CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
MÔ TẢ SÁNG KIẾN
Mã số : ………………………
1. Tên sáng kiến: “Dạy học tích hợp liên môn bằng phương pháp trực
quan sinh động ở bài Phong cách ngôn ngữ báo chí”
(Nguyễn Huỳnh Tuyết Châu,Nguyễn Thị Thiêm,@THPT Chê Guê-va-ra)
2. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: chuyên môn của tổ bộ môn Văn.
3. Mô tả bản chất của sáng kiến:
3.1. Tình trạng, giải pháp đã biết:
Vấn đề về phương pháp dạy và học môn Ngữ văn theo hướng chủ động
tích cực đã được bàn luận và thực hiện trong nhiều năm gần đây. Tuy nhiên, việc
dạy và học bộ môn Ngữ văn vẫn chưa có thật nhiều khởi sắc và mang lại hiệu
quả như mong muốn. Giáo viên chưa có sự chịu khó tìm tòi, sáng tạo; chưa linh
hoạt trong các phương pháp dạy. Đặc biệt là trong chiều hướng phát triển như vũ
bão về công nghệ thông tin hiện nay; các phương tiện công nghệ thông tin, các
đồ dùng dạy học chưa được đẩy mạnh để hỗ trợ tốt cho giờ đọc văn. Điều này
khiến cho giờ bộ môn trở nên nhàm chán, hoạt động chủ yếu từ một phía, tiếp
nhận và chiếm lĩnh tri thức chưa ở thế chủ động; phương pháp dạy dần trở nên
1
lạc hậu. Vì thế, việc dạy và học bộ môn Ngữ văn không lôi cuốn, tạo được sự
hứng thú ở các em. Và sự nhàm chán, thiếu hứng khởi càng nhiều hơn ở các bài
học thuộc phân môn tiếng Việt.
Mặt khác, vấn đề nhức nhối, khó khăn khác dẫn đến việc dạy và học văn
chưa đặt hiệu quả như mong muốn là do việc học sinh học lệch. Sự phân hóa
ngành nghề thực chất có dần chú trọng hơn ở môn văn nhưng vẫn còn ít khối, ít
tìm kiếm giải pháp phù hợp với nội dung truyền đạt thì hiệu quả chắc chắn
không thể cao như mong muốn, như yêu cầu đặt ra.
3.2. Nội dung giải pháp đề nghị công nhận là sáng kiến:
3.2.1. Mục đích của giải pháp
Đổi mới và đa dạng về phương pháp; tạo động lực tìm hiểu, sáng tạo cho
giáo viên. Mặt khác, học sinh đáp ứng được nhu cầu về lí thuyết lẫn thực hành ở
bài Phong cách ngôn ngữ báo chí; được nâng cao, hoàn thiện tri thức hơn ở
nhiều lĩnh vực khác của đời sống.
Tiết học tiếng Việt từ chỗ khô khan, nhàm chán trên lớp trở nên sinh
động, hấp dẫn hơn; có chiều sâu trong nhận thức về tri thức hơn. Học sinh hiểu
3
kiến thức trên lớp, sử dụng tiếng Việt đúng (nhận biết, tạo lập văn bản) ở các thể
loại của báo chí; và đáp ứng các yêu cầu đọc hiểu của kì thi THPT quốc gia.
3.2.3. Tính mới của giải pháp
Phương pháp này đánh thức được nhiều giác quan của học sinh qua hình
ảnh, âm thanh sinh động và đa dạng. Khắc sâu ấn tượng, kiến thức một cách tự
nhiên và nhiều hơn. Tiết học với thời gian qua rất nhanh, không nặng nề, không
khó hiểu; rút ngắn được khoảng cách giữa học sinh với tri thức.
Có sự phối hợp hài hòa giữa cách dạy truyền thống và hiện đại. Việc ứng
dụng công nghệ thông tin được nâng cao hơn, học sinh được tiếp nhận kiên thức
bài học, tiếp cận với khoa học công nghệ. từ đó, bài học cũng kích thích sự hứng
khởi, tò mò, ham học hỏi của học sinh về tin học. Các vấn đề có ý nghĩa của đời
sống đi vào trong cùng một bài học, học sinh cập nhật, nâng cao tri thức thời sự
theo đặc trưng của bài Phong cách ngôn ngữ báo chí. Điều này cũng đồng nghĩa
với việc, giáo viên đã dạy học sinh tiếp nhận kiến thức theo đặc trưng của phong
cách ngôn ngữ, là hiệu quả về phương pháp lẫn kiến thức.
3.2.3. Nội dung cụ thể của giải pháp
Dạy học tích hợp liên môn bằng phương pháp trực quan sinh động ở bài
khác bằng hình ảnh của tivi,trong đời sống hằng ngày mà học sinh thấy như:
mục thời sự, phát thanh, báo điện tử, báo giấy, bình luận bóng đá,…. Học sinh
lập tức nhận ran gay và hiểu là văn bản báo chí rất da dạng, ngôn ngữ cũng rất
đặc trưng ở một số phương diện.
3.3. Khả năng áp dụng của giải pháp:
Phương pháp dạy tích hợp liên môn bằng trực quan sinh động không chỉ
có thể áp dụng hiệu quả trong bài học Phong cách ngôn ngữ báo chí ở khối lớp
11 THPT, phân môn tiếng Việt mà còn có thể áp dụng cho nhiều bài học khác,
bộ môn khác, cấp học khác. Không quá khó khăn để sự dụng nó, chỉ cần hình
ảnh sưu tầm (từ giáo viên hoặc học sinh) trong đời sống; hoặc qua internet, cả
học sinh và giáo viên điều có thể tìm được nguồn tài liệu dễ dàng. Phương pháp
này hoàn toàn có thể áp dụng với phương pháp khác của hoạt động dạy và học
một cách dễ dàng, đơn giản và hiệu quả.
3.4. Hiệu quả, lợi ích thu được từ hoạt động Sân khấu hóa tác phẩm
văn học:
Một điểm mạnh, hiệu quả từ phương pháp này là các em nắm chắc, có ấn
tượng mạnh về kiến thức của bài học, dễ dàng tiếp nhận kiến thức liên môn, trao
dồi kĩ năng sống cho học sinh. Học sinh hiểu bài, nhớ lâu, hào hứng và có nhiều
cảm xúc hơn khi học, chúng không còn trừu tượng và khó hiểu như cách dạy
truyền thống. Phương pháp này khi tổ chức ở lớp học tạo được không khí sôi
nổi, đa dạng, sinh động, kiến thức đi vào các em một cách nhẹ nhàng, thoải mái
6
trong thời gian 45 phút của mỗi tiết học. Việc tổ chức dạy học tích hợp liên môn
bằng phương pháp trực quan sinh động khơi dậy cảm hứng sáng tạo, say mê cho
giáo viên bộ môn, phát huy tính tích cực, chủ động trong học sinh.
Tuy nhiên, cũng như mọi phương pháp khác, phương pháp này cũng có
9
- Video minh họa cho thể loại bản tin trên slide của giáo án điện tử (trích từ bản tin
thời sự của đài truyền hình Bến Tre): bản tin về tình hình tội phạm, tệ nạn xã hội trong
tháng 11 trên địa bàn tỉnh Bến Tre
10
- Video cho thể loại phóng sự, trên giáo án điện tử: Bảo tồn nhạc cung đình Huế của
đài VTV thực hiện
11
12
- Slide về thể loại tiểu phẩm
13
14
15