SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TỈNH THANH HÓA
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN NGA SƠN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ BIỆN PHÁP ĐƯA DÂN CA ĐẾN
GẦN HƠN VỚI TRẺ MẪU GIÁO 5 – 6 TUỔI
TRƯỜNG MẦM NON NGA GIÁP

Người thực hiện: Mã Thị Nguyệt
Chức vụ: Giáo Viên
Đơn vị công tác: Trường Mầm non Nga Giáp
SKKN thuộc lĩnh vực: Chuyên môn

THANH HÓA, NĂM 2019
1


MỤC LỤC
Tên đề mục
1. Mở đầu
1.1. Lý do chọn đề tài:
1.2. Mục đích nghiên cứu
1.3. Đối tượng nghiên cứu
1.4.Phương pháp nghiên cứu
2. Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
2.1.Cơ sở lý luận
2.2 Thực trạng vấn đề
2.3 . Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề
2.3.1. Bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ về phương pháp dạy hát dân
ca và xây dựng kế hoạch đưa các tác phẩm dân ca đến với trẻ một cách

16
18
19
19
19
20

2


1. MỞ ĐẦU
1.1. Lí do chọn đề tài:
“Âm nhạc là một trong những nguồn giải trí được coi là phổ biến nhất và
là một bộ phận không thể thiếu trong đời sống của con người hiện nay. Đặc biệt
hơn, âm nhạc có tác động rất lớn đến quá trình hình thành cũng như phát triển
của con người. Bên cạnh đó, âm nhạc còn làm cho con người ta vơi đi nỗi buồn,
giải tỏa muộn phiền và còn mang lại niềm vui cho con người.” [ 1]
Ai cũng có một tình yêu lớn dành cho âm nhạc. Phải có âm nhạc để cuộc
sống bớt đi sự căng thẳng, để mình thêm yêu đời hơn. Mỗi người tìm thấy ở âm
nhạc những thanh âm tuyệt vời của cuộc sống. Đối với trẻ mầm non thì những
nốt nhạc trầm bổng, những giai điệu mượt mà vui tươi, trong trẻo của tác phẩm
âm nhạc như một dòng sữa ngọt ngào nuôi dưỡng cho tâm hồn trẻ thơ, qua đó
giúp trẻ phát triển toàn diện nhân cách của mình.
“Âm nhạc nói chung, dân ca nói riêng là tinh hoa văn hóa đặc sắc , là linh
hồn của dân tộc Việt nam. Một nhà văn hóa đã ví “ Dân ca như dòng sông mênh
mông tình đất, tình người chắt lọc từ mạch nguồn cuộc sống, chảy qua nhiều
thời đại, phản ánh tâm tư tình cảm, ước mơ, khát vọng của con người trên mảnh
đất quê hương mình..” [ 1] . Ngày nay, nền kinh tế thị trường đã len lỏi vào từng
ngóc ngách đời sống , hầu hết trẻ em dường như quên hẳn các làn điệu dân ca
vốn rất phong phú và đa dạng do ông cha ta để lại. Trẻ em được tiếp xúc với

tuổi tại trường mầm non Nga Giáp, từ đó tìm ra các biện pháp nâng cao kĩ năng
hát dân ca, biết các làn điệu dân ca, thích hát dân ca cho trẻ 5 - 6 tuổi.
1.3: Đối tượng nghiên cứu:
Biện pháp nâng cao kĩ năng hát dân ca, yêu thích và thích tìm hiểu các làn
điệu dân ca cho trẻ 5 - 6 tuổi.
1.4: Phương pháp nghiên cứu:
Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi, phương pháp thống kê toán học: Sau
khi phát phiếu điều tra, tiến hành trắc nghiệm, xử lý số liệu khách quan từ đó
thống kê kết quả nghiên cứu thực trạng của vấn đề tìm hiểu nguyên nhân và rút
ra kết luận.

2. NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1. Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm:
“ Mục tiêu phát triển thẩm mỹ của trẻ mẫu giáo đó là: Trẻ có khả năng
cảm nhận vẻ đẹp trong thiên nhiên, cuộc sống và trong tác phẩm nghệ thuật; có
khả năng thể hiện cảm xúc, sáng tạo trong các hoạt động âm nhạc, tạo hình; trẻ
yêu thích, hào hứng tham gia vào các hoạt động nghệ thuật; có ý giữ gìn và bảo
vệ cái đẹp ” [2]
Năm học 2008-2009 bậc học Mầm non Tỉnh Thanh hóa đã tổ chức hội thi
“Bé hát dân ca” các cấp cho trẻ độ 5-6 tuổi. Đối với trẻ 5- 6 tuổi, tôi thấy việc
cần thiết và quan trọng là phải có biện pháp giáo dục âm nhạc dân ca một cách
gần gũi thiết thực với trẻ, mang dân ca đến với trẻ trong tất cả các hoạt động để
giúp trẻ có thể phát triển năng khiếu cá nhân của mình. Giai đoạn này chức năng
các cơ vận động phát triển ổn định, bộ phận thanh quản đã phát triển gần như
hoàn thiện giúp trẻ hát được các bài hát dân ca có âm vực cao, luyến láy được
hay hơn, trẻ hứng thú với âm nhạc qua vận động đơn giản (vỗ tay, dậm chân…)
biết theo dõi tỉ mỉ không gian, biết nhắc lại bài hát ngắn, phân hóa về khả năng
âm nhạc.
Dân ca mang tính đặc thù hơn so với việc giáo dục âm nhạc đơn thuần vì
nó mang tính vùng miền, bản sắc của từng làn điệu dân ca nhưng tựu chung lại

cùng chăm sóc giáo dục trẻ. Như hỗ trợ kinh phí mua loa, bổ sung trang thiết bị
phục vụ cho các hoạt động âm nhạc, cùng cô tận dụng nguyên vật liệu sẵn có,
phế thải làm những đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho hoạt động âm nhạc.
* Khó khăn:
- Phòng âm nhạc của nhà trường được sử dụng thêm làm lớp học, thiếu
trang phục, đĩa nhạc dân ca, dụng cụ âm nhạc ảnh hưởng đến quá trình dạy trẻ
và giảm hứng thú của trẻ với dân ca.
- Việc nhớ tên các bài hát dân ca, xuất sứ của bài hát dân ca còn hạn chế.
Việc hát đúng nhạc và hát hay các bài hát dân ca lại càng khó khăn.
- Trẻ chưa biết hát dân ca, không biết tên bài hát dân ca cho dù là bài dân
ca phổ biến của nơi mình sống. Không thường xuyên được nghe nhiều làn điệu
dân ca của địa phương và dân ca các vùng miền.
Một số trẻ còn nhút nhát, tự ti, sức khỏe hạn chế, ngại biểu diễn dân ca
trước đám đông. Khả năng hát và biểu diễn dân ca không đồng đều. Đa số không
nhớ tên bài hát dân ca, không biết vùng miền dân ca, không có sự ham thích và
biểu diễn các bài hát dân ca, việc sử dụng các nhạc cụ và trang phục phù hợp với
bài hát dân ca lại càng không biết rõ.
3


* Kết quả thực trạng:
Từ những thuận lợi và khó khăn còn tồn tại, ngay từ đầu năn học tôi đã đi
sâu vào nghiên cứu đề tài và tìm tòi quan sát khả năng của trẻ để mang dân ca
phù hợp với khả năng tư duy của từng trẻ ở nhóm lớp, kết quả thu được như sau:
+ Bảng kết quả khảo sát trẻ tháng 8 năm 2018 khi cho trẻ
tiếp nhận với dân ca: Tổng số trẻ trong lớp là 37 cháu, trong đó có 1 cháu
khuyết tật (Câm điếc):
Kết quả khảo sát
Nội Dung
Đạt Tỷ lệ % Chưa đạt Tỷ lệ%

Vậy để nâng cao chất lượng dạy hát dân ca, đưa dân ca đến thật gần với
tâm hồn trẻ thơ đặc biệt là trẻ 5- 6 tuổi, tôi đã tìm và vận dụng các giải pháp sau
đây:
2.3. Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề:
2.3.1. Bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ về phương pháp dạy hát dân
ca và xây dựng kế hoạch đưa các tác phẩm dân ca đến với trẻ một cách
khoa học.
a. Bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ.
Muốn chuyển tải nội dung khúc hát dân ca đến với trẻ, đầu tiên giáo viên
phải thuộc bài hát, biết được nhịp điệu của bài hát, cao độ, trường độ… phong
cách biểu diễn bài hát dân ca đó, thấy được tình cảm thật trong ca khúc và cái
hay, cái đẹp mà tác giả muốn gửi gắm vào ca khúc đó. Sau đó, truyền thụ, rèn
luyện các thể loại âm nhạc đó với trẻ bằng các hình thức hát, vỗ tiết tấu, biểu
diễn đúng ý của tác giả. Như vậy giáo viên mới thu hút được sự chú ý của trẻ.
Từ đó trẻ có ngẫu hứng, thích hát và biểu diễn các bài hát dân ca giống như cô
giáo.
Ví dụ: Khi dạy trẻ bài hát: “Lý ngựa ô”- Dân ca Nam Bộ (Chủ đề thế giới
động vật). Cô hát với nhịp điệu vui vẻ, dí dỏm, bắt chước ngựa phi để thu hút
4


trẻ. Hoặc khi hát cho trẻ nghe bài “Hoa thơm bướm lượn” – Dân ca Quan họ
Bắc Ninh cô hát với nhịp điệu mượt mà, uyển chuyển, trầm bổng, nét mặt cô
tươi cười, gần gũi để gây hứng thú cho trẻ.
Để xây dựng kế hoạch hoạt động âm nhạc theo đề tài trong hoạt động học,
tôi đã kiên trì rèn luyện bằng nhiều hình thức: Trước hết nghiên cứu tài liệu,
tham gia học tập chuyên môn, dự giờ đồng nghiệp và học tập qua truyền thanh,
truyền hình, qua ti vi, băng đài….
- Tổ chức chuyên đề về dân ca, dự giờ góp ý các giờ dạy hát dân ca.
- Xem các chương trình dạy hát dân ca do các nghệ sĩ nổi tiếng dạy, hoặc

- Tôi cùng trẻ vẽ tranh, sưu tầm tranh ảnh từ họa báo, lịch…..có nội dung
về các bài hát dân ca để trang trí hoặc làm đồ dùng giảng dạy.
5


Ví dụ: Tôi trang trí góc âm nhạc thật sinh động và thay đổi chủ đề để thu
hút trẻ. Góc âm nhạc là nơi trẻ có điều kiện để trẻ thể hiện khả năng âm nhạc
của mình, trẻ có thể làm quen, ôn luyện, củng cố và vận dụng, phát triển những
kĩ năng âm nhạc qua các trò chơi, hoạt động phát triển khả năng sáng tạo của trẻ.
Tại đây trẻ tự hát hay tự vận động theo nhạc các bài dân ca, biểu diễn một mình
hay theo nhóm một cách thích thú và sáng tạo.
- Tận dụng diện tích phòng học, phòng âm nhạc và chú ý bố trí sắp xếp các
học liệu, dụng cụ hợp lý đẹp mắt để tạo môi trường hứng thú, thoải mái cho việc
trẻ học. Tôi trang trí và dán tranh vừa tầm mắt của trẻ, giúp trẻ quan sát, trò
chuyện cùng cô dễ dàng hơn. Tôi trò chuyện cùng trẻ về những bức tranh để trẻ
nói tên, đặc điểm môi trường hoạt động, những bài hát có liên quan đến nội
dung của các hình ảnh đó.
Tương tự: Ở những chủ đề khác, tôi cũng trang trí tranh ảnh phù hợp với
chủ đề đó cho trẻ được làm quen, được trò chuyện về những bức tranh, để trẻ
thêm hiểu biết và hướng trẻ đến những bài hát mà trẻ thích và khi thực hiện các
hoạt động âm nhạc dân ca trọng tâm là vận động minh họa theo lời bài hát dân
ca thì phòng âm nhạc thường có các thiết bị như: Đàn ooc gan, song loan, quạt
múa, xắc xô….để trẻ hứng thú hoạt động.

Hình ảnh: Trẻ sử dụng dụng cụ âm nhạc điểu biểu diễn
Ví dụ: Khi dạy trẻ hát bài dân ca: “Trống cơm”- Dân ca Đồng bằng Bắc
Bộ Chủ đề: Bản thân
+ Giáo viên trang trí xung quanh lớp bằng các loại trống, hình ảnh trống
cơm trên máy vi tính, nhạc bài: Trống cơm



7


Hay còn nhiều các hình ảnh khác mà nội dung gắn liền với các bài hát dân
ca thật hay và vui nhộn đều được trẻ thể hiện một cách hoàn toàn tự nhiên và
xuất phát từ những cảm xúc thật của bé đầy thú vị.
* Sử dụng đồ dùng trực quan dạy trẻ hát, vận động
theo bài hát dân ca:
- Để gây sự hứng thú trong hoạt động dạy hát dân ca tôi sử dụng cây đàn để
có thể đệm đàn trực tiếp cho trẻ múa hát và bồi dưỡng kiến thức cho bản thân và
đồng nghiệp; Mua một số dụng cụ âm nhạc dân tộc như: Đàn bầu, sáo……
- Bên cạnh đó tôi cùng giáo viên ở lớp tự làm đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho
ý tưởng dạy hát dân ca từ các nguyên vật liệu có sẵn trong cuộc sống hàng ngay.
Tuyên truyền đến các bậc phụ huynh ủng hộ nguyên vật liệu: Len, vải vụn, vỏ
chai nước ngọt, tre, gỗ… để giáo viên làm đồ dùng.

Hình ảnh: Các dụng cụ âm nhạc được làm từ nguồn nguyên vật liệu
của phụ huynh mang đến lớp
- Với đôi bàn tay khéo léo, tôi đã làm “Nhà thiết kế” tận dụng các loại giấy
nilon, giấy bọc quà, ống hút để tạo ra những trang phục ngộ nghĩnh cho trẻ; phù
hợp với nội dung bài hát dân ca.
Ví dụ: với bài hát: Hoa thơm bướm lượn - Dân ca Quan họ Bắc Ninh.
Tôi cắt và khâu hai cánh bướm mỏng, dán kim sa nhiều màu sắc, làm mô
hình vườn hoa để bướm bay lượn. Hoặc làm mũ con cò, cánh trắng để múa minh
họa cho bài hát dân ca quan họ “ Cò lả”.
- Nhằm gây hứng thú cho trẻ và muốn giờ học hát dân ca giống như
chương trình biểu diễn văn nghệ tôi đã cắt, dán phông trang trí với những họa
tiết minh họa như: Bóng bay, đèn lét, dây kim tuyến, mẹt dán các chữ nổi lên...
- Làm đồ dùng sáng tạo phục vụ cho trò chơi âm nhạc như: dùng giấy bìa

họ Bắc Ninh)…
- Chủ đề: Thực vật có các bài: Hoa trong vườn ( Dân ca Thanh Hóa); Bắc
Kim thang, Lý dãy lý vườn ( Dân ca Nam Bộ); Lý cây Khế ( Dân ca Trung Bộ);
Hoa thơm bướm lượn, Cây truc xinh, Lý cây đa ( Dân ca quan họ Bắc Ninh)…
- Với chủ đề Quê hương – Dất nước – Bác Hồ có bài dân ca: Inh lả ơi
( Dân ca Thái); Trẩy hội Xuân ( Dân ca quan họ Bắc Ninh); Lý kéo chài ( Dân
ca Nam bộ)…
Có những bài dân ca được cô hát, trẻ hát vào 2-3 chủ đề khác nhau đều
thích hợp làm cho trẻ khắc sâu hơn thuộc bài hát nhanh và nhớ lâu hơn.
Phần nhạc các bài hát dân ca đều có tính chất vui tươi, nhanh, hài hước, dí
dỏm, bên cạnh đó lại có những bài nhẹ nhàng, mượt mà và sâu lắng …, tất cả
giúp trẻ dễ nhớ, dễ cảm nhận.
* Kết quả: Sau thời gian thực hiện 93% học sinh lớp tôi đã nhớ được tên
các bài hát dân ca, thuộc lời bài hát và hát rất say mê, thích thú.
2.3.4: Nâng cao chất lượng dạy hát dân ca cho trẻ.
Để tránh sự nhàm chán và gò bó trong khuôn mẫu, công thức nhất định của
các hoạt động tôi đã tìm tòi các hình thức sáng tạo khác nhau nhằm cuốn hút trẻ
vào với hoạt động dân ca:
* Trong hoạt động âm nhạc:
9


Hoạt động học âm nhạc là hoạt động trong việc tổ chức dạy âm nhạc cho
trẻ. Tại đây trẻ có khoảng thời gian tương đối thải mái để cảm thụ, trải nghiệm,
thể thiện giai điệu các bài hát dân ca. Chính vì vậy,để giờ học thoải mái không
gò bó, vào bài một cách sinh động tạo hứng thú giúp trẻ nhanh làm quen với bài
hát và đem lại hiệu quả cao:
Ví dụ: Giờ dạy hát dân ca tại lớp 5- 6 tuổi chủ đề Quê hương- Đất nướcBác Hồ. Hình thức tổ chức: Chương trình giao lưu văn nghệ: “Đậm đà khúc hát
dân ca” Dân ca quan họ Bắc Ninh. ( Xem phụ lục 3)
- Hoạt động âm nhạc là một hoạt động nghệ thuật. Vì vậy trong giờ hoạt

cùng chơi.
* Tổ chức cho trẻ thưởng thức âm nhạc:
10


Tôi có kế hoạch tổ chức cho trẻ tập trung tại trường để thưởng thức hoạt
động âm nhạc dân ca dưới nhiều hình thức:
- Xem vi deo ca nhạc dân ca tuổi thơ với những hình ảnh sinh động, hấp
dẫn do các bạn cùng trang lứa biểu diễn trẻ sẽ dễ dàng cảm nhận được sắc thái
tình cảm của bài hát và có thể hát theo các bài hát dân ca một cách thích thú.
- Phát động cuộc thi liên hoan văn nghệ hàng tháng: Mỗi lớp chuẩn bị 2 tiết
mục tham gia, cuối tháng tập trung cả trường để thưởng thức tiết mục của các
lớp. Với hình thức đó cô sẽ rèn cho trẻ tính mạnh dạn, tự tin và đồng thời phát
hiện ra năng khiếu âm nhạc ở trẻ.
* Dùng thủ thuật, tranh ảnh, màn hình, trò chơi, câu đố tạo hứng thú:
Trẻ mầm non thích thú với những điều bất ngờ thú vị, tận dụng đặc điểm
này tôi sử dụng linh hoạt các thủ thuật khác nhau như trò chơi, câu đố, tranh ảnh
để thu hút sự chú ý của trẻ
Ví dụ: Dạy trẻ hát bài hát dân ca: Lý cây đa - Dân ca quan họ Bắc Ninh –
Chủ đề Thực vật. Trước khi vào học hát cô cho trẻ đọc bài đồng giao: “Chú cuội
ngồi gốc cây đa”. Vừa đọc vừa làm động tác đi cấy.
Hay cho trẻ xem một số hình ảnh và nghe hát dân ca trên máy tính, ti vi để
tạo cảm xúc, gây hứng thú cho trẻ hoạt động.

Hình ảnh: Cho trẻ nghe hát trên ti vi
Ví dụ: Dạy bài “Hoa thơm bướm lượn”- Dân ca quan họ Bắc Ninh
Cho trẻ đọc câu đố: Mùa gì ấm áp
Khắp chốn cỏ cây
Mưa phùn nhẹ bay
Đâm chồi nảy lộc

Cùng nhau xây đắp,cho mái trường đẹp hơn.
* Kết quả: Với biện pháp tạo cảm xúc, gây hứng thú và sáng tạo cho trẻ
trong hoạt động học hát dân ca đã tạo nên không khí vui vẻ, hấp dẫn kích thích
khả năng tập trung chú ý của trẻ vào hoạt động dân ca, 95 % trẻ tích cực tham
gia vào hoạt động đạt kết quả cao.
2.3.5. Rèn kĩ năng hát , biểu diễn các bài hát dân ca cho trẻ
Trẻ 5-6 tuổi có thể xác định được âm thanh cao, thấp, to, nhỏ nhưng âm
vực giọng chưa ổn định, hơi của trẻ còn ngắn, độ ngân của các câu hát chưa đủ
nên chất lượng hát dân ca của trẻ còn hạn chế. Với những đoạn khó hát, tôi cho
trẻ luyện tập riêng nhiều lần rồi mới ghép thành bài. Hướng dẫn trẻ cách lấy hơi,
luyến láy, không để trẻ hát tự do. Tôi dạy trẻ kĩ thuật hát dân ca với các yếu tố
cơ bản như: vang, nảy, mạnh, vui tươi.
- Luyện kĩ năng ca hát dân ca bao gồm: việc dạy trẻ thuộc bài hát và hát
đúng nhạc, tập các hình thức biểu diễn.
Với những phần khó hát, cô cho trẻ luyện tập riêng rồi mới ghép cả bài.
Khi trẻ đã thuộc, tôi tiếp tục dạy trẻ hát và thể hiện tình cảm, sắc thái của bài hát
dân ca. Cho trẻ tập các hình thức biểu diễn như: Hát tốp ca, song ca, hát có lĩnh
sướng, hát to, hát nhỏ, hát nhanh, hát chậm…
- Dạy trẻ vận động theo nhạc: Tôi không dạy theo cách áp đặt nặng nề mà
cần phải tạo được sự hứng thú, gợi cho trẻ hiểu được ý nghĩa của động tác, tác
12


dụng của hoạt động nghệ thuật rồi từ đó cho trẻ được luyện tập và biểu diễn
bằng tình cảm của mình.
Ví dụ: Trước khi hướng dẫn trẻ một bài múa hoặc hình thức vận động
minh họa. tôi thường biểu diễn cho trẻ xem hoặc một số trẻ được tập trước biểu
diễn minh họa cho các bạn xem nhằm tạo hứng thú cho trẻ.
- Có rất nhiều cách hướng dẫn trẻ các động tác vận động theo nhạc của bài
hát dân ca, tôi căn cứ vào đặc điểm cụ thể của lớp để chọn cách tổ chức hoạt

Inh
lả
ơi
sao
no òng
ời
(Gõ) (Gõ)
(Gõ) (Gõ)
(Gõ)
(Gõ)
- Ngoài việc rèn cho trẻ có kĩ năng ca hát, kĩ năng vận động theo nhạc dân
ca tôi còn tổ chức cho trẻ nghe nhạc và chơi các trò chơi âm nhạc có yếu tố dân
ca để hỗ trợ tốt hợn cho trẻ có khả năng cảm thụ âm nhạc tốt hơn.
- Tổ chức ôn luyện cho trẻ thông qua hoạt động “Văn nghệ cuối tuần”
* Sử dụng các trò chơi rèn luyện kĩ năng ca hát, vận động theo nhạc
dân ca cho trẻ:
Tôi còn chuẩn bị riêng các trò chơi cho việc rèn luyện kĩ năng cho trẻ đảm
bảo chú trọng theo hoạt động nhóm và khả năng từng cá nhân theo quan điểm
giáo dục lấy trẻ làm trung tâm
- Ví dụ: Giờ học hát dân ca:
13


Cô cho trẻ chơi: “Hát theo tay cô đánh nhịp”. Yêu cầu: Khi hai tay cô đánh
nhịp rộng, trẻ hát to; Hai tay cô đánh nhịp hẹp, trẻ hát nhỏ lại.
-Ví dụ: Chơi hát nối tiếp
Tôi đánh nhịp một tay về phía tổ nào thì tổ đó hát, khi cô đánh nhịp cả hai
tay thì cả lớp hát.
Với bài dân ca: Đi cấy - Dân ca Thanh Hóa - Chủ đề: Nghề nghiệp
Đội 1 (Nữ)

cánh….
* Kết quả: Với biện pháp rèn kĩ năng hát và biểu diễn bài hát dân ca đã
trang bị cho trẻ rất nhiều kĩ năng thuần thục giúp trẻ hát dân ca đúng giai điệu,
nhịp, phách. 95 % trẻ thể hiện được sắc thái, biểu cảm phù hợp với tính chất của
từng bài hát dân ca
2.3.6: Tổ chức “Tuần lễ dân ca cho bé”:
14


Trong một năm học ở trường mầm non có rất nhiều các ngày hội, ngày lễ
được các cô, các bác tổ chức giúp trẻ phát triển tình cảm và kĩ năng xã hội,
xong không có hoạt động chính thức và thực sự sâu sắc nào dành cho hoạt động
dân ca. Tôi đã mạnh dạn đề nghị với Ban giám hiệu nhà trường sắp xếp bố trí
thời gian thuận lợi nhất kết hợp với ngày “Hội chợ xuân” để tổ chức.
“Tuần lễ dân ca cho bé” tạo điều kiện thuận lợi cho trẻ được thể hiện tình
yêu dân ca qua hát, biểu diễn dân ca, chơi các trò chơi vận động, trò chơi dân
gian có yếu tố dân ca.
Kế hoạch cho tuần lễ như sau:
TT
1

Tuần/Thứ
Nội dung hoạt động
+ Tập hợp các bài hát dân ca của từng nhóm lớp. Chọn các bài hát
Thứ 2

2

Thứ 3


15


Hình ảnh 8: Trẻ biểu diễn trong tuần lễ dân ca tại phòng âm nhạc.
* Phần trò chơi vận động: Chia trẻ thành các đội chơi đấu với nhau. Có
các trò chơi đi qua đường zick zắc, nhảy bao bố, nhảy vào các vòng tròn lên hái
hoa dân chủ.
- Luật chơi: Mỗi lần chơi chỉ có 1 bạn chơi, chạm vào chướng ngại vật phải
quay trở về. Mỗi lần hái hoa chỉ được hái 1 bông hoa.
Nội dung trong bông hoa yêu cầu:
+ Hát 1 bài hát dân ca, nói tên vùng miền dân ca của bài hát đó.
+ Nghe một đoạn nhạc của 1 bài hát dân ca, đoán tên và vùng miền dân ca.
Đội nào không hát được thì thua cuộc cho đội khác vào chơi.
Đội nào hát đúng nhạc, hay, đoán được tên bài hát và vùng miền dân ca sẽ
tặng 1 món quà.
* Phần trò chơi dân gian:
Dân ca và trò chơi dân gian luôn gắn liền và song hành tạo nên bức tranh tự
nhiên nhất cho thế giới trẻ thơ. Tôi sử dụng một số trò chơi dân gian đậm chất
vùng miền như: Chơi trò chơi “Ném còn”
- Cách chơi: Có một tốp trẻ chơi khoảng 9 - 10 trẻ đứng thành vòng tròn. Ở
giữa là cột có vòng tròn ở trên cao khoảng 2,5 m. Trẻ vừa chơi ném còn vừa hát
các bài hát dân ca như: Inh lả ơi, Bắc kim thang...theo nhạc hiệu.
- Luật chơi: Bạn rơi còn, không trúng còn thì sẽ ra ngoài cho bạn khác vào.
Kết thúc ngày biểu diễn: cả cô và trẻ đứng thành 2 vòng tròn đồng tâm
cùng hát và biểu diễn các bài hát dân ca như: gà gáy le te – Dân ca Côông Khao,
Lý cây bông- Dân ca Nam Bộ...
* Kết quả: Với biện pháp này trẻ lớp tôi và trẻ trong trường tôi giảng dạy
vô cùng hứng thú với các hoạt động âm nhạc đặc biệt là dân ca. Đến thời điểm
này 98% nhớ tên bài hát, vùng miền dân ca, giai điệu không lời của dân ca. Đặc
16

17


Ngoài ngày hội ngày lễ trong trường tôi còn chú trọng cho trẻ được thưởng
thức dân ca mang đậm tính chất vùng miền đặc biệt là dân ca Thanh Hóa- là nơi
trẻ được sinh ra và lớn lên:
* Bài: Đi cấy – Dân ca Thanh Hóa:
Đối với mỗi người dân quê Thanh chúng ta lớn lên ai mà không từng năm
ba lần hát bài “Đi cấy”. Nhưng với trẻ thế hệ mầm non hiện nay nếu giáo viên
chưa từng áp dụng biện pháp nào giúp trẻ thích hát dân ca đặc biệt là dân ca
Thanh Hóa thì chắc chắn bài dân ca: “Đi cấy” thực sự sẽ là điều lạ lẫm.Vậy phải
làm gì để khắc phục tồn tại này? Tôi thiết nghĩ rằng trong các chủ đề như: Nghề
nghiệp, quê hương- Đất nước- Bác Hồ giáo viên cần cho trẻ nghe nhiều các bài
hát dân ca, giới thiệu về miền quê Thanh Hóa, các địa danh, các làng nghề, sau
đó giới thiệu các làn điệu dân ca của quê Thanh trong đó có bài nổi tiếng: Đi
cấy.
* Dân ca các vùng miền:
Kho tàng dân ca Việt nam vô cùng phong phú và đặc sắc nhưng chưa hẳn
trẻ đã biết và được nghe các làn điệu dân ca các vùng miền trên đất nước.
Tôi khơi dậy trí tò mò ham học hỏi của trẻ bằng cách vào từng chủ đề ở các
giờ hoạt động âm nhạc, hay góc chơi âm nhạc, mỗi buổi cho trẻ nghe dân ca của
mỗi vùng miền, trang phục biểu diễn của từng bài dân ca.
Sau mỗi buổi hỏi trẻ về vùng miền dân ca ngày hôm nay là gì? Các bài dân
ca đó có tên là gì? Chủ yếu dùng trang phục gì, nhạc cụ gì biểu diễn?
* Kết quả:
- Trong hội thi lớp tôi đã đạt giải nhất cấp trường và được lựa chọn thi cấp
Huyện và tôi tiếp túc cho các cháu thể hiện hát dân ca thể hiện qua màn chào
hỏi, trải qua các phần thi các bé cũng đạt giải nhất cấp Huyện
- Với biện pháp cho trẻ tiếp xúc với làn điệu dân ca quê hương và dân ca
các vùng miền, dân ca trong ngày hội, ngày lễ 100% trẻ trong lớp càng yêu dân

+ Hoạt động chiều: Một số buổi chiều trong tuần tôi dành thời gian để ôn
luyện một số bài hát dân ca đã học hoặc hướng dẫn bài hát mới, có thể cho trẻ tự
hoạt động âm nhạc theo ý thích.
- Trong các hoạt động khác:
Vào các buổi đón, trả trẻ giáo viên thường xuyên trao đổi với phụ huynh về
khả năng hát, biểu diễn dân ca của trẻ ở lớp, khuyến khích phụ huynh ủng hộ
việc phát triển năng khiếu cá nhân của trẻ.Đồng thời đề nghị phụ huynh về nhà
thường xuyên cho trẻ hát, múa dân ca để trẻ mạnh dạn, tự tin và được củng cố
lại kiến thức đã học.
Có thể nói dân ca luôn có mặt trong đời sống hàng ngày của trẻ, dân ca làm
cho cuộc sống thêm vui và thú vị.
2.4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục,
bản thân, đồng nghiệp, nhà trường:
Sau khi tiến hành thực nghiệm tại trường mầm non Nga Giáp tôi đã thu
được những kết quả như sau:
*Đối với trẻ: Sáng kiến phát huy tính tích cực của trẻ trong việc học hát
các bài hát dân ca, các hoạt động không bị gò bó trong một khuôn mẫu mà được
sáng tạo trong hình thức, phương pháp tiếp cận.
+ Bảng kết quả khảo sát trẻ đến tháng 4/2019 cho trẻ tiếp nhận với dân
ca khi áp dụng các giải pháp trên:

Nội Dung
Trẻ nhớ tên và xuất sứ các bài hát dân ca,
nhận biết dân ca của các vùng miền
Trẻ ham thích nghe các bài hát dân ca,
Sử dụng các nhạc cụ và trang phục phù
hợp với bài dân ca
Trẻ hưởng ứng tích cực và vận động theo

Đạt

97.3

1

2.7

19


lời bài hát dân ca

( 1 cháu không đạt là cháu khuyết tật câm điếc)
+ Bảng khảo sát mức độ nhận thức của cá nhân trẻ về tiếp nhận dân
cuối năm học (Xem phụ lục 4)
* Đối với bản thân: Có được vốn kiến thức dày dặn về loại hình dân ca,
có hệ thống các biện pháp phát huy tính tích cực trong việc dạy hát dân ca, đưa
dân ca đến gần hơn với trẻ trong tất cả các hoạt động thường ngày. Bên cạnh đó
góp phần bảo tồn dân ca, lưu truyền dân ca qua các thế hệ mầm non.
* Đối với đồng nghiệp: Khơi dậy lòng sáng tạo, ham học hỏi, trau dồi kiến
thức , bồi dưỡng năng khiếu dân ca đến tất cả các bạn đồng nghiệp với mục đích
giáo dục các thế hệ măng non có tâm hồn trong sáng, yêu quê hương đất nước
qua từng làn điệu dân ca.
* Đối với nhà trường: Có thêm được nhiều các hoạt động tập thể vô cùng
bổ ích, giúp trẻ biết cách giao tiếp, giao lưu, vui vẻ và nâng cao tình đoàn kết
trong môi trường trẻ sống . Thực hiện tốt và sáng tạo, hiệu quả các mục tiêu giáo
dục trong năm học đã đề ra.
3. KẾT LUẬN VÀ KIẾNNGHỊ
3.1 Kết luận:
“ Âm nhạc nói chung và dân ca nói riêng là phương tiện giáo dục hiệu
quả nhất góp phần phát triển năng lực thẩm mĩ, trau dồi đạo đức, phát triển trí

+ Tổ chức thi viết sáng kiến kinh nghiệm về dân ca.
+ Tổ chức tuyên truyền với các bậc phụ huynh bằng nhiều hình thức để
nâng cao nhận thức của các bậc phụ huynh về ý nghĩa của dân ca với trẻ, coi
trọng phát triển năng khiếu cá nhân cho trẻ
Trên đây là sáng kiến kinh nghiệm đưa dân ca đến gần hơn với trẻ mẫu giáo
5- 6 tuổi tại trường mầm non Nga Giáp, bản thân tôi mong được sự góp ý của
các cấp để sáng kiến thêm hoàn thiện.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG
ĐƠN VỊ

Nga Giáp, ngày 6 tháng 4 năm 2019
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình
viết, không sao chép nội dung của ai.
NGƯỜI LÀM SKKN

Mai Thị Mỵ

Mã Thị Nguyệt

21


TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Phạm Duy, Giáo trình khái quát về âm nhạc, dân ca Việt Nam, NXB
Giáo dục. “Âm nhạc là một trong những nguồn giải trí được coi là phổ biến nhất
và là một bộ phận không thể thiếu trong đời sống của con người hiện nay. Đặc
biệt hơn, âm nhạc có tác động rất lớn đến quá trình hình thành cũng như phát
triển của con người. Bên cạnh đó, âm nhạc còn làm cho con người ta vơi đi nỗi
buồn, giải tỏa muộn phiền và còn mang lại niềm vui cho con người.”; “Âm nhạc

Họ và tên tác giả: Mã Thị Nguyệt
Chức vụ và đơn vị công tác: giáo viên - Trường Mầm non Nga Giáp

TT

1

2

3

4

5

Tên đề tài SKKN
Một số biện pháp hướng dấn
trẻ 4-5 tuổi chơi trò chơi đóng
vai theo chủ đề ở trường mầm
non Nga Giáp
Một số biện pháp giúp trẻ 4-5
tuổi làm quen với tác phẩm
văn học thông qua hoạt động
kể chuyện.
Một số biện pháp nâng cao
chất lượng hoạt động âm
nhạc cho trẻ 5-6 tuổi ở trường
mầm non Nga Giáp
Nâng cao chất lượng hoạt
động khám phá khoa học cho

ĐT

B

2012 - 2013

Phòng GD &
ĐT

B

2013-2014

Phòng GD &
ĐT

A

2014-2015

Phòng GD &
ĐT

A

2015-2016