MỤC LỤC
1. PHẦN MỞ ĐẦU
1.1. Lý do chọn đề tài
1.2. Mục đích nghiên cứu
1.3. Đối tượng nghiên cứu
1.4. Phương pháp nghiên cứu
2. PHẦN NỘI DUNG
2.1. Cơ sở lý luận
2.2. Thực trạng vấn đề
2.2.1. Thuận lợi
2.2.2. Khó khăn
2.3. Giải pháp thực hiện
2.3.1. Chuẩn bị của giáo viên
2.3.2. Chuẩn bị của học viên
2.3.3. Phương pháp thực hiện
2.3.4. Minh họa một số tiết dạy có lồng ghép tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh
2.3.5. Kết quả
2.3.6. Bài học kinh nghiệm
3. PHẦN KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
3.1.Kết luận
3.2. Kiến nghị
TÀI LIỆU THAM KHẢO

1


1.PHẦN MỞ ĐẦU
1.1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Tình trạng bạo lực học đường, sự suy giảm đạo đức, lối sống trong một bộ phận
không nhỏ học sinh ngày một gia tăng. Đó không chỉ là vấn đề nhức nhối của riêng gia
đình, nhà trường mà là của toàn xã hội. Ở độ tuổi 15 – 20, các em đang trong giai đoạn

2


việc làm cụ thể và thiết thực. Để triển khai cuộc vận động này, trung tâm GDNN GDTX Hà Trung đã có kế hoạch tích hợp đưa nội dung cuộc vận động vào trong các
hoạt động dạy và học, trong đó có môn Ngữ văn. Ngữ văn là môn học có khả năng cao
trong việc giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh bởi mục tiêu môn học chứa đựng nội dung
giáo dục nhân cách con người. Hơn nữa nội dung môn học có nhiều địa chỉ có thể giáo
dục tư tưởng Hồ Chí Minh như các bài học viết về Nguyễn Ái Quốc, Hồ Chí Minh; các
tác phẩm của chính Nguyễn Ái Quốc Hồ Chí Minh; những tác phẩm có nội dung gần
gũi với tư tưởng Hồ Chí Minh... Việc thông qua các tác phẩm văn học của Bác để giáo
dục nhân cách cho các chủ nhân tương lai của Đất nước là một trong những cách thức
hữu hiệu và thiết thực nhất. Bởi “ văn là người”, “ thơ là tấm gương phản chiếu tâm
hồn”, thơ văn Bác phản chiếu tâm hồn cao đẹp, đạo đức sáng ngời của con người Việt
Nam cao đẹp nhất. Chính vì vậy tôi xin mạnh dạn chia sẻ một số giải pháp mà bản thân
đã thực nghiệm có kết quả: GÓP PHẦN GIÁO DỤC HỌC VIÊN TRUNG TÂM
GDNN - GDTX HÀ TRUNG HỌC TẬP VÀ LÀM THEO TƯ TƯỞNG, ĐẠO ĐỨC,
PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH QUA THƠ VĂN CỦA NGƯỜI
1.4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Các phương pháp nghiên cứu lý thuyết: phân tích, tổng hợp, phân loại và hệ
thống hóa.
Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn: phương pháp quan sát sư phạm, phương
pháp tổng kết kinh nghiệm, phương pháp thống kê.
2. PHẦN NỘI DUNG
2.1. CƠ SỞ LÍ LUẬN
Tư tưởng Hồ Chí Minh là một môn học đã được đưa vào giảng dạy trong mấy
năm nay. Vậy tư tưởng Hồ Chí Minh là gì? Quá trình hình thành và phát triển tư tưởng
Hồ Chí Minh? Tại sao Đảng ta lại triển khai cuộc vận động học tập, đẩy mạnh việc học
tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh là điều giáo viên cần phải
có kiến thức và nắm vững.
Trước hết, tư tưởng Hồ Chí Minh trong Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứVII,

nông dân và địa chủ, nhiều cuộc khởi và phong trào cứu nước nổ ra nhưng thất bại, xã
hội Việt nam khủng hoảng về đường lối cứu nước; trong bối cảnh đó, Hồ Chí Minh ra đi
tìm đường cứu nước
Như vậy, trước đòi hỏi của dân tộc và của nhân loại, Hồ Chí Minh và tư tưởng Hồ
Chí Minh xuất hiện. Đó là đòi hỏi tất yếu khách quan của dân tộc và nhân loại, là sự
giải đáp và sản phẩm tất yếu của dân tộc và nhân loại.
Điều đó cho thấy Đảng ta có cái nhìn đúng đắn, toàn diện về tầm quan trọng của
tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh đối với cách mạng Việt Nam, nhất là trong
bối cảnh hiện nay. Đảng đã triển khai thực hiện cuộc vận động học tập, làm theo tấm
gương đạo đức của Người trong mọi tầng lớp nhân dân.
Cuộc vận động học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh đã được
toàn dân hưởng ứng bằng những việc làm cụ thể và thiết thực. Trung tâm GDNN GDTX Hà Trung đã có kế hoạch tích hợp đưa nội dung cuộc vận động vào trong các
hoạt động dạy và học, trong đó có môn Ngữ văn.
Bên cạnh việc ủng hộ và tiên phong gương mẫu trong thực hiện cuộc vận động,
thì người viết cũng xuất phát từ những đặc trưng của bộ môn Ngữ văn – một môn học
4


về khoa học xã hội và nhân văn - nó có tầm quan trọng rất lớn trong việc giáo dục tư
tưởng, quan điểm, tình cảm cho học sinh. Đây cũng là môn học góp phần hình thành
nên những kiến thức cơ bản và quan trọng nhất để các em hình thành nhân cách, chuẩn
bị hành trang bước vào đời hoặc học lên những bậc cao hơn. Đó cũng là chiếc chìa khóa
mở cửa cho tương lai, rất phù hợp để tích hợp giáo dục cho học sinh các kĩ năng sống,
bồi dưỡng tâm hồn, tinh thần yêu nước, tự hào những truyền thống quý báu của dân tộc,
giáo dục, rèn luyện, hoàn thiện nhân cách đạo đức qua bài học được rút ra từ các tác
phẩm văn học.
Chính vì thấy được tầm quan trọng trong việc dạy - học môn Ngữ văn nói chung
và môn Ngữ văn bậc PTTH nói riêng, đồng thời phát huy cao hơn hiệu quả giảng dạy
theo tinh thần đổi mới sách giáo khoa và quan điểm tích hợp là vấn đề được quan tâm
nhất hiện nay. Tích hợp các nội dung giảng dạy đối với bộ môn khoa học xã hội là mối

đối với dân tộc, nhân loại.
2.2. 2 .Về khó khăn:
Học sinh ở Trung tâm nhận thức về kiến thức sách vở và tri thức ở ngoài xã hội
còn hạn chế. Đa phần các em là con em nông nghiệp nên gia đình có điều kiện khó
khăn. Điều đó đã hạn chế tối đa những điều kiện tốt nhất về vật chất, tinh thần mà các
em đáng được hưởng trong xã hội hiện đại để các em phát triển đầy đủ đức – trí - thể mĩ. Đa phần lười học, phó mặc, thiếu trách nhiệm với bản thân, thiếu một tấm lòng
nhân hậu với những số phận bất hạnh trong cuộc sống này
Mặt trái của nền kinh tế thị trường luôn tiềm ẩn những nguy cơ và tác động làm
ảnh hưởng không nhỏ đến việc hoàn thiện nhân cách của các em. Các em dần đánh mất
những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc. Một số em trở nên trơ lì, vô cảm, bất
nhẫn trước nỗi đau của đồng loại. Hoặc giả thử có quan tâm, nhưng đó là sự quan tâm
“ảo”, vì thế nguy cơ tha hóa ngày càng cao. Từ đó, ảnh hưởng đến việc định hướng
tương lai cho mình và không làm tròn trách nhiệm với gia đình và xã hội.
Các em có hiểu biết về cuộc đời, hoạt động, tư tưởng Hồ Chí Minh nhưng chưa
sâu sắc, còn một số nhầm lẫn về sự kiện. Một phần nhỏ không nhiệt tình trong việc tìm
hiểu về cuộc đời và sự nghiệp Hồ Chí Minh, mà chỉ học thuộc để trả bài. Một số ít học
sinh chưa thực sự chú tâm tìm hiểu, tham gia cuộc thi tìm hiểu tư tưởng Hồ Chí Minh.
Hiểu biết của các em về Bác và tư tưởng của Người còn đơn giản, thiên về cảm tính. Vì
thế tác động của tư tưởng Hồ Chí Minh đến suy nghĩ, hành động của học viên chưa
mạnh mẽ, hiệu quả chưa cao. Về mặt lý tưởng, tình cảm cách mạng, học sinh đã “sống,
học tập, lao động theo gương Bác Hồ vĩ đại”, nhưng chưa hiểu gì nhiều về tư tưởng của
Bác.
Về phía giáo viên, tuy đã rất tâm huyết và tích cực nhưng còn lung túng về nội
dung và phương pháp tích hợp nội dung này bởi tài liệu hướng dẫn giảng dạy việc tích
hợp này không nhiều mà lại mang tính hàn lâm. Đa phần phải tự mày mò, nghiền ngẫm,
thử nghiệm… Phương pháp tích hợp đôi khi khiên cưỡng, áp đặt mang tính thuyết giáo
không gây hứng thú cho học sinh.
2.3. GIẢI PHÁP THỰC HIỆN
2.3.1. Sự chuẩn bị của giáo viên
Đối với công việc dạy học nói chung, dạy học Ngữ văn nói riêng, việc chuẩn bị

mạng. Dẫn dắt nêu vấn đề gây hứng thú từ đầu về môn học. Đặc biệt, cách dùng câu từ
nhẹ nhàng, bình thường, dễ hiểu thay thế những cụm từ mang tính “hàn lâm” để cho
các em đẽ tiếp thu.
Khắc phục lối truyền thụ một chiều còn khá phổ biến hiện nay, chuyển sang dạy
học phát huy tính tích cực của học sinh, bồi dưỡng năng lực tư duy sáng tạo của người
học, khả năng vận dụng kiến thức đã biết vào các tình huống mới. Tạo không khí thoải
mái, dân chủ, khuyến khích học viên trình bày ý kiến riêng. Chú trọng rèn luyện năng
lực, khả năng tự lập luận, trình bày vấn đề cho học viên.

7


Nắm bắt những hiểu biết kinh nghiệm đã có của học viên, những điều các em
đang quan tâm, ham thích, tận dụng những điều đó trong quá trình hình thành kiến thức,
kỹ năng mới.
2.3 4 .Minh họa bằng 1 số tiết dạy có lồng ghép tư tưởng Hồ Chí Minh
Hầu hết trong các tiết dạy Ngữ văn trong chương trình THPT đều có thể lồng
ghép giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh. Tuy nhiên tùy từng bài cụ thể mà giáo viên có
những cách lồng ghép khác nhau.
a. Trong văn bản “Vi hành” của Nguyễn Ái Quốc
Ta có thể giáo dục tư tưởng: suốt cuộc đời hoạt động của Bác là giải phóng giai
cấp, giải phóng loài người xây dựng một xã hội tốt đẹp không còn người bóc lột người.
Trong tác phẩm này giáo viên lồng ghép ngay phần dẫn vào bài và củng cố bài học
- Sau chiến tranh thế giới thứ nhất, Nguyễn Ái Quốc thay mặt những người Việt
Nam yêu nước tại Pháp gửi tới Hội nghị Vec-xay bản yêu sách đòi tự do, quyền bình
đẳng cho dân tộc Việt Nam. Tuy không được chấp nhận nhưng việc làm đó gây tiếng
vang rất lớn đối với dân tộc Việt Nam, nhân dân Pháp và các dân tộc thuộc địa. Tháng
7/1920 Người đọc “Sơ thảo lần thứ nhất Luận cương về các dân tộc và thuộc địa” của
Lê-nin. Ngồi một mình trong phòng, Người sung sướng muốn phát khóc lên. Người nói
một mình như đang nói với toàn thể dân tộc “Hỡi đồng bào bị đọa đày đau khổ đây là

cho học sinh tinh thần yêu nước, ý chí quyết tâm tìm con đường cứu nước cho dân tộc.
Giáo viên kể chuyện “Hai bàn tay”. Khi vào Sài gòn, Nguyễn Tất Thành gặp lại anh
Tư Lê người quen cũ lúc còn ở Phan Thiết. Người tâm sự với Tư Lê: tôi muốn ra các
nước phương Tây xem họ làm như thế nào sau đó trở về giúp đồng bào chúng ta.
Nhưng chúng ta lấy tiền đâu để đi - Tư Lê nói lại. Nguyễn Tất Thành giơ hai bàn tay
nói: Đây, tiền đây, chúng ta làm bất cứ việc gì để sống và để đi. Tư Lê không giữ lời
hứa, Bác một mình làm phụ bếp trên tàu La-tu-sơ-trơ-rê-vin ra nước ngoài tìm đường
cứu nước. Không chỉ vậy đêm về Bác còn tự học ngoại ngữ. Ở nước ngoài Bác làm rất
nhiều nghề để kiếm sống . Khi ở Pháp đêm lạnh Bác dùng viên gạch nung đỏ để dưới
gầm giường, sưởi ấm. Ở Thủ đô Luân Đôn tráng lệ, nhưng Bác của chúng ta làm nghề
quét tuyết. Đêm về rất lạnh dưới độ âm như nhà thơ Chế Lan Viên đã từng viết:
“ Có nhớ chăng gió rét thành Ba lê?
Một viên gạch hồng Bác chống lại cả mùa băng giá
Và sương mù thành Luân Đôn ngươi còn nhớ.
Giọt mồ hôi Người nhỏ giữa đêm khuya?”
Như vậy, Bác làm vất vả để có tiền nuôi sống bản thân, để làm cách mạng. Bác
học ngoại ngữ để dễ giao tiếp với mọi người, để viết báo tuyên truyền cách
mạng....Thông qua việc lồng ghép kể về cuộc đời của Bác, giáo viên giáo dục tư tưởng
lòng yêu nước, sự cần cù vất vả và bản chất sáng tạo của người Việt Nam được Bác
phát huy làm cho học viên càng biết ơn Bác đã tìm ra con đường cứu nước đúng đắn
cho dân tộc ta để có cuộc sống như ngày nay.
c. “Mộ”( chiều tối) trích “Nhật Kí trong tù” của Hồ Chí Minh
- “Nhật kí trong tù” là tập thơ có giá trị, nằm trong phần di sản văn học của Bác,
phải làm nổi bật hai nội dung:
9


+ Bức tranh chân thực về xã hội nhà tù Trung Quốc: tàn bạo, vô nhân đạo thời
Tưởng Giới Thạnh
+ Vẻ đẹp tâm hồn của Bác: tình yêu thiên nhiên, yêu con người, tinh thần lạc

hạn và điều kiện không cho phép nên tôi chỉ đưa ra một vài ví dụ để minh họa.

10


2.4. TRẮC NGHIỆM VÀ KIỂM CHỨNG
Qua nhiều năm dạy Ngữ văn cho đối tượng GDTX bậc THPT, tôi nhận thấy rằng:
việc lồng ghép giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh trong các tiết dạy làm cho tiết
dạy sinh động hơn, học viên hứng thú học tập, hiểu thêm về cuộc đời hoạt động gian
khổ và phẩm chất cao đẹp của Bác. Từ đó giáo dục học viên kính yêu Bác và ra sức học
tập, rèn luyện, tu dưỡng phẩm chất đạo đức làm theo lời Bác dạy. Ngoài tiết học trên
lớp tôi cho học viên về nhà sưu tầm những câu chuyện về cuộc đời hoạt động của Bác.
Để nắm bắt được hiệu quả của các bước lồng ghép giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí
Minh nêu trên tôi đã tiến hành thử nghiệm trên các lớp 12B, 12C( năm học 2013 –
2014); 11C( năm học 2015- 2016;) 12C( 2016- 2017) qua các năm học và kết quả thu
được như sau:
Trước khi thực hiện giải pháp
Lớp,

Hiểu, hứng

mức độ

thú, vận dụng

Hiểu, hứng thú,
không vận dụng

Hiểu, không



Hiểu, hứng

mức độ

thú, vận dụng

Hiểu, hứng thú,
không vận dụng

Hiểu, không hứng

Không hiểu

thú, không vận dụng

11C

6/17

4/17

5/17

2/17

12C

10/17


KẾT LUẬN

Trong giáo dục học sinh, Hồ Chí Minh luôn chú ý đến phương pháp giáo dục đạo
đức. Theo Người "Một tấm gương sống còn có giá trị hơn 100 bài diễn văn tuyên
truyền". Thật vậy, thầy cô giáo được mệnh danh là kĩ sư tâm hồn là những người đi khai
sáng trí tuệ, mở mang tri thức, đem đến cho học sinh một tâm hồn cao đẹp, lành mạnh,
trong sáng và tiến bộ. Và trong đó giáo viên giảng dạy bộ môn Ngữ văn có một vai trò
rất quan trọng để hình thành nhân cách những mầm non của đất nước. Tuy nhiên để
giáo dục các em sống và học tập theo tấm gương đạo đức của Hồ Chí Minh, trước hết
người giáo viên phải có đủ đức, tài..., phải là một tấm gương sáng trong lối sống, trong
cách ứng xử, trong khát vọng vươn lên chiếm lĩnh tri thức. Giáo dục tư tưởng đạo đức
Hồ Chí Minh cho học sinh cũng đâu phải bằng lối truyền thụ khô khan cứng nhắc mà
phải để những giá trị đạo đức cao đẹp của Bác đi vào lòng các em một cách nhẹ nhàng
mà thấn thía. Điều đó thật khó nhưng nếu mỗi giáo viên cố gắng tìm tòi, thử nghiệm và
chia sẻ kinh nghiệm với đồng nghiệp thì tôi tin rằng chúng ta sẽ hoàn thành nhiệm vụ
cao quí của mình.
3.2. MỘT SỐ ĐỀ XUẤT, KIẾN NGHỊ
3.2 1. Đối với Sở giáo dục và đào tạo và nhà trường
- Nên có nhiều hơn nữa những buổi tọa đàm, hội thảo các chuyên đề để giáo viên
có thể trao đổi kinh nghiệm, tìm ra biện pháp tối ưu trong công tác giảng dạy - Đầu tư
trang thiết bị cho nhà trường như: mỗi phòng học nên có 1 máy chiếu để giáo viên dễ
dàng hơn trong giảng dạy nói chung và tích hợp tư tưởng Hồ Chí Minh nói riêng.
12


- Đối với nhà trường, nên chăng mỗi năm học cho học sinh tham quan những di
tích lịch sử liên quan đến cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của Bác để tư tưởng, đạo
đức, phong cách của Người thấm sâu vào tâm hồn các em
3.2 2. Đối với địa phương
Quản lý thật chặt những tụ điểm kinh doanh Intenet và những tụ điểm sinh hoạt



Đánh giá, xếp loại của Hội đồng khoa học nhà trường
Sáng kiến được Hội đồng khoa học nhà trường đánh giá có hiệu quả thiết thực, phù
hợp với thực tiễn của đơn vị, địa phương và xếp loại A. Đề nghị chuyển Sở GD&ĐT
xem xét và đánh giá.

14