Trường THPT Hoằng Hóa 2 Sáng kiến kinh
nghiệm
A/ Đặt vấn đề
Hiện nay, có một vấn đề xã hội lớn lao, mang tính nhân văn sâu sắc được
triển khai rộng khắp trên toàn quốc là: cuộc vận động học tập và làm theo tấm
gương đạo đức Hồ Chí Minh. Với nhiều hình thức tổ chức, cách thức thực hiện
phong phú đa dạng, tấm gương đạo đức của Người đã lan tỏa, thấm sâu vào
trong ý thức và hành động của cán bộ và nhân dân cả nước cũng như kiều bào
đang sinh sống ở nước ngoài
Đối với lứa tuổi học sinh THPT, việc giáo dục các em học tập và làm theo
tấm gương đạo đức của Bác lại càng cần thiết và có ý nghĩa to lớn,bởi các em
đang ở giai đoạn phát triển và hoàn thiện nhân cách, là chủ nhân tương lai của
đất nước. Và nhất là trong bối cảnh hiện nay, khi mà đạo đức học sinh đang có
những biểu hiện xuống cấp như: không có ý thức tu dưỡng rèn luyện, đua đòi ăn
chơi, bạo lực học đường, sự tác động xấu của căn bệnh vô cảm trong xã hội…
Tấm gương đạo đức của Bác chính là một thực tế sống động giúp cho
những ai đang đảm đương trọng trách “trồng người” có được những bài học bổ
ích để giáo dục học sinh
Với giáo viên dạy văn, chúng ta vẫn thường thông qua những tác phẩm
văn chương để giáo dục cho học sinh nhân cách làm người, trở thành những
công dân tốt, có ích cho xã hội. Việc thông qua những tác phẩm văn chương của
Bác để giáo dục học sinh là một trong những cách thức hữu hiệu bởi : “Văn là
người”. “Thơ là tấm gương của tâm hồn”. Thơ văn Bác phản chiếu tâm hồn cao
đẹp, đạo đức sáng người của một con người Việt Nam đẹp nhất- Hồ Chí Minh.
GV: Tào Thị Đào
1
Trường THPT Hoằng Hóa 2 Sáng kiến kinh
nghiệm
GV: Tào Thị Đào
2
Trường THPT Hoằng Hóa 2 Sáng kiến kinh

Dạy văn không chỉ dạy chữ mà quan trọng là dạy người. Cho nên trong
giáo dục đạo đức học sinh, môn Văn có vị thế đặc biệt. Thật là khủng khiếp nếu
như hình dung ra một xã hội không có văn chương và một trường học mà ở đó
học sinh không được học văn.
Trong số rất nhiều tác phẩm văn chương được tuyển chọn, giảng dạy và
học tập trong nhà trường có tác động mạnh mẽ tích cực tới việc bồi dưỡng tư
tưởng tình cảm, hoàn thiện nhân cách cho học sinh, không thể không nói đến
những tác phẩm của Hồ Chí Minh. Văn chương của Bác là chiếc cầu nối để ta
dẫn các em học sinh đến với tư tưởng, tình cảm lớn lao, cao đẹp, học tập và làm
theo tấm gương đạo đức của Người.
II. Giáo dục học sinh THPT học tập và làm theo tấm gương đạo đức
Hồ Chí Minh qua thơ văn của Người.
1. Phương pháp tiến hành
Tổ chức cho học sinh một buổi ngoại khóa, để thông qua đó, các em có
được những hiểu biết nhất định về cuộc đời và sự nghiệp văn chương cùa Bác-
nơi phản ánh chân thực và sống động, sâu sắc và toàn diện về tấm gương đạo
đức Hồ Chí Minh.
Trọng tâm là đi sâu vào hai tác phẩm được chọn dạy và học chính thức
Bên cạnh việc giúp học sinh tìm hiểu, khám phá giá trị nội dung và đặc sắc nghệ
thuật trong những áng thơ văn của Bác, tôi đã chú ý lồng ghép việc giáo dục học
sinh học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh ( Dù rằng khi học
sinh năm bắt được nội dung tư tưởng sâu sắc, đẹp đẽ trong những tác phẩm của
Người thì bản thân điều đó đã bao hàm ý nghĩa giáo dục).
GV: Tào Thị Đào
4
Trường THPT Hoằng Hóa 2 Sáng kiến kinh
nghiệm
Trong quá trình tổ chức, hướng dẫn học sinh tìm hiểu, khám phá giá trị
nội dung tư tưởng của tác phẩm tôi đã chú ý nhiều hơn đến tính giáo dục trong
sự kết hợp hài hòa với việc khám phá vẻ đẹp của tác phẩm văn chương. Bởi tôi

Vui mỗi mầm non trái chin cành
Vui tiếng ca chung hòa bốn biển
Nâng niu tất cả chỉ quên mình

Bác chẳng buồn đâu Bác chỉ đau
Nỗi đau dân nước nỗi năm châu
Chỉ lo muôn mối như lòng mẹ
Cho hôm nay và cho mai sau.
( Bác ơi – Tố Hữu )
Người là Cha, là Bác là Anh
Quả tim lớn lọc trăm dòng máu nhỏ
( Sáng tháng năm – Tố Hữu )
Trái tim lớn đó đã “ôm cả non sông, mọi kiếp người”.
( Bác ơi – Tố Hữu )
Chúng ta tự hào vì “ Dân tộc ta, nhân dân ta, non sông đất nước ta đã sinh
ra Hồ Chủ Tịch, Người anh hùng dân tộc vĩ đại và chính người đã làm rạng rỡ
dân tộc ta, nhân dân và non sông đất nước ta”. ( Phạm Văn Đồng )
GV: Tào Thị Đào
6
Trường THPT Hoằng Hóa 2 Sáng kiến kinh
nghiệm
Và ta hiểu: “ Vì sao trái đất nặng ân tình
Nhắc mãi tên người Hồ Chí Minh
Như một niềm tin như dũng khí
Như lòng nhân nghĩa đức hi sinh”
( Theo chân Bác – Tố Hữu )
Cuộc đời Người là nguồn cảm hứng vô tận của thi ca nhạc họa. Có một
nhà thơ nước ngoài cũng đã từng viết: “ Hồ Chí Minh – tên Người là cả một
niềm thơ”. Tấm gương đạo đức của Người đã làm trong sáng thêm lương tâm
của dân tộc và của loài người.

“Nhật kí trong tù” là tấm gương phản chiếu chân thực nhất, đầy đủ nhất
vẻ đẹp tâm hồn Hồ Chí Minh.“Thơ là tấm gương của tâm hồn” ( Tố Hữu ) mà
đây lại là nhật kí. Nhật kí bằng thơ thì còn gì chân thực và trong sáng hơn.
Tập thơ ra đời trong một hoàn cảnh đặc biệt: Tháng 8-1942, Nguyễn Ái
Quốc lấy tên là Hồ Chí Minh sang Trung Quốc để tranh thủ sự viện trợ của thế
giới đối với cách mạng Việt Nam. Sau nửa tháng đi bộ, vừa đến Túc Vinh, tỉnh
Quảng Tây, Người bị chính quyền Tưởng Giới Thạch bắt giam vô cớ.
Trong suốt 13 tháng tù, bị đày ải vô cùng cực khổ, Người đã sáng tác 134
bài thơ bằng chữ Hán ghi trong một cuốn sổ tay, đặt tên là “Ngục trung nhật kí”.
Thật khó mà nói hết được vẻ đẹp, sức sống mãnh liệt của tập thơ – cũng là
vẻ đẹp, sức sống mãnh liệt của tâm hồn thi sĩ – chiến sĩ Hồ Chí Minh. Chỉ xin
dẫn ra đây một số cảm nhận:
Đọc “Nhật kí trong tù” ta bắt gặp tâm hồn vĩ đại của một bậc đại trí, đại
nhân, đại dũng” ( Viên Ưng – Trung Quốc , Tạp chí văn nghệ số 5-1960).
“ Tôi đọc trăm bài trăm ý đẹp
Ánh đèn tỏa rạng mái đầu xanh
Mỗi vần thơ Bác vần thơ thép
GV: Tào Thị Đào
8
Trường THPT Hoằng Hóa 2 Sáng kiến kinh
nghiệm
Mà vẫn mênh mông, bát ngát tình”.
( Đọc thơ Bác – Hoàng Trung Thông )
“Thơ Bác trùm lên tâm hồn ta bóng cây đại thụ và hiển hiện đường bay
của một cánh chim bằng tự do” ( Nguyễn Sĩ Đại – Báo Nhân Dân số ra ngày 20-
5-2013)
“ Ngục tối, trái tim càng cháy lửa
Xích xiềng không khóa nổi lời ca
Trăm sông, nghìn núi chân không ngã
Yêu nước, yêu người, yêu cỏ hoa”.

Thiếu nữ xóm núi xay ngô
Ngô xay vừa xong lò than đã đỏ”.
Dịch thơ: “ Chim mỏi về rừng tìm chốn ngủ
Chòm mây trôi nhẹ giữa tầng không
Cô em xóm núi xay ngô tối
Xay hết lò than đã “rực hồng”.
GV: Tào Thị Đào
10
Trường THPT Hoằng Hóa 2 Sáng kiến kinh
nghiệm
Bài thơ được làm trong hoàn cảnh chuyển lao, bị đày ải vô cùng cực khổ
vậy mà khi đọc lên, ta không hề thấy bóng dáng của người tù, chỉ thấy một
người nghệ sĩ – chiến sĩ đang ung dung thưởng ngoạn cảnh chiều hôm.
Chuyển lao đối với người tù là một cực hinh , phải đi bộ từ lúc “gà gáy
một lần đêm chửa tan” phải đi bộ hàng 50 cây số đường rừng, chân bị xiềng, tay
bị trói. Đặt trong cảnh ngộ đó mới thấy hết được vẻ đẹp trong tâm hồn Hồ Chí
Minh.
Những gian khổ dọc đường giải tù khó mà nói hết nhưng với Bác thi hứng
vẫn nồng nàn ngay trong cả hoàn cảnh bĩ cực đó. Đúng là “xích xiềng không
khóa nổi lời ca”.
“Chiều tối” dường như không phải thơ của tù nhân mà là của một tao
nhân mặc khách thời Đường.
Dù thể xác bị đày đọa, nhưng tâm hồn Bác vẫn nhẹ tênh như một người đi
ngoạn cảnh. Người quên đi hoàn cảnh khắc nghiệt của riêng mình để hướng ra
cuộc sống bên ngoài: thu trọn bức tranh chiều tối vùng sơn cước vào tâm hồn
nhạy cảm, giàu tình yêu thương. Trên con đường heo hút, ngước mắt nhìn lên
trời, bắt gặp một cánh chim chiều đang mải miết bay về tổ Nhìn dáng bay mà
Người nhân ra vẻ mệt mỏi uể oải của đôi cảnh sau hành trình kiếm ăn vất vả của
một ngày. Cánh chim ấy chứa đầy tâm trạng, chứa cả nỗi niềm cảm thông, chia
sẻ của Người. Lặng lẽ dõi theo một chòm mây cô lẻ, nhìn chòm mây lững lời

Nhà phê bình văn học Đỗ Kim Hồi có sự liên hệ và cảm nhận: khi viết
những câu thơ về Bác “chỉ biết quên mình cho hết thảy” hay “nâng niu tất cả chỉ
quên mình”. Có lẽ nhà thơ Tố Hữu đã nghĩ đến bài thơ “Chiều tối” này chăng ?.
Bởi vì như có người đã nói đây là những vần thơ quên mình của Bác. Nhưng
ngẫm ra, sự “nâng niu tất cả” phải xuất phát từ một lẽ sâu xa tốt đẹp hơn:
“ Bác sống như trời đất của ta”
Như thế “Chiều tối” là những vần thơ của tình yêu cuộc sống.
GV: Tào Thị Đào
12
Trường THPT Hoằng Hóa 2 Sáng kiến kinh
nghiệm
Khi từng chữ từng câu thấm dần vào tâm hồn, ta hình dung thật rõ nét về
hình ảnh Bác – nhân vật trữ tình của bài thơ: có tấm lòng yêu thương rộng lớn,
luôn nâng niu, trân trọng mọi sự sống ở trên đời, có tâm hồn lạc quan ý chí chiến
thắng hoàn cảnh, luôn hướng về sự sống, ánh sáng, tương lai. Đây cũng chính là
một biểu hiện sống động, gợi cảm về tấm gương đạo đức của Người mà mỗi
chúng ta cần học tập và noi theo.
Qua bài thơ, tôi muốn giáo dục cho các em học sinh về tình yêu thiên
nhiên, sự sống, tình yêu đối với con người, đặc biệt là con người lao động, ý chí
chiến thắng hoàn cảnh, tinh thần lạc quan, luôn hướng về ánh sáng tương lai, về
những điều tốt đẹp trong cuộc sống, biết trân trọng những vẻ đẹp và niềm vui
bình dị của cuộc đời.
Bài tập kiểm tra, đánh giá: Từ vẻ đẹp tâm hồn Hồ Chí Minh qua bài thơ
“Chiều tối” đến những bài học trong cuộc sống của anh (chị ) .
Về “Tuyên ngôn độc lập”
Tuyên ngôn độc lập của Bác không chỉ là một văn kiện chính trị, một áng
văn chính luận mẫu mực mà ở đó còn chứa đựng tư tưởng lớn lao, tình cảm thiết
tha Người dành cho nhân dân đất nước và quyết tâm sắt đá bảo vệ nền độc lập tự
do của dân tộc.
Bản tuyên ngôn ra đời đánh dấu một mốc son trong lịch sử dân tộc. Ngày

Độc lập, bây giờ mới thấy đây
GV: Tào Thị Đào
14
Trường THPT Hoằng Hóa 2 Sáng kiến kinh
nghiệm
Người đọc tuyên ngôn. Rồi chợt hỏi
Đồng bào nghe tôi nói rõ không
Ôi ! Câu hỏi hơn một lời kêu gọi
Rất đơn sơ mà ấm bao lòng
Muôn triệu người một lời đáp: có
Như Trường Sơn say gió biển đông
Vâng. Bác nói chung con nghe rõ
Từng tiếng Người vang vọng núi sông

Trởi bỗng xanh hơn. Nắng chói lòa
Ta nhìn lên Bác Bác nhìn ta
Bốn phương chắc cũng nhìn ta đó
Nước Việt nam dân chủ cộng hòa”
( Theo chân Bác – Tố Hữu )
Và khi Người vừa kết thúc bản Tuyên ngôn, một triệu con người, một
triệu tiếng hô cùng hòa làm một, vang dậy núi sông: “Việt Nam độc lập muôn
năm”.
Không tự hào và xúc động sao được khi “Tuyên ngôn độc lập” là kết quả
của bao nhiêu máu đã đổ, bao nhiêu tính mệnh đã hi sinh của những người con
anh dũng của Việt nam trong các nhà tù, trong trại tập trung, trên những hải đảo
xa xôi, trên máy chém, trên chiến trường. Bản Tuyên ngôn độc lập là kết quả
GV: Tào Thị Đào
15
Trường THPT Hoằng Hóa 2 Sáng kiến kinh
nghiệm

án đanh thép bản chất tàn bạo, tội ác tày trời của thực dân Pháp, từ đó khơi dậy
lòng căm thù quân xâm lược và nêu cao ý chí quyết tâm, bảo vệ nền độc lập vừa
mới giành được.
Bên cạnh đó, Người đã biểu dương sức mạnh của nhân dân ta trong cuộc
chống thực dân phong kiến để giành lấy nền độc lập, biểu dương truyền thống
bất khuất của dân tộc, kích thích tinh thần tự hào dân tộc và ý chí đấu tranh
chống lại âm mưu của thực dân Pháp.
Cuối cùng là lời tuyên bố dứt khoát mạnh mẽ hùng hồn về độc lập chủ
quyền dân tộc và ý chí sắt đá quyết tâm giữ vững nền độc lập, tự do ấy. Cho
thấy một trái tim yêu tha thiết đất nước, nhân dân, tự hào về truyền thống dân
tộc, về sự bất khả xâm phạm của giang sơn gấm vóc. Những lời văn hùng hồn
tha thiết mãi còn vang vọng: “Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do độc lập và
sự thật đã thành một nước tự do độc lâp. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem
tất cả tinh thần và sức lực, tính mạng và của cải để bảo vệ quyền tự do độc lập
ấy”.
Tuyên ngôn độc lập được viết lên không chỉ bằng ngòi bút tài hoa mà
quan trọng là bằng tấm lòng yêu nước, thương dân tha thiết. Người đã thể hiện
được khí phách của cả một dân tộc và lần đầu tiên nước Việt Nam được hiện
diện trên trường quốc tế với tư cách là một nước tự do độc lập, nhân dân thế giới
cũng thấy được tinh thần quyết tâm bảo vệ nền độc lập của dân tộc Việt Nam.
Sự tỏa sáng của một trí tuệ lớn, một trái tim vĩ đại làm cho ta thêm yêu đất
nước mình hơn, biết quý trọng nền độc lập tự do mà Bác Hồ và các thế hệ ông
cha đã giành lại. Ngày hôm nay, ta đang được sống trong hòa bình độc lập
nhưng hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa thân yêu đang bị thế lực bên ngoài
xâm phạm. Hơn lúc nào hết, noi theo tấm gương yêu nước nhiệt thành cháy
bỏng của Người, chúng ta hãy lên tiếng, hãy có những hành động thiết thực để
GV: Tào Thị Đào
17
Trường THPT Hoằng Hóa 2 Sáng kiến kinh
nghiệm

những minh chứng sống động nhất. “Chiều tối” là bài thơ được viết trong thời
điểm gần kết thúc của một cuộc chuyển lao. Bài thơ là một bức tranh vẽ cảnh
chiều tối nơi núi rừng. Cảnh đẹp bởi nó ánh lên một sự sống ấm áp của con
người. Vần thơ của Bác trong bài thơ “Chiều tối” thể hiện tinh thần chiến sĩ chủ
động, bình tĩnh trước gian khổ biết vượt lên hoàn cảnh bằng niềm lạc quan
nhưng cũng đan xen và hòa quyện với tình yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống bình
dị của người lao động. Tác phẩm “Chiều tối” không chỉ là nhật ký, tác phẩm còn
là bài thơ trữ tình nên thơ về việc bộc lộ thế giới bên trong, thế giới tâm hồn của
người sáng tạo. Đó là lòng nhân ái bao la, là tình yêu cuộc sống thiết tha, là tâm
hồn của con người có sự tự do tinh thần tuyệt đối, là cốt cách vững vàng trước
thử thách của cuộc đời cách mạng.
Cảnh chiều tối là một đề tài quen thuộc của văn chương. Khung cảnh buổi
chiều tối thường dễ sinh tình. Vì thế, buổi chiều đã đi vào bao áng thơ kim cổ,
làm nên những vần thơ tuyệt tác. Thơ chiều cổ điển thường man mác một nỗi
buồn đìu hiu, hoang vắng trong sự tàn tạ của thời gian, hoặc trĩu nặng nỗi buồn
tha hương lữ thứ. Còn ở đây là lòng nhân ái bao la, tình yêu cuộc sống sâu nặng
của Bác.
Bác yêu thiên nhiên, tạo vật. Qua bài thơ, hình ảnh thiên nhiên luôn
chiếm vị trí nổi bật. Bác đã nâng niu từng biểu hiện của sự sống: “một cánh
chim chiều”, “một áng mây trôi”. Dù trong hoàn cảnh nào, Bác cũng không
GV: Tào Thị Đào
19
Trường THPT Hoằng Hóa 2 Sáng kiến kinh
nghiệm
quên nghĩ tới con người. Hình ảnh thiếu nữ xay ngô tối với Bác là vẻ đẹp của
cuộc sống bình dị, đời thường, khỏe khoắn đầy sức sống. Phải chăng chính cái
sức sống ấy của người thiếu nữ đã làm nên vẻ đẹp lung linh cho bức tranh.
Bác có một tâm hồn thơ tự do, không tù ngục, không xích xiềng nào giam
giữ nổi. Buổi “chiều tối” nơi miền rừng núi quạnh hiu, hoang vắng, lẽ ra rất đỗi
buồn bã, thê lương trước mắt người tù bị xiềng xích, bị giải đi với biết bao nỗi

sâu sắc và đẹp đẽ mà ta học tập được từ tấm gương của Bác.
Thiên nhiên là một phần của sự sống, yêu thiên nhiên, gắn bó với thiên
nhiên là một nét đẹp trong tâm hồn mỗi người, là điều không thể thiếu trong
hành trang thơ của mỗi thi nhân:
“Thơ xưa yêu cảnh thiên nhiên đẹp
Mây gió trăng, hoa, tuyết núi sông”.
( Hồ Chí Minh )
Thiên nhiên tô đẹp trái đất, làm đẹp cho đời. Con người biết yêu thiên
nhiên chính là biết bồi dưỡng tâm hồn mình thêm đẹp đẽ, giàu có, phong phú,
tinh tế hơn.
Trong hoàn cảnh chuyển lao, chân bị xiềng, tay bị trói, đã cuối ngày rồi
mà chưa được dừng chân, Bác vẫn quên cảnh ngộ của mình để nâng niu một
cánh chim chiều, dõi theo một chòm mây cô lẻ đang lững lờ trôi trên tầng
không. Tình yêu thiên nhiên của Bác tha thiết biết nhường nào.
Cảm ơn Người đã cho ta biết yêu hơn, gắn bó hơn với những hình ảnh
thiên nhiên quen thuộc: biết yêu vườn cây trước sân nhà, biết yêu cánh đồng lúa
xanh, biết yêu những cánh “bèo lục bình mênh mang màu mực tím”, yêu cây đa
làng bao đời tỏa bóng mát và chở nặng hồn quê…
Tình yêu thiên nhiên có thể bắt đầu bằng những hành động nhỏ bé nhưng
thiết thực như đơn giản chỉ là chăm chút một mầm xanh, phê phán những hành
GV: Tào Thị Đào
21
Trường THPT Hoằng Hóa 2 Sáng kiến kinh
nghiệm
động nghịch ngợm của những cậu học trò vô tâm như: bè cành, bứt lá, góp phần
làm cho ngôi trường thân yêu thêm xanh tươi, bảo vệ thiên nhiên, môi trường
mình đang sống. Thật giản dị, đời thường mà ý nghĩa biết bao.
Bác không chỉ bồi dưỡng cho ta tình yêu thiên nhiên, biết rung động trước
cái đẹp mà Bác còn giúp ta biết yêu hơn cuộc sống bình dị đời thường, gắn bó
yêu thương những người lao động.

“Chiều tối” là bài thơ của người tù sáng tác trong một cuộc chuyển lao.
Vậy mà ta đâu thấy bóng dáng một tù nhân, chỉ thấy một chiến sĩ – thi sĩ đang
ung dung ngoạn cảnh chiều hôm với niềm lạc quan cách mạng, hướng về sự
sống, ánh sáng, tương lai.
Nghị lực, ý chí của Bác giúp chúng ta có thêm sức mạnh để chiến thắng
hoàn cảnh, sống lạc quan yêu đời, đem đến niềm vui sống cho chính mình và
cho mọi người xung quanh. Ý chí chiến thắng hoàn cảnh của Bác đã cho ta thêm
một bài học quý giá trong cuộc sống.
Con đường học tập, chiến lĩnh tri thức của học sinh chúng ta cũng không
dễ dàng bằng phẳng. chúng ta cần biết vượt qua những thử thách, khó khăn để đi
tới tương lai tươi sáng.
Bài thơ “Chiều tối” chỉ vẻn vẹn 28 chữ mà khơi gợi bao suy nghĩ, cảm
xúc cho người đọc, cho ta cảm nhận sâu sắc một nét chân dung của “con người
Việt nam đẹp nhất”. Sự tỏa sáng của tâm hồn Bác trong bài thơ “Chiều tối” đã
đem đến cho ta những thông điệp, những bài học lớn lao, bổ ích. Hãy noi theo
tấm gương của Bác để cuộc sống này luôn ngập tràn tình yêu thương, ngập tràn
niềm vui…luôn thắp sáng niềm tin và hi vọng… để cuộc đời có ý nghĩa hơn.
Đọc và suy ngẫm về bài thơ “Chiều tối” của Bác, ta chợt nhớ đến hai câu
thơ của nhà thơ Tố Hữu:
“Ta bên Người, Người tỏa sáng trong ta
GV: Tào Thị Đào
23
Trường THPT Hoằng Hóa 2 Sáng kiến kinh
nghiệm
Ta bỗng lớn ở bên Người một chút”.
( Sáng tháng năm – Tố Hữu )

Ngày 26 tháng 3 năm 2013
Học sinh: Phạm Thị Hương
Lớp 11A10 trường THPT Hoằng Hóa 2

nghiệm của mình viết, không sao chép
nội dung của người khác.
Tào Thị Đào
GV: Tào Thị Đào
25