PHẦN THỨ NHẤT: MỞ ĐẦU
I. Đặt vấn đề
Trong giai đoạn hiện nay, việc nâng cao chất lượng dạy và học là nhu cầu thiết
yếu đặt ra đối với những người đang làm nhiệm vụ giảng dạy. Ngoài việc cung cấp
kiến thức như các môn học khác, môn Ngữ Văn còn góp phần to lớn trong việc bồi
dưỡng tư tưởng tình cảm cho các em học sinh: biết yêu thương, quý trọng gia đình,
thầy cô, bạn bè, có lòng yêu nước, biết hướng tới những tư tưởng cao đẹp như lòng
nhân ái, tinh thần tôn trọng lẽ phải, sự công bằng, lòng căm ghét cái ác, cái xấu, bước
đầu các em có năng lực cảm thụ các tác phẩm có giá trị nhân văn cao cả.
Vậy, làm thế nào để học sinh ngày nay có tình yêu bộ môn xã hội và đặc biệt có thể
học tốt Ngữ Văn? Đó là vấn đề khiến nhiều giáo viên dạy Ngữ Văn trăn trở.
Dạy văn trong nhà trường phổ thông đang là một thử thách lớn với GV hiện
nay. Dạy như thế nào cho hay, hiệu quả cao, tạo sự hứng thú, say mê cho HS quả
thực là cả một vấn đề lớn. Việc HS không thích thú với môn văn cũng có nhiều lí do,
tuy nhiên có một nguyên nhân khá quan trọng đó là: Thầy cô giáo chưa thực sự tạo ra
sự cuốn hút HS bằng bài giảng của mình. Thầy cô chưa thực sự có nhưng bước ngoặt
đột phá trong việc đổi mới phương pháp, vẫn nặng về phương pháp truyền thống thế
nên việc dạy và học chưa thực sự hiệu quả.
Từ thực tế giảng dạy bộ môn Ngữ văn ở THCS nhiều năm, tôi nhận thấy muốn
giờ dạy đạt hiệu quả cao, ngoài việc truyền đạt kiến thức, tôi nghĩ rằng mình cần phải
biết gây hứng thú học tập cho học sinh để tiết học thực sự nhẹ nhàng, sinh động; học
sinh tiếp thu kiến thức một cách tự nhiên, không gượng ép. Từ đó mới phát huy thực
sự tính chủ động, tích cực, sáng tạo của học sinh.
Với vai trò tổ chức, hướng dẫn và điều khiển quá trình học tập của HS, hơn ai
hết việc phải tìm ra nhiều biện pháp để phát huy cao nhất tính tích cực sáng tạo của
người học, tạo niềm hứng thú say mê học tập ở các em chính là nhiệm vụ quan trọng
đối với mỗi người GV đứng lớp. Xuất phát từ những vấn đề trên, với mong
muốn góp một phần vào việc tạo thêm hứng thú cho người học, giúp học sinh tích
cực, chủ động tiếp nhận tri thức và hình thành kĩ năng, phát triển nhân cách, đồng
thời nhằm góp phần đổi mới những phương pháp dạy học Ngữ văn truyền thống tôi
mạnh dạn xin được trao đổi một số kinh nghiệm của bản thân trong quá trình giảng

chung là phải có lòng bao dung, vị tha, phải đứng trên quan điểm khách quan, có sự
2


nghiên cứu tìm ra giải pháp để lôi cuốn học sinh đến gần hơn và yêu thích môn Văn
hơn.
Thực tế cũng đã chứng minh rằng, khi giáo viên khơi gợi được hứng thú học
tập thì hiệu quả được nâng cao, học sinh tích cực chủ động trong học tập. Trong
phạm vi của Sáng Kiến Kinh Nghiệm, tôi xin đề cập đến phương pháp: “Một số kinh
nghiệm hữu ích giúp học sinh học tốt môn Ngữ văn 8” với mục đích thực hiện
mục tiêu đổi mới phương pháp dạy và học. Đồng thời phát huy được tính tích cực, tự
giác, chủ động sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm từng lớp học, môn học.
Bồi dưỡng cho các em phương pháp tự học, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức
vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học
sinh khi học bộ môn Ngữ Văn.
II. Thực trạng vấn đề:
1. Thuận lợi, khó khăn
* Thuận lợi:
- Được sự quan tâm của Sở, Phòng giáo dục và Ban giám hiệu nên hàng năm
các giáo viên đều được bồi dưỡng thường xuyên về vấn đề thay sách và đổi mới
phương pháp dạy học.
- Các thầy cô giáo giảng dạy bộ môn đều đạt chuẩn về chuyên môn nghiệp vụ,
có lòng yêu nghề, nhiệt tình trong giảng dạy. Xác định tầm quan trọng của môn Ngữ
Văn nên đa số học sinh có ý thức học tập bộ môn. Học sinh đại đa số là con em nông
dân nên tâm tư rất thuần chất, chăm chỉ, biết lắng nghe, có ý thức cố gắng trong học
tập.
- Bên cạnh đó tôi còn được sự giúp đỡ nhiệt tình và trao đổi những kinh nghiệm
quý báu từ các đồng nghiệp trong tổ. Bản thân tôi cũng có nhiều cố gắng học hỏi, tìm
tòi những phương pháp giảng dạy phù hợp nhằm nâng cao chất lượng bộ môn và đặc
biệt là giúp các em ham thích môn học này.

phương tiện dạy học và nắm chắc được kiến thức, hứng thú khi giảng dạy thì mới
truyền cảm hứng cho học sinh được. Hơn nữa, do đặc thù môn Văn không được yêu
thích, ngại học và khả năng cảm thụ văn chương của học sinh kém nên nếu giáo viên
không chuẩn bị bài trước sẽ khiến giờ học rất nhàm chán, buồn ngủ với học sinh. Để
các em yêu thích học bộ môn, tôi thay đổi không khí học, hứng thú hơn vào tiết học,
tôi thường lồng ghép vào bài giảng những mẫu chuyện nhỏ, những câu đố hay, giúp
các em có thêm năng lực tư duy, phán đoán và kĩ năng sống.
4


Bên cạnh đó, cần phải hướng cho học sinh ngay từ đầu năm về quy cách học,
yêu cầu của giáo viên cần với bộ môn. Sát sao, nghiêm khắc ngay từ những tiết học
đầu để học sinh làm theo như: cách thức chuẩn bị bài, soạn bài, kiểm tra bài cũ, thu
vở chấm định kì, lấy vào điểm kiểm tra thường xuyên. Khuyến khích các em qua
việc chấm điểm khi các em sôi nổi xây dựng bài, cộng điểm khi có những phát hiện
hay trên tiết học,... Ngoài ra, giáo viên cần phải lồng ghép nhiều cách thức khác tôi
sẽ trình bày cụ thể dưới đây.
2.2. Cách thức thực hiện:
a. Hướng dẫn học sinh cách học (trên lớp và ở nhà)
Tạo niềm yêu thích và sự hứng thú khi học Ngữ văn
Qua thực tế giảng dạy, dù là môn học nào, khi không có sự hứng thú thì học
sinh sẽ trở nên lười suy nghĩ, làm bài một cách máy móc, chống đối và môn Ngữ văn
cũng thế. Tôi nhận thấy muốn giờ dạy đạt hiệu quả cao, giáo viên phải khơi dậy được
hứng thú học tập của học sinh. Từ đó mới phát huy được tính chủ động, tích cực,
sáng tạo của học sinh. Thực tế cũng đã chứng minh rằng, khi giáo viên khơi gợi được
hứng thú học tập thì hiệu quả được nâng cao, học sinh tích cực chủ động trong học
tập. Học môn Ngữ văn cũng tùy thuộc vào tâm trạng, cảm xúc của người học. Nếu
bạn muốn học tốt môn Ngữ Văn thì bạn cần tìm động lực, niềm vui để có thể bắt đầu
học môn này.
Đồng chí Lê Duẩn từng nói: “Thầy giáo không chỉ dạy cho học trò bằng

tích cực làm việc hơn, tư duy sẽ được thúc đẩy. Học sinh sẽ chủ động đi sâu tìm hiểu
bản chất, ý nghĩa của vự việc, hiện tượng; kết quả là học sinh nhanh hiểu bài và nhớ
bài lâu hơn.
Bên cạnh đó, giáo viên nên có sự chuẩn bị chu đáo, kĩ lưỡng và đầu tư vào
những tiết dạy hơn. Vận dụng linh hoạt, hiệu quả các phương pháp và kĩ thuật dạy
học tích cực. Nên ứng dụng công nghệ thông tin vào bài giảng văn, với sự hỗ trợ
của các phần mềm như Powrpoint kết hợp với các phương tiện hiện đại như máy vi
tính, máy chiếu ...làm cho giờ học được hấp dẫn, mới mẻ hơn.
Từ thực tế hiệu quả của bài dạy có ứng dụng công nghệ thông tin, tôi
cảm thấy sử dụng bài giảng điện tử, có ứng dụng công nghệ thông tin với chức năng
ưu việt của nó làm cho giờ học sinh động, hấp dẫn hơn do có nhiều nguồn cung
cấp thông tin và kiến thức, học sinh hứng thú và say mê với môn học hơn.
Ví dụ: Khi dạy bài văn bản nhật dụng “Ôn dịch thuốc lá” giáo viên cho học
sinh tham khảo, xem nhữn hình ảnh, tư liệu về tác giả, tác phẩm có liên quan để tạo
sự thu hút, tăng tính hấp dẫn và sinh động cho tiết dạy.
6


Học sinh quan sát tư liệu, hình ảnh về: tác giả Nguyễn Khắc Viện và văn bản: “Ôn
dịch, thuốc lá”

Học sinh quan sát tư liệu về các chất độc hại có trong điếu thuốc lá

7


Học sinh quan sát về hình ảnh: Hút thuốc lá gây ung thư phổi và các bệnh
nguy hiểm khác
8


việc học bài chu kỳ sau dễ dàng nhanh chóng hơn. Vì vậy, người dạy cần quan tâm
đúng mức đến công việc chuẩn bị bài cho người học.
Một tiết học Văn ở trên lớp chỉ kéo dài có 45 phút nên lượng nội dung mà giáo
viên truyền đạt cho học sinh là rất ít, cô đọng làm cho nhiều học sinh không hiểu bài.
Do đó, bạn nên đọc trước bài học, soạn văn lớp 8 trước khi học bài để khi học, bạn sẽ
tiếp thu bài giảng một cách tốt nhất, những thắc mắc trong lúc soạn bài thì bạn có thể
hỏi giáo viên để được giáo viên giải đáp. Điều này sẽ giúp bạn nắm chắc kiến thức,
nội dung bài học hơn và làm bạn có nhiều tư duy khi học văn hơn. Khi đã hiểu
chương trình, bạn sẽ cảm thấy hứng thú hơn khi mỗi tiết học Văn đến.
Tuy nhiên, qua việc báo cáo kiểm tra vở soạn của các tổ trưởng, giáo viên cần
có kế hoạch kiểm tra thường kì là thu vở soạn để chấm. Giám sát việc chuẩn bị bài
của học sinh có cẩn thận, có đầu tư hay không. Tránh việc các em chỉ soạn chống đối,
soạn vắn tắt, soạn cho có lệ.
Giáo viên cũng cần hướng dẫn học sinh xác định nội dung học tập:
- Với phân môn Văn (Phần văn bản)
+ Đọc lại toàn bộ văn bản trước khi học (Mặc dù ở phần học chính khoá đã
đọc). Đối với văn bản là tác phẩm thơ phải học thuộc, là văn xuôi phải tóm tắt dược
nội dung của văn bản, học thuộc dẫn chứng.
+ Với những tác phẩm có tác giả cần nắm chắc được về tiểu sử tác giả (Năm
sinh năm mất- nếu có- tên khai sinh, bút danh, quê quán), sự nghiệp văn chương của
tác giả đó, hiểu được hoàn cảnh sáng tác tác phẩm
+ Nắm chắc được giá trị nội dung và nghệ thuật đặc sắc của tác phẩm (tìm hiểu
phần nội dung cần đạt, phần ghi nhớ).
+ Biết phân tích, cảm thụ một số chi tiết (câu, đoạn) được cho là đặc sắc (Đối
với học sinh khá giỏi)
- Đối với phân môn Tiếng Việt
+ Học thuộc các khái niệm, vận dụng làm tốt các bài tập từ dễ đến khó(Từ
nhận biết đến thông hiểu, vận dụng ở mức độ thấp, vận dụng ở mức độ cao)
+ Với các biện pháp tu từ biết phát hiện đúng, nêu được tác dụng của phép tu
từ đó trong hoàn cảnh sử dụng.



Ví dụ: Củng cố bài học phân môn tiếng Việt: “ Nói giảm, nói tránh”

Ví dụ: Củng cố bài học phân môn Tập làm văn: “ Miêu tả và biểu cảm trong
văn tự sự”

14


Làm bài tập về nhà
Làm bài tập về nhà sau mỗi bài học là nội dung công việc tự học, sẽ giúp bạn
củng cố hơn về kiến thức, làm bài văn tốt hơn vừa là tiền đề giải quyết mâu thuẩn
nhận thức giữa cái đã biết và cái chưa biết, hình thành quá trình dạy-học tiếp theo.
Quá trình giải bài tập người dạy cần có hướng dẫn cụ thể, không phải bài tập nào học
sinh cũng giải được hết (loại trừ bài tập nâng cao). Người dạy yêu cầu người học
thực hiện công việc giải bài tập trong quá trình tự học để tạo thành nếp học tập tốt.
Nếu bạn không làm bài về nhà, bạn sẽ dần quên kiến thức ở trên lớp, dẫn tới kiến
thức bị hổng. Do đó, nếu muốn học tốt môn ngữ Văn lớp 8 thì bên cạnh lắng nghe
giáo viên giảng bài thì bạn cần làm bài tập, luyện viết văn. Cần hết sức tránh yêu cầu
giải hết bài tập “phải giải hết, đúng sai tính sau” một khuynh hướng cực đoan trong
dạy học chỉ gây ra tâm lý ức chế chán học cho học sinh mà chưa nhìn nhận được nhu
cầu, tâm, lý hứng thú học tập của từng cá thể.
Tham khảo văn mẫu
Sử dụng văn mẫu để tham khảo sẽ giúp bạn biết được cách diễn đạt, cách trình
bày một bài văn và sử dụng từ ngữ đúng hơn, có tính chọn lọc hơn. Tham khảo ở đây
là chỉ đọc qua và tóm tắt các ý chính trong bài viết rồi bạn viết bài theo ý hiểu của
mình. Muốn học tốt môn Ngữ văn lớp 8 thì bạn phải chăm chỉ và có niềm yêu thích
môn văn. Khi đã yêu thích và chăm chỉ đọc trước, làm soạn văn lớp 8, làm bài tập về
nhà thì dù chương trình khó tới mấy thì bạn vẫn có thể học được, học tốt môn Văn.

dụng công nghệ thông tin, phát huy khả năng hỗ trợ của phương tiện, công nghệ vào
các bài giảng: lồng ghép những đoạn phim, những tranh ảnh, những khúc ngâm, bài
thơ được phổ nhạc… vào quá trình giảng dạy. Vì riêng đối với bộ môn Ngữ văn các
đồ dùng trực quan hầu như không có, tranh minh hoạ trong sách giáo khoa lại tối
màu, khó quan sát và cảm nhận được vì vậy để khắc phục được những tồn tại trên
giáo viên phải chuẩn bị, sưu tập tranh ảnh, tài liệu liên quan đến bài dạy, đồ dùng dạy
học rất vất vả, cồng kềnh mà đôi khi không hiệu quả. Nhưng với bài giảng điện tử có
thể thay coi là những công cụ dạy học đa năng nó có thể thay thế cho hầu hết các
công cụ dạy học khác vì không những tạo không khí hứng thú học tập, mà đó là một
kênh thông tin hữu hình, trực quan để học sinh nhận biết, hiểu bài sâu sắc, đem lại
hiệu quả cao trong dạy và học.
c. Đa dạng hoá các hình thức kiểm tra, đánh giá
16


Với việc kiểm tra thường xuyên, giáo viên cần đa dạng hoá để học sinh phải tự
giác học tập.
- Kiểm tra vở ghi: Kiểm tra chữ viết, kiểm tra nội dung ghi chép có đầy đủ
không (nhắc nhở về cách ghi chép)
- Kiểm tra sách, tài liệu - sách tham khảo, vở nháp của học sinh. Học sinh nào
chưa có, chưa đúng yêu cầu nhắc nhở để kiểm tra lại. Nên giới thiệu một số sách
tham khảo cho học sinh sưu tầm để học tập.
- Kiểm tra đầu giờ,
+ Kiểm tra miệng: Nội dung đã nhắc từ tiết trước
+ Vừa kiểm tra miệng, vừa kiểm tra viết: Kiểm tra miệng có thể là tác giả, bài
văn; kiểm tra viết có thể cho học sinh viết nội dung nghệ thuật của tác phẩm truyện,
bài thơ,…
+ Làm bài tập Tiếng Việt: Nếu bài tập trong sách giáo khoa nên kiểm tra sách
của học sinh để tránh việc học sinh ghi lời giải vào bài tập trong sách. Có thể ra bài
tập tương tự SGK, bài tập nâng cao (HS khá, giỏi)

dạy học các môn nói chung và môn Ngữ Văn nói riêng. Vì thế khi tổ chức các lớp
học chuyên đề giáo viên phải biết lựa chon những kiến thức cơ bản nhất để dạy có
hiệu quả và gây sự hứng thú học tập bộ môn.
Khi dạy học cần quan tâm nhiều hơn đến việc kiểm tra, đánh giá vì dạy chuyên
đề có nhhiều thời gian so với dạy chính khoá.
Ở khối lớp 8, cần chia theo các nội dung lớp để giảng dạy cho có hệ thống
VD: Có thể chia thành các nội dung như: Truyện Trung đại, Thơ hiện đại, truyện hiện
đại, Văn bản nhật dụng, Văn bản thuyết minh,...
Kết thúc mỗi nội dung nên có các bài kiểm tra để đánh giá việc học tập của
học sinh để đề ra cách giảng dạy cho phù hợp. Những học sinh chưa đạt yêu cầu
(bước đầu có thể kiểu tra học sinh từ điểm 4 đến 4.75) cần cho học sinh ôn lại để
kiểm tra theo sự bố trí của giáo viên.
e. Phối hợp chặt chẽ với, nhà trường, với GVCN
Thông báo cho Ban giám hiệu, giáo viên chủ nhiệm về tình hình học tập chung
của học sinh, nhất là những học sinh chưa chịu khó, chưa tích cực đề xuất các hình
thức khen thưởng, kỉ luật kịp thời.
g. Kết hợp gia đình học sinh
18


Phối hợp với gia đình để nâng cao chất lượng dạy - học: Giáo viên dạy Văn
thường là các giáo viên chủ nhiệm nên có thể trao đổi với phụ huynh qua buổi họp
phụ huynh, nếu không có thể đến gặp gỡ với gia đình, trao đổi qua điện thoại, thư, …
để gia đình đôn đốc nhắc nhở, kiểm tra học sinh giúp học sinh chăm chỉ tích cực hơn
nhằm nâng cao chất lượng học tập bộ môn.
Có thể đề nghị nhà trường tổ chức họp phụ huynh từng lớp hoặc theo đối
tượng học sinh (Trung bình, Yếu) để thông báo với gia đình, bàn với gia đình những
biện pháp nâng cao chất lượng học tập.
IV. Tính mới của giải pháp:
Đây là phương pháp mới mang tính giáo dục cao, vì qua ba năm áp dụng liên

Lớp

Sĩ

Điểm

Tỉ lệ

Điểm

Tỉ lệ

số

Giỏi

8A1

36

6

16,6%

18

50%

12


Điểm

Tỉ lệ

Khá

Điểm

Tỉ lệ

TB

Điểm Tỉ lệ
Yếu

Năm học 2017-2018:
Lớp

Sĩ

Điểm

Tỉ lệ

số

Giỏi

8A1


12

44,4%

0

0

Điểm

Tỉ lệ

Điểm

Tỉ lệ

Khá

TB

Điểm Tỉ lệ
yếu

Năm học 2018-2019(HKI):
Lớp

Sĩ

Điểm


3

8,3%

22

61,1%

11

30,5%

0

0

Khá

TB

Điểm Tỉ lệ
Yếu

PHẦN THỨ HAI: KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
I. Kết luận:
Với tất cả những gì tôi đề cập ở trên, bản thân tôi đã thực hiện có kết quả khá
khả quan nhưng không phải tiết học nào tôi cũng thành công bởi không phải học sinh
nào cũng làm được những gì mà giáo viên yêu cầu. Mặc dù chất lượng môn Văn
20


Ngành và cấp trên tổ chức. Luôn nhiệt tình, tâm huyết, kiên trì, trăn trở, đầu tư cho
21


các tiết dạy và đưa ra nhiều giải pháp, những đổi mới, sáng tạo trong việc nâng cao
chất lượng đại trà và thu hút học sinh yêu thích học bộ môn hơn nữa. Phát huy thế
mạnh của công nghệ thông tin vào dạy học bằng cách tìm các thông tin mới, hấp dẫn
trên mạng internet, đưa vào giáo án điện tử làm cho các tiết học sinh động, lượng
thông tin học sinh thu được nhiều và chính xác hơn so với phương pháp dạy học
truyền thống.
Cha mẹ học sinh:
Đầu tư, quan tâm sâu sát về cả vật chất lẫn, tinh thần, thời gian hơn đến việc
học hành của con em mình.
Hướng dẫn cho con em có thói quen đọc sách, định hướng, kèm cặp về thời
gian, ý thức học bài ở nhà việc học cho các em.
Phối hợp với giáo viên để tìm hiểu, nắm bắt kịp thời tình hình, kết quả cũng
như sự tiến bộ của con em mình hơn. Cùng bắt tay vào công cuộc giáo dục, không
phó mặc cho nhà trường, thầy cô.
Đối với địa phương:
Quan tâm đến chất lượng giáo dục ở địa phương, đầu tư cơ sở vật chất kịp
thời phục vụ cho việc dạy và học.
Sau khi nghiên cứu đề tài này, tôi thấy kết quả đạt được rất khả quan, vì vậy tôi
rất mong muốn phương pháp mà tôi đưa ra có thể được áp dụng trong việc dạy học
để nâng cao chất lượng học tập của học sinh.
Trên đây là một số kinh nghiệm có thể áp dụng để nhằm nâng cao chất lương
dạy học bộ môn. Tuy nhiên đó cũng chỉ là những ý kiến cá nhân. Trong thực tế còn
có rất nhiều các kinh nghiệm từ các đồng nghiệp, tôi cũng rất mong nhận được sự
góp ý quý báu của Ban giám hiệu, Tổ chuyên môn cùng các đồng nghiệp để cho đề
tài của tôi được hoàn thiện hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn.

1. Mục tiêu của giải pháp................................................................................4
2. Nội dung và cách thức thực hiện................................................................4
IV.Tính mới của giải pháp..............................................................................15
V. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm........................................................15
PHẦN III: KẾT LUẬN..................................................................................16
24


I. Kết luận........................................................................................................16
II. Kiến nghị....................................................................................................16
TÀI LIỆU THAM KHẢO..............................................................................18

25