SKKN: Ứng dụng công nghệ thông tin nâng cao hiệu dạy học Chương Quang học của Vật lí 9

PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lí do chon đề tài.
Ngày nay, thời đại công nghệ thông tin phát triển rất nhanh và có tác động
mạnh mẽ đến tất cả các mặt đời sống xã hội. Công nghệ thông tin là một trong những
động lực quan trọng nhất của sự phát triển, nó cùng với một số ngành công nghệ cao
khác làm biến đổi sâu sắc đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội của nhân loại nói chung
và đất nước ta nói riêng. Do đó, việc ứng dụng công nghệ thông tin (ƯDCNTT) vào
lĩnh vực giáo dục đã được Đảng và Nhà nước quan tâm.
Bộ GD – ĐT đã ban hành chỉ thị về tăng cường giảng dạy, đào tạo và ứng dụng
công nghệ thông tin trong ngành giáo dục giai đoạn 2008-2012 “Năm học 2008-2009
được chọn là “Năm học đẩy mạnh ứng dụng CNTT, đổi mới quản lý tài chính và xây
dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”. Năm học 2012-2013 tiếp tục thực
hiện đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý và dạy học đạt hiệu quả
cao.
Yêu cầu về đổi mới phương pháp: Định hướng đổi mới phương pháp dạy và
học được ghi rõ trong Nghị quyết Trung ương 4 Khóa VII (1.1993), Nghị quyết
Trung ương 2 khóa VIII (12.1996), được thể chế hóa trong Luật giáo dục (2005). Đặc
biệt, theo Luật Giáo dục điều 82.2 đã ghi: “phương pháp giáo dục phổ thông phải
phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc
điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kĩ năng
vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú
học tập cho học sinh”.
Để nâng cao hiệu quả của các bài giảng đòi hỏi giáo viên phải lồng ghép giữa
trình bày lí thuyết và thực nghiệm nhằm phát huy tác dụng của thí nghiệm trong bài
dạy, đây là vấn đề rất cần thiết trong dạy học Vật lí. Bên cạnh việc thực hiện các thí
nghiệm trực quan thì thí nghiệm ảo cũng mang lại hiệu quả thiết thực đặc biệt là
trong bài giảng có ứng dụng công nghệ thông tin.
Từ thực tiễn đó tôi đã chọn “Ứng dụng công nghệ thông tin nâng cao hiệu
dạy học chương Quang học của Vật lí 9” làm sáng kiến kinh nghiệm này.

thí nghiệm ảo trong dạy học Vật lí có ảnh hưởng rõ rệt đến sự hứng thú của học sinh,
lớp thực nghiệm có kết quả học tập cao hơn lớp đối chứng. Kết quả kiểm chứng cho
thấy có sự khác biệt lớn giữa điểm trung bình của lớp thực nghiệm và lớp đối chứng.
Điều đó chứng minh được việc dạy học có sử dụng thí nghiệm ảo trong thực hành thí
nghiệm môn Vật lí 9 nâng cao chất lượng cho học sinh khi học chương Quang học.

PHẦN NỘI DUNG
I. THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ
1.Thuận lợi:
- Bản thân tôi được đào tạo chuyên ngành sư phạm Lý - Tin, có ý thức học hỏi,
trao đổi nghiệp vụ, tích lũy chuyên môn để phục vụ giảng dạy tích cực; nhiệt tình với
giảng dạy, với học sinh.
- Nhà trường cơ bản đáp ứng phương tiện thiết bị công nghệ thông tin phục vụ
cho dạy học. Ban giám hiệu có sự quan tâm, chỉ đạo sâu sát.
- Đa số học sinh chăm ngoan, có ý thức học tập.
- Ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học phù hợp với xu thế dạy học hiện
nay.
- Được sự quan tâm chỉ đạo bồi dưỡng của các cấp lãnh đạo ngành.
- Tư liệu dạy học truy cập từ mạng Internet phong phú, nhanh chóng, kịp thời
có thể thay thế cho các thiết bị dạy học còn thiếu trong nhà trường.
2. Khó khăn:
Vật lí là một môn khoa học thực nghiệm được ứng dụng rộng rãi trong cuộc
sống và trong kỹ thuật, vì vậy việc lồng ghép các thí nghiệm vào trong các bài học
của môn Vật lí là một biện pháp quan trọng nhằm nâng cao chất lượng dạy và học
góp phần tích cực trong hoạt động truyền đạt kiến thức cho học sinh. Việc đổi mới
nội dung và phương pháp trong dạy học Vật lí phải gắn liền với việc tăng cường sử
dụng thí nghiệm trong quá trình dạy học Vật lí, tuy nhiên đối với bộ môn Vật lí nói
chung và Vật lí 9 nói riêng khối lượng kiến thức trong mỗi bài học tăng lên, đặc biệt
là các bài trong chương Quang học môn Vật lí lớp 9, mỗi bài có từ 2 đến 3 thí
nghiệm, mà các thí nghiệm trong bài đòi hỏi phải có sự chính xác cao của các dụng

chính là điều lo lắng và trăn trở của tôi khi lên lớp. Chính vì thế tôi đã suy nghĩ và
đưa ra giải pháp là ứng dụng công nghệ thông tin dùng thí nghiệm ảo hỗ trợ cho thí
nghiệm trực quan khi dạy chương Quang học môn Vật lý 9.
Nêu thêm lợi ích của ứng dụng CNTT, thí nghiệm ảo
3. Kết quả khảo sát giữa hai lớp trước khi chọn làm đối tượng tác động
nghiên cứu năm học 2011- 2012
Điểm 2,1 Điểm TB trở
Điểm 8 - 10
4,9
lên
Lớp
HSTG
SL
%
SL
%
SL
%
SL
%
Lớp 9D
33
2
6,1
10
30,3
2
6,1
21
63,6

SKKN: Ứng dụng công nghệ thông tin nâng cao hiệu dạy học Chương Quang học của Vật lí 9

Để nâng cao hiệu dạy học Chương III. Quang học môn Vật lý 9 bằng ứng
dụng công nghệ thông tin tôi mạnh dạn đưa ra một số giải pháp sau:
* Giải pháp 1: Giáo viên cần nắm vững chuẩn kiến thức - kĩ năng của từng
bài giảng.
Để bài giảng súc tích, cô động thể hiện được trọng tâm bài học giáo viên nhất
thiết phải căn cứ chuẩn kiến thức, kĩ năng để xác định mục tiêu bài học. Chú trọng
dạy học nằm đạt được các yêu cầu cơ bản và tối thiểu về kiến thức, kĩ năng, đảm bảo
không quá tải và không lệ thuộc hoàn toàn vào sách giáo khoa; mức độ khai thác sâu
kiến thức phù hợp với khả năng của học sinh và hướng học sinh tới sự yêu thích
khám phá, tìm tòi. Hình thành ở học sinh cách tư duy logic, tác phong làm việc khoa
học.
* Giải pháp 2: Biết khai thác phần mềm chuyên dụng hỗ trợ thí nghiệm
thực hành của bộ môn Vật lí.
Một số phần mềm chuyên dụng (flash, crocodile_physics, PhET …) dùng để
tạo các thí nghiệm ảo hỗ trợ cho từng nội dung bài học cụ thể. Những phần mềm này
tạo thí nghiệm ảo cho kết quả chính xác cao, rõ nét, kích thích được hứng thú cho học
sinh và niền tin khoa học. Tuy nhiên để sử dụng nó có hiệu quả yêu cầu giáo viên
phải có kĩ năng nhất định và biết lựa chọn thí nghiệm đưa vào đúng lúc, đúng chỗ.
Giáo viên cũng cần có kiến thức nhất định về kĩ năng cài đặt và sử dụng phần
mềm. Trong một số tình huống nếu không có kĩ năng giáo viên dễ bị động, lúng túng
làm mất thời gian hoặc dẫn đến thí nghiệm không thành công.
* Giải pháp 3: Giáo viên cần nắm vững những yêu cầu cần thiết để soạn
giáo án, bài giảng điện tử nhằm giúp giáo viên dễ dàng thực hiện.
Mặc dù bài giảng điện tử đã được các trường học đón nhận rộng rãi, và thực sự
phổ biến, bước đầu nó đã tạo ra một không khí học tập và làm việc khác hẳn cách học
và cách giảng dạy truyền thống.
Thực ra, muốn nhấn chuột để tiết dạy thực sự hiệu quả thì người dạy cũng phải
chịu bỏ công tìm hiểu, làm quen với cách giảng bài mới này. Cụ thể, người thầy cần

* Sau đây là một vài ví dụ về một số hình ảnh flash và hình ảnh chụp từ phần
mềm crocodile_physics sử dụng trong bài giảng ở Chương III Quang học môn Vật
lý 9:

Đường truyền của tia sáng khi đi trong chất lỏng ra không khí
Ảnh của một vật tạo bởi TKHT

Trang 5


SKKN: Ứng dụng công nghệ thông tin nâng cao hiệu dạy học Chương Quang học của Vật lí 9

Vật đặt rất xa trước thấu kính

Vật đặt trong khoảng lớn hơn f và nhỏ hơn 2f

Vật đặt trong khoảng nhỏ hơn f

Trang 6


SKKN: Ứng dụng công nghệ thông tin nâng cao hiệu dạy học Chương Quang học của Vật lí 9

Chiếu một chùm ánh sáng đỏ qua lăng kính

Chiếu một chùm ánh sáng xanh qua lăng kính
Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm
Qua 1 năm giảng dạy tại trường THCS Phú Thủy và đối tượng áp dụng nội
dung sáng kiến kinh nghiệm là học sinh lớp 9D, 9E năm học 2011- 2012 Trường
THCS Phú Thủy kết quả cho thấy:

%
SL
%
SL
%
Lớp 9D
33
0
0,0
11
33,3
2
6,1
Lớp 9E
35
0
0,0
7
20,0
5
14,3
Kết quả giữa hai lớp đối chứng:
Điếm trung bình trở lên: Lớp 9E nhiều hơn 13,3 (%)
Điểm 8-10: Lớp 9E nhiều hơn 8,2 (%)
Điểm 2,1 – 4,9: Lớp 9E ít hơn 13,3 (%)
HST
G

Điểm 0 – 2


Qua vic ng dng cụng ngh thụng tin v trói nghim Trng THCS Phỳ
Thy bn thõn tụi ó rỳt ra bi hc kinh nghim nh sau:
- mt tit dy t hiu qu cao Giỏo viờn cn nm chc chun kin thc k
nng.
- Cú k nng v s dng mt s phn mm chuyờn dng nh: flash,
crocodile_physics, PhET, phn mm Power Point.
- Thit k bi ging phự hp vi kiu bi.
- Ging dy kt hp tt gia vic trỡnh chiu v ghi bng, s dng, kt hp t
cỏc dng c dựng dy hc.
- Khi trỡnh chiu nh hng rừ mc ớch, i tng cn quan sỏt trỏnh s
sao nhóng ca hc sinh.
- Nờn s dng mỏy chiu nh l bng ph.
- Phi hp tt cỏc phng phỏp dy hc phự hp vi b mụn bi hc, dy hc
sỏt i tng.
- Theo dừi, quan tõm tr giỳp hc sinh yu kộm.
- T su tm xõy dng cho mỡnh kho t liu in t (phn mm, tranh, nh,
video, phim) phc v cho vic dy hc.
Phn ny a tip theo ca hiu qu ca SKKN
3. Kin ngh - xut:
Quá trình thực nghiệm trong thực tế giảng dạy tôi đã thu đợc
kết quả rất khả quan. Vì vậy tôi nhận thấy chuyên đề này của tôi
có tính khả thi cao. Mong bạn bè, đồng nghiệp tham khảo, mong
nhà trờng tạo điều kiện để đợc áp dụng rộng rãi hơn.
- Vi giỏo viờn nờu cao tin thn t hc v sỏng to cn mnh dn, khụng ngi
khú, t thit k v s dng bi ging in t ca mỡnh s giỳp cho giỏo viờn rốn luyn
c nhiu k nng v phi hp tt cỏc phng phỏp dy hc tớch cc khỏc. Vic s
dng internet khụng cú gỡ khú khn i vi giỏo viờn cú th t tin vo chớnh ni dung
m mỡnh s t c.
- Vi nh trng: To iu kin thun li cho giỏo viờn c d lp tp hun
chuyờn mụn nghip v, i hc tp nõng cao trỡnh , phc v tt cho quỏ trỡnh