SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
PHÒNG GD&ĐT HOẰNG HÓA

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CHO
TRẺ MẪU GIÁO 3- 4 TUỔI LÀM QUEN VỚI TÁC
PHẨM VĂN HỌC THỂ LOẠI TRUYỆN KỂ

Người thực hiện: Đỗ Thị Hiền
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường MN Hoằng Hải
SKKN thuộc lĩnh vực: Chuyên môn

THANH HÓA. NĂM 2019

1


MỤC LỤC

sTT

Nội dung

Trang

1

Phần 1. MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài

1
2
2
2
2
2
3
3
3
3
5
6

2

3

7
8
9
10
11
13
14
16
16
17
19
20
20

một số loại rối, làm phim để phục vụ cho giảng dạy đạt kết quả cao. Vì trên thực
tế ở các trường mầm non trước đây khi dạy trẻ “Làm quen với tác phẩm văn học
thể loại truyện kể” chủ yếu chỉ sử dụng tranh ảnh, thậm chí còn dạy chay dẫn
đến chất lượng giờ dạy đạt chưa cao. Trên thực tế đó tôi rất trăn trở suy nghĩ để
tìm ra cách làm một số loại rối , làm phim có lồng tiếng để cho tiết học thêm
sinh động, phong phú. Từ đó chất lượng tiết học được nâng cao đáp ứng được
với yêu cầu của ngành và thực tế phát triển của xã hội.
Việc dạy trẻ làm quen văn học rất quan trọng trong việc hình thành nhân
cách trẻ ban đầu. Thông qua các tác phẩm văn học trẻ cảm nhận được cái hay,
cái đẹp trong tác phẩm. Qua đó trẻ thích vươn tới học tập và làm theo cái đẹp,
cái thiện trong tác phẩm. Ngoài ra thông qua tác phẩm văn học trẻ còn được phát
triển ngôn ngữ, trẻ biết diễn đạt những câu hoàn chỉnh, đủ ý, làm quen với ngôn
từ giàu đẹp, rèn luyện cách nói năng mạch lạc, chính là dấu hiệu để trẻ phát triển
ngôn ngữ giúp trẻ tập kể chuyện, đọc thơ, có trí nhớ tốt, có tư duy sáng tạo.
Nhận thức được văn học có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong công tác
giáo dục trẻ nên tôi mạnh dạn trao đổi với đồng nghiệp“Một số giải pháp nâng
cao chất lượng cho trẻ mẫm giáo 3- 4 tuổi làm quen với tác phẩm văn học thể
loại truyện kể”.
3


2. Mục đích nghiên cứu:
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn vấn đề cho trẻ làm quen với tác
phẩm vân học để đề suất áp dụng một số giải pháp nâng cao chất lượng cho trẻ
mẫu giáo 3- 4 tuổi làm quen với văn học thể loại truyện kể.
3. Đối tượng nghiên cứu:
Các giải pháp nâng cao chất lượng cho trẻ mẫu giáo 3- 4 tuổi làm quen
với văn học thể loại truyện kể.
4. Phương pháp nghiên cứu:
Phương pháp nghiêm cứu lý luận, phân tích, tổng hợp.

trẻ sự dung động, hứng thú đối với văn học, có ấn tượng về những hình tượng
nghệ thuật, cái hay, cái đẹp của tác phẩm và thể hiện sự cảm nhận đó qua các
4


hoạt động mang tính chất văn học như đọc thơ, kể chuyện, chơi trò chơi đóng
kịch, cao hơn là sáng tạo ra những bài thơ, câu chuyện theo tưởng tượng của
mình, góp phần hình thành và phát triển toàn diện nhân cách trẻ.
Văn học còn đề cập đến hiện tượng siêu nhiên như: thần linh, ông bụt, cô
tiên, phù thủy và cả những phép màu còn tồn đọng trong tâm thức dân tộc từ đó
làm nên sự phong phú hấp dẫn của đời sống tinh thần.
Nhờ được nghe, được tiếp xúc với tác phẩm văn học giúp trẻ cảm nhận,
trao đổi những điều đã được nghe và bộc lộ suy nghĩ của mình về tác phẩm vì
vậy mà ngôn ngữ của trẻ phát triển, trẻ có đủ vốn từ để nói năng lưu loát, diến
đạt gãy gọn biết sử dụng đúng lúc, đúng chỗ, không những thế mà việc dạy trẻ
làm quen với những từ ngữ nghệ thuật như từ tượng hình, từ tượng thanh giúp
trẻ phát triển trí tưởng tượng, óc quan sát khả năng tư duy độc lập trong suy
nghĩ.
Văn học không những góp phần phát triển toàn diện về đức, trí, thể, mĩ,
tình cảm và kỷ năng xã hội, mà còn phát triển ở trẻ hứng thú đọc sách, kĩ năng
đọc và kể tác phẩm.
Như vây trẻ em được sống trong thế giới cổ tích với những tác phẩm văn
học sống động, đầy tính nhân văn cùng với lời kể diễn cảm và những hình ảnh
đẹp minh họa cho nội dung tác phẩm là con đường tốt nhất nuôi dưỡng tâm hồn
trẻ, giúp trẻ lớn khôn và học làm người.
2. Thực trạng:
2.1. Thuận lợi:
Được sự quan tâm giúp đỡ của lãnh đạo nhà trường đầu tư chỉ đạo, tạo
điều kiện về cơ sở vật chất, phương tiện thực hiện.
Bản thân tôi, tự tìm tòi ứng dụng công nghệ thông tin, tôi đã chủ động

Trẻ ghi nhớ các
tình tiết trong
truyện,
tên
nhân vật và lời
thoại của nhân
vật
trong
truyện.
Trẻ trả lời
mạch lạc, rõ
ràng đúng câu
hỏi, đúng nội
dung
câu
truyện.
Trẻ phân biệt
nhân vật, tính
tốt xấu của
nhân vật trong
truyện.

Kết quả khảo sát
Đạt
Tỷ lệ Khá Tỷ lệ TB Tỷ lệ
%
%
%

Số

37%

10

25%

5

13%

40

8

20%

8

20%

14

35%

10

25%

40


9

23%

Chưa đạt
Số Tỷ lệ
trẻ
%

3. Giải pháp thực hiện:
Dựa vào kết quả khảo sát trên trẻ tôi đã mạnh dạn đưa ra “Một số giải
pháp nâng cao chất lượng cho trẻ mẫm giáo 3- 4 tuổi làm quen với tác phẩm
văn học thể loại truyện kể ” Thông qua những biện pháp sau:
3.1. Xây dựng kế hoạch, lựa chọn nội dung làm quen tác phẩm văn
học cho trẻ:
Việc xây dựng kế hoạch và lựa chọn nội dung cho trẻ làm quen với các tác
phẩm truyện là việc làm quan trọng của giáo viên. Vì việc tập trung vào kế
hoạch ngay từ đầu sẽ giúp cô giáo vạch định tốt những công việc định làm trong
6


suốt cả năm học và quan trọng hơn việc lập kế hoạch sẽ là một công cụ để thúc
đẩy mọi hoạt động của cô và trẻ trong lớp.
Hiểu được điều đó bản thân tôi đã dựa vào đặc điểm phát triển tâm sinh
lý của trẻ, dựa vào kế hoạch năm và kế hoạch tháng của tổ chuyên môn, dựa vào
mục tiêu chương trình, nội dung chủ đề, điều kiện trang thiết bị đồ dùng của lớp
để xây dựng kế hoạch và lựa chọn nội dung cho trẻ làm quen với tác phẩm văn
học phù hợp với chủ đề.
Ví dụ: Chủ đề Trường mầm non: Thời gian thực hiện từ 6/9-23/9/2018
+ Truyện: Người bạn tốt, thỏ trắng đi học.


7


Góc sách
3.3 Chuẩn bị đồ dùng dạy học:
Nhận thức được tầm quan trọng của đồ dùng trực quan trong việc nâng
cao chất lượng giáo dục trẻ 3- 4 tuổi làm quen với văn học. Vì vậy tôi đã tìm tòi,
học tập và suy nghĩ để sáng tạo ra một số đồ dùng, đồ chơi phục vụ chuyên đề,
cụ thể vào các buổi thứ bảy trong tuần tôi cùng với đồng nghiệp tập trung làm
đồ dùng như: Vẽ tranh, làm mô hình rối dẹt, làm tranh nổi, khâu rối tay… Ngoài
ra những sản phẩm khó tôi nhờ sự giúp đỡ của đồng nghiệp để sản phẩm của
mình được đẹp mắt và gần gũi hơn .
Nhờ có sự đầu tư trên nên đã phát huy tối đa khả năng hoạt động của trẻ,
kích thích sự khám phá bằng các giác quan, phát triển trí tò mò ham hiểu biết
của trẻ. Đó là hiệu quả phấn khởi của việc đầu tư thích đáng vào hoạt động đồ
chơi, sách tranh truyện của nhà trường góp phần đồng hành cùng tác phẩm văn
học.

8


9


10


11


dung phù hợp với chủ đề: Bản thân tôi phải tìm tòi, sưu tầm ở sách, tập truyện
tranh của chương trình lớp 3- 4 tuổi, những truyện, thơ có nội dung phù hợp với
chủ đề ở lứa tuổi của trẻ.
Ví dụ: Trong chủ đề “Giao thông” tôi đã chọn truyện “ ô tô con học bài”.
Với câu chuyện “ Ô tô con học bài” tôi đã xây dựng đoạn phim về nội
dung câu chuyện, kết hợp lồng giọng kể rất hứng thú làm cho trẻ dễ nhớ nội
dung truyện và thấy được nét đặc trưng của các nhân vật.

Ứng dụng công nghệ thông tin
3.5. Hệ thống câu hỏi đàm thoại:
Để trẻ cảm nhận, hiểu được nội dung của một tác phẩm văn học thì không
thể thiếu được hệ thống câu hỏi vì vậy với từng bài dạy tôi đưa ra hệ thống câu
hỏi có tính logic từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp để đàm thoại với trẻ
một cách sôi nổi theo phương hướng “Lấy trẻ làm trung tâm” để phát huy trí
tưởng tượng, những cảm xúc của trẻ, tính liên hệ thực tiễn, sáng tạo phù hợp với
từng nội dung của bài mà trẻ không bị áp đặt một cách gò bó, tạo cơ hội cho trẻ
được giao tiếp, suy ngẫm, trao đổi, chia sẻ, diễn đạt.
15


Ví dụ: Khi kể cho trẻ nghe câu chuyện” Tích Chu” tôi đã chuẩn bị một hệ
thống câu hỏi:
+ Cô vừa kể cho các con nghe câu chuyện có tên là gì?
+ Trong câu chuyện có những ai?
+ Bà đã thương yêu Tích Chu như thế nào ?
+ Vì sao bà bị ốm?
+ Bà ốm bà đã gọi tích chu như thế nào?
+ Tích chu có thương bà không?
+ Vì sao Tích Chu lại không thương bà ?
+ Bà tiên đã nói gì với Tích Chu?

Để xây dựng môi trường hiệu quả tôi căn cứ vào nội dung của hoạt động
cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học để từ đó tư duy nội dung về môi trường
cần xây dựng ở các không gian cụ thể của lớp để xây dựng góc chơi, góc sách,
góc cổ tích, các góc mang đậm màu sắc về nội dung các câu chuyện, bài thơ.
* Xây dựng góc cổ tích:
Góc cổ tích là một góc được bố trí lại một không gian hợp lý trong lớp,
trong góc tôi xây dựng các hình ảnh, mô hình, cảnh quan về nội dung, về các
nhân vật trong các câu chuyện tạo cho trẻ những cảm nhận mới lạ, có cảm giác
thích tìm tòi khám phá.
Ví dụ: Ở chủ đề động vật chuẩn bị cho kể chuyện “Chú dê đen”
Tôi xây dựng trong góc cổ tích mô hình về câu chuyện “Chú dê đen” gồm
các mảng mô hình được bố trí hợp lý, dễ quan sát.
Như vậy tôi xây dựng, thay đổi các hình ảnh, mô hình theo nội dung bài
thơ, câu chuyện mà trẻ sẽ học hoặc đã học để cũng cố.

Góc cổ tích
* Xây dựng góc sách truyện:
Ngoài việc xây dựng góc cổ tích trong lớp để giúp trẻ làm quen với hình
ảnh gợi mở về các câu truyện trẻ sẽ được làm quen, hoặc đã được làm quen. Tôi
xây dựng góc sách của lớp. Góc sách cũng là góc được bố trí trong không gian
phù hợp của lớp. Góc sách có nhiều các loại sách, tranh, truyện tranh có nội
dung phù hợp với nội dung chủ đề. Các sách tranh phải phù hợp với trẻ, là các
tranh truyện mầm non, tranh có ghép chữ to, hình ảnh sinh động hấp dẫn trẻ, có
tác động đến trí tưởng của trẻ.
Xây dựng góc sách để trong các giờ chơi trẻ sẽ chủ động xem tranh,
xem sách. Thông qua đó để làm quen với nội dung của các tác phẩm văn học.
Thông qua các tranh truyện, trẻ tự đặt câu hỏi về nội dung các bức tranh, tư duy
về các bức tranh thành những câu chuyện theo trí tưởng tượng của trẻ. Tự trả lời
17


Tôi đã dùng xốp dày (xốp ở các thùng đựng tủ lạnh, ti vi), dùng dao gọt
để tạo thành đầu nhân vật và dùng giấy nhám đánh nhẵn. Sau đó dùng hồ dán
18


bồi 2 - 3 lớp giấy báo lên xốp và dùng keo để dán khăn mặt vào xốp (nếu dán
trực tiếp khăn mặt lên xốp thì keo nóng và làm sụn xốp)
Lấy dao nhọn khoét lỗ và dùng bìa cứng cuốn lại cắm vào để làm cổ.
Dùng vải vụn cắt và khâu thành áo rối (áo rối có 2 mảnh). áo rối dài rộng
tùy thuộc vào đầu của rối và tùy thuộc vào nhân vật trong truyện.
Dùng keo để dán áo rối vào cổ.
Dùng khuy, xốp để làm mắt, mũi, mồm của nhân vật.
Cắt tai nhân vật bằng mi ca trong, sau đó dán khăn mặt vào cả 2 mặt của
mi ca trong.
Khi tôi dạy tôi dùng cánh tay lồng vào con rối, điều khiển con rối bằng 3
ngón tay và tôi điều khiển sao cho những cử chỉ phù hợp với lời thoại trong
truyện.
Nhờ việc sử dụng nghệ thuật rối trong tiết học mà số trẻ có khả năng cảm
thụ tác phẩm văn học cao hơn, đa số trẻ nhớ được nội dung câu chuyện, lời thoại
của các nhân vật trong truyện và qua đó trẻ biết nhận xét đánh giá tính cách của
từng nhân vật trong truyện.
Qua việc thực hiện giải pháp tôi luôn tìm tòi sáng tạo các hình thức tổ
chức cho trẻ làm quen tác phẩm văn học, tôi nhận thấy tất cả trong các giờ hoạt
động làm quen văn học trẻ đều rất thích và trẻ nhớ nội dung tác phẩm nhanh, trả
lời lưu loát được các câu hỏi đàm thoại và còn đạt được các câu hỏi với cô trong
khi trẻ học tập.

Kể chuyện bằng rối tay
3.8. Dạy trẻ làm quen với truyện kể thông qua hoạt động mọi lúc mọi
nơi:

* Sưu tầm các bài hát ru và ru trẻ ngủ trong giờ ngủ:
Từ xa xưa, hát ru là món ăn tinh thần quý giá đối với mỗi trẻ thơ. Nhưng
ngày nay món ăn tinh thần đó đối với trẻ đã được các bà mẹ trẻ và giáo viên
mầm non không mang lại cho trẻ.
Từ thực tế chăm sóc giáo dục trẻ, tôi nhận thấy đa số trẻ thèm khát được
nghe những lời ru êm ái trước giờ trẻ ngủ. Mỗi bài hát ru đều chứa đựng trong
đó những giá trị giáo dục sâu sắc. Vì vậy tôi nghĩ đây cũng là một giải pháp mới
giúp mở rộng cho trẻ làm quen với văn học và thông qua đó phát triển ngôn ngữ
cho trẻ.
Trước hết, tôi đã bằng nhiều hình thức sưu tầm các bài hát ru xưa để có
được các bài hát ru như mong muốn để sử dụng trong hoạt động chăm sóc giấc
ngủ cho trẻ trong giờ ngủ trưa.
Kết quả tôi đã sưu tầm được 32 bài hát ru cổ, 10 bài hát ru lời mới. Giai
điệu các bài hát ru mượt mà ấm áp, nội dung các bài hát ru chứa đựng nhiều
những nỗi niềm sâu lắng mang tính giáo dục cao. Tuy đối với trẻ là rất trừu
tượng, nhưng điều đó luôn tạo ra trong trẻ sự tưởng tượng phong phú, để kích
thích trẻ có thể có nhu cầu hỏi người lớn để được giải đáp. Hoặc sẽ mãi là điều
trẻ nhớ và tưởng tượng trong tâm trí trẻ. Những câu từ trong các bài hát ru
thường lại là những hình ảnh gây được chú ý của trẻ.
20


Ngoài giờ ngủ ra trong giờ ăn trước khi cho trẻ ăn tôi cho trẻ đọc những
bài thơ phù hợp với giờ ăn như: Mời bạn ăn, giờ ăn. Qua đó góp phần vào giúp
trẻ hứng thú học với hoạt động làm quen với tác phẩm văn học, đồng thời giáo
dục nhân cách và phát triển ngôn ngữ cho trẻ đạt hiệu quả cao.
* Thông qua hoạt động đón, trả trẻ:
Trong giờ đón trẻ tôi yêu cầu trẻ đọc các bài thơ, bài ca giao đồng giao.
Tôi có thể hướng dẫn trẻ tự xếp tranh, xem tranh và kể chuyện theo tranh mà
mình vừa xếp được. Qua việc trò chuyện với trẻ tôi đặt những câu hỏi liên quan

Như vậy, tôi đã tận dụng mọi cơ hội mọi lúc mọi nơi để nâng cao hiệu
quả cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học thể loại truyện.

Trò chơi đóng kịch
3.9. Thông qua các lớp chuyên đề, tự bồi dưỡng để nâng cao trình độ
chuyên môn:
Đối với trẻ mầm non cô giáo là mẹ hiền thứ hai của trẻ, là người hướng
dẫn giáo dục trẻ những kiến thức đầu tiên trong môi trường giáo dục. Vì vậy để
nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ trong quá trình chăm sóc và giáo dục
trẻ. Bản thân tôi tự rèn luyện và học tập qua các phương pháp sau:
Tự bồi dưỡng qua các lớp chuyên đề: Của phòng, của cụm tổ chức.
Học tập qua giờ thao giảng của cụm, của trường bạn và trong trường mình
để rút ra kinh nghiệm của bản thân.
Bên cạnh đó tôi còn tự học trên Internet qua sách báo:
Ví dụ: Chương trình chăm sóc giáo dục trẻ 3- 4 tuổi, thiết kế các hoạt
động học cho trẻ mầm non 3- 4 tuổi.
3.10. Phối hợp với ban giám hiệu tham mưu về cơ sở vật chất của lớp:
Như chúng ta đã biết cơ sở vật chất, đồ dùng dạy học có tầm quan trọng
vô cùng lớn đối với các tiết học ở trường mầm non nói chung và giờ làm quen
với tác phẩm văn học nói riêng. Vì vậy để giờ hoạt đông làm quen với tác phẩm
văn học đạt kết quả cao thì không thể thiếu trang thiết bị, đồ dùng dạy học.
22


Ngoài những đồ dùng đồ chơi tự làm từ phế liệu ngay từ đầu năm học tôi
dựa vào kế hoạch của tổ chuyên môn, tôi tham mưu với ban giám hiệu nhà
trường mua thêm trang thiết bị, đồ dùng dạy học mà tôi không thể làm được để
phục vụ cho giờ học.
Ví dụ: Chủ đề trường mầm non tôi tham mưu với ban giám hiệu mua thêm
tranh truyện phù hợp với chủ đề.

Bằng những hình thức trên đa số các phụ huynh đã hiểu được vai trò và
tầm quan trọng của việc cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học nên đã nhiệt tình
ủng hộ giúp tôi thực hiện tốt môn học này.

23


Bảng tuyên truyền
4. Kết quả:
Sau khi thực hiện các biện pháp trên tôi nhận thấy kết quả đã được nâng
cao lên rõ rệt, tôi đã nắm chắc phương pháp cho trẻ làm quen với tác phẩm văn
học thể loại truyện kể. Giọng đọc, giọng kể diễn cảm hơn, giọng kể hợp với tính
cách của từng nhân vật thu hút được sự chú ý của trẻ. Biết cách lấy hình ảnh
minh họa lồng ghép giọng đọc và kể thành đoạn phim khi xử dụng công nghệ
thông tin một cách thành thạo, để hỗ trợ tiết dạy sinh động, hấp dẫn, sáng tạo
trong quá trình dạy.
Khả năng nhận thức của trẻ tăng dần, trẻ càng ngày càng thích nghe cô kể
chuyện. Trẻ mạnh dạn hơn, một số trẻ nói ngọng cũng giảm rõ rệt, trẻ tích cực
tham gia hoạt động hơn, một số trẻ nhút nhát nay đã mạnh dạn tự tin hơn so với
đầu năm.
Từ những hiệu quả trên tôi đã khảo sát được kết quả như sau:
Nội dung

Số
trẻ

Trẻ nhớ tên
truyện, tên tác 40
giả.
Trẻ hiểu nội 40


12%

18

45%

18

45%

4

10%

17

42%

15

38%

8

20%

Chưa đạt
Số
Tỷ


38%

20

50%

5

12%

Phần 3. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
1. Kết luận:
Qua việc nghiên cứu tìm tòi, tôi vận dụng sáng tạo phù hợp với tình hình
thực tế của trường lớp, đồng thời áp dụng các giải pháp nâng cao chất lượng cho
trẻ làm quen với tác phẩm văn học thể loại truyện kể cho trẻ mầm non ở lớp tôi
đã đạt được hiệu quả cao. Từ đó làm động lực giúp tôi tự tin, mạnh dạn hơn
trong công tác dạy trẻ làm quen với tác phẩm văn học của trẻ mầm non nhằm
nâng cao hiệu quả chăm sóc giáo dục trẻ.
Nâng cao khả năng cảm thụ văn học cho trẻ 3- 4 tuổi là một vấn đề hết
sức quan trọng trong việc hình thành và phát triển nhân cách của trẻ sau này.
Hình thức tổ chức cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học phong phú, đa dạng sẽ
giúp trẻ phát triển toàn diện về mọi mặt: nhận thức, ngôn ngữ, tình cảm xã hội.
Qua những câu chuyện trẻ biết yêu cái đẹp của tự nhiên và con người, biết
phân biệt cái thiện và cái ác, đem lại cho trẻ những hiểu biết đầu tiên về cuộc
sống xung quanh. Đồng thời trẻ biết nhập vai với những nhân vật trong câu
chuyện Ngoài ra văn học còn giúp trẻ phát triển trí tưởng tượng sáng tạo nghệ
thuật, và là một trong những hoạt động cần thiết trong việc hình thành nhân cách
cho trẻ.
Để làm được điều đó tôi phải thực hiện tốt kế hoạch giảng dạy đã xây