VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

PHAN PHÖC LỘC

VẤN ĐỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH TÔN GIÁO ĐỐI VỚI
ĐẠO CAO ĐÀI Ở TÂY NINH HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH TRỊ HỌC

HÀ NỘI, năm 2019


VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

PHAN PHÖC LỘC

VẤN ĐỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH TÔN GIÁO ĐỐI VỚI
ĐẠO CAO ĐÀI Ở TÂY NINH HIỆN NAY

Ngành

: Chính trị học

Mã số

: 8.31.02.01

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
PGS.TS. CHU VĂN TUẤN


Hà Nội, tháng 3 năm 2019
Học viên

Phan Phúc Lộc


MỤC LỤC
MỞ
..............................................................................................................................1

ĐẦU

Chƣơng 1: KHÁI QUÁT CHUNG VỀ ĐẠO CAO ĐÀI VÀ CÔNG TÁC QUẢN

LÝ

NHÀ

NƢỚC

VỀ

TÔN

GIÁO

Ở

TÂY

đạo

Cao

và

phát

giáo

luật,

giáo

lễ

1.1.3.
Thực
trạng
đạo
Cao
.......................................................24

Đài

ở

Tây

1.1.2. Hệ thống giáo lý,

chế

Tiểu
kết
chương
...............................................................................................................36

1

Chƣơng 2: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH TÔN GIÁO ĐỐI VỚI
ĐẠO

CAO

ĐÀI

Ở

TÂY

NINH

HIỆN

NAY

................................................................37
2.1. Khái quát chính sách tôn giáo đối với đạo Cao Đài ở Việt Nam hiện nay.
.............37
2.2. Thành tựu và hạn chế của việc thực hiện chính sách tôn giáo đối với đạo Cao

2.3. Những yếu tố tác động đến thực hiện chính sách tôn giáo đối với đạo Cao Đài
ở
Tây
.............................................................................................................................51

Ninh


2.3.1. Yếu tố chính sách,
ra....................................51

pháp

2.3.2.
Yếu
tố
tuyên
truyền
..........................................................52

luật
và

do

Đảng
chấp

và
hành



3.1.1. Những yếu tố tích cực tác động đến sự phát triển của đạo Cao Đài ở Tây
Ninh
trong
thời
tới…………………………………………………………………………….55

gian

3.1.2. Những yếu tố tiêu cực tác động đến sự phát triển của đạo Cao Đài ở Tây
Ninh

trong

thời

gian

tới…………………………………………………………………………….56
3.2.
Một
số
nghị..........................................................................................................58

kiến

3.2.1. Kiến nghị hoàn thiện các văn bản pháp luật làm cơ sở cho công tác quản lý
nhà nước và thực hiện chính sách tôn giáo đối với hoạt động của đạo Cao Đài Tây
Ninh. 58

....................64
3.3.
Một
số
giải
pháp
...............................................................................................66

cụ

thể

3.3.1. Thống nhất nhận thức của các ngành, các cấp về công tác quản lý nhà nước
đối

với

các

hoạt

động

của

đạo

Cao

Đài..................................................................................66

xa

.........................................................................70
Tiểu
kết
Chương
..............................................................................................................76
KẾT
.......................................................................................................................77
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM
KHẢO PHỤ LỤC

3
LUẬN


DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
ANQG : An ninh quốc gia
ANTT : An ninh, trật tự
CNXH : Chủ nghĩa xã hội
CBCC: Cán bộ công chức
LLAN : Lực lượng An
ninh LLCA : Lực lượng
Công an MTTQ : Mặt trận
Tổ quốc QLNN : Quản lý
nhà nước QLNV : Quản lý
nghiệp vụ UBND : Ủy ban
nhân dân XHCN : Xã hội
chủ nghĩa


huy mặt tích cực của tôn giáo, thực hiện tốt phương châm hành đạo vẫn còn có hiện
tượng lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo để hành nghề mê tín dị đoan. Các thế lực thù
1


địch và phản động đã lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo để tiến hành những hoạt động
chống

2


đối, kích động tín đồ nhằm phá hoại khối đại đoàn kết toàn dân tộc, gây mất ổn định
chính trị.
Tây Ninh là tỉnh biên giới, có nhiều tôn giáo, đặc biệt có Tòa Thánh Tây
Ninh là trung tâm tổ đình của đạo Cao Đài Tây Ninh, đóng tại huyện Hòa Thành.
Hiện nay Cao Đài Tây Ninh có khoảng 557.827 tín đồ trên toàn tỉnh [8, tr.2], tình
hình tôn giáo trong tỉnh khá phức tạp, công tác quản lý nhà nước về tôn giáo ở Tây
Ninh đã được các cấp, các ngành quan tâm và đã đạt được những kết quả đáng khích
lệ. Song, bên cạnh đó vẫn còn những tồn tại, hạn chế.
Từ lý do trên, chúng tôi chọn đề tài: “Vấn đề thực hiện chính sách tôn giáo
đối với đạo Cao Đài ở Tây Ninh hiện nay’’ để làm đề tài Luận văn cao học chuyên
ngành Chính trị học. Thông qua việc phân tích thực trạng tình hình tôn giáo, công tác
quản lý nhà nước về tôn giáo đối với đạo Cao Đài ở tỉnh Tây Ninh, nhằm đánh giá,
phân tích những thành tựu và bất cập của chính sách tôn giáo hiện nay, từ đó đề xuất
những giải pháp, kiến nghị, góp phần hoàn thiện lý luận, đổi mới chính sách tôn
giáo, khơi dậy và phát huy các giá trị tích cực của đạo Cao Đài Tây Ninh, nhằm thực
hiện tốt công tác quản lý nhà nước về tôn giáo, góp phần ổn định an ninh, chính trị
và phát triển kinh tế - xã hội ở tỉnh Tây Ninh hiện nay.
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
2.1. Các công trình về việc ban hành chính sách tôn giáo ở Việt Nam

các giải pháp tối ưu khắc phục những hạn chế, yếu kém của chính sách tôn giáo
nhằm có sự điều chỉnh phù hợp với thực tiễn hiện nay.
2.2. Các công trình nghiên cứu về Cao Đài, chính sách tôn giáo đối với
Cao
Đài ở
Nam

Việt

Vấn đề tôn giáo đã được nhiều tác giả trong và ngoài nước quan tâm nghiên
cứu ở nhiều khía cạnh khác nhau. Cao Đài là một tôn giáo nội sinh, mặc dù ra đời
muộn nhưng nhanh chóng phát triển thành một tôn giáo lớn, đặc biệt là ở Nam Bộ,
chính vì thế đã thu hút nhiều nhà nghiên cứu với những công trình khoa học tiêu
biểu có liên quan đến đạo Cao Đài Tây Ninh như sau:
+ Một số công trình nghiên cứu về Cao Đài Tây Ninh.
Phan Đức Dư (1994), Hoạt động của bọn phản động lợi dụng Cao Đài Tây
Ninh, Đề tài khoa học cấp Bộ, MS: 96-20-38. Đề tài nghiên cứu những hoạt động


của các đối tượng lợi dụng đạo Cao Đài Tây Ninh xâm phạm an ninh trật tự và từ đó
làm căn cứ để đưa ra những giải pháp nhằm đấu tranh với hoạt động này.


Phan Đức Dư (1998), Những giải pháp cơ bản nhằm đảm bảo an ninh quốc
gia đối với Cao Đài Tây Ninh trong tình hình mới, Luận văn thạc sĩ, Trường Đại
học an ninh nhân dân, Hà Nội. Luận văn nghiên cứu những vấn đề phức tạp, có liên
quan đến an ninh quốc gia của đạo Cao Đài Tây Ninh, từ đó đưa ra những giải pháp
nhằm đảm bảo an ninh quốc gia đối với đạo Cao Đài Tây Ninh trong tình hình mới.
Trần Xuân Thanh (1998), Đạo Cao Đài Tây Ninh – Thực trạng và giải pháp
nhằm đảm bảo an ninh quốc gia, Luận văn thạc sĩ, Trường Đại học an ninh nhân

3.2. Nhiệm vụ của luận văn
- Khái quát chung về đạo cao Đài ở Tây Ninh
- Phân tích, đánh giá thực trạng thực hiện chính sách tôn giáo đối với đạo
Cao Đài ở Tây Ninh hiện nay, chỉ ra những kết quả đạt được và những tồn tại, hạn
chế, những vấn đề đặt ra cần giải quyết.
- Đề xuất một số kiến nghị, giải pháp có tính khả thi.
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của Luận văn
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Thực trạng thực hiện chính sách tôn giáo đối với đạo Cao Đài ở Tây Ninh hiện
nay.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi không gian: Tỉnh Tây Ninh
- Phạm vi thời gian: Từ năm 2009 đến năm 2018
- Phạm vi nội dung: Việc thực hiện chính sách tôn giáo đối với đạo Cao Đài ở
Tây Ninh.
5. Phƣơng pháp luận và phƣơng pháp nghiên cứu
5.1. Phương pháp luận
Luận văn vận dụng phương pháp luận của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ
Chí Minh, quan điểm, chính sách, pháp luật của Đảng, Nhà nước Việt Nam về tôn
giáo và giải quyết vấn đề tôn giáo.
Ngoài ra, luận văn cũng sử dụng cách tiếp cận nghiên cứu đa ngành, liên
ngành khoa học xã hội và nhất là cách tiếp cận của chính trị học, tôn giáo học và
khoa học quản lý.


5.2. Phương pháp nghiên cứu
Để thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ đề ra, Luận văn sử dụng các phương pháp
như:
phân tích, tổng hợp, khảo sát thực tế, thống kê, mô tả, so sánh.
6. Ý nghĩa của luận văn

Luận văn là một tài liệu tham khảo cho công tác nghiên cứu, học tập, giảng
dạy, công tác xây dựng chính sách, công tác quản lý Nhà nước về Cao Đài trên địa
bàn Tây Ninh nói riêng, cả nước nói chung.
7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và Danh mục tài liệu tham khảo, nội dung
chính của Luận văn được chia thành 3 chương.
- Chương 1: Khái quát chung về đạo cao Đài và công tác quản lý nhà nước về
tôn giáo ở Tây Ninh hiện nay
- Chương 2: Thực trạng thực hiện chính sách tôn giáo đối với đạo Cao Đài ở
Tây Ninh hiện nay.
- Chương 3: Một số kiến nghị, giải pháp nhằm thực hiện có hiệu quả chính
sách tôn giáo đối với đạo Cao Đài ở Tây Ninh


Chƣơng 1
KHÁI QUÁT CHUNG VỀ ĐẠO CAO ĐÀI VÀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ
NHÀ NƢỚC VỀ TÔN GIÁO Ở TÂY NINH HIỆN
NAY
1.1. Khái quát về đạo Cao Đài trên địa bàn tỉnh Tây Ninh
1.1.1. Quá trình hình thành và phát triển của đạo Cao Đài
Khái quát về địa bàn tỉnh Tây Ninh
Tây Ninh là tỉnh thuộc miền Đông Nam bộ. Dân số gần 1,2 triệu người có
đường biên giới dài 240 km giáp vương quốc Campuchia, có 02 cửa khẩu quốc tế,
04 cửa khẩu quốc gia và 07 đường tiểu ngạch; có diện tích đất tự nhiên 4.035,45
km2. Về dân tộc thiểu số, toàn tỉnh có 22 dân tộc thiểu số, khoảng 17.661 người,
chiếm 1,6% dân số toàn tỉnh. Tỉnh Tây Ninh có địa giới hành chính gồm 09 huyện,
thành phố, trong đó có 05 huyện biên giới. Tỉnh Tây Ninh nằm trong khu vực Đông
Nam Bộ, phía Đông giáp tỉnh Bình Dương và Bình Phước, phía Nam và Đông Nam
giáp Thành Phố Hồ Chí Minh và tỉnh Long An, phía Bắc và Tây Bắc giáp 2 tỉnh
Svay Riêng và Kampong Cham của Campuchia với 1 cửa khẩu quốc tế Mộc Bài, hai

+ Nguồn gốc ra đời
Theo Hiến chương Đại đạo Tam kỳ phổ độ, Tòa Thánh Tây Ninh, năm Đinh
Hợi – 2007 “Đạo Cao Đài là một tôn giáo độc thần”, có tính dung hợp, được chính
thức thành lập ở Việt Nam vào năm 1926, tên đầy đủ là Đại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ.
Danh từ "Cao Đài" theo nghĩa đen chỉ "một nơi cao". Theo nghĩa bóng, được hiểu là
nơi cao nhất ở đó Thượng Đế ngự trị; cũng là tên viết tắt dành cho Thượng Đế,
người sáng lập ra toàn vũ trụ, có danh xưng đầy đủ là "Cao Đài Tiên Ông Đại Bồ Tát
Ma Ha Tát". Tín đồ Cao Đài tin rằng Thượng Đế là Đấng sáng lập ra các tôn giáo và
cả vũ trụ . Họ tin rằng tất cả giáo lý, hệ thống biểu tượng và tổ chức đều được "Đức
Cao Đài" trực tiếp chỉ định. Ngay cả việc xây dựng Toà Thánh Tây Ninh cũng có sự
dẫn dắt của "Đấng Thiêng Liêng" [21, tr.5].
Sau chiến tranh thế giới lần thứ nhất, thực dân Pháp tăng cường khai thác
thuộc địa Đông Dương để hàn gắn vết thương chiến tranh ở chính quốc bằng nhiều
chính sách kinh tế hà khắc. Trong đó chính sách cướp ruộng đất để lập đồn điền và
tăng thuế đã làm cho người nông dân Nam bộ bị bần cùng hoá, đời sống lầm than
khổ cực. Giới công chức, tư sản, địa chủ, thầy giáo, thầy tu bị chế độ thuộc địa chèn
ép bế tắc trong cuộc sống nên họ đã tìm đến thú chơi "xây bàn" theo kiểu thông linh
học của người phương Tây hoặc cầu cơ chấp bút theo truyền thống của người Việt.


Trong thời gian này ở Nam bộ liên tiếp xuất hiện nhiều phong trào đấu tranh chống
Pháp. Từ các cuộc


khởi nghĩa vũ trang đến phong trào đấu tranh đòi dân sinh dân chủ, từ các tổ chức
hội kín chống Pháp như Thiên địa hội của Phan Xích Long đến các tổ chức đảng
phái chính trị được thành lập công khai như Công hội năm 1921, Đảng Lập hiến năm
1923, Thanh niên Cách mạng Đồng chí hội 1926. Tuy nhiên tất cả các cuộc khởi
nghĩa, các phong trào yêu nước của nhân dân Nam bộ đều bị thất bại và bị thực dân
Pháp đàn áp đẫm máu. Thất bại trong đấu tranh, bế tắc trong cuộc sống, người dân