SỞ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO THANH HÓA

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO CẨM THỦY

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

TÊN ĐỀ TÀI
KINH NGHIỆM HƯỚNG DẪN HỌC SINH
"NẢY SINH" Ý TƯỞNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC KỸ
THUẬT ĐẠT HIỆU QUẢ CAO Ở TRƯỜNG THCS CẨM
VÂN, HUYỆN CẨM THỦY

Người thực hiện: Ngô Văn Bé
Chức vụ:
Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường THCS Cẩm Vân
SKKN Thuộc lĩnh vực: Khác

THANH HÓA, NĂM 2017


MỤC LỤC
Trang
I . MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài

1

2. Mục đích nghiên cứu

1

5

3.2.1 . Ý tưởng nghiên cứu
3.2.2 Kế hoạch nghiên cứu
3.2.3 Lập thời gian biểu nghiên cứu
3.2.4 Thực hiện nghiên cứu
3.2.5 Kiểm chứng bằng thực nghiệm
4. Hiệu quả của đề tài

11

5. Kết luận và kiến nghị

12

Tài liệu tham khảo

14


I . MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Từ thực tiễn giáo dục hiện nay của nước ta việc áp dụng kiến thức vào
thực tế còn hạn chế . Năng lực thực hành được thể hiện qua kĩ năng tư duy, sáng
tạo của học sinh trước những tình huống thực tế của cuộc sống. Để đánh giá khả
năng này thì các nước tiên tiến đã mở ra cuộc thi KHKT Mục đích của cuộc thi
nhằm khuyến khích học sinh trung học nghiên cứu, sáng tạo khoa học, kỹ thuật
và vận dụng kiến thức đã học vào giải quyết những vấn đề thực tiễn cuộc sống,
phát triển năng lực học sinh; nâng cao chất lượng học tập trong các nhà
trường.....Khoa học là một nội dung học không thể thiếu trong bất cứ nền giáo

2. Mục đích nghiên cứu
1


Trước một thực tế có nhiều dự án khoa học kĩ thuật có chất lượng nhưng
chưa được đánh giá cao do giáo viên hướng dẫn và học sinh chưa biết cách tiếp
cận vấn đề nghiên cứu. Đề tài nghiên cứu nhắm mục đích tìm hiểu, phân tích
các yếu tố liên quan đến việc nảy sinh ý tưởng khoa học, chọn lựa ý tưởng khả
thi để nghiên cứu; đúc rút kinh nghiệm hướng dẫn học sinh nghiên cứu khoa học
kỹ thuật và tham gia cuộc thi khoa học kỹ thuật đạt kết quả cao.
3. Đối tượng nghiên cứu
Hoạt động hướng dẫn nghiên cứu khoa học dành cho học sinh nói chung
và thi khoa học kỹ thuật dành cho học sinh trung học nói riêng là một vấn đề
khó, nhưng hoạt động này đã giúp các em làm quen với hoạt động nghiên cứu,
trải nghiệm thực tiễn, kiểm chứng thực nghiệm, hình thành và rèn luyện kỹ năng
và thao tác cơ bản. Để những hoạt động này đạt được kết quả thì không thể
không nhắc đến yếu tố người thầy . Người thầy là người luôn đồng hành cùng
với các em trong suốt thời gian nghiên cứu sáng tạo . Nhưng nếu người thầy
không có kỹ năng về lĩnh vực mà các em nghiên cứu thì dự án đó cũng rất khó
thành công theo sự mong đợi của các em.
Vì vậy đề tài ” "Kinh nghiệm hướng dẫn học sinh "nảy sinh" ý tưởng
nghiên cứu khoa học kỹ thuật đạt kết quả cao ở trường THCS Cẩm Vân huyện
Cẩm Thủy" nhằm hỗ trợ HS nâng cao kiến thức, kỹ năng trong quá trình
nghiên cứu sáng tạo khoa học kỹ thuật.
4. Phương pháp nghiên cứu
*. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phương pháp quan sát tự nhiên
- Phương pháp đàm thoại trò chuyện
- Phương pháp điều tra bằng dạng câu hỏi
II. NỘI DUNG

một số trường học còn hạn chế, bị động. Một phần do ảnh hưởng của thực trạng
nền giáo dục hiện tại quá đặt năng việc học và thi cử, phần lớn các em tập trung
việc học là chính, trong khi một số trường chưa thật quan tâm và xem công tác
nghiên cứu khoa học là nền tảng góp phần nâng cao chất lượng dạy và học. Chế
độ chính sách chưa đủ sức thu hút giáo viên, học sinh tham gia nghiên cứu khoa
học ; các trường chưa có chiến lược cho việc hình thành và phát triển phong trào
nghiên cứu khoa học của học sinh.
Ngoài ra, một số giáo viên còn hạn chế về kỹ năng, phương pháp nghiên
cứu khoa học từ đó dẫn đến tâm lý ngại hướng dẫn nghiên cứu khoa học cho học
sinh, thiếu niềm tin vào công tác nghiên cứu khoa học của các em; Thiếu các cơ
chế, chính sách tạo động lực và nguồn tài chính hỗ trợ cho hoạt động nghiên cứu
khoa học của học sinh; Cơ sở hạ tầng kỹ thuật của các trường chưa đáp ứng cho
hoạt động nghiên cứu khoa học .Tâm lý một số phụ huynh không muốn cho con
em mình tham gia hoạt động nghiên cứu khoa học vì e sợ sẽ ảnh hưởng đến kết
quả học tập nên thiếu sự ủng hộ và động viên khuyến khích.
3. Giải pháp
- Phát động các cuộc thi sáng lập ý tưởng khoa học:
Nhằm mục đích nâng cao lòng say mê sáng tạo khoa học cho các em học
sinh. Vì vậy cần tổ chức truyền thông rộng rãi về mục đích, ý nghĩa, nội dung,
kế hoạch các cuộc thi, hội thi đến các em học sinh, phụ huynh học sinh và cộng
đồng xã hội, từ đó nâng cao nhận thức cho cá nhân, xã hội và chất lượng giáo
dục.
- Nâng cao năng lực nghiên cứu cho học sinh và giáo viên:
Để nâng cao năng lực nghiên cứu cho học sinh cần phải tổ chức các hoạt
động hội thảo, tập huấn bồi dưỡng cho cán bộ quản lý giáo dục, giáo viên, học
sinh về phương pháp, kỹ năng nghiên cứu khoa học ; tạo điều kiện, khuyến
3


khích để học sinh, giáo viên tham gia hội nghị, hội thảo khoa học và triển khai

động thực tế. Tuy nhiên, tri thức kinh nghiệm chưa thật sự đi sâu vào bản chất,
chưa thấy được hết các thuộc tính của sự vật và mối quan hệ bên trong giữa sự
vật và con người. Vì vậy, tri thức kinh nghiệm chỉ phát triển đến một hiểu biết
giới hạn nhất định, nhưng tri thức kinh nghiệm là cơ sở cho sự hình thành tri
thức khoa học.
Tri thức khoa học: là những hiểu biết được tích lũy một cách có hệ thống
nhờ hoạt động nghiên cứu khoa học , các họat động nầy có mục tiêu xác định và
sử dụng phương pháp khoa học. Không giống như tri thức kinh nghiệm, tri thức
khoa học dựa trên kết quả quan sát, thu thập được qua những thí nghiệm và qua
4


các sự kiện xảy ra ngẫu nhiên trong hoạt động xã hội, trong tự nhiên. Tri thức
khoa học được tổ chức trong khuôn khổ các ngành và bộ môn khoa học
(discipline) như: triết học, sử học, kinh tế học, toán học, sinh học,…
3.2. Xác định các bước nghiên cứu và quy trình nghiên cứu khoa học
* Các bước tiến hành nghiên cứu
3.2.1 . Ý tưởng nghiên cứu
* * Nảy sinh ý tưởng
*Giáo dục cho học sinh biết được:
Hồ Chủ Tịch-người thầy vĩ đại của dân tộc từng dạy: "Sáng kiến và kinh
nghiệm là của quý chung cho cả dân tộc. Chúng ta phải ra sức làm cho nó dồi
dào thêm và lan rộng mãi. Không biết quý trọng sáng kiến và phổ biến kinh
nghiệm tức là lãng phí của cải của dân tộc".
Vì vậy mỗi chúng ta hãy làm giàu thêm kho tàng sáng kiến của dân tộc bằng
chính mỗi sáng tạo khoa học kỹ thuật (STKHKT) của chúng ta. Để thực hiện
thành công một giải pháp dự thi sáng tạo kỹ thuật, trước hết chúng ta phải có
được ý tưởng STKHKT về vấn đề chúng ta đang theo đuổi. Vậy thì làm cách
nào để có được ý tưởng "STKHKT". Để trả lời cho câu hỏi này, chúng ta phải đi
tìm lời giải đáp cho 2 câu hỏi.

Hình dáng và màu sắc bút phấn rất bắt mắt.
6


Giá giày đơn giản, thuận tiện

Giá giày do blogger Anh có tên là Dirty Mouse nghĩ ra chỉ là một máng kim loại
được bắt vít vào chân tường (ảnh). Giá giày không chiếm diện tích, để vào và
lấy ra dễ dàng.
Thang cho người già

Chiếc thang của công ty Taylorgifts (Mỹ) giúp người già và người tàn tật tự
ngồi dậy trên giường từ từ bằng cách bám vào từng nấc thang (ảnh).
Sản phẩm thực sự hữu ích khi người dùng không cần hoặc không có ai giúp đỡ.
7


Bàn ghế “2 trong 1”

Ghế và bàn làm việc do công ty Baita Design (Brazil) thiết kế phù hợp với
ngươi sử dụng có không gian sống trật hẹp.... Người dùng dễ dàng chuyển ghế
thành bàn....
Miếng che lỗ thoát nước 2 chiều

Hai nhà thiết kế Jason Amendolara và Liz Goulet Dubois tạo ra miếng che lỗ
thoát nước DPW có 2 tính năng: đóng và mở (ảnh). Khi cần (hoặc không cần)
thoát nước, người dùng chỉ cần xoay nhẹ miếng che làm bằng silicone, không
phải ấn hoặc rút ra, đút vào như với các bồn rửa, chậu tắm thông thường.
8


kịp thời những khó khăn mà các em gặp phải.
Bước 3: Chế tạo sản phẩm.
Bước 4: Kiểm chứng đề tài: Sau khi tiến hành chế tạo sản phẩm, hoàn thiện
dự án, giáo viên cần kiểm tra lại các yêu cầu kỹ thuật, an toàn sản phẩm trước
khi vận hành chạy thử, sau khi đã đảm bảo các điều kiện an toàn, nhóm nghiên
cứu tiến hành kiểm chứng thực nghiệm, kiểm tra các thông số kỹ thuật và ghi
chép vào nhật ký. Trong bước này nếu sản phẩm có các thông số không đáp ứng
được các yêu cầu nghiên cứu cần tiếp tục điều chỉnh, tìm kiếm lỗi mới và chỉnh
sửa, hoàn thiện.
Bước 5: Báo cáo và trình bày dự án: Báo cáo được trình bày theo bố
cục như một luận văn, sáng kiến kinh nghiệm: Đặt vấn đề; giải pháp; kết luận và
kiến nghị.
Trình bày dự án nghiên cứu trên POSTER thể hiện được những nội dung: Tên đề
tài; Quy trình nghiên cứu; Cách thức tiến hành; Kết quả và kết luận.
Gian trưng bày sản phẩm được sắp xếp ngăn nắp, hợp lí, thể hiện tính khoa học
và tính thẩm mỹ làm nổi bật được nội dung chính của đề tài.
Khi lựa chọn ý tưởng nghiên cứu cần xem xét về tính mới, tính sáng tạo,
đảm bảo khả thi trong khuôn khổ thời gian quy định của cuộc thi ,vừa sức với
khả năng kiến thức của học sinh phổ thông dự án nghiên cứu có ý nghĩa cho
cộng đồng; phạm vi nghiên cứu không quá rộng, quá tổng quát nhưng không quá
hẹp… Cần đối chiếu với các văn bản hướng dẫn, quy chế của cuộc thi để đảm
bảo dự án nghiên cứu được lựa chọn nằm trong các lĩnh vực nghiên cứu được
quy định và không thuộc loại bị cấm.
3.2.2 Kế hoạch nghiên cứu
10


Sau khi đã có ý tưởng nghiên cứu, giáo viên hướng dẫn học sinh lập kế
hoạch triển khai dự án nghiên cứu khoa học.
Hãy tìm hiểu qua tài liệu, sách báo, mạng internet về vấn đề mà bạn cần

các biểu đồ thích hợp để minh họa dữ liệu của bạn. Xác định mẫu hình từ những
biểu đồ và điều này đặt ra câu hỏi cho vấn đề có thể kiểm chứng được. Tiếp tục
đặt nhưng câu hỏi như sau:
4. Hiệu quả của đề tài
Đề tài đã nâng cao lòng say mê sáng tạo khoa học cho các em học
sinh trong trường THCS Cẩm Vân. Rất nhiều học sinh, giáo viên ở nhiều địa
11


phương đã “bị” sức hấp dẫn của cuộc thi này cuốn hút. Nó cũng ảnh hưởng lớn
đến các em học sinh, phụ huynh học sinh và cộng đồng xã hội, từ đó nâng cao
nhận thức cho cá nhân, xã hội và chất lượng giáo dục. Nó đã thể hiện thông qua
kết quả thi KHKT cấp phòng, cấp sở và cấp Quốc gia trong thời gian qua.
Sau bốn năm phát động cuộc thi sáng tạo khoa học kỹ thuật dành cho học
sinh trung học đã lôi cuốn được ngày càng đông học sinh, giáo viên, phụ huynh
và các nhà khoa học tham dự. Cuộc thi không chỉ là nơi để các em học sinh bộc
lộ năng khiếu, đam mê, tìm tòi, sáng tạo mà còn là dịp để các em tập làm một
nhà khoa học thực thụ trong tương lai, có thể đem tài năng của mình làm chủ
khoa học, làm chủ công nghệ và xây dựng một cuộc sống tốt đẹp hơn. Đó là
cuộc thi Khoa học kỹ thuật dành cho học sinh trung học, được Bộ Giáo dục và
Đào tạo phát động từ năm học 2012-2013.
Trong những năm diễn ra cuộc thi là một người đam mê khoa học tôi đã
bỏ ra rất nhiều thời gian để theo dõi các cuộc thi của các tỉnh thành trên cả nước
thông qua các kênh trực tuyến và theo dỏi qua nhiều kênh thông tin trên mạng.
Và cũng đã đạt được một thành tích nhất định và gần đây nhất đã đạt được giải
khuyến khích Quốc gia cuộc thi khoa học kỹ thuật lần thứ tư.
Với những kinh nghiệm đấy thì đề tài này là một kênh tư liệu vô cùng bổ
ích cho những thầy cô chưa có kinh nghiệm trong việc hướng dẫn học sinh " nảy
sinh ý tưởng" để có những ý tưởng hay tham gia vao sân chơi KHKT.
3. Kết luận, kiến nghị

Cẩm Thuỷ, ngày 18 tháng 3 năm 2017
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của
mình viết, không sao chép nội dung của
người khác.

Ngô Văn Bé

13


TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Thông tư số 38/2012/TT-BGDĐT, ngày 02 tháng 11 năm 2012 của Bộ
trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Ban hành Quy chế thi Khoa học, kỹ thuật cấp
quốc gia học sinh trung học cơ sở và học sinh trung học phổ thông.
2. Công văn số 2176/SGDĐT-GDTrH về việc tổ chức cuộc thi khoa học,
kỹ thuật dành cho học sinh trung học cấp tỉnh Thanh Hóa, lần thứ nhất năm học
2013-2014
3. Các tư liệu về nghiên cứu khoa học trên tạp trí khoa học công nghệ số
ra 3/2014
4. Các tài liệu về cuộc thi khoa học kỹ thuật tỉnh thanh hóa
5. Mạng Internet. ( Trang internet: 10 phát minh hay trong tuần )

14


DANH MỤC
CÁC ĐỀ TÀI SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐÃ ĐƯỢC HỘI ĐỒNG
ĐÁNH GIÁ XẾP LOẠI CẤP PHÒNG GD&ĐT, CẤP SỞ GD&ĐT VÀ CÁC
CẤP CAO HƠN XẾP LOẠI TỪ C TRỞ LÊN
Họ và tên tác giả: Ngô Văn Bé