VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN VĂN HIỀN

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ CÔNG CHỨC CẤP XÃ
TỪ THỰC TIỄN QUẬN NGŨ HÀNH SƠN,
THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI, năm 2019


g

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT
NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN VĂN HIỀN

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ CÔNG
CHỨC CẤP XÃ TỪ THỰC TIỄN QUẬN
NGŨ HÀNH SƠN, THÀNH PHỐ ĐÀ
NẴNG

Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính
Mã số: 8.38.01.02

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

CHỨC CẤP XÃ TẠI QUẬN NGŨ HÀNH SƠN, THÀNH PHỐ ĐÀ
NẴNG.............................................................................................................23
2.1. Đội ngũ công chức cấp xã trên địa bàn quận Ngũ Hành Sơn, thành phố
Đà Nẵng.......................................................................................................... 23
2.2. Thực tiễn quản lý nhà nước về công chức cấp xã trên địa bàn quận
Ngũ Hành Sơn, thành phố Đà Nẵng................................................................27
CHƯƠNG 3. QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN
LÝ NHÀ NƯỚC VỀ CÔNG CHỨC CẤP XÃ TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN
NGŨ HÀNH SƠN, THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG............................................42
3.1. Nhu cầu tăng cường quản lý nhà nước về công chức cấp xã...................42
3.2. Các quan điểm về tăng cường quản lý nhà nước về công chức cấp xã....46
3.3. Các giải pháp tăng cường quản lý nhà nước về công chức phường........49
KẾT LUẬN....................................................................................................75
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
Stt

Chữ viết tắt
1

CB,CC

2

CC

3



DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1. Số lượng và chất lượng của 7 chức danh công chức phường............26


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Quản lý cán bộ là công việc quan trọng trong xây dựng đội ngũ công
chức thực thi công vụ, phục vụ sự nghiệp phát triển đất nước và xã hội. Trong
chiều dài các giai đoạn của lịch sử, yếu tố con người có vai trò hết sức quan
trọng, quyết định thành bại của sự nghiệp cách mạng nước ta. Thấm nhuần tư
tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ, Đảng ta đã
khẳng định: “Cán bộ là nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng, gắn
liền với vận mệnh của Đảng, của đất nước, của chế độ và là khâu then chốt
trong công tác xây dựng Đảng”. Ở bất cứ chế độ chính trị, kiểu nhà nước nào,
hay bất kỳ lĩnh vực nào, sự hưng thịnh hay suy vong đều phụ thuộc phần lớn
ở nhân tố con người; yếu tố con người đóng vai trò hạt nhân, then chốt hướng
đến đạt được các mục tiêu đề ra. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: "Cán bộ là
cái gốc của mọi công việc, muôn việc thành công hoặc thất bại đều do cán bộ
tốt hoặc kém" trong tác phẩm "Sửa đổi lối làm việc". Chính vì vậy, công tác
cán bộ luôn được Đảng và Nhà nước ta đặc biệt chú trọng quan tâm, bằng
việc đề ra những định hướng chiến lược để xây dựng, bồi dưỡng, đào tạo và
quản lý đội ngũ cán bộ.
Chủ trương cải cách hành chính Nhà nước là một trong những chủ
trương quan trọng đó, cụ thể hóa chủ trương đó, Chính phủ cũng đã ban hành
Nghị quyết về Chương trình tổng thể giai đoạn 2011-2020, đề ra mục tiêu
“Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức có đủ phẩm chất, năng lực,
trình độ, đáp ứng yêu cầu phục vụ nhân dân và sự phát triển của đất nước” và
nhiệm vụ “Hoàn thiện quy định của pháp luật về tuyển dụng, bố trí, phân công

còn giải quyết theo ý muốn chủ quan của mình. Bên cạnh đó, hiện tượng chây
ì, thiếu tinh thần trách nhiệm, đùn đẩy công việc, chấp hành kỷ cương, kỷ luật
hành chính chưa nghiêm,... vẫn chưa được khắc phục có hiệu quả.

2


Thực tiễn quản lý đối với công chức cấp xã trên đây phản ánh trực
tiếp tình hình quản lý tại quận Ngũ Hành Sơn, thành phố Đà Nẵng. Chính vì
lẽ đó, tác giả chọn vấn đề: "Quản lý Nhà nước về công chức cấp xã từ thực
tiễn quận Ngũ Hành Sơn, thành phố Đà Nẵng" để nghiên cứu làm đề tài luận
văn của mình.
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Để thực hiện đề tài nghiên cứu khoa học, tác giả có tham khảo một số
công trình khoa học sau đây:
Sách "Luận cứ khoa học cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ
trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước" của PGS.TS.
Nguyễn Phú Trọng và PGS.TS. Trần Xuân Sầm chủ biên, Nxb Chính trị Quốc
gia năm 2001.
Sách “Phân cấp quản lý nhà nước - Lý luận và thực tiễn” của PGS. TS
Võ Kim Sơn chủ biên , Nxb Chính trị Quốc gia năm 2004
Sách “Công chức, công vụ” của PGS. TS. Phạm Hồng Thái chủ biên,
Nxb Tư pháp năm 2005.
Sách "Về chế độ công vụ Việt Nam" của PGS.TS. Nguyễn Trọng Điều
chủ biên, Nxb Chính trị quốc gia năm 2007.
Sách “Phát triển nguồn nhân lực phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại
hóa”, của Nguyễn Thanh chủ biên, Nxb Chính trị quốc gia, năm 2002
Luận án tiến sĩ “Đổi mới nhằm nâng cao chất lượng chính quyền cấp
cơ sở ở nước ta hiện nay”, Học viện Hành chính quốc gia năm 2014
Luận văn thạc sĩ “Đánh giá thành tích cán bộ, công chức tại UBND quận

trình hoạt động quản lý.
Đề xuất các quan điểm và giải pháp tăng cường hoạt động quản lý nhà
nước về công chức cấp xã nói chung và trên địa bàn quận Ngũ Hành Sơn,
thành phố Đà Nẵng nói riêng.

4


4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Là những vấn đề lý luận về quản lý nhà nước đối với công chức cấp xã
và thực tiễn hoạt động quản lý nhà nước đối với công chức cấp xã trên địa bàn
quận Ngũ Hành Sơn, thành phố Đà Nẵng.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
Luận văn nghiên cứu hoạt động quản lý nhà nước đối với công chức
cấp xã dưới góc độ luật hành chính, trong phạm vi trên địa bàn quận Ngũ
Hành Sơn, thành phố Đà Nẵng và trong khoảng thời gian từ năm 2012 đến
năm 2016.
5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
5.1. Cơ sở lý luận
Luận văn được thực hiện dựa trên cơ sở phương pháp luận của Chủ
nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh; những quan điểm, chính sách
của Đảng, pháp luật của Nhà nước, cũng như của các cấp chính quyền thành
phố Đà Nẵng về hoạt động quản lý nhà nước nói chung và hoạt động quản lý
công chức cấp xã nói riêng.
5.2. Phương pháp nghiên cứu
Để đạt được mục đích nghiên cứu, tác giả đã sử dụng các phương pháp
nghiên cứu khác nhau, như phương pháp logic kết hợp với lịch sử, điều tra, so
sánh, đối chiếu, phân tích, tổng hợp, quy nạp, diễn dịch, kết hợp nghiên cứu lý
luận với tổng kết thực tiễn.


6


CHƯƠNG 1
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC
VỀ CÔNG CHỨC CẤP XÃ
1.1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò của quản lý nhà nước về công
chức cấp xã
1.1.1. Công chức cấp xã
1.1.1.1. Khái niệm và đặc điểm của công chức cấp xã
Theo quy định của Luật Cán bộ, Công chức năm 2008 thì “công chức”
và “công chức cấp xã” được hiểu như sau:
-

“Công chức” là công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào

ngạch, chức vụ, chức danh trong cơ quan của Đảng, Nhà nước, tổ chức chính
trị - xã hội; trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân mà không phải là
sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; thuộc Công an
nhân dân mà không phải là sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên nghiệp và trong bộ máy
lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập, trong biên chế và hưởng
lương từ ngân sách Nhà nước...
-

“Công chức cấp xã” là công dân Việt Nam được tuyển dụng giữ một

chức danh chuyên môn, nghiệp vụ thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã, trong biên
chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước[23].
Từ các nội dung trên đây, có thể hiểu rằng: “Công chức cấp xã là công

Là người trực tiếp giải quyết các yêu cầu, quyền lợi của dân và là cầu

nối quan trọng giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân.
Là người xuất phát từ cơ sở, trực tiếp tham gia vào các hoạt
động của
người dân, đại diện cho nhân dân, vừa thực hiện chức năng quản lý, giải quyết
các công việc của nhà nước liên quan đến người dân, do đó công chức cấp xã
có thể bị chi phối, ảnh hưởng nhiều bởi những phong tục, tập quán,văn hóa
đặc thù của địa phương và dòng họ, dẫn đến hiệu quả giải quyết công việc
chưa cao.
-

Công chức cấp xã theo pháp luật Việt Nam hiện hành chỉ có ở UBND

cấp xã, không có ở các cơ quan, tổ chức khác trong hệ thống chính trị như cấp
hành chính cao hơn, cơ quan cấp trên.
1.1.1.2. Vai trò của công chức cấp xã
Công chức cấp xã là người làm việc tại UBND cấp xã. Đây là lực
lượng công chức giúp cho UBND tiến hành việc quản lý hành chính nhà nước

8


ở

cấp cơ sở (cấp xã, phường, thị trấn).
Công chức cấp xã vừa là người đại diện Nhà nước, vừa là người đại

diện cho người dân, gần gũi, sát dân cho nên họ là người trực tiếp nắm tâm tư,
nguyện vọng của người dân để phản ánh lên các cấp chính quyền, để các cấp

tính quyền lực, sử dụng các chính sách và pháp luật để điều chỉnh những hành
vi của cá nhân, tổ chức trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, do các cơ
quan trong BMNN thực hiện nhằm duy trì ổn định và phát triển xã hội, phục
vụ nhân dân”.
Theo nghĩa rộng, 03 chức năng cơ bản của Quản lý nhà nước, đó là: lập
pháp do cơ quan lập pháp thực hiện; hành pháp (chấp hành và điều hành) do
hệ thống hành chính nhà nước đảm nhiệm; và tư pháp do cơ quan tư pháp
thực hiện. Còn theo nghĩa hẹp, là hoạt động hành chính nhà nước của cơ quan
hành pháp để quản lý và điều hành các lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội
theo một trật tự quy định của pháp luật. Theo đó, Quản lý nhà nước bao gồm
có 02 chức năng cơ bản: 1) Lập quy được thực hiện bằng việc ban hành các
văn bản QPPL để hướng dẫn thực hiện pháp luật; 2) Tổ chức, điều hành, phối
hợp các hoạt động kinh tế – xã hội để đưa luật pháp vào đời sống xã hội.
Quản lý nhà nước về công chức, trong đó có công chức cấp xã là sự tác
động có tổ chức bằng chủ trương, chính sách, pháp luật của nhà nước đối với
đội ngũ công chức nhằm xây dựng đội ngũ công chức có đủ trình độ năng lực,
phẩm chất đạo đức chính trị, đáp ứng các yêu cầu, nhiệm vụ của công cuộc
xây dựng và phát triển đất nước.
Đối tượng chịu sự tác động của quản lý nhà nước chính là hành vi của
công chức và các mối quan hệ của đội ngũ này trong quá trình thực thi công
vụ.
Chủ thể của quản lý nhà nước về công chức trước hết là Chính phủ.
Chính phủ thống nhất trong quản lý đội ngũ công chức, Bộ Nội vụ được
Chính phủ giao trực tiếp quản lý; ở cấp Bộ thì có Vụ, Ban tổ chức cán bộ; ở

10


cấp Tỉnh, Thành phố trực thuộc Trung ương là Sở Nội vụ, Ban tổ chức Tỉnh
ủy; ở cấp Huyện là phòng Nội Vụ, Ban tổ chức Huyện ủy,...

Quản lý nhà nước về công chức cấp xã nhằm tạo ra một đội ngũ công

chức có chất lượng, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ chính trị đặt ra đối với chính

11


quyền cấp xã.
-

Quản lý nhà nước về công chức cấp xã đơn giản hơn rất nhiều so với

công chức các cấp trên đó bởi các chức danh công chức đơn giản hơn công
chức các cấp, ngành khác.
-

Quản lý nhà nước đối với công chức cấp xã nhằm hạn chế và kịp thời

xử lý nghiêm những sai phạm của đội ngũ công chức.
1.1.2.2. Vai trò của quản lý nhà nước đối với công chức cấp xã
Thứ nhất, Quản lý nhà nước đối với công chức cấp xã nhằm góp phần
xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do
dân và vì dân.
Thứ hai, Quản lý nhà nước về công chức cấp xã nhằm đảm bảo tính
hiệu quả hoạt động và tính hiệu lực hoạt động của chính quyền cấp cơ sở.
Thứ ba, Quản lý nhà nước về công chức cấp xã nhằm xây dựng đội ngũ
công chức cấp xã vững mạnh, có uy tín, có năng lực trình độ và có bản lĩnh
vững vàng, luôn gắn bó với mật thiết với nhân dân và luôn vì nhân dân phục
vụ.
1.2. Cơ sở pháp lý, nội dung, mục tiêu, nguyên tắc và chủ thể của


công chức xã, phường, thị trấn.
-

Nghị định số 108/2014/NĐ-CP ngày 20/11/2014 của Chính phủ về

chính sách tinh giản biên chế.
-

Quyết định số 2218/QĐ-TTg ngày 10/12/2015 của Thủ tướng Chính

phủ về kế hoạch thực hiện Nghị quyết số 39-NQ/TW ngày 17/04/2015 của Bộ
Chính trị về tinh giản biên chế và cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức, viên
chức.
1.2.2. Nội dung
Xét tổng quát, nội dung quản lý công chức cấp xã được pháp luật quy
định bao gồm:
-

Ban hành và tổ chức thực hiện văn bản quy phạm pháp luật về công

chức cấp xã.

-

-

Lập quy hoạch, kế hoạch xây dựng công chức cấp xã.

-

Theo Luật cán bộ, công chức năm 2008 và Nghị định số 24/2010/NĐCP của Chính phủ, các cơ quan có thẩm quyền quản lý đối với công chức cấp
xã bao gồm: Chính phủ và UBND các cấp. Bộ Nội vụ có trách nhiệm tham
mưu cho Chính phủ, Sở Nội vụ và phòng Nội vụ có trách nhiệm tham mưu
cho UBND các cấp thực hiện quản lý nhà nước về công chức cấp xã. Mỗi cơ
quan có nhiệm vụ, quyền hạn được phân cấp và được pháp luật quy định cụ
thể [8]:
-

Bộ Nội vụ:

Chủ trì trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ các quy định về công
chức cấp xã;
Hướng dẫn thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ,
Thủ tướng Chính phủ về công chức cấp xã về tuyển dụng, sử dụng, nội dung,
chương trình đào tạo, bồi dưỡng kiến thức quản lý, chế độ tiền lương và các
chế độ đãi ngộ, khen thưởng, xử lý vi phạm đối với công chức cấp xã;
Chủ trì, phối hợp với các bộ quản lý ngành, lĩnh vực quy định cụ thể
tiêu chuẩn đối với từng chức danh công chức cấp xã;
Thanh tra, kiểm tra đối với Ủy ban nhân dân các cấp và đối với công
chức cấp xã trong việc thực hiện các quy định của pháp luật về công chức cấp
xã;
Thống kê, tổng hợp số lượng, chất lượng đội ngũ công chức cấp xã trên
phạm vi toàn quốc.
-

Ủy ban nhân dân cấp Tỉnh:

Quyết định số lượng cụ thể công chức cấp xã theo quy định của Chính
phủ và hướng dẫn Bộ Nội vụ; hướng dẫn việc kiêm nhiệm một số chức danh


lý công chức của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh; thực hiện cho thôi việc, nghỉ hưu
đối với công chức cấp xã theo quy định của pháp luật;
Tổ chức thực hiện chế độ tiền lương và các chế độ, chính sách khác đối
với công chức cấp xã;

15


Tổ chức việc đào tạo, bồi dưỡng công chức cấp xã theo hướng dẫn và
phân cấp của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh;
Quyết định khen thưởng, kỷ luật đối với công chức cấp xã theo phân
cấp quản lý công chức của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh;
Thanh tra, kiểm tra, đánh giá việc thực hiện các quy định về công chức
cấp xã;
Giải quyết khiếu nại, tố cáo đối với công chức cấp xã theo quy định của
pháp luật;
Tổng hợp thống kê, báo cáo số lượng, chất lượng đội ngũ công chức
cấp xã trên địa bàn cấp huyện;
Hướng dẫn, kiểm tra Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc nhận xét, đánh
giá công chức cấp xã hàng năm; kiểm tra việc thực hiện chế độ, chính sách
đối với công chức cấp xã;
Hướng dẫn Ủy ban nhân dân cấp xã lập và quản lý hồ sơ công chức cấp
xã.
-

Ủy ban nhân dân cấp Xã:

Trực tiếp quản lý và sử dụng công chức cấp xã; nhận xét, đánh giá
hàng năm đối với công chức cấp xã;
Thực hiện chế độ, chính sách, kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng; quy hoạch,

-

Phát triển đội ngũ công chức cấp xã thích ứng với yêu cầu của từng

giai đoạn xây dựng và hoàn thiện nhà nước, cải cách nền hành chính, cải cách
chế độ công vụ, công chức và yêu cầu quản lý mọi mặt của đời sống kinh tế,
văn hoá, xã hội;
-

Tạo điều kiện, cơ hội để công chức cấp xã phát triển tài năng;

Bảo đảm việc thực thi công vụ đúng pháp luật nhà nước quy
định;
-

Xây dựng một môi trường làm việc có văn hoá, có hiệu quả trên cơ sở

hợp tác, phối hợp giữa từng cán bộ, công chức cấp xã với nhau trong cơ quan,
tổ chức.

17