BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ Y TẾ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI

ĐẶC ĐIỂM LOẠN THẦN DO RƯỢU
VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN
TRÊN BỆNH NHÂN ĐIỀU TRỊ NỘI TRÚ
TẠI BỆNH VIỆN TÂM THẦN HẢI PHÒNG 2019

ĐỀ CƯƠNG LUẬN VĂN CHUYÊN KHOA II

HÀ NỘI - 2018


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ Y TẾ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI

Học viên: Trần Trọng Quảng
Nguyễn Thị Thu Huyền
Nguyễn Văn Quang

ĐẶC ĐIỂM LOẠN THẦN DO RƯỢU
VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN
TRÊN BỆNH NHÂN ĐIỀU TRỊ NỘI TRÚ
TẠI BỆNH VIỆN TÂM THẦN HẢI PHÒNG 2019
Chuyên ngành: Tâm Thần

2.2.2. Tiêu chuẩn loại trừ.............................................................................4
2.3. Phương pháp nghiên cứu.........................................................................5
2.3.1. Thiết kế nghiên cứu...........................................................................5
2.3.2. Cỡ mẫu nghiên cứu...........................................................................5
2.3.3.Các biến số và chỉ số nghiên cứu.......................................................6
2.3.4. Các bước tiến hành............................................................................7


2.3.5. Xử lý số liệu......................................................................................8
2.3.6. Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu.....................................................8
Chương 3: DỰ KIẾN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU........................................9
3.1. Đặc điểm chung của nhóm bệnh nhân nghiên cứu..................................9
3.1.1. Đặc điểm tuổi, giới của nhóm bệnh nhân nghiên cứu.......................9
3.1.2. Nghề nghiệp của các bệnh nhân........................................................9
3.1.3. Tình trạng hôn nhân của nhóm bệnh nhân nghiên cứu...................10
3.1.4. Nơi sống..........................................................................................10
3.1.5. Thời gian sử dụng rượu...................................................................10
3.1.6. Lượng rượu uống hàng ngày...........................................................11
3.1.7. Tiền sử rối loạn tâm thần do rượu...................................................11
3.2. Các hình thái loạn thần do rượu............................................................11
3.2.1. Tỷ lệ hoang tưởng và ảo giác..........................................................11
3.2.2.Các loại ảo giác................................................................................12
3.2.3.Các loại hoang tưởng.......................................................................12
3.3. Một số yếu tố liên quan đến các hình thái loạn thần do rượu...............12
3.3.1. Bệnh cơ thể kèm theo......................................................................12
3.3.2. Các chỉ số xét nghiệm sinh hoá máu...............................................13
3.3.3. Kết quả siêu âm gan........................................................................13
Chương 4: DỰ KIẾN BÀN LUẬN...............................................................14
DỰ KIẾN KẾT LUẬN..................................................................................15
DỰ KIẾN KHUYẾN NGHỊ..........................................................................15

5% [1], Liên Xô cũ khoảng 5 – 6%, theo Nguyễn Viết Thiêm (2000) tại Việt
Nam tỷ lệ nghiện rượu là 3,9% trong dân số [2], [3].
Lạm dụng và nghiện rượu có thể dẫn đến nhiều hậu quả cho người
bệnh, gia đình và xã hội. Với người bệnh, rượu gây ra các bệnh trên hệ tiêu
hóa, các bệnh về tim mạch, viêm đa dây thần kinh… Rượu có thể gây ra các
rối loạn tâm thần từ nhẹ đến nặng: say rượu thông thường, say rượu bệnh lý,
nghiện rượu mạn tính, sảng rượu, loạn thần do rượu… Đối với gia đình và xã
hội, rượu là nguyên nhân chính gây ra tai nạn giao thông, bạo hành gia đình,
ảnh hưởng đến kinh tế thông qua giảm năng suất lao động và chi phí trực tiếp
cho rượu [3].
Loạn thần do rượu là một trong các hậu quả nặng nề về tâm thần ở các
bệnh nhân nghiện rượu mạn tính có thể mắc phải. Loạn thần do rượu bao
gồm: sảng rượu, ảo giác do rượu, hoang tưởng do rượu, bệnh não do rượu…
[4],[5]. Theo báo cáo của Tổ Chức Y Tế Thế Giới năm 1990, loạn thần do
rượu gặp ở 10% những người nghiện rượu mạn tính. Ở nước ta, theo báo cáo
của Viện Sức Khỏe Tâm Thần (1994), số lượng bệnh nhân loạn thần do rượu
vào điều trị nội trú ngày càng gia tăng, từ 0,31% năm 1990 lên đến 6,91%
năm 1994 [3].
Nghiên cứu hình thái loạn thần do rượu ở bệnh nhân nghiện rượu giúp
cho việc chẩn đoán sớm, điều trị và ngăn ngừa sự tiến triển đến loạn thần do
sử dụng rượu gây ra. Tại Hải Phòng, việc nghiên cứu đặc điểm lâm sàng các


2
hình thái loạn thần do rượu còn chưa được hệ thống. Do vậy, chúng tôi chọn
đề tài “Đặc điểm loạn thần do rượu và một số yếu tố liên quan trên bệnh nhân
điều trị nội trú tại Bệnh viện Tâm thần Hải Phòng năm 2019” với mục tiêu:
1. Mô tả các hình thái loạn thần do rượu trên bệnh nhân điều trị nội trú
tại Bệnh viện Tâm thần Hải Phòng năm 2019.
2. Khảo sát một số yếu tố liên quan đến các hình thái loạn thần do rượu


4
Chương 2
ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
2.1. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
Nghiên cứu được tiến hành tại Bệnh viện Tâm thần Hải Phòng từ tháng
10/2018 đến hết tháng 10/2019
2.2. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu gồm tất cả các bệnh nhân được chẩn đoán loạn
thần do rượu điều trị nội trú tại Bệnh viện Tâm thần Hải Phòng từ tháng
10/2018 đến hết tháng 10/2019.
2.2.1. Tiêu chuẩn chọn bệnh nhân
Mẫu gồm các bệnh nhân được chẩn đoán LTDR điều trị nội trú tại
BVTT Hải Phòng theo tiêu chuẩn phân loại quốc tế lần thứ 10 về các rối loạn
tâm thần và hành vi dùng cho lâm sàng (ICD 10).
Theo ICD 10, các LTDR thuộc các mã:
- F10.4 hội chứng cai với mê sảng. Bao gồm: F10.40 hội chứng cai với
mê sảng không có co giật và F10.41 hội chứng cai với mê sảng có biến chứng
co giật.
- F10.5 rối loạn loạn thần có liên quan trực tiếp đến sử dụng rượu. Bao gồm:
+ F10.50 loạn thần do rượu giống phân liệt.
+ F10.51 loạn thần do rượu với hoang tưởng chiếm ưu thế.
+ F10.52 loạn thần do rượu với ảo giác chiếm ưu thế.
+ F10.54 loạn thần do rượu với trầm cảm chiếm ưu thế.
+ F10.55 loạn thần do rượu với hưng cảm chiếm ưu thế.
2.2.2. Tiêu chuẩn loại trừ
- Bệnh nhân nghiện rượu kết hợp nghiện chất gây nghiện khác.
- Bệnh nhân có các bệnh cơ thể nặng không do rượu.
- Bệnh nhân có rối loạn tâm thần trước khi sử dụng rượu.


tiêu
1.Mô tả
hình
thái
loạn
thần do
rượu

Mục
tiêu
2.Khảo
sát một
số yếu
tố liên
quan
đến các
hình
thái
loạn
thần do
rượu

Tên biến

Chỉ số, định nghĩa

Loại biến

Ảo thanh



Định tính

Có/ không

Định tính

Có/ không

Định tính

Tên biến

Chỉ số, định nghĩa

Loại biến

Tuổi

Năm(dương lịch)

Liên tục

Giới

Nam/nữ

Nhị phân

Trình độ văn hoá

Kỹ thuật
thu thập
Khám
lâm sàng
Khám
lâm sàng
Khám
lâm sàng
Khám
lâm sàng
Khám
lâm sàng
Khám
lâm sàng
Khám
lâm sàng

Kỹ thuật
thu thập
Phỏng
vấn
Phỏng
vấn
Phỏng
vấn
Phỏng
vấn
Phỏng
vấn


Có/ không
Có/ không
Có/ không
Có/ không
Có/ không

Định tính
Định tính
Định tính
Định tính
Định tính

Khám
Khám
Khám
Khám
Khám

Liên tục

Glucose

Enzym AST trong
máu
Enzym ALT trong
máu
Enzym GGT trong
máu
Đường trong máu



Tên biến
Lượng rượu uống
hàng ngày
Tiền sử rối loạn
tâm thần do rượu
Xuất huyết tiêu
hóa
Xơ gan
Gout
Tăng huyết áp
Tiểu đường
Viêm loét dạ dàytá tràng
GOT
GPT
GGT

Kết quả siêu âm

Chỉ số, định nghĩa

Loại biến

Liên tục
Liên tục
Liên tục

Định tính

2.3.4. Các bước tiến hành

Bảng 3.1. Tuổi, giới của nhóm bệnh nhân nghiên cứu
Tuổi
Giới
n
%
Dưới 25
Nam
Nữ
25 – 44
Nam
Nữ
45- 60
Nam
Nữ
Trên 60
Nam
Nữ
Tuổi trung bình
Nhận xét:
3.1.2. Nghề nghiệp của các bệnh nhân
Bảng 3.2. Nghề nghiệp của nhóm bệnh nhân nghiên cứu
Nghề nghiệp
n
%
Nông dân
Công dân
Lái xe
Cán bộ công chức
Hưu trí
Tự do

Dưới 10 năm
10 – 15 năm
16 – 20 năm
Trên 20 năm
Tổng
Nhận xét:


11
3.1.6. Lượng rượu uống hàng ngày
Bảng 3.6: Lượng rượu uống (ml/ngày)
Lượng rượu uống
(ml/ngày)
Dưới 500
500 – 1000
Trên 1000
Tổng

n

%

Nhận xét:
3.1.7. Tiền sử rối loạn tâm thần do rượu
Bảng 3.7: Tiền sử bị rối loạn tâm thần do rượu
Tiền sử
Đã từng bị RLTT
Chưa từng bị RLTT

n

3.2.3.Các loại hoang tưởng
Bảng 3.10: Các loại hoang tưởng hay gặp ở nhóm nghiên cứu
Hoang tưởng
Hoang tưởng bị hại
Hoang tưởng bị theo dõi
Hoang tưởng ghen tuông

n

%

Nhận xét:
3.3. Một số yếu tố liên quan đến các hình thái loạn thần do rượu
3.3.1. Bệnh cơ thể kèm theo.
Bảng 3.11: Các bệnh kèm theo
Bệnh cơ thể
n
Xuất huyết tiêu hoá
Xơ gan
Tăng HA
Gout
Tiểu đường

%

Nhận xét:
3.3.2. Các chỉ số xét nghiệm sinh hoá máu.
Bảng 3.12. Chỉ số xét nghiệm sinh hoá máu của nhóm bệnh nhân nghiên cứu
Chỉ số xét nghiệm
GOT(U/L)

2. So sánh các kết quả nghiên cứu trước đó


15
DỰ KIẾN KẾT LUẬN
1. Đặc điểm chung
2. Đặc điểm các hình thái loạn thần

DỰ KIẾN KHUYẾN NGHỊ
Dựa theo kết quả nghiên cứu


16

KẾ HOẠCH NGHIÊN CỨU
Thời gian tương ứng
Người chịu
Tháng Tháng Tháng Tháng Tháng Tháng Tháng
Các việc phải
trách
10-11 12/2018- 2-3
4-5
6-7
8-9
10
làm
nhiệm
1/2019
Đọc tài liệu và
Nhóm

TÀI LIỆU THAM KHẢO
1.

Amira Pierucci Lagha, Christian Derouesne. (2004). Alcohol et
vieillissement. Neuropsychiatrie du vieillissement, 4(1), 237 – 249.

2.

Lã Thị Bưởi (2000), Nghiện rượu mạn tính, Rối loạn tâm thần và hành
vi do sử dụng các chất tác động tâm thần, Bài giảng dành cho sau đại
học, Bộ môn tâm thần, Đại học Y Hà Nội.

3.

Nguyễn Viết Thiêm (2000), Lạm dụng rượu, Rối loạn tâm thần và hành
vi do sử dụng các chất tác động tâm thần, Bài giảng dành cho sau đại
học, Bộ môn Tâm thần, Đại học Y Hà Nội.

4.

Trần Viết Nghị (2000), Loạn thần do rượu với hoang tưởng và ảo giác
chiếm ưu thế, Các rối loạn tâm thần và hành vi do sử dụng các chất tác
động tâm thần, Bài giảng dành cho sau đại học, Bộ môn Tâm thần, Đại
học Y Hà Nội.

5.

Trần Viết Nghị (2000), Sảng Rượu, Các rối loạn tâm thần và hành vi do
sử dụng các chất tác động tâm thần, Bài giảng dành cho sau đại học, Bộ
môn tâm thần, Đại Học Y Hà Nội.

11. Michaels Larson and Jennifer S. Morse. (2008). Alcohol – Related
Psychosis. Medscape, 1 –
10.
12. Lesch O. M., J. Kefer and S. Lentner. (1990). Diagnosis of chronic
alcoholism – classificatory problems, Psychopathology, 23(2), 88 – 96.
13. Nathanael J. Mckeown and Patrick L. West. (2008). Withdrawal
Syndromes. Medscape, 1 –
10.
14. David Taylor and Carol Paton (2007), Alcohol misuse, Prescribing
Guidelines in Psychiatry, Informa Health Care, London.
15. Nguyễn Kim Việt (2000), Bệnh não Wernicke và loạn thần Korsakoff,
Rối loạn tâm thần thực tổn, Bài giảng dành cho sau đại học, Bộ môn
Tâm thần, Đại học Y Hà Nội.
16. Patrick G. O’Connor and Richard S. Schottenfeld (1998), Patients with
alcohol problems, N Engl J Med, New Haven.
17. Anne Yim and Sage W. Wiener. (2009). Delirium Tremens in Emergency
Medicine. Medscape reference, , 1 – 4.
18. World Health Organization (2004), Social Problems associated with
alcohol use, Global Status Report on Alcohol 2004, World Health
Organization, Geneva.
19. Jurgen Rehm, Jayadeep Patra and Svetlana Poopva. (2001). Alcohol
attributable mortality and potential years of life lost in Canada 2001:
implications for prevention and policy. John Wiley, 3(101), 373 – 384.


20. Gururaj G. and Girish N. (2006), Economic aspects of alcohol use,
Burden and Socio Economic Impact of Alcohol – The Bangalore Study,
World Health Organization, New Delhi.
21. Nguyễn Mạnh Hùng (1997), Đặc điểm lâm sàng của loạn thần do rượu
và hoang tưởng ảo giác chiếm ưu thế, Luận văn thạc sỹ y khoa, Trường