Phần thứ nhất: MỞ ĐẦU
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Người giáo viên chủ nhiệm lớp có vai trò hết sức quan trọng trong việc hướng
dẫn, chỉ đạo lớp và đào tạo thế hệ trẻ theo mục đích giáo dục toàn diện. Người giáo
viên chủ nhiệm lớp đóng rất nhều vai trò: vừa là thầy dạy học vừa là người cha, người
mẹ và cũng có lúc phải là người bạn tốt nhất của các em. Từ đó có thể uốn nắn các em
đi theo quỹ đạo của mình. Giáo viên có chỉ đạo, quản lí lớp tốt thì mới dẫn đến việc
giảng dạy tốt. Khi mọi hoạt động của lớp đã đi vào nề nếp thì việc học tập của các em
chắc chắn sẽ tốt hơn.
Chính vì vậy, giáo viên chủ nhiệm phải là người có năng lực, kinh nghiệm và uy
tín, có khả năng tổ chức tốt công tác dạy học và giáo dục học sinh của một lớp.
Để thực hiện được nhiệm vụ giáo dục toàn diện học sinh, đòi hỏi người giáo viên
chủ nhiệm Bậc Tiểu học phải là một "Người thầy tổng thể" là người thầy mẫu mực,
tấm gương đạo đức tự học và sáng tạo, là tấm gương sáng cho học sinh noi theo.
Xuất phát từ những vấn đề nêu trên, là một giáo viên trực tiếp giảng dạy và làm
công tác chủ nhiệm lớp nhiều năm, với sự trăn trở, mong muốn, cần phải làm gì để
thực hiện có hiệu quả, thực hiện tốt mục tiêu giáo dục? Quá trình dạy học và giáo dục
sẽ mang lại điều gì cho trẻ, đúc rút được kinh nghiệm gì, có sáng kiến gì góp phần vào
cải tiến phương pháp dạy học và giáo dục? Với lòng yêu nghề mến trẻ, tinh thần hăng
say học tập, rèn luyện, học hỏi, trao đổi kinh nghiệm, tích cực tham gia phong trào
dạy học, góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục toàn diện học sinh ở trường Tiểu học,
tôi quyết định lựa chọn và nghiên cứu đề tài “Một số biện pháp tích cực trong công
tác chủ nhiệm lớp đạt hiệu quả”.
Sáng kiến là những giải pháp đã được vận dụng có hiệu quả trong những năm
qua. Với mong muốn được chia sẻ với đồng nghiệp nhằm thực hiện tốt hơn công tác
chủ nhiệm lớp của người giáo viên Tiểu học.
1


II. MỤC ĐÍCH CỦA ĐỀ TÀI
Thấy được tầm quan trọng của giáo viên chủ nhiệm lớp ở tiểu học. Từ đó tìm

sinh, là người đại diện Hiệu trưởng quản lý hoạt động học tập, sinh hoạt của một lớp
học trong nhà trường, là người chiếm giữ vị trí trung tâm, trụ cột trong quá trình GD,
rèn luyện học sinh, là linh hồn của lớp học, là cố vấn đáng tin cậy dẫn dắt, định
hướng, giúp học sinh biết vươn lên, tự hoàn thiện và phát triển nhân cách.
Chất lượng giáo dục học sinh cao hay thấp của một lớp do GVCN lớp quyết định.
Sự phát triển toàn diện, sự đi lên của tập thể lớp đều có vai trò quan trọng của GVCN.
Thực hiện tốt công tác chủ nhiệm lớp là trong đó đã xây dựng được một lớp học
có nề nếp, có thói quen học tập tốt, phát huy được tính chủ động, tích cực học tập của
học sinh, góp phần vào việc đổi mới phương pháp dạy học hiện nay nhằm nâng cao
chất lượng học tập của học sinh (HS) (nề nếp là mẹ đẻ của chất lượng )
Đội ngũ giáo viên trong nhà trường là lực lượng chủ yếu quan trọng nhất trong
tập thể sư phạm, làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục, là người quyết định chất lượng
giáo dục trong nhà trường, trong đó đội ngũ giáo viên chủ nhiệm là người quản lý
giáo dục trực tiếp học sinh một lớp, có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc giáo dục
nhân cách cho học sinh. Để thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện cho học sinh người
giáo viên chủ nhiệm ở Tiểu học phải là người toàn diện, là người mẫu mực, là tấm
gương sáng để học sinh noi theo.
Trong những năm gần đây, công tác chủ nhiệm lớp ở các trường tiểu học nói
chung đã được chú trọng. Trường TH Lê Hồng Phong cũng như các trường học khác
trong huyện đã tổ chức, sắp xếp, phân công công tác giáo viên chủ nhiệm đầu năm
học, chú trọng đến những giáo viên nhiệt huyết, giáo viên có năng lực và giàu kinh
3


nghiệm làm công tác chủ nhiệm lớp nhằm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục học
sinh.
2. Lý luận thực tiễn
Ở trường, thầy, cô giáo chủ nhiệm các em là những người có uy tín với các em
nhất, là người mà các em luôn yêu quý, tin tưởng nhất, phục tùng nhất. Các em nghe
lời thầy, cô chủ nhiệm mình là trên hết. Thầy, cô giáo chủ nhiệm có ảnh hưởng rất lớn

tỷ lệ chuyên cần/ ngày để duy trì sĩ số; nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện
là vấn đề hết sức quan trọng, trong giai đoạn thực hiện mục tiêu phổ cập giáo dục hiện
nay.
3.1.Thuận lợi - khó khăn
a. Thuận lợi
Trường học khang trang, phòng học sáng sủa, sạch sẽ, bàn ghế đúng quy cách; có
thiết bị đồ dùng dạy học.
Ban giám hiệu đã kết hợp tốt với các bộ phận khác trong nhà trường nhằm chỉ
đạo, kiểm tra, đôn đốc thường xuyên trong công tác chủ nhiệm lớp của giáo viên.

5


Giáo viên chủ nhiệm lớp là những người nhiệt tình, có tâm huyết với công tác
giáo dục (chuyên môn đã cân nhắc lựa chọn kỹ lưỡng trước khi phân lớp).
Một số giáo viên chuyên, thực sự quan tâm tới việc học của lớp nên đã có sự
động viên, khuyến khích, dìu dắt các em trong học tập.
Sĩ số học sinh không quá đông (24 em/ lớp), thuận lợi cho việc kiểm tra đôn
đốc kịp thời.
Việc chấp hành nội quy, nề nếp, đi học chuyên cần, đúng giờ, tham gia các
phong trào hoạt động Đội đa số các em làm rất tốt.
Đa số phụ huynh đã nhận thức được vai trò và tầm quan trọng của giáo dục, đặc
biệt là giáo dục ở bậc Tiểu học – bậc học nền tảng cho quá trình học của con em mình.
Họ đã có ý thức tự giác, thái độ tích cực trong việc giáo dục con em mình và kết hợp
với nhà trường để giáo dục học sinh. Đây là điều rất cần thiết góp phần quyết định
thành công của giáo viên chủ nhiệm, của người thầy và của nhà trường.
Tuy nhiên, bên cạnh đó tôi cũng gặp một số khó khăn như sau:
b. Khó khăn

- Một số ít giáo viên vẫn còn tình trạng công tác chủ nhiệm lớp làm chưa tốt.

Là giáo viên chủ nhiệm, tôi luôn suy nghĩ nên làm gì? Làm bằng cách nào? Để
giúp các em đến lớp 100% . Bởi vì các em đi học đầy đủ sẽ được lĩnh hội kiến thức
một cách đầy đủ và mang lại kết quả học tập tốt. Vì vậy mỗi buổi học, tiết học tôi
luôn gần gũi thân thiện để các em thấy được việc học chữ, học làm người là nhu cầu
tất yếu của mỗi học sinh. Từ đó các em thích đến lớp, tích cực tự giác học tập phấn
đấu con ngoan trò giỏi xứng đáng là chủ nhân tương lai sau này.
Nhận thức được tầm quan trọng và qua quá trình làm công tác chủ nhiệm với
những giải pháp đã áp dụng và đem lại hiệu quả thiết thực. Tôi đưa ra những giải
pháp cơ bản nhằm làm tốt công tác chủ nhiệm lớp tại trường TH Lê Hồng Phong như
sau:
7


* Giải pháp thứ nhất: Công tác chủ nhiệm là then chốt quyết định. Để thực
hiện giải pháp này, tôi thực hiện các biện pháp sau:
Muốn hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình, muốn đề ra các biện pháp giáo dục học
sinh phù hợp, đạt hiệu quả thì trước hết giáo viên phải hiểu học sinh, phải nắm được
đầy đủ các thông tin cần thiết về từng học sinh.
Thông tin học sinh
1. HọvàTên:……………………………………………………………........
2. Là con thứ……trong gia đình.
3. Hoàn cảnh gia đình (khá giả, đủ ăn, nghèo)............................................
4. Kết quả học tập năm lớp 2: ( hoàn thành tốt, hoàn thành).....................
7. Góc học tập ở nhà: (Có, không)..............................................................
8. Những người bạn thân nhất trong lớp:....................................................
9. Sở thích:..................................................................................................
10. Địa chỉ gia đình: Số nhà........thôn.......................................xã ..............
+ Sau buổi nhận lớp, tôi cho học sinh làm lí lịch ghi rõ họ tên cha mẹ, nghề
nghiệp; Hoàn cảnh sinh sống nơi ở của gia đình: Nắm xem bao nhiêu em có hoàn
cảnh gia đình khá giả? bao nhiêu em gia đình khó khăn? bao nhiêu em có sổ hộ

9


+ Liên lạc (gọi điện, trực tiếp đến nhà) thường xuyên để nắm bắt về thời gian biểu
của các học sinh cũng như các thói quen, sở thích và tính cách của từng em. Để có
giải pháp giúp học sinh duy trì tính chuyên cần góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục.

*Giải pháp thứ hai: Phối kết hợp chặt chẽ với Ban đại diện CMHS
- Đối với Ban đại diện CMHS lớp: Từ đầu năm học, tôi đã định hướng bầu chọn Ban
đại diện phụ huynh của lớp với các tiêu chuẩn sau:
+ Phụ huynh có đời sống kinh tế ổn định.
+ Có tâm huyết, nhiệt tình tất cả vì học sinh thân yêu.
+ Am hiểu nhiều về lĩnh vực giáo dục
+ Có con em học khá giỏi.
* Hội lớp gồm 3 thành viên: Trưởng ban, phó ban, thư ký
- Nhiệm vụ Ban đại diện CMHS lớp
+ Kết hợp với GVCN lớp theo dõi, động viên quá trình học tập, sinh hoạt của học
sinh. Đặc biệt quan tâm đến các phong trào lớp.
+ Nắm rõ được hoàn cảnh gia đình, chỗ ở của từng học sinh để kịp thời thăm hỏi.
+ Có kế hoạch khen thưởng kịp thời học sinh lớp tiến bộ theo từng tuần, tháng, theo
các đợt kiểm tra định kỳ của nhà trường.
- Đối với từng phụ huynh học sinh: Buổi họp phụ huynh đầu năm, tôi đã đề ra yêu cầu
để phụ huynh cùng GVCN rèn nề nếp học sinh như sau:
10


+ Chuẩn bị sách vở và đồ dùng học tập cho con em theo thời khoá biểu hằng ngày.
+ Nhắc nhở con em ôn lại kiến thức đã học và chuẩn bị bài mới trước khi đến lớp.
+ Giáo dục ý thức gọn gàng, ngăn nắp khi học tập, vui chơi.
+ Sinh hoạt điều độ, đúng thời khoá biểu, giờ nào việc nấy tránh tình trạng vừa học

+ Gặp gỡ phụ huynh học sinh trao đổi về tình hình học tập, cũng như sự tiến bộ của
con em để phụ huynh giúp đỡ thêm việc học ở nhà cho các em.
+ Chú ý tránh thái độ miệt thị, phân biệt đối xử làm cho các em nhụt chí, xấu hổ trước
bạn bè.
* Tóm lại dù với đối tượng nào bản thân giáo viên phải lưu ý dùng phương pháp
tác động tình cảm, động viên khích lệ kịp thời, phối hợp với phụ huynh để giáo dục và
đặc biệt xác định vấn đề giáo dục đạo đức là then chốt.
* Giải pháp thứ ba: Tạo môi trường giáo dục tốt
Với trường lớp khang trang như hiện nay, đội ngũ GV nhiệt tình, sự quan tâm
của BGH, sân chơi rộng rãi thoáng mát đó là một thuận lợi rất lớn để xây dựng một
môi trường sư phạm tốt cho học sinh vui chơi, học tập.

12


Tổ chức các hình thức thi đua theo tuần, theo tháng. Mỗi tháng tổ chức một hình
thức thi đua khác nhau nhằm khuyến khích học tập, phẩm chất, năng lực của học sinh.
* Phải tùy hoàn cảnh cụ thể, tạo khung cảnh giáo dục tốt làm cho học sinh ngồi
trong lớp học thấy vui tươi, thích thú không nặng nề, sợ sệt.
VD: Đường lên đỉnh Pan – xi - păng, kết hoa tặng mẹ, Hoa thơm dâng Bác ...

13


+Bằng cách mỗi buổi học được khen về thành tích học tập hoặc làm một việc tốt
( nhặt được của rơi, giúp đỡ bạn...) thì bạn đó sẽ leo lên 1 bậc của núi hoặc được dán
một bông hoa vào sổ thi đua.
+ Cuối tháng tổng kết, ai lên đỉnh núi nhanh hoặc ai kết được nhiều hoa thì người
đó sẽ thắng cuộc. Nên dù không chấm điểm nhưng với các phong trào này, các em
luôn luôn phấn đấu vươn lên để đạt thành tích cao nhất. Bạn nào đạt thành tích xuất

mối quan hệ bạn bè đoàn kết, gắn bó thì tôi sẽ xây dựng được nề nếp lớp học, từ đó
chất lượng học tập của lớp chắc chắn sẽ được nâng cao.
Để xây dựng mối quan hệ bạn bè thân thiết, đoàn kết, gắn bó, sẵn sàng giúp đỡ
nhau trong học tập, tôi luôn tạo ra các hoạt động, các vấn đề đòi hỏi sự hợp tác của
nhiều học sinh. Cách làm cụ thể như sau:
Trong mỗi tiết học, tôi thường xuyên chia nhóm ngẫu nhiên. Tiết học này, các
em chung nhóm với bạn này, nhưng tiết sau, các em lại chung nhóm với bạn khác để
15


các em biết cách hợp tác với bạn và thay nhau làm nhóm trưởng, báo cáo viên từ đó
các em sẽ dần mạnh dạn hơn, tự tin trong giao tiếp.

( Hoạt động nhóm)
* Giải pháp thứ thứ năm: Đầu tư các phong trào mũi nhọn do nhà trường tổ chức
Từ đầu năm học, Tôi dựa vào kế hoạch của chuyên môn và nhà trường, đề ra chỉ
tiêu cụ thể cho lớp cùng phấn đấu trong các phong trào chung của nhà trường như: Vở
sạch chữ đẹp, Vẽ tranh, Kể chuyện, văn nghệ,....
+ Điều quan trọng là phát hiện những năng lực đặc biệt ở học sinh về văn hoá văn
nghệ, thể dục thể thao, hội hoạ…
+ Phối hợp với phụ huynh lập kế hoạch bồi dưỡng thường xuyên cho các học sinh
có năng khiếu nói trên.
+ Bồi dưỡng, khơi dậy ở các em lòng say mê, hứng thú học tập thông qua những
hội thi,Tổ chức các sân chơi ở lớp như: Rung chuông vàng, đối mặt trong các tiết
HĐNGLL để phát huy và chọn lọc những HS có năng khiếu để tham gia các hội thi
do nhà trường tổ chức.
16


(Lớp 2C)


(Sinh nhật lớp 2C – 2016 - 2017)

(Sinh nhật lớp 2B – 2017- 2018)

*Giải pháp 5: Nêu gương và khen thưởng
- Nắm được tâm lý của học sinh tiểu học rất thích được khen, thích được động
viên nên tôi hướng dẫn Ban tự quản lớp lập bảng chấm điểm thi đua từng HS như
sau:
- Trong cuộc họp phụ huynh đầu năm tôi đã đề xuất với Ban đại diện phụ
huynh về việc khen thưởng các học sinh trong lớp thực hiện tốt các phong trào học
tập cũng như các phong trào khác như sau:
+ Mỗi tuần tặng 1cây bút cho mỗi HS đạt số điểm tốt cao nhất tổ.
19


+ Mỗi đợt kiểm tra định kỳ tặng một 1 bút/ 1HS đạt học sinh xuất sắc.
+ Tặng một phần quà cho HS đạt phong trào nhà trường đề ra.
- Sau mỗi tuần thi đua, lớp trưởng đánh giá chung các mặt hoạt động, tổ trưởng đánh
giá cụ thể các mặt học tập cũng như hoạt động của từng thành viên trong tổ thông qua
bảng điểm, sau đó bầu chọn một HS tuyên dương trước lớp và nhận thưởng.
- Để tránh trường hợp một em nhận liên tục nhiều lần, theo qui ước 3 tuần mới
được nhận thưởng lại ( nếu em đó điểm nhất tổ thì chọn em điểm nhì tổ..)
- Đặc biệt chú ý đến HS chậm tiến bộ trong học tập nhưng có tiến bộ dù nhỏ
nhất thì tổ trưởng các tổ đề nghị Ban thi đua lớp tuyên dương và khen thưởng.

(HS có tiến bộ )

20


Cách xử lý thuyết phục, nói năng dịu dàng, nhỏ nhẹ, cùng với sự nêu gương, làm
mẫu.
Các giải pháp, biện pháp trên không nhất thiết phải theo thứ tự trước, sau mà sử
dụng bất kỳ lúc nào, trường hợp nào cảm thấy phù hợp, cùng một lúc có thể sử dụng
cả hai biện pháp.
* Tóm lại để thực hiện tốt đề tài này thì các biện pháp trên không thể thiếu hoặc
tách rời nhau được, bởi biện pháp trước là tiền đề là điều kiện thì biện pháp sau là kết
quả cho biện pháp trước. Như vậy người giáo viên chủ nhiệm cần phải biết vận dụng
các biện pháp trên một cách khéo léo và khoa học thì hiệu quả mới đạt được như
mong muốn.
IV. TÍNH MỚI CỦA GIẢI PHÁP
Công tác chủ nhiệm lớp là đề tài không mới và đã có nhiều nghiên cứu, nhiều giải
pháp được đưa ra. Nhưng những giải pháp trong sáng kiến này thiết thực hơn, gần gũi
hơn. Đặc biệt là được áp dụng có hiệu quả tại Trường TH Lê Hồng Phong, nơi địa bàn
còn nhiều khó khăn về kinh tế.
Sáng kiến, ngoài những giải pháp về công tác chủ nhiệm nói chung thì những giải
pháp của sáng kiến còn hỗ trợ thêm về công tác PCGD trên địa bàn.
V. HIỆU QUẢ SÁNG KINH NGHIỆM
V.1. HGGKết quả khảo nghiệm

22


Trong quá trình 2 năm làm công tác chủ nhiệm, tôi đã áp dụng các biện pháp
tích cực trên và thu được những kết quả khả quan cụ thể như sau:
Phẩm chất
Năm

Lớp


%
10
35.7
%

Sau

12
41.4
%
15
53.6
%

11
37.9
%
14
50
%

Sau

Chưa
hoàn
thành

Hoàn thành Hoàn thành Chưa hoàn
Tốt
thành

13
46.4
%

Sau

13
46.4
%
12
42.3
%

Trước

12
41.4
%
14
50
%

Sau

15
51.7
%
16
57.1
%

…
- Nhất là ban tự quản của lớp mẫu mực, học giỏi, viết chữ đẹp rất năng động có
năng lực điều khiển lớp tốt.

23


- Em nào cũng tích cực chia sẻ, thảo luận nhóm trong học tập. Luôn giúp đỡ bạn,
tham gia hoạt động quyên góp bạn nghèo, các hoạt động do nhà trường và các đoàn
thể tổ chức.
- Cuối năm duy trì sĩ số đạt 100%. Lớp đạt xuất sắc cấp trường. Các phong trào đạt
giải nhì Liên đội.
- 100% học sinh hoàn thành chương trình được lên lớp, đạt chỉ tiêu.
V. 2. Giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu
Công tác chủ nhiệm có một vai trò quan trọng trong việc giáo dục toàn diện cho
học sinh. Để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh, người giáo viên
không thể thờ ơ trước công tác chủ nhiệm. Tuy nhiên việc thực hiện công tác chủ
nhiệm như thế nào cho có hiệu quả lại tùy thuộc vào đặc điểm tình hình của từng lớp,
từng nhà trường và cách tìm tòi nghiên cứu áp dụng của mỗi giáo viên. Trong những
năm gần đây tôi đã và đang thực hiện các biện pháp nêu trên. Các biện pháp này đã
giúp công tác chủ nhiệm của tôi có những chuyển biến tích cực, từ đó nâng cao chất
lượng giáo dục toàn diện của học sinh .Trong thực tế sẽ không có biện pháp nào là tối
ưu nếu sử dụng riêng rẻ vì vậy trong quá trình thực hiện công tác chủ nhiệm người
giáo viên cần phải biết phối hợp, đan xen và tạo ra những biện pháp tình thế để tạo
nên sức mạnh tổng hợp.
Để công tác chủ nhiệm được thực hiện tốt thì người giáo viên chủ nhiệm cần có
lòng nhiệt tình, năng động sáng tạo nhất là thực sự yêu mến quan tâm đến học sinh
như chính con em mình. Đúng như ông cha ta đã nói: “Trồng cây gì thu được quả đó.”
Người giáo viên cần phải nắm và am hiểu sự phát triển tâm sinh lí của học sinh để có
biện pháp giáo dục không phải là khuôn mẫu, mỗi con người đều có hoàn cảnh, có

- Luôn gần gũi, bên cạnh, quan tâm tới hoàn cảnh sống của học sinh (nhất là
học sinh có hoàn cảnh đặc biệt) Bên cạnh đó, liên hệ chặt chẽ với phụ huynh, ban phụ

25