37
6. Khâu ống tiêu hoá
mục tiêu:
1. Trình bày đợc các yếu tố giải phẫu và sinh lý ảnh hởng tới khâu nối ống tiêu
hóa.
2. Trình bày đợc nguyên tắc của khâu ống tiêu hóa.
3. Mô tả các kỹ thuật khâu nối ống tiêu hóa 1 và 2 lớp, các u, nhợc điểm của nó.
1. đại cơng
1.1. Một số điểm chú ý về giải phẫu và mô học
ống tiêu hóa bắt đầu từ thực quản đến hậu môn, trên cả chiều dài đó có một số điểm
khác nhau liên quan đến khâu nối cần lu ý nh sau:
- Lớp thanh mạc: Thực quản không có thanh mạc bao bọc, chỉ có một ít ở mặt trớc
đoạn thực quản bụng. Tá tràng ở đoạn DII, DIII, đại tràng lên và đại tràng xuống đều
không có thanh mạc bọc mặt sau, trong đó chú ý nhất là thực quản và tá tràng. Chính
lớp thanh mạc mới làm cho chỗ khâu đợc kín và liền.
- Lớp cơ: Gồm lớp cơ tròn và cơ dọc, là điểm tựa cho mũi khâu khi khâu nối, ở đại
tràng có lớp cơ mỏng nên mũi khâu không đợc chắc nh ở ruột non.
- Mạch máu: Mạch máu nuôi dỡng dạ dày và ruột non rất phong phú, riêng đoạn cuối
hồi tràng và đại tràng mạch máu nuôi dỡng nghèo nàn, trong lòng đại tràng lại chứa
phân, độ nhiễm khuẩn rất cao. Vì vậy những khâu nối ở đây khó khăn hơn và có nguy
cơ bục miệng nối cao hơn.
- Niêm mạc: lớp này dày và chắc, nhng trong lòng ruột có chứa vi khuẩn, trớc đây
ngời ta thờng ngại lớp này dễ gây nhiễm khuẩn đờng khâu, ngày nay nhờ có kháng
sinh, ngời ta lại có thể sử dụng nó vào đờng khâu nối tạo cho đờng khâu thêm chắc.
1.2. Sinh lý của đờng khâu nối
Mọi đờng khâu nối của ống tiêu hóa đều đợc kín và liền bằng hai giai đoạn:
- Ngay sau khi mổ chỗ khâu nối kín nhờ sức bền cơ học của sợi chỉ, nếu khâu hoặc
buộc chỉ không tốt thì sẽ bị rò ngay sau mổ, dẫn tới viêm phúc mạc.
- Những ngày sau chỗ khâu nối kín nhờ quá trình liền sinh học của ruột, chủ yếu là hai
lớp thanh mạc áp sát vào nhau nếu vì lý do nào đó mà hai mép chỗ khâu nối không

Khâu từng mũi một, qua hai mép của ống tiêu hóa sau đó thắt chỉ rồi lại khâu mũi
khác, cắt chỉ thừa cách nút chỉ 2mm.
Ưu điểm:
- Đờng khâu mềm mại, dễ co dãn, ít gây rối loạn tới máu, ít phù nề nên ít gây hẹp
ống tiêu hóa ở chỗ khâu.
- Khâu đợc những chỗ sâu trong ổ bụng nh tâm vị, tá tràng, trực tràng...
- Sau khi đờng khâu đã liền, các mũi chỉ đợc loại trừ vào trong ống tiêu hóa nhanh
hơn so với đờng khâu vắt.
Nhợc điểm: mất nhiều thời gian hơn khâu vắt.
3.2. Khâu vắt
Dùng một sợi chỉ dài khâu ở một đầu của đờng khâu, buộc chỉ rồi vẫn dùng sợi chỉ
đó khâu vắt hai mép ống tiêu hóa với nhau trên toàn bộ đờng khâu, khi kết thúc mới
buộc chỉ. Có thể sử dụng một trong hai kiểu khâu vắt là khâu vắt thờng và khâu vắt
kiểu thùa khuy.
Ưu điểm: nhanh, dễ làm, kín, áp lực của sợi chỉ phân phối đều trên toàn bộ đờng
khâu.
Nhợc điểm: dễ gây rối loạn tới máu tại mép của đờng khâu, hay bị phù nề và gây
hẹp khẩu kính ống tiêu hóa tại chỗ khâu. Nếu bị đứt chỉ thì toàn bộ đờng khâu sẽ bị
bung ra.

39
4. Các phơng pháp khâu ống tiêu hóa
Ngày nay nhờ những tiến bộ về kim, chỉ khâu và các máy khâu cho ống tiêu hóa cho
nên các thay đổi kỹ thuật khâu tùy thuộc vào trình độ, kinh nghiệm của phẫu thuật
viên, phơng tiện, dụng cụ đợc trang bị cho ca mổ. Trong các phơng pháp khâu nối
bằng các loại kim chỉ (không dùng máy) thì có hai phơng pháp vẫn thờng dùng nh
sau:
4.1. Khâu ống tiêu hóa một lớp
Khâu một lớp có nghĩa là chỉ có 1 lần khâu nối hai mép ống tiêu hóa lại với nhau:


cầm máu bằng những mũi khâu rời sau khi đã rạch qua lớp thanh cơ để miệng nối đỡ
Hình 6.1. Khâu lớp thanh - cơ.
Hình 6.2. Khâu một lớp toàn thể qua niêm mạc.

40
cộm. Đối với ruột việc cầm máu đơn giản, chỉ cần dùng kẹp Payr cặp lại rồi cắt và
khâu nối luôn, kẹp Payr có tác dụng nghiền thành ruột để cầm máu. Nếu không có kẹp
Payr, dùng kẹp Kocher thẳng cặp rồi dùng dao điện cắt ngang và khâu nối.
- Khâu nối hai mép ruột bằng các mũi rời 1 lớp thanh cơ hoặc 1 lớp toàn thể qua niêm
mạc.
Ưu điểm:
- Đờng khâu mềm mại, co dãn tốt, không cộm, ít phù nề.
- Đảm bảo cầm máu an toàn, chắc chắn miệng khâu nối.
- ít gây hẹp khẩu kính ống tiêu hóa ở chỗ khâu.
- Có thể khâu đợc ở những chỗ sâu.
- Sau khi đờng khâu đã liền, các mũi chỉ loại trừ vào trong lòng ống tiêu hóa nhanh
hơn.
Nhợc điểm:
- Đòi hỏi nhiều về kinh nghiệm của phẫu thuật viên, đều tay và chính xác ở từng mũi
khâu.
- Mất nhiều thời gian hơn làm đờng khâu vắt.
4.2. Khâu ống tiêu hóa hai lớp
Khâu hai lớp tức là có hai lần khâu, một lần khâu toàn thể và lần khâu thanh cơ vùi
đờng khâu toàn thể vào trong. Phơng pháp này có thể dùng kiểu khâu mũi rời hoặc
khâu vắt đều đợc.
Đờng khâu toàn thể:
Là đờng khâu qua tất cả các lớp của ống tiêu hóa, mũi khâu đi từ thanh mạc tới niêm
mạc của mép bên này rồi sang mép bên kia từ niêm mạc tới thanh mạc. Đờng khâu
này có tác dụng khép kín ống tiêu hóa và vì nó xuyên qua niêm mạc nên có tác dụng
cầm máu, nhng theo kinh điển đây là đờng khâu nhiễm khuẩn. Nếu đờng khâu toàn

3. Trình bày cách khâu ống tiêu hóa hai lớp.
4. Trình bày các u, nhợc điểm của khâu ống tiêu hóa 1 và 2 lớp.
Hình 6.3. Khâu vắt hai lớp Hình 6.4. Khâu hai lớp mũi rời