Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5- 6 tuổi trong trường mầm non

MỤC LỤC
Nội dung

Trang

Phần thứ nhất: MỞ ĐẦU

2

I

Lý do chọn đề tài

2

1

Lý do lý luận

2

2

Lý do thực tiễn

3

3


5

III

Các giải pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề

8

1

Giải pháp 1

8

2

Giải pháp 2

11

IV

Tính mới của giải pháp

23

V

Hiệu quả sáng kiến kinh nghiệm


I. Đặt vấn đề
1. Lý do chọn đề tài
1.1. Lý do lý luận:
Xã hội hiện đại nảy sinh những vấn đề phức tạp và bất định đối với con
người. Nếu con người không có năng lực ứng phó vượt qua những thách thức đó
thì rất dễ gặp rủi ro. Giáo dục kĩ năng sống cho người học đang trở thành một
nhiệm vụ quan trọng đối với giáo dục các nước. Kỹ năng sống giúp con người
làm chủ cuộc sống, sống an toàn, lành mạnh và có chất lượng trong một xã hội
hiện đại với văn hoá đa dạng và nền kinh tế phát triển.
Như chúng ta đã biết trẻ mầm non còn hạn chế về mặt nhận thức cũng như
các kĩ năng sống bên ngoài xã hội không phải do trẻ nhận thức kém mà vốn sống
của trẻ là quá nhỏ bé so với thế giới bên ngoài vậy giáo dục các kĩ năng sống
ban đầu chiếm một vị trí vô cùng quan trọng, đặt nền tảng vững chắc trong suốt
quá trình phát triển của trẻ và đây cũng là giai đoạn khó khăn nhất đối với trẻ
trong những năm đầu đời.
Trong giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non, đó là những hoạt động tích
cực, hướng vào những hoạt động cá nhân hoặc một nhóm trẻ với mục đích giúp
trẻ có thể ứng phó hiệu quả với các tình huống, thách thức trong cuộc sống hàng
ngày. Định hướng của giáo dục kỹ năng sống cho trẻ là giúp trẻ làm chủ bản
thân, ứng xử phù hợp với cộng đồng và xã hội, thích nghi, học tập hiệu quả,
nâng cao sức khỏe tinh thần và thể chất, ứng phó tích cực trong các tình huống
của cuộc sống…
Tuy nhiên có thể thấy rất rõ ràng tầm quan trọng của kỹ năng sống là luôn
gắn bó với các giá trị sống đúng đắn. Các giá trị sống đúng đắn là kết tinh được
truyền lại như sự tôn trọng, sống trách nhiệm, yêu thương, sự tự tin, sự sáng tạo,
lòng ham hiểu biết… các giá trị này được truyền lại nhằm giáo dục giúp cho con
người sống có chuẩn mực và góp phần vào sự tiến bộ của xã hội.
Bên cạnh đó, dạy trẻ kỹ năng sống là giúp trẻ nâng cao năng lực tự lựa
chọn giữa những giải pháp khác nhau trong những tình huống cụ thể và vừa sức.
Nội dung giáo dục, phải xuất phát từ chính nhu cầu và kinh nghiệm của trẻ.

từ khi trẻ còn ở độ tuổi Mầm non. Người giáo viên Mầm non ngoài việc hướng
dẫn cho trẻ vui chơi, cho ăn, cho ngủ, giáo dục trẻ trở thành những đứa trẻ lễ
phép ngoan ngoãn thôi chưa đủ, mà nhiêm vụ của người giáo viên Mầm non còn
phải chú trọng đến việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ.
Ngày nay khi xã hội phát triển, trình độ tri thức của trẻ được nâng lên gấp
bội, nhưng bên cạnh đó kỹ năng sống của trẻ dường như bị tụt lùi. Điều này
càng thể hiện rõ đối với trẻ gia đình có điều kiện kinh tế khá giả, trẻ ở vùng
thuận lợi…
Chúng ta dễ dàng bắt gặp trẻ 5 – 6 tuổi vẫn còn được mẹ chăm bẩm từng ly
từng tí: từ việc vệ sinh cá nhân, mặc quần áo, việc đút ăn, đến những nguyên tắc
giao tiếp tối thiểu như chào hỏi, cảm ơn, xin lỗi... Những việc làm này vô tình sẽ
làm mất dần kỹ năng sống ở trẻ. Từ những thực trạng đó gánh nặng giáo dục ở
nhà trường tăng lên gấp bội.
Để góp phần giáo dục kỹ năng sống cho trẻ điều quan trọng là chúng ta tạo
được môi trường giáo dục cho trẻ. Đối với đứa trẻ kỹ năng sống là rất cần thiết
nếu không có kỹ năng sống thì sẽ gặp rất nhiều khó khăn trong hoạt động sinh
hoạt hàng ngày cho đứa trẻ sau này.
2. Đối tượng nghiên cứu

Giáo viên: Nguyễn Thị Tâm

3

Trường Mầm non Hoa Sen


Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5- 6 tuổi trong trường mầm non

Đối tượng nghiên cứu của đề tài này trẻ mầm non lớp lá 4 (5-6 tuổi) tại
trường Mầm non Hoa sen, nghiên cứu về một số biện pháp hình thành kỹ năng

đoạn tiểu học: Việc giáo dục kỹ năng sống từ sớm giúp trẻ có khả năng thích
nghi với sự thay đổi môi trường sống, khả năng hòa nhập nhanh, giúp trẻ tự tin
bước vào lớp 1.

Giáo viên: Nguyễn Thị Tâm

4

Trường Mầm non Hoa Sen


Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5- 6 tuổi trong trường mầm non

- Đề xuất một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5 – 6 tuổi trong
trường mầm non nhằm nâng cao chất lượng giáo dục ở trường mầm non trong
hiện tại và những năm tiếp theo
Xét cho cùng, mục tiêu cuối cùng của giáo dục trẻ em là chuẩn bị cho trẻ
có được một hành trang kiến thức và kỹ năng tốt nhất để trẻ tự tin bước vào cuộc
sống, tự tin đưa ra những quyết định của mình, tự tin sống cuộc sống của mình
mà không phải lệ thuộc vào người khác.
Phần thứ 2: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. Cơ sở lí luận của vấn đề
Hoạt động vui chơi là một trong những hoạt động chủ đạo, song hoạt động
học tập được thể hiện qua các giờ hoạt động chung có chủ đích đó là hoạt động
cung cấp chủ yếu có hệ thống kiến thức cần trang bị cho trẻ.Vậy tổ chức các tiết
học như thế nào để trẻ lĩnh hội các kiến thức một cách đơn giản nhưng hiệu quả
nhất. Muốn làm tốt được việc này trước hết đòi hỏi người giáo viên phải có tâm
huyết với nghề, say sưa suy nghĩ tìm tòi, chu đáo tỉ mỉ, sáng tạo hướng dẫn trẻ
tham gia vào hoạt động một cách có khoa học để trẻ bước đầu nắm bắt, hình
thành những kỹ năng học tập đối với các môn học. Qua đó cô giáo nhẹ nhàng


chủ bản thân, ứng xử phù hợp với cộng đồng và xã hội, thích nghi, học tập hiệu
quả, nâng cao sức khỏe tinh thần và thể chất, ứng phó tích cực trong các tình
huống của cuộc sống.
Việc giáo dục kỹ năng sống cũng đã được Bộ giáo dục quán triệt triển khai
thông qua Văn bản số 463/BGDĐT- BDTX ngày 28/01/2015 của bộ giáo dục
đào tạo về việc hướng dẫn triển khai giáo dục kỹ năng sống tại các cơ sở
GDMN, GDPT và GDTX.
Từ những cơ sở lý luận của vấn đề giúp định hướng cho việc nghiên cứu,
tìm ra giải pháp, biện pháp khắc phục những yếu kém, bất cập trong việc giáo
dục kỹ năng sống cho đối tượng trẻ mà tôi đang nghiên cứu.
II. Thực trạng của vấn đề
1. Thuận lợi:
Việc thực hiện lồng ghép giáo dục kỹ năng sống cho trẻ được thực hiện cho
đến nay nhìn chung đa số giáo viên nhận thấy rằng việc giáo dục này là rất cần
thiết cho trẻ, vì thế các giáo viên cũng trang bị cho mình một số kiến thức quan
trọng để thực hiện giáo dục các kỹ năng cho trẻ .
Được Ban giám hiệu nhà trường bồi dưỡng môn về giáo dục kỹ năng sống
cho trẻ Lên kế hoạch làm đồ dùng đồ chơi theo từng chủ điểm phù hợp với trẻ
để trẻ hoạt động hình thành các kỹ năng dễ dàng
Hướng dẫn làm các tranh ảnh thể hiện được một số kỹ năng sống cần thiết
cho trẻ để trẻ được làm quen ở mọi lúc mọi nơi.
Phòng học tương đối rộng, thoáng và đầy đủ điều kiện để hoạt động.
Trường luôn coi trọng việc trang trí những hình ảnh phong phú, hấp dẫn để lôi
cuốn trẻ.
Giáo viên hiểu được hoàn cảnh và điều kiện sống của trẻ ở gia đình để có
biện pháp giáo dục phù hợp.
2. Khó khăn
Thôn Hòa Đông, xã Ea Bông là một xã khó khăn, đông dân cư sinh sống,
phần lớn mọi người đều làm nghề nông, một số thì đi làm ở các công nhân, xí

T

Nội dung giáo dục

Số
trẻ

Đạt
Số trẻ
(%)

Chưa đạt

Ghi
Số trẻ (%) chú

1

Kỹ năng nhận thức

17

11 (64%)

6 (36%)

2

Kỹ năng vận động


17

9 (53%)

8 (47%)

6

Kỹ năng hợp tác, làm việc nhóm

17

12 (70%)

5 (30%)

7

Kỹ năng giải quyết vấn đề

17

8 (47%)

9 (53%)

Giáo viên: Nguyễn Thị Tâm

7


nhất như gấp chăn màn, mặc áo, đi dép từ đó hình thành cho trẻ thói quen ỷ lại
dựa dẫm vào cha mẹ các kĩ năng xã hội đơn giản trẻ cũng không biết không
được trải nghiệm trẻ mất dần đi tính tự lập, tính tự chịu trách nhiệm về việc
mình đã làm hình thành một thói quen xấu từ nhỏ. Nhiều gia đình luôn quan
niệm con mình còn nhỏ và việc dạy dỗ theo khuôn phép là chưa cần thiết để cho
trẻ chơi tự do dẫn tới trẻ như một cái cây phát triển tự nhiên không được uốn
nắn không theo khuôn khổ tác động xấu tới quá trình hình thành nhân cách của
trẻ và lớn lên khó có thể can thiệp được nữa.
Ngoài ra, bản thân là một giáo viên đôi lúc tôi cũng chưa biết tạo tình
huống cho trẻ giải quyết, ngại đổi mới sáng tạo trong các tiết dạy mà luôn đi
theo những lối mòn cũ hạn chế đi sự phát triển của trẻ trong khi đó sự ham học
hỏi ham hiểu biết, sự tò mò của trẻ ngày càng tăng cao.
Qua những thuận lợi cũng như một số hạn chế mà thực trạng đặt ra, chúng
ta thấy được việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ vào giảng dạy chưa bao giờ là
đủ. Để đạt được những thành công của đề tài cần phải xác định được hướng đi
cũng như mục tiêu của đề tài hướng tới và giải quyết những khó khăn, hạn chế
nhằm phát huy tối đa những thuận lợi của nó.
Trước thực trạng này tôi đã trăn trở để tìm ra những giải pháp, biện pháp
thiết thực để tổ chức giáo dục kỹ năng sống cho trẻ trong các hoạt động học tập
và vui chơi… mang lại kết quả tốt hơn linh hoạt hơn, trẻ trải nghiệm thực tế
Giáo viên: Nguyễn Thị Tâm

8

Trường Mầm non Hoa Sen


Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5- 6 tuổi trong trường mầm non

nhiều hơn, trẻ đúc kết được nhiều hơn từ những buổi học cùng cô tại trường em

sinh Mầm non.
Mục tiêu của tập thể hội đồng Sư phạm nhà trường mong muốn thông qua
các hoạt động giáo dục kỹ năng sống này sẽ giúp các em học sinh rèn luyện tư
duy tích cực, hình thành các thói quen tốt thông qua các hoạt động và bài tập trải
nghiệm, giúp các em trở thành công dân toàn cầu, biết suy nghĩ bằng cái đầu của
mình, biết phân tích đúng sai, dù có làm gì và trong hoàn cảnh nào cũng luôn
biết chịu trách nhiệm về việc mình làm. Qua đó:
Giáo viên: Nguyễn Thị Tâm

9

Trường Mầm non Hoa Sen


Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5- 6 tuổi trong trường mầm non

- Giúp giáo viên xác định những kỹ năng sống cơ bản, đặc điểm tâm sinh lí
của trẻ ở từng độ tuổi khác nhau để giúp trẻ phát triển những kỹ năng sống phù
hợp như: sự hợp tác, tự kiểm soát, tính tự tin, tự lập, tò mò, khả năng thấu hiểu
và giao tiếp. Việc xác định được các kỹ năng cơ bản phù hợp với lứa tuổi sẽ giúp
giáo viên lựa chọn đúng những nội dung trọng tâm để dạy trẻ
- Giúp giáo viên nhận thức sâu sắc về việc dạy trẻ kỹ năng sống
- Xác định được những kỹ năng cơ bản của trẻ mầm non
- Nắm được phương pháp tuyên truyền, phối hợp với gia đình và cộng đồng
trong việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non.
- Giúp học sinh thích ứng được với cuộc sống đầy những biến động khôn
lường như những tác động của tự nhiên và xã hội hiện đại.
- Thúc đẩy những hoạt động mang tính xã hội, phát huy các nhân tố tích
cực, hạn chế nhân tố tiêu cực, xây dựng môi trường trường học thân thiện, học
sinh tích cực.

Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5- 6 tuổi trong trường mầm non

- Sự kiên trì: Người giáo viên cần duy trì hoạt động tự học bất chấp khó
khăn.. Thiếu kiên trì trong khoa học thì khó thành công.
- Tính kỉ luật: Đặt ra kế hoạch và cố gắng thực hiện một cách tốt nhất.
Chẳng hạn, học ngoại ngữ, bữa học bữa quên thì cũng khó thành công. Quỹ thời
gian cho mỗi phần việc, mỗi vấn đề phải theo đúng tiến độ, rèn luyện bản thân
phải tuân thủ thời gian. Nên nhớ, thời gian không phải vô hạn. Người thầy phải
biết tận dụng thời gian để có thể hoàn thành nhiệm vụ, còn để nghiên cứu khoa
học nữa
- Tính tự lực: Khả năng độc lập giải quyết vấn đề hoặc để thông tin nghiên
cứu là cần thiết. Muốn học tập theo nhóm, làm việc theo nhóm, người học phải
tự giác, tự ý thức.
- Kĩ năng tìm đọc tài liệu qua các nguồn sách, báo, mạng... Tìm theo từ
khóa, cách tải về hoặc liên hệ mua sách báo qua mạng, thuận tiện và ít tốn kém
hơn.
- Sự tự tin: Sự tự học, tự rèn sẽ mang lại kết quả tốt. Điều bản thân giáo
viên nghiên cứu, viết ra, đó là kinh nghiệm, là nhận thức, là sáng tạo của bản
thân. Có thể không là một công trình lớn lao với mọi người nhưng đây là tiếng
nói của mình trong quá trình dạy.
1.3. Biện pháp 3: Phối kết hợp việc thực hiện dạy các kỹ năng sống cơ
bản giữa nhà trường, gia đình và xã hội
Việc giáo dục, bồi dưỡng, rèn luyện các phẩm chất và năng lực nhằm giúp
trẻ phát triển nhân cách một cách toàn diện là một quá trình lâu dài liên tục, diễn
ra ở nhiều môi trường khác nhau, liên quan rất nhiều đến các mối quan hệ xã hội
phức tạp. Vì thế, việc giáo dục nói chung và giáo dục trẻ em nói riêng luôn luôn
đòi hỏi sự phối hợp, kết hợp chặt chẽ của nhiều lực lượng xã hội và nhất là đòi
hỏi sự quan tâm đúng cách của nhà trường, gia đình và mọi người trong xã hội.
Ảnh hưởng giáo dục của gia đình đến với trẻ là đầu tiên và sớm nhất. Giáo
dục kỹ năng sống cho con cái trong gia đình không phải chỉ là việc riêng tư của

dạy học để nhà trường có điều kiện nâng cao chất lượng giáo dục.
Những cuộc họp do nhà trường tổ chức, các bậc phụ huynh cần đi đầy đủ
để nắm được yêu cầu giáo dục của nhà trường mà có sự kết hợp.
Gia đình cần xây dựng truyền thống “tôn sư trọng đạo”, bảo vệ uy tín thầy
cô giáo, tuyệt đối tránh các hành vi thiếu tôn trọng thầy cô giáo trước mặt con
cái.
Bên cạnh đó, để thống nhất và tập hợp được sức mạnh của toàn xã hội
trong việc giáo dục thế hệ trẻ, nhà trường vừa phải không ngừng nâng cao chất
lượng giáo dục toàn diện vừa phải phối hợp chặt chẽ với gia đình, với các tổ
chức xã hội hướng vào một số công việc cụ thể sau đây:
Đưa nội dung, mục tiêu giáo dục kỹ năng sống lồng ghép trong các tiết dạy,
chương trình giáo dục. nhằm lồng ghép giáo dục kỹ năng sống cơ bản với quá
trình hình thành và phát triển nhân cách của trẻ.
Phát huy vai trò của người giáo viên, phổ biến kiến thức biện pháp giáo dục
trẻ trong điều kiện xã hội phát triển theo cơ chế thị trường đang rất phức tạp cho
các bậc cha mẹ, giúp họ hiểu được đặc điểm trong đời sống, tâm sinh lý của trẻ
hiện nay.
Phối hợp với địa phương tổ chức cho học sinh tham gia tích cực vào các
hoạt động văn nghệ , thể dục thể thao, tham quan…nhằm góp phần phát triển thể
chất, tình cảm và các kỹ năng xã hội…
Tóm lại, việc phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội đối với việc
chăm sóc giáo dục trẻ là một nguyên tắc cơ bản nếu muốn có sự thành công.
Vấn đề cơ bản hàng đầu là tất cả các lực lượng giáo dục phải phát huy tinh thần
trách nhiệm, chủ động tạo ra những mối quan hệ phối hợp vì mục tiêu giáo dục
đào tạo thế hệ trẻ thành những người công dân có trình độ có kỹ năng.
2. Giải pháp 2: Giúp trẻ phát triển kỹ năng sống qua việc tổ chức các
hoạt động tại trường mầm non, gồm các biện pháp sau:
Biện pháp 1: Xác định các kỹ năng cơ bản, nội dung kỹ năng mà giáo
viên cần dạy trẻ
Đầu năm học, tôi tích cực hưởng ứng phong trào thi đua “ Xây dựng trường

thần kinh để thực hiện các động tác. Gồm có các hoạt động như cầm bút, viết,
cắt dán, giữ thăng bằng,…
Hầu hết các hoạt động thô chỉ diễn ra trong năm đầu đời. Sau khi bé đã
phát triển và có nhận có nhận thức về bản thân, về sự vật sự việc thì mọi hoạt
động của bé đều bao hàm cả yếu tố “thô” và “tinh”.
Vận động giúp cơ thể trẻ linh hoạt. Trong năm đầu đời, trẻ vận động nhiều
thì nhanh biết bò, biết ngồi, biết đi. Khoảng 2 – 3 tuổi, bé biết kết hợp tai, mắt,
chân tay để vận động trong nhiều trò chơi. Càng nhiều kết nối bé sẽ càng thông
minh, lanh lợi hơn.
Vận động giúp kỹ năng xã hội của bé phát triển. Khi chơi các trò chơi tập
thể, đông người, đòi hỏi bé giao tiếp tốt và có tinh thần hợp tác với các bạn.
- Kỹ năng giao tiếp: Phát triển kỹ năng giao tiếp cho trẻ mầm non. Khả
năng giao tiếp được hiểu như là kỹ năng truyền tải thông tin từ người này sang
người khác với những công cụ để hỗ trợ đắc lực như ngôn ngữ nói, ngôn ngữ
dùng để viết, ngôn ngữ cơ thể và cử chỉ. Đối với trẻ mầm non, giao tiếp không
chỉ đơn thuần là trao đổi thông tin mà còn để trẻ có được sự phát triển não bộ, tư
duy.
Có 3 giai đoạn phát triển khả năng giao tiếp ở trẻ

Giáo viên: Nguyễn Thị Tâm

13

Trường Mầm non Hoa Sen


Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5- 6 tuổi trong trường mầm non

Giai đoạn đầu tiên: từ 3 – 4 tuổi, trẻ sẽ bắt chước những hành vi và giao
tiếp của những người xung quanh. Chính vì vậy, giáo viên và cha mẹ hãy có

+-Kỹ năng kiểm soát cảm xúc: Nếu chỉ số IQ chỉ chiếm 25% trong sự
thành đạt thì chỉ số EQ lại chiếm đến 75% sự thành đạt và hạnh phúc của một
con người.

Giáo viên: Nguyễn Thị Tâm

14

Trường Mầm non Hoa Sen


Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5- 6 tuổi trong trường mầm non

Vì thế, dạy trẻ “làm chủ” cảm xúc trước khi chúng “quản lý” chúng ta.
Những cảm xúc tiêu cực thường gặp như: thất vọng, cáu gắt, lo lắng, bồn chồn,
tức giận…
Sự thất vọng thường xuất hiện khi trẻ rơi vào tình huống tiến thoái lưỡng
nan, cảm thấy bế tắc, không thể giải quyết được vấn đề, hoặc quá nhiều áp lực
có thể dẫn đến lo lắng thái quá… Khi có những cảm xúc tốt, trẻ sẽ có những
tương tác tích cực; và ngược lại, những cảm xúc không tốt sẽ hướng trẻ đến
những hành động tiêu cực.
- Kỹ năng hợp tác và làm việc nhóm: Hợp tác là một kỹ năng quan trọng để
trẻ có được thành công trong cuộc sống. Trẻ cần phải hiểu từ sớm rằng việc hợp
tác với người khác sẽ mang lại những giá trị to lớn hơn trong bất kỳ một hoạt
động nào, từ việc chơi trò chơi cho đến việc giải các bài tập, các vấn đề khó
khăn trẻ gặp phải khi đi học. Bên cạnh đó, việc biết hợp tác với người khác còn
giúp trẻ trở thành người giao tiếp tốt, biết tôn trọng người khác và có lòng trắc
ẩn. Luyện tập kỹ năng hợp tác cho trẻ như: biết lắng nghe, biết chia se, làm việc
theo nhóm…
Rèn luyện cho trẻ kỹ năng hợp tác là tạo cơ hội cho trẻ học tập từ bạn bè,

hơn với môi trường xung quanh, hòa đồng với bạn bè và trở nên tự tin hơn trước
khi các em bước vào lớp 1…
- Phát triển kỹ năng tự nhận thức cho trẻ bao gồm:
Kỹ năng sử dụng ngôn ngữ thông qua những câu nói hoàn chỉnh hoặc
những từ ngữ ngắn gọn để miêu tả, gọi tên mình để chào hỏi, gọi tên các bạn…
Kỹ năng nhận biết hình ảnh và liên hệ sự vật…nhận biết người quen, sự vật
từ ký ức, hiện tại. Trẻ có khả năng nhận biết ra người quen và những sự vật quen
thuộc từ những câu truyện, hình ảnh mà trẻ tiếp xúc.
Kỹ năng lắng nghe: phản ứng với âm thanh và hình ảnh mà trẻ thu nhận
được.
Kỹ năng tập trung chú ý: biểu lộ nét mặt, cử chỉ đối với hoạt động, hình
ảnh cụ thể ( vd: cười sung sướng, kêu khóc, tỏ ra sợ hãi…)
Một trong những hình thức đánh giá sự tư duy và sự phát triển kỹ năng tự
nhận thức của trẻ là thông qua các hành động của các em: ngôn ngữ hình ảnh và
cử chỉ. Ví dụ như các tác phẩm nghệ thuật hay những bức tranh vẽ của các em từ
những năm đầu đời thể hiện rất rõ rệt về sự nhận thức của từng trẻ và tâm tư, sự
phát triển về cảm xúc của trẻ có tích cực hay không tích cực
Những kỹ năng cần có để phát triển kỹ năng tự nhận thức của trẻ cần có kỹ
năng thu nhận thông tin từ môi trường xung quanh: quan sát, chú ý lắng nghe và
nhận biết hình ảnh từ những môi trường xung quanh đó..đòng thời có khả năng
ghi nhớ những hình ảnh , màu sắc.
Ngoài ra trẻ còn có khả năng thực hiện các hành động, công việc theo chỉ
dẫn và khả năng sử dụng ngôn ngữ, cử chỉ và điệu bộ đê thực hiện các hoạt động
giao tiếp, và thực hiện các hoạt động học tập, giao lưu với các bạn
- Cách đánh giá khả năng phát triển kỹ năng tự nhận thức của trẻ
+ Thông qua sự thể hiện cảm xúc của trẻ: trẻ có vui vẻ, cảm thấy tin cậy,
cảm xúc an tâm an toàn trong môi trường của trẻ hiện tại hay không…?
+ Sự tương tác với các trẻ khác và môi trường xung quanh: trẻ vận động
như thế nào? Sử dụng ngôn ngữ, điệu bộ, cử chỉ ra làm sao?
+ Phản ứng của trẻ với các hình ảnh, ký ức và tiếng nói. Điều này rất quan

thao…. Rất nhiều nghiên cứu khoa học đã chứng minh rằng, một hành động
được lặp đi lặp lại liên tục sau 21 ngày sẽ trở thành một thói quen. Vậy cha mẹ
hãy tạo ra một thói quen vận động tốt cho trẻ. Đến giờ bé sẽ tự giác đi tập thể
dục hoặc đi đá bóng mà không cần phải có người nhắc nhở hay lôi kéo. Ví dụ:
giờ tập thể dục sáng bắt đầu khi có hiệu lệnh xắc xô báo hết giờ chơi tự do ở các
vào góc buổi sáng, lúc này trẻ nghe tiếng xắc xô sẽ tự động ra xếp hàng chuẩn bị
cho giờ thể dục sáng.
Việc phát triển vận động còn dễ dàng lồng ghép trong mọi hoạt động mà
giáo viên thường xuyên tổ chức như hoạt động chung, hoạt động ngoài trời.
Thông qua tiết dạy giáo viên củng cố lại bài học bằng trò chơi vận động (giúp
thay đổi trạng thái hoạt động), trò chơi tĩnh (rèn luyện các vận động tinh như tô
màu, xếp, dán…)
Cô và trẻ có thể cùng nhau tạo ra các đồ chơi nho nhỏ bằng các thao tác cắt
dán, ghép nối, thắt nút, dính keo,… Đây cũng là cách mà cha mẹ cung cấp học
liệu cho trẻ bằng trực quan sinh động. Bé sẽ học được cách làm một cái chong
chóng giấy, làm một ngôi nhà nhiều màu sắc hay làm mấy bông hoa hay đơn
giản là xâu các hạt vòng thành một chuỗi… Bạn có thể thành lập một nhóm phụ
huynh, tập hợp một vài đứa trẻ lại để cùng làm các hoạt động sáng tạo trò chơi.
Tương tác chính là điều kiện tuyệt vời cho các bé thể hiện khả năng. Sự khéo léo
của đôi tay sẽ nhân lên đáng kể, cùng với đó là sự phát triển của các kỹ năng
quan sát, sắp xếp và tạo hình.
Một cách phát triển vận động khác như: Vận động theo nhạc, là phối hợp
giữa âm nhạc và các hoạt động của cơ thể như múa, hát, nhảy, biểu diễn nghệ
thuật,.. Những hoạt động này giúp trẻ nâng cao khả năng cảm nhận âm nhạc
Giáo viên: Nguyễn Thị Tâm

17

Trường Mầm non Hoa Sen


và tự tin hơn khi giao tiếp.
Chương trình giáo dục mầm non có nhiệm vụ giúp trẻ phát triển khả năng
giao tiếp của mình thông qua những trò chơi chung như đóng kịch. Qua đó, trẻ
sẽ học cách đóng vai trò của mình trên sân khấu và sống như một người khác
trong vở diễn của mình. Đồng thời, cho con chơi những trời chơi phát triển tư
duy và trí tuệ. Chúng ta có thể thông qua các hoạt động này mà nhẹ nhàng lồng
ghép kỹ năng giao tiếp cho trẻ
Với những cuốn truyện tranh, thơ ca…, ngoài việc dạy trẻ kể theo nội dung
tranh hay đọc thơ theo tranh, thì ngoài ra cô cũng có thể khuyến khích bé đọc
sách và giữ gìn sách bằng các trò chơi nhỏ. Cô sẽ kể sai một vài chi tiết để xem
bé có nhận ra không, hoặc cô có thể cùng trẻ sáng tạo ra một kết thúc mới mà bé
thích. Một điều quan trọng nữa là hãy hướng cho bé luôn suy nghĩ tích cực và
lạc quan thông qua các câu chuyện. Chúng ta sẽ ngạc nhiên khi nhận ra ngôn

Giáo viên: Nguyễn Thị Tâm

18

Trường Mầm non Hoa Sen


Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5- 6 tuổi trong trường mầm non

ngữ của bé tiến bộ nhanh chóng và bé sẽ luôn có thái độ tích cực khi gặp bất cứ
vấn đề gì.
- Phương pháp giáo dục kỹ năng giao tiếp cho trẻ giáo viên cần nắm:
+ Cần nói chuyện với trẻ một cách thường xuyên trong quá trình dạy dỗ.
+ Gọi tên trẻ thường xuyên, dạy trẻ cách xưng hô bằng tên với những
người khác.
+ Khuyến khích trẻ bắt chước phát âm và mở rộng vốn từ vựng.

Trường Mầm non Hoa Sen


Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5- 6 tuổi trong trường mầm non

Bên cạnh việc tự phục vụ trẻ còn cần có các kiến thức, kỹ năng tự vệ, giúp
trẻ tự bảo vệ bản thân trước những sự vật, sự việc, hiện tượng nguy hiểm cho
bản thân. Kỹ năng bảo vệ bản thân là một trong những kỹ năng xuất hiện sớm,
được hoàn thiện trong một quá trình lâu dài và theo chúng ta trong suốt cuộc
đời. Do vậy, việc rèn luyện cho con kỹ năng này sẽ là hành trang quan trọng
giúp con tự tin và mạnh mẽ hơn trong cuộc sống hiện đại. Việc lồng ghép kỹ
năng tự vệ giáo viên cũng dễ dàng lồng ghép trong các hoạt động giáo dục hay
hoạt động mọi lúc mọi nơi. Ví dụ: Khi kể xong câu chuyện “Cô bé quàng khăn
đỏ”, thông qua việc giáo dục trẻ dễ dàng hiểu được rằng: Không tin lời người lạ,
không la cà rong chơi, biết vâng lời người lớn…”.
Một số kỹ năng tự vệ cho trẻ có thể lồng ghép trong trường mầm non như: kỹ
năng ăn toàn khi chơi (Trẻ cần hiểu được đâu là đồ vật an toàn, đâu là đồ vật không
an toàn, đâu là khu vực chơi, đâu là khu vực nguy hiểm không được phép lại
gần…). Kỹ năng tránh bị xâm hại (giúp trẻ hiểu được thế nào là hành động xâm
phạm thân thể, nếu bị xâm hại cơ thể các con nên ứng xử ra sao). Kỹ năng ứng xử
khi bị lạc (giúp trẻ có những kiến thức ứng xử cần thiết khi bị lạc như: Con nên gọi
sự trợ giúp của ai? Nếu gặp người lạ muốn đưa con về con nên làm gì? Cha mẹ nên
dạy con ghi nhớ tên tuổi, số điện thoại của bố mẹ, địa chỉ nhà). Đưa ra những quy
tắc an toàn và không an toàn, được phép và không được phép…
- Phát triển kỹ năng kiểm soát cảm xúc: Mặc dù cảm xúc là tự nhiên nhưng
chúng ta có thể quản lý nó trước hết bằng cách thay đổi suy nghĩ, từ đó sẽ thay
đổi và chuyển hoá cảm xúc. Tư duy tích cực sẽ tạo ra cảm xúc tích cực. Vì vậy
điều trước tiên chúng ta cần
+ Giúp trẻ hiểu rõ cảm xúc của bản thân: Khi một đứa trẻ bắt
đầu nhận thức và miêu tả được cảm xúc của bản thân thì đó chính là bước đầu

+ Đóng vai trò người hòa giải trong quan hệ bạn bè: Nỗ lực
giải quyết vấn đề giữa những người bạn là một kĩ năng mà con thể hiện rất tốt.
Con có thể đóng vai trò người hòa giải trung gian cho những khúc mắc của bạn
bè.
- Phát triển kỹ năng hợp tác và làm việc nhóm
Làm việc nhóm là cách thức nhiều người cùng thực hiện tốt một nhiệm vụ
và hướng đến mục tiêu chung, qua đó giúp mỗi cá nhân nhận ra thiếu sót của
mình để khắc phục, trở nên hoàn thiện hơn.
Vì vậy, giáo viên hướng cho mỗi trẻ cần phải luyện cho mình những kỹ
năng làm việc nhóm để xây dựng nhóm hoàn thiện, gắn kết trong bất kỳ hoàn
cảnh nào.
Lắng nghe người khác. Cần biết tôn trọng và lắng nghe ý kiến của người
khác, bởi trong chúng ta không ai hoàn hảo. Những ý kiến có hay tới đâu cũng
khó tránh thiếu sót, chúng ta là người lắng nghe phải phát hiện ra thiếu sót đó để
góp ý, giúp cho ý tưởng được hoàn thiện hơn.
Trợ giúp và tôn trọng lẫn nhau. Trong cùng một nhóm, các thành viên phải
biết trợ giúp lẫn nhau trong công việc. Nếu đồng đội của mình gặp khó khăn hãy
sẵn sàng chia sẻ, giúp đỡ. Việc này sẽ tạo nên sự gắn kết giữa các thành viên
trong nhóm lại với nhau.
Có trách nhiệm với công việc được giao. Làm việc một mình hay nhóm
cũng cần rèn luyện kỹ năng có trách nhiệm với công việc. Khi làm việc một
mình, kết quả không tốt thì chỉ bạn là người chịu trách nhiệm, nhưng làm việc
nhóm, nếu bạn ỷ lại hoặc không hoàn thành nhiệm vụ được giao sẽ làm ảnh
hưởng đến tập thể.
Khuyến khích và phát triển cá nhân. Đây là kỹ năng dành cho người trưởng
nhóm. Một thủ lĩnh có bản lĩnh và năng lực là người biết cách khuyến khích, tạo
động lực, điều kiện cho các thành viên trong nhóm phát triển cá nhân ngay trong
nhóm của mình. Khi một cá nhân được khuyến khích và tạo điều kiện để phát

Giáo viên: Nguyễn Thị Tâm

+ Mọi vấn đề đều có rất nhiều hướng giải quyết: Việc quan trọng là bạn
phải chọn lựa hướng giải quyết tối ưu nhất, giảm thiểu sai sót nhất.Vậy làm thế
nào để biết được đó là hướng lựa chọn tốt nhất, giảm thiểu nhiều rủi ro nhất,
đem lại hiệu quả cao nhất.
Ví dụ, nếu 2 trẻ đang tranh giành về một món đồ chơi, thì cô nên cho phép
trẻ có cơ hội thử và tiếp cận giải pháp của trẻ trước. Nếu trẻ chưa có khả năng,
thì bạn có thể giúp trẻ tìm ra một giải pháp. Tất nhiên, nếu trẻ gặp vấn đề không
an toàn, thì cô có thể can thiệp ngay lập tức.
1.3. Biện pháp 3: Tạo môi trường giúp giáo viên thực hiện nhiệm vụ dạy trẻ
kỹ năng sống.
Hướng dẫn giáo viên thực hiện kế hoạch giáo dục Mỗi trẻ có mỗi biểu mẫu
đánh giá riêng nhằm giúp giáo viên quan sát ghi chép hàng ngày từng chi tiết về
sự tiến bộ của trẻ, đó là thước đo để đánh giá cuối mỗi độ tuổi, cuối giai đoạn
Giáo viên: Nguyễn Thị Tâm

22

Trường Mầm non Hoa Sen


Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5- 6 tuổi trong trường mầm non

phát triển của trẻ theo từng độ tuổi, đồng thời có cơ sở để thay đổi, bổ sung các
biện pháp giáo dục từng trẻ vì trẻ con rất khác nhau và giúp trẻ hình thành các
kỹ năng sống.
- Tạo điều kiện cho giáo viên trao đổi hai chiều với các bậc cha mẹ những
vấn đề có liên quan đến trẻ, các thông tin của lớp, thông tin sức khỏe, ngược lại
các bậc cha mẹ có thể ghi chép những yêu cầu, đề nghị, thông tin cần trao đổi
với giáo viên.
- Thiết kế góc thư viện cho trẻ hoạt động, thừơng xuyên tặng sách cho góc


23

Trường Mầm non Hoa Sen


Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5- 6 tuổi trong trường mầm non

(4000), Anh (8000).
Những năm gần đây, phương pháp giáo dục sớm Montessori cũng trở nên
khá ưa chuộng tại Việt Nam và được các trường mầm non, các bậc phụ huynh
hết sức quan tâm, tìm hiểu và áp dụng.
- Phương châm giáo dục của phương pháp Montessori
Phương pháp Montessori chấp nhận sự duy nhất của mỗi trẻ và cho phép
trẻ phát triển tuỳ theo những khả năng riêng của mình và thời gian riêng của
mình. Lấy trẻ làm trung tâm phát triển, lấy khả năng tự học làm cơ sở, tôn trọng
các đặc điểm, tính cách, sở thích riêng biệt của từng trẻ, tạo điều kiện cho trẻ
phát triển khả năng của mình, khuyến khích trẻ chủ động với môi trường xung
quanh
- Lợi ích mà phương pháp giáo dục sớm Montessori mang lại
+ Trẻ chủ động chọn khu vực học và theo đuổi đam mê, hứng thú của mình
đến khi trẻ muốn đổi qua các hoạt động khác từ đó giúp trẻ tự lập, tự khám phá.
+ Giúp trẻ hình thành khả năng cư xử, suy nghĩ một các độc lập từ sớm qua
các giáo cụ Montessori và các trẻ khác. Mỗi trẻ có ít nhất 3 tiếng/ ngày hoạt
động với các giáo cụ Montessori, giáo viên không có quyền làm gián đoạn khi
trẻ đang có hứng thú với hoạt động của mình. Trẻ được tự khám phá qua việc tự
chơi, tự học và tự định hình về thế giới
+ Trẻ được giáo dục rất sớm về tính nhân văn qua đó hình thành phát triển
tính cách hiền hòa, nhân áo và tự chủ
- Nội dung chương trình học Montessori tập trung vào các lĩnh vực

tháng.
Nghệ thuật: Giúp trẻ có được những kỹ năng tự thể hiện bản thân với các
giáo cụ Montessori về nghệ thuật với bút chì, màu nước, sơn keo,… và các loại
vật liệu khác.
Âm nhạc: Là một phần không thể thiếu trong các hoạt động hàng ngày của
lớp học với các hình thức khác nhau như giai điệu, nhạc cụ, …
Giáo dục thể chất: Kể từ khi trẻ biết chuyển động và vận động cơ thể trẻ
học được cách kiểm soát các cơ lớn và nhỏ.
IV. Tính mới của giải pháp
Từ những giải pháp và biện pháp được nêu trên, qua quá trình áp dụng và
thực hiện tại lớp tôi nhân thấy có nhiều chuyển biến tích cực, có tính khả thi cao,
dễ dàng áp dụng vào các trường mầm non trong địa bàn. Cụ thể có những
chuyên chuyển biến rõ rệt so mới phương pháp giáo dục truyền thống như: Trẻ
được hình thành các kiến thức, kỹ năng sống một cách tự nhiên thông qua quá
trình học, vui chơi. Trẻ là trung tâm, tự học. Trẻ được chú ý đến việc tự học,
chơi trò chơi ý nghĩa, gắn liền với trải nghiệm thực tế, trẻ học là do sự yêu thích
và hứng thú. Học đồng thời phát triển các kỹ năng xã hội cho trẻ, sự phát triển
của cá nhân chính là phần thưởng và sự khích lệ, động viên cho mỗi trẻ.
V. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm
Từ những cố gắng của bản thân, sự đồng thuận hợp tác của tập thể sư phạm
trường Mầm non Hoa Sen, sự ủng hộ tích cực của các bậc cha mẹ học sinh lá 4
đã giúp bản thân tôi đạt được một số kết quả trong việc dạy các kỹ năng sống cơ
bản trẻ mầm non 5-6 tuổi tại lớp Lá 4, phân hiệu Hòa trung như :
* Kết quả trên trẻ:
- 100% trẻ đều được cô giáo và cha mẹ tạo mọi điều kiện khuyến khích
khơi dậy tình tò mò, phát triển trí tưởng tượng, năng động, mạnh dạn, tự tin,
100% trẻ 5 tuổi được rèn luyện khả năng sẳn sàng học tập ở tiểu học hiệu quả
ngày càng cao.
- 100% trẻ có thói quen lao động tự phục vụ, được rèn luyện kỹ năng tự
lập; kỹ năng nhận thức; kỹ năng vận động thô, vận động tinh thông qua các hoạt