TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA KINH TẾ

ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA
RÁC THẢI ĐIỆN TỬ ĐẾN MÔI TRƯỜNG,
CON NGƯỜI VÀ KINH TẾ XÃ HỘI

Giáo viên hướng dẫn

Sinh viên thực hiện

VŨ THÙY DƯƠNG

NGUYỄN MINH
MSSV: 1909278

Ngày hoàn thành: Tháng 5/2019

MỤC LỤC


Mục lục..........................................................................................................1
Danh sách hình..............................................................................................2
Danh mục từ viết tắt.......................................................................................3
CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU............................................................................4
1.1 Lý do chọn đề tài......................................................................................4
1.2 Mục tiêu nghiên cứu.................................................................................5
1.2.1 Mục tiêu chung...............................................................................5
1.2.2 Mục tiêu cụ thể...............................................................................5
1.3 Phạm vi nghiên cứu..................................................................................6
1.3.1 Không gian.....................................................................................6

h
2.1
3.1

Tên hình

Trang

Trữ lượng vàng trong 1 tấn điện thoại di động
1 điểm thu gom rác thải điện tử ở phường Thành Công. Ba
Đình, Hà Nội

06
07


DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
UNEP

:

Chương trình Môi trường Liên hợp quốc

CGFED

:

Trung tâm Nghiên cứu Giới, Gia đình và Môi
trường trong phát triển


Chất thải điện tử hiện là một trong những loại chất thải rắn phát triển
nhanh nhất ở các đô thị tại các nước trên thế giới. Mặc dù hầu như tất cả các
loại chất thải điện tử đều có thể tái chế, song tỷ lệ tái chế là không cao. Theo
thống kê, mỗi năm ở Việt Nam thải ra môi trường hàng trăm nghìn tấn rác thải
điện tử các loại (Phương Thảo, 2019) và việc xử lý rác thải điện tử vẫn đang là
vấn đề đau đầu.
Với sự phát triển của ngành công nghệ chóng mặt như hiện nay thì rác
điện tử đang có tốc độ tăng nhanh gấp 3 lần so với các loại rác thải khác
(Phương Thảo, 2019). Điều này ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe con
người như các bệnh ung thư, đường hô hấp, tim mạch và thần kinh. Ở Việt
Nam, rác thải điện tử còn được quan tâm bởi cơ sở hạ tầng hạn chế đối với
việc tái chế và xử lý loại chất thải này, cũng như sự phân biệt còn mơ hồ giữa
một dạng chất thải nguy hại và một dạng tài nguyên đô thị điển hình.
Hiện rác thải điện tử ở Việt Nam đang rất báo động, dòng chảy của rác
thải điện tử đi từ các nước phát triển sang các nước kém phát triển trong đó có
Việt Nam qua đường hợp pháp là các công ty được phép tạm nhập tái xuất,
nhập khẩu hàng điện tử cũ, đường không hợp pháp là qua các cửa khẩu chính
ngạch (lợi dụng sơ hở của hải quan) và đường tiểu ngạch (buôn lậu xuyên biên
giới), rác thải điện tử nội sinh như thiết bị điện tử hết hạn sử dụng.


Theo thống kê của Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP),
trong rác thải điện tử có chứa hơn 1.000 hợp chất khác nhau, chủ yếu là thành
phần kim loại nặng, kim loại quý, các chất hữu cơ cao phân tử khác… trong
đó có chứa nhiều chất độc hại gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng và ảnh
hưởng đến sức khỏe con người.
Ngoài ra, chất độc có trong đồ điện tử cũ khi bị phát tán ra môi trường
sẽ khó có thể nhận biết, dễ gây tâm lý chủ quan với những tác hại mà các chất
độc này có thể gây ra, những hóa chất này tiềm ẩn nguy cơ gây ra các chứng
bệnh rất khó chữa trị và ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe con người như bệnh


- Đánh giá các tác động của rác thải điện tử đến môi trường.
- Đánh giá các tác động của rác thải điện tử đến sức khỏe con người.
- Đánh giá các tác động của rác thải điện tử đến sự phát triển kinh tế xã
hội.
- Đề xuất các biện pháp giảm thiểu lượng rác thải điện tử ra môi trường
tự nhiên và giảm tác hại của rác thải điện tử đến con người.
1.3. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
1.3.1 Không gian: Việt Nam.
1.3.2 Thời gian: Tháng 05/2019.
1.3.3 Đối tượng nghiên cứu: Rác thải điện tử.


CHƯƠNG 2
PHƯƠNG PHÁP LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
2.1 PHƯƠNG PHÁP LUẬN
2.1.1 Các khái niệm cơ bản
2.1.1.1 Rác thải điện tử (E-Waste)
Theo Phương Thảo, 2019 “Rác thải điện tử là một nhóm chất thải đặc
thù phát sinh chủ yếu từ hộ gia đình và các văn phòng, công sở… Đó là các
thiết bị điện tử gia dụng bị hỏng không còn khả năng phục hồi hoặc không còn
được sử dụng bởi lỗi mốt”
Theo Nguyễn Thanh Huyền, 2019 “Rác thải điện tử là những sản phẩm
điện hoặc điện tử ở vòng đời cuối như hư hỏng, lỗi thời... và những loại rác
này có thể đem tái chế được như đầu đĩa DVD, máy in, tivi, điện
thoại, laptop...”
Đồ điện tử cũ hay thường được biết đến với tên gọi chất thải điện tử (Ewaste), hiểu đơn giản là các thiết bị điện, điện tử cũ, hỏng, lỗi thời bị người
tiêu dùng thải loại sau một thời gian sử dụng. Theo thống kê của Chương trình
Môi trường Liên hợp quốc, trong rác thải điện tử có chứa hơn 1000 các hợp
chất khác nhau, trong số đó có nhiều chất độc hại gây ô nhiễm môi trường

nhau: sắt, đồng, nhôm, nhựa... Số lượng vật liệu quý như vàng, bạc, bạch kim,
palladium, iridi bên trong thực sự rất ít. Vài năm gần đây, các nhà sản xuất có
xu hướng sử dụng những kim loại hiếm khác như lithium, coban.
2.2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Phần lớn dữ liệu thứ cấp mà đề tài sử dụng có nguồn từ những bài báo,
tạp chí, bài nghiên cứu, luận án, luận văn của các nhà nghiên cứu có liên quan
đến chất thải nhựa được đăng tải trên Internet. Chính vì thế, để đảm bảo tính
chính xác của số liệu, tôi sử dụng phương pháp tổng hợp, phân tích, so sánh,
đối chiếu, sử dụng những website đáng tin cậy để lựa chọn và lọc ra những dữ
liệu có tính chính xác cao nhất.


CHƯƠNG 3
THỰC TRẠNG RÁC THẢI ĐIỆN TỬ Ở VIỆT NAM
3.1 THỰC TRẠNG RÁC THẢI ĐIỆN TỬ TRÊN THẾ GIỚI
Tình trạng rác thải điện tử ngày càng gia tăng đang là vấn đề nan giải
tại nhiều quốc gia trên thế giới. Việc thu gom, tái chế, xử lý rác thải điện tử
không đúng cách sẽ gây ra những hiểm họa cho môi trường và sức khỏe con
người.
Trong năm 2014, khoảng 41,8 triệu tấn chất thải điện tử đã được tạo ra
trên toàn thế giới, trong đó có 12,8 triệu tấn thiết bị nhỏ, 11,8 triệu tấn thiết bị
lớn, 7 triệu tấn thiết bị trao đổi nhiệt độ (thiết bị đóng băng và làm mát), 6,3
triệu tấn màn hình và các thiết bị hiển thị, 3 triệu tấn thiết bị công nghệ thông
tin nhỏ và 1 triệu tấn đèn. Lượng chất thải điện tử trên toàn thế giới ước tính
có thể đạt mức cao kỷ lục 49,8 triệu tấn trong năm 2018, với mức tăng trưởng
hàng năm là 4-5% (Phương Nga, 2019).
Trong số 41,8 triệu tấn chất thải điện tử được thống kê nêu trên, chỉ tính
riêng một mình nước Mỹ con số này đã là 11,7 triệu tấn, trong khi trong cả
năm 2014 chỉ có khoảng 6,5 triệu tấn được xử lý bằng hệ thống thu gom đồ
điện tử quốc gia. Số liệu cho các năm 2015 và 2016 hiện vẫn chưa được công

bạn có một chiếc máy tính xách tay cũ, bạn có thể đổi trả tại cửa hàng hoặc
các điểm thu gom rác thải điện tử tại địa phương (Việt Anh, 2018).
Mặc dù việc xuất khẩu CTĐT sang nước khác là vi phạm quy định
của Công ước Basel về kiểm soát, vận chuyển chất thải nguy hại xuyên biên
giới và điều này bị cấm tại nhiều quốc gia, nhưng ở Mỹ lại được xem là hợp
pháp, vì Mỹ chưa tham gia vào Công ước Basel. Phần lớn, loại rác thải điện tử
được xuất khẩu sang những quốc gia đang phát triển dưới dạng đồ cũ để bán
lại hoặc tái chế. Tại các nước như Trung Quốc, Nigêria, quy trình tái chế
CTĐT tại các bãi rác được thực hiện rất thô sơ, đơn giản, chủ yếu làm bằng
tay và do trẻ em thực hiện. Việc tái chế CTĐT được tiến hành trái phép, nhằm
trích xuất kim loại có giá trị trong chất thải và sau đó, đốt các phần còn lại,
tiềm ẩn nhiều rủi ro cho môi trường và sức khỏe cộng đồng (Hoàng Dương,
2016).
3.2 THỰC TRẠNG RÁC THẢI ĐIỆN TỬ TẠI VIỆT NAM
Nằm trong danh mục các chất thải nguy hại, nhưng thời gian qua, rác
thải điện tử vẫn chưa được coi trọng phân loại, xử lý. Đây thực sự là nguy cơ
gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường và sức khỏe cộng đồng.
Những năm gần đây, với sự xuất hiện ngày càng nhiều thiết bị điện,
điện tử trên thị trường nên lượng rác thải điện tử cũng ngày càng lớn. Theo số
liệu của Bộ Khoa học và Công nghệ, trung bình mỗi năm, lượng rác thải điện
tử ở Việt Nam khoảng 90.000 tấn (Minh Hải, 2018), chủ yếu phát sinh từ hộ
gia đình (đồ gia dụng điện tử), văn phòng (máy tính, máy photocopy, máy
fax...), các bộ sản phẩm điện tử lỗi và các thiết bị thải được nhập khẩu bất hợp
pháp. Do chứa nhiều vật liệu có giá trị, loại rác thải điện tử này phải được
quản lý đặc biệt để tái chế. Tuy nhiên, việc tái chế rác thải điện tử ở nhiều nơi
mới dừng ở khâu tháo dỡ, phân loại một cách thủ công, gây nguy hại không
nhỏ đến sức khỏe và ô nhiễm môi trường.
Hiện rác thải điện tử ở Việt Nam đang rất báo động, dòng chảy của rác
thải điện tử đi từ các nước phát triển sang các nước kém phát triển trong đó có
Việt Nam qua đường hợp pháp là các công ty được phép tạm nhập tái xuất,

một lượng lớn chất thải điện tử và thu hồi vật liệu có giá trị. Việc thu gom rác
thải điện tử được thực hiện chủ yếu bởi cá nhân làm nghề thu mua phế liệu,
các cửa hàng tư nhân, càng khiến cơ quan chức năng khó kiểm soát rác thải
điện tử và nguồn rác thải không tập trung.
Một chiến dịch khác đã bắt đầu triển khai vào đầu năm - Dự án thí điểm
thu hồi và xử lý sản phẩm điện - điện tử thải bỏ (Dự án WEEE) có tên là "Việt
Nam tái chế". Dự án được khởi xướng bởi các nhà sản xuất thiết bị điện - điện
tử nhằm thu hồi miễn phí các thiết bị đã qua sử dụng hoặc bị hỏng để bảo đảm
việc tái chế an toàn và thân thiện với môi trường. Tất cả các thiết bị đã qua sử
dụng hoặc bị lỗi sẽ được thu gom một cách an toàn và xử lý một cách chuyên
nghiệp nhằm đạt được tỉ lệ thu hồi tối đa tài nguyên tự nhiên và đảm bảo việc


xử lý rác chuyên nghiệp. Hiện nay, trên địa bàn Hà Nội đã thiết lập được 5
điểm thu gom các loại rác thải điện tử. Tuy nhiên cho đến nay, việc thu gom
này vẫn chưa thực sự đạt được hiệu quả như mong muốn. Một trong những
điểm thu gom của Chương trình được đặt tại trụ sở Ủy ban nhân dân phường
Thành Công. Tuy nhiên, số lượng đồ phế thải điện tử mà người dân trong khu
vực mang tới điểm thu gom chỉ là lèo tèo vài cục pin đã sử dụng hoặc một, hai
vật dụng điện tử khác.
Ông Ngô Ngọc Lâm - Phó chủ tịch UBND phường Thành Công cho
biết: “Chúng tôi khuyến khích người dân mang những đồ điện tử đã hỏng hóc
tới đây để giao nộp cho đơn vị thu gom. Đây là việc làm hết sức cần thiết
nhằm bảo vệ môi trường”. Cũng theo ông Ngô Ngọc Lâm, nhận thức của
người dân về sự nguy hại từ những thiết bị điện tử cũ, hỏng vẫn còn hạn chế,
dẫn đến tình trạng những gia đình mang đồ điện tử cũ, hỏng đến điểm thu gom
chưa nhiều. Một lý do khác, thay vì việc phải mang vác những chiếc tivi, nồi
cơm điện hay một đồ điện tử cũ nào đó tới tận tận điểm thu gom thì người dân
còn có thể bán cho những người đi thu mua đồ cũ tới tận nhà hỏi mua, như vậy
sẽ không mất công mà người dân còn được thêm chút tiền từ việc bán đồ.

thấy vô hại nhưng những chất cấu tạo nên nó mới thực sự độc hại. Những loại
rác này thường được tạo bởi những kim loại nặng, những hợp chất hóa học dễ
xâm nhập vào đất và nước.
Rác thải điện tử là tivi, camera, màn hình máy tính thường có ống tia
cực âm bên trong, ống chứa những chất như chì và baric dễ ngấm vào đất
và nước ngầm nơi tái chế, chẳng những ảnh hưởng đến môi trường mà còn tác
động xấu đến hệ sinh thái, làm cho thảm thực vật tại nơi đó bị chết dần chết
mòn, đất bị nhiễm độc, người hoặc động vật sử dụng sẽ bị nhiễm độc, dễ gây
các bệnh khó chữa trị.
3.3.1.1 Môi trường không khí
Nhiều nhà máy xử lý rác thải điện tử thô sơ không được vận hành một
cách an toàn. Ví dụ, một số nhà buôn bán rác thải điện tử đốt cháy các dây cáp
máy tính hở để thu về kim loại đồng ở bên trong – một loại hàng hoá có giá trị.
Việc đốt cháy ngoài trời sẽ giải phóng hydrocarbon vào không khí, trong khi
quy trình hoá học để bóc tách lấy vàng từ con chip máy tính bọc vàng sẽ dẫn
đến việc tạo ra các chất thải dioxin và kim loại nặng. Một nghiên cứu gần đây
về tác động môi trường của bãi rác điện tử lớn nhất thế giới Guiyu tại Trung


Quốc cho hay, chất dioxin trong không khí đã tăng đột biến gấp 100 lần so với
bình thường trước đây (Cẩm Thịnh, 2016).


3.3.1.2 Môi trường nước
Ống tia âm cực, thường được tìm thấy trong các TV, camera video và
màn hình máy tính cũ trong tình trạng gãy vỡ, và vỏ bọc đã bị phá huỷ. “Nội
thất” bên trong lớp vỏ bọc, như chì và baric có thể rò rỉ vào đất và nước ngầm
mà người dân đang sinh sống và sử dụng. Điều này không chỉ nguy hiểm cho
người uống và tắm bằng nguồn nước này mà còn cho cả nhiều loại động thực
vật sinh sống dựa vào nguồn nước đó. Theo báo cáo của Ngân hàng thế giới

3.3.3 Nguy hại về an ninh thông tin


Ngoài các nguy cơ đối với môi trường, rác thải điện tử cũng tạo ra mối
đe doạ về an ninh thông tin đối với cá nhân và tổ chức. Nếu một ổ cứng không
được xoá đi đúng cách trước khi bị bỏ đi, nó có thể bị xâm nhập và lấy đi các
thông tin nhạy cảm. Số thẻ tín dụng, dữ liệu tài chính và thông tin tài khoản có
thể bị lấy đi theo cách này. Có hàng loạt tội phạm có tổ chức ở Ghana chuyên
khai thác thông tin mật từ các ổ đĩa máy tính bị vứt bỏ.
3.3.4 Lạm dụng người lao động nghèo
Theo một báo cáo chính thức, có khoảng 29,8 triệu người trên thế giới
hiện vẫn sống như nô lệ. Rất nhiều người tự đưa mình vào các công việc vất
vả và nguy hiểm với mức lương vô nghĩa, bởi đó là công việc duy nhất dành
cho họ. Và bởi 90% số rác thải điện tử là bị buôn bán trái phép, nên ngày càng
có nhiều kẻ trên thế giới khai thác người lao động nghèo qua các công việc xử
lý và bóc tách rác thải điện tử (Cẩm Thịnh, 2016). Những người lao động này
không có quyền con người, bị phơi nhiễm chất độc hại hàng ngày. Một số
trong đó bị ép buộc làm việc nhiều giờ, càng khiến họ bị đe doạ trước các
nguy cơ sức khoẻ nhiều hơn.
3.4 MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIẢM THIỂU LƯỢNG RÁC THẢI NHỰA,
GÓP PHẦN BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG, SỨC KHỎE VÀ CUỘC SỐNG
CON NGƯỜI
- Nâng cao ý thức người dân, tăng cường tuyên truyền về tác hại và lợi
ích của việc giảm thiểu rác thải điện tử cho người dân nắm rõ.
- Mang rác đến những địa điểm chuyên thu mua rác thải công nghiệp.
Rác thải điện tử nguy hiểm là thế, chính vì vậy không nên tái chế, đốt, xử lý
một cách bừa bãi, không đúng quy định. Rác thải điện tử phải được phân loại
và phải được xử lý đúng quy trình.
- Sử dụng máy lọc nước lọc sạch những kim loại nặng chứa trong nước.
Hiện nay, thì không nhiều gia đình sử dụng nguồn nước ngầm thay vào đó là

ta. Vì thế cần có những biện pháp thích hợp và nhanh chóng để giảm thiểu
lượng rác thải điện tử cũng như những tác động của nó đến môi trường, con
người và xã hội.
4.2 KIẾN NGHỊ
Hiện chúng ta mới chỉ tái chế rác thải điện tử ở giai đoạn thô sơ, sau đó
xuất sang nước khác. Do đó, cần có chính sách đầu tư, khuyến khích, ưu đãi
về vay vốn, công nghệ cho các cơ sở tháo dỡ và tái chế chính thức, đủ năng
lực thu hồi, tái chế.
Cùng với đó, cần tuyên truyền ý thức người dân, đem các sản phẩm
điện tử thải bỏ đến cơ sở thu gom chính thức. Muốn làm được điều đó, các
đơn vị sản xuất phải có hệ thống thu gom và biện pháp khuyến khích về kinh
tế để người dân tham gia.
Trách nhiệm đối với sản phẩm thải bỏ nói chung và rác thải điện tử nói
riêng cần được chia sẻ giữa các bên, kể cả người tiêu dùng, đó là trách nhiệm
xã hội đối với tất cả công dân.


TÀI LIỆU THAM KHẢO
Tiếng Việt:
Cẩm Thịnh, 2016. Rác thải điện tử: Mối nguy hại rình rập con người.
Ngày 24/8/2016. http://khoe365.net.vn/rac-thai-dien-tu-moi-nguy-hai-rinhrap-con-nguoi-39308.htm. [Ngày truy cập: 10/4/2019].
Hoàng Dương, 2016. Báo động tình trạng gia tăng chất thải điện tử
trên thế giới. Bài đăng trên Tạp chí Môi trường số 11/2016.
http://tapchimoitruong.vn/pages/article.aspx?item=B%C3%A1o%C4%91%E1%BB%99ng-t%C3%ACnh-tr%E1%BA%A1ng-gia-t
%C4%83ng-ch%E1%BA%A5t-th%E1%BA%A3i-%C4%91i%E1%BB%87nt%E1%BB%AD-tr%C3%AAn-th%E1%BA%BF-gi%E1%BB%9Bi-45429.
[Ngày truy cập: 03/4/2019].
Minh Hải, 2018. Hiểm họa ô nhiễm từ rác thải điện tử. Ngày
16/01/2018.
https://www.qdnd.vn/kinh-te/cac-van-de/hiem-hoa-o-nhiem-turac-thai-dien-tu-529184. [Ngày truy cập: 05/4/2019].
Nguyễn Thanh Huyền, 2019. Rác thải điện tử là gì? Tác hại của rác