trò với
nhau.
+ Cùng trẻ xem tranh, đọc sách để trẻ học cách giao tiếp bằng những cử
chỉ, ánh mắt.
+ Áp dụng các chú rối để dạy trẻ cách giao tiếp.
+ Cho trẻ giao tiếp với những người xung quanh để trẻ mạnh dạn hơn.
Trang bị cho trẻ kỹ năng giao tiếp là điều rất quan trọng mà những giáo
viên mầm non nên ghi nhớ
- Phát triển kỹ năng tự phục vụ, tự vệ: Việc rèn luyện kĩ năng sống tự phục
vụ bản thân ngay từ nhỏ là vô cùng cần thiết đối với trẻ mầm non. Nếu các con
không có kĩ năng tự phục vụ bản thân, các con sẽ không thể chủ động và tự lập
trong cuộc sống hiện đại. Ở trường mần non giáo viên cần dạy trẻ nghi thức văn
hóa trong ăn uống qua đó dạy trẻ kỹ năng lao động tự phục vụ, rèn tính tự lập
khi bị lạc (giúp trẻ có những kiến thức ứng xử cần thiết khi bị lạc như: Con nên gọi
sự trợ giúp của ai? Nếu gặp người lạ muốn đưa con về con nên làm gì? Cha mẹ nên
dạy con ghi nhớ tên tuổi, số điện thoại của bố mẹ, địa chỉ nhà). Đưa ra những quy
tắc an toàn và không an toàn, được phép và không được phép…
- Phát triển kỹ năng kiểm soát cảm xúc: Mặc dù cảm xúc là tự nhiên nhưng
chúng ta có thể quản lý nó trước hết bằng cách thay đổi suy nghĩ, từ đó sẽ thay
đổi và chuyển hoá cảm xúc. Tư duy tích cực sẽ tạo ra cảm xúc tích cực. Vì vậy
điều trước tiên chúng ta cần
+ Giúp trẻ hiểu rõ cảm xúc của bản thân: Khi một đứa trẻ bắt
đầu nhận thức và miêu tả được cảm xúc của bản thân thì đó chính là bước đầu
tiên hình thành trí tuệ cảm xúc của trẻ. Ban đầu, cách biểu đạt của trẻ có thể chỉ
với vài từ đơn giản như “con buồn”, và bị giới hạn với một số từ miêu tả cảm
xúc cơ bản. Tuy nhiên, từng bước con sẽ dần hoàn thiện mình và có khả năng
diễn tả cảm xúc phức tạp hơn khi trưởng thành.
+ Nhận biết được cảm xúc của người khác: Khi trẻ hiểu được
cảm xúc của bản thân, qua thời gian trẻ cũng sẽ bắt đầu nhận biết và phản ứng
lại cảm xúc của mọi người xung quanh như gia đình, thầy cô, bạn bè…
+ Tự điều chỉnh hành vi bản thân: Đến một thời điểm nhất định trẻ
tự nhận thức được hành vi của mình ảnh hưởng như thế nào đến cảm xúc và suy
nghĩ của mọi người xung quanh. Ví dụ như nếu con không học ngoan thì cô sẽ
buồn lòng, nếu con đánh bạn trong lớp sẽ làm bạn tổn thương…
+ Hóa thân và diễn tả cảm xúc của nhân vật trong các trò
chơi: Tạo điều kiện cho trẻ trò chuyện hoặc biểu đạt tâm trạng, cảm xúc trong
các trò chơi sáng tạo. Ví dụ như trẻ thể hiện khuôn mặt sợ hãi dê trắng khi gặp
chó sói; hay bệnh nhân vô cùng hạnh phúc sau khi được bác sĩ chữa trị khỏi
bệnh.
+ Thể hiện lòng tốt với người cần giúp đỡ: Ngoài việc hiểu được
cảm xúc của mọi người, những đứa trẻ với chỉ số EQ cao sẽ luôn cố gắng làm
điều khiến mọi người cảm thấy hạnh phúc hơn. Con sẽ đến bên an ủi bạn bè nếu
trong nhóm lại với nhau.
Có trách nhiệm với công việc được giao. Làm việc một mình hay nhóm
cũng cần rèn luyện kỹ năng có trách nhiệm với công việc. Khi làm việc một
mình, kết quả không tốt thì chỉ bạn là người chịu trách nhiệm, nhưng làm việc
nhóm, nếu bạn ỷ lại hoặc không hoàn thành nhiệm vụ được giao sẽ làm ảnh
hưởng đến tập thể.
Khuyến khích và phát triển cá nhân. Đây là kỹ năng dành cho người trưởng
nhóm. Một thủ lĩnh có bản lĩnh và năng lực là người biết cách khuyến khích, tạo
động lực, điều kiện cho các thành viên trong nhóm phát triển cá nhân ngay trong
nhóm của mình. Khi một cá nhân được khuyến khích và tạo điều kiện để phát
triển chính là động lực để họ cố gắng hơn trong công việc và thấy giá trị bản
thân được nâng cao hơn.
Vô tư, ngay thẳng. Khi làm việc nhóm, bạn hãy bỏ qua ích kỷ cá nhân, tỵ
nạnh tránh va chạm, mâu thuẫn… với đồng đội. Nếu gặp tình huống thấy không
hợp lý, hãy thẳng thắn góp ý ngay.
Ví dụ trong giờ hoạt động góc: Giáo viên là người hướng dẫn, dẫn dắt trẻ
chon góc chơi phù hợp, khi trẻ về góc chơi thì những trẻ cùng 1 góc chơi đã là 1
nhóm chơi, lúc này trẻ cần biết hợp tác với các thành viên trong nhóm thông qua
việc phân vai chơi, giao nhiệm vụ, thống nhất với nhau và có trách nhiệm hoàn
thành nhiệm vụ, để cùng nhau hoàn thành nhiệm vụ chính mà cả nhóm cùng
hướng tới, ngoài việc phối hợp với các thành viên trong nhóm trẻ còn phải biết
phối hợp, tạo liên kết giữa các góc chơi khác…
- Phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề
Giáo viên cần hướng dẫn trẻ:
+ Phân tích và nhận định tình huống: Đây là một bước khá quan trọng, vì
vậy bạn cần phải có phương pháp thực hiện tối ưu nhất để quá trình lựa chọn
hướng giải quyết, lên kế hoạch sau này được thực hiện chính xác. Với các dẫn
chứng, ví dụ mình họa cụ thể, tính thực tiễn cao sẽ giúp bạn phân tích và nhận
định tình huống tốt nhất
các bậc cha mẹ có thể ghi chép những yêu cầu, đề nghị, thông tin cần trao đổi
với giáo viên.
- Thiết kế góc thư viện cho trẻ hoạt động, thừơng xuyên tặng sách cho góc
thư viện của trẻ thích thú để tham gia tích cực khám phá.
- Trang trí sân trường các khẩu hiệu nhắc nhở giáo viên, người lớn phải
gương mẫu như: “Yêu thương, tôn trọng trẻ, giữ lời hứa với trẻ”; “Mỗi cô giáo
là tấm gương sáng về đạo đức, tự học, sáng tạo” bằng chính hình ảnh giáo viên
và học sinh của trừơng, đặc biệt chú ý đưa hình ảnh đẹp của các trẻ hiếu động,
hung hăng, cá biệt để từ đó giúp trẻ tự điều chỉnh hành vi, giúp trẻ thể hiện bản
thân và luôn biết giữ gìn, là điều kiện để khen ngợi sự cố gắng của trẻ.
- Tạo nguồn kinh phí để trang bị các khu chơi cho trẻ, trẻ được chơi các trò
chơi dân gian, đồ chơi ngoài trời, sân khấu biểu diễn văn nghệ, thảm cỏ, cây
xanh tôn tạo cảnh quan sân trường sạch đẹp, an toàn.
Từ những những giải pháp và biện pháp trên cho thấy chúng có mối quan
hệ chặt chẽ với nhau, hỗ trợ cho nhau, nếu thiếu một trong những biện pháp hay
giải pháp thì qua trình thực hiện, tiến hành diễn ra rời rạc và dẫn đến kết quả
trên trẻ đạt không cao.
1.4. Biện pháp 4: Ứng dụng phương pháp giáo dục sơm theo phương
pháp Montessori
Giáo viên: Nguyễn Thị Tâm
21
Trường Mầm non Hoa Sen
Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5- 6 tuổi trong trường mầm non
Phương pháp Montessori là một trong những phương pháp giáo dục
sớm cho trẻ mầm non được phát triển dựa trên nghiên cứu và kinh nghiệm của
tính cách hiền hòa, nhân áo và tự chủ
- Nội dung chương trình học Montessori tập trung vào các lĩnh vực
Thực hành cuộc sống: Các bài tập trong thực hành cuộc sống có vai trò khá
thiết thực với trẻ nhỏ. Những bài tập này được áp dụng với mục đích trực tiếp
giúp trẻ tăng cường và phát triển sự độc lập trong việc: thực hiện các hoạt động
vận động căn bản, chăm sóc môi trường của mình, tự phục vụ bản thân, giúp trẻ
củng cố và phát triển sự phối hợp của các hoạt động cơ thể .
Giáo viên: Nguyễn Thị Tâm
22
Trường Mầm non Hoa Sen
Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5- 6 tuổi trong trường mầm non
Phát triển giác quan: Giác quan là một phần quan trọng trong phương pháp
Montessori và trong hệ thống giáo cụ Montessori theo tiêu chuẩn quốc tế việc
phát triển cả 5 giác bao gồm các giáo cụ giúp trẻ phân biệt về to, nhỏ, dài, rộng,
ngắn, …, giúp trẻ nhận biết được các hình khối, màu sắc bằng trực giác và xúc
giác, phân biệt mùi vị, âm thanh, các chất liệu, …
Toán học: Toán học trong Montessori là tối ưu về phương pháp khi có một
hệ thống đào tạo Toán học ưu việt theo một quá trình từ 2,5 tuổi đến 6 tuổi. Hệ
thống các bài học về Toán trong Montessori đi từ đơn giản đến phức tạp, từ cụ
thể đến trừu tượng, nhưng trên tất cả là rất thú vị, làm cho trẻ hứng khởi và
không có cảm giác Toán học khô khan hay khó tiếp thu.
Địa lý: Giúp trẻ có kiến thức địa lý cơ bản hình dung thế giới của trẻ và nơi
trẻ đang sống. Những kiến thức về địa lý là vô cùng bổ ích cho sự phát triển trí
tuệ cũng như khả năng khám phá môi trường xung quanh của các bé.
Lịch sử: Được giới thiệu thông qua khái niệm về thời gian với các dụng cụ
Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5- 6 tuổi trong trường mầm non
- 100% trẻ đều được cô giáo và cha mẹ tạo mọi điều kiện khuyến khích
khơi dậy tình tò mò, phát triển trí tưởng tượng, năng động, mạnh dạn, tự tin,
100% trẻ 5 tuổi được rèn luyện khả năng sẳn sàng học tập ở tiểu học hiệu quả
ngày càng cao.
- 100% trẻ có thói quen lao động tự phục vụ, được rèn luyện kỹ năng tự
lập; kỹ năng nhận thức; kỹ năng vận động thô, vận động tinh thông qua các hoạt
động hàng ngày trong cuộc sống của trẻ; ngoài ra có 70% trẻ mẫu giáo được rèn
luyện kỹ năng vận động tinh, kỹ năng tự kiểm soát bản thân, phát triển óc sáng
tạo, tính tự tin
- 100% trẻ được rèn luyện kỹ năng xã hội; kỹ năng về cảm xúc, giao tiếp;
chung sống hòa bình, và tuyệt đối không xảy ra bạo hành trẻ em ở trường cũng
như ở gia đình.
- 100 % trẻ được giáo dục, chăm sóc nuôi dưỡng tốt, được bảo vệ sức khỏe,
được bảo đảm an toàn,. 80% trẻ luôn có kết quả tốt trong học tập thông qua
bảng đánh giá trẻ ở lớp sau mỗi giai đoạn, cuối độ tuổi
- Trẻ đi học đều hơn, đạt tỷ lệ chuyên cần đạt từ 90% trở lên và ít gặp khó
khăn khi đến lớp, có kỹ năng lao động tự phục vụ, trực nhật, sắp xếp bàn ăn, tự
xếp khay để khăn ăn bằng võ hộp sữa, tự chuẩn bị khăn ăn, chén, tô, muỗng
….trong các giờ ăn, biết tự mở, tự rửa vỏ hộp sữa sau khi uống sữa học đường
cho cô giáo làm đồ chơi, biết phân công trực nhật sắp xếp bàn ăn, tự xếp nệm
trước và sau khi ngủ ... Kết quả ước lượng đánh giá cuối năm học 2018-2019 cụ
thể như sau:
Năm học 2017-2018
S
T
T
Số
trẻ
Tỉ
lệ%
Số
trẻ
Tỉ
lệ
%
1
Kỹ năng nhận
thức
17
11
64
%
6
36%
26
96%
1
4%
3
Kỹ năng giao
tiếp
17
10
59
%
7
41%
26
26
100
%
0
Giáo viên: Nguyễn Thị Tâm
24
Trường Mầm non Hoa Sen
Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5- 6 tuổi trong trường mầm non
Kỹ năng kiểm
soát cảm xúc
17
9
53
%
8
47%
26
24
92%
quyết vấn đề
17
8
47
%
9
53%
26
24
92%
2
8%
Tổng Bình quân
Đạt/ Chưa đạt
17
9
Copyright: Tài liệu đại học ©