ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH
–––––––––––––––––––––––

PHÙNG VĂN TÌNH

QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM Y TẾ HỘ GIA ĐÌNH
TẠI BẢO HIỂM XÃ HỘI TỈNH LÀO CAI

LUẬN VĂN THẠC SĨ THEO ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG
NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ

THÁI NGUYÊN - 2019


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH
–––––––––––––––––––––––

PHÙNG VĂN TÌNH

QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM Y TẾ HỘ GIA ĐÌNH
TẠI BẢO HIỂM XÃ HỘI TỈNH LÀO CAI
Ngành: Quản lý kinh tế
Mã số: 8.34.04.10

LUẬN VĂN THẠC SĨ THEO ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. ĐỖ THỊ THÚY PHƯƠNG

THÁI NGUYÊN - 2019


Phùng Văn Tình


3

MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ........................................................................................................i
LỜI CẢM ƠN .............................................................................................................ii
MỤC LỤC................................................................................................................. iii
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ...........................................................................vi
DANH MỤC BẢNG.................................................................................................vii
DANH MỤC HÌNH ................................................................................................ viii
MỞ ĐẦU ....................................................................................................................1
1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu .......................................................................1
2. Mục tiêu nghiên cứu cứu.........................................................................................3
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu...........................................................................3
5. Những đóng góp của luận văn ................................................................................6
6. Kết cấu của luận văn ...............................................................................................7
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ THU BẢO
HIỂM Y TẾ HỘ GIA ĐÌNH ....................................................................................8
1.1. Cơ sở lý luận về quản lý thu bảo hiểm y tế hộ gia đình.......................................8
1.1.1. Khái quát về bảo hiểm y tế và bảo hiểm y tế hộ gia đình .................................8
1.1.2. Quản lý thu bảo hiểm y tế hộ gia đình ............................................................13
1.2. Cơ sở thực tiễn về quản lý thu bảo hiểm y tế hộ gia đình..................................26
1.2.1. Kinh nghiệm về quản lý thu bảo hiểm y tế hộ gia đình của một số địa phương
....26
1.2.2. Bài học kinh nghiệm về quản lý thu bảo hiểm y tế hộ gia đình tỉnh Lào
Cai..........32
Chương 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.......................................................34

3.4. Các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý thu BHYT hộ gia đình tại BHXH tỉnh
Lào Cai ......................................................................................................................81
3.4.1. Các yếu tố khách quan ....................................................................................81
3.4.2. Các yếu tố chủ quan ........................................................................................85
3.5. Đánh giá về công tác quản lý thu BHYT hộ gia đình tại BHXH tỉnh
Lào Cai .....................................................................................................................91
3.5.1. Những kết quả đạt được ..................................................................................91
3.5.2. Hạn chế, tồn tại và nguyên nhân .....................................................................92
Chương 4: GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM Y
TẾ HỘ GIA ĐÌNH TẠI BẢO HIỂM XÃ HỘI TỈNH LÀO CAI .......................95
4.1 Dự báo về phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Lào Cai đến năm 2020. .....................95


5

4.1.1 Về mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Lào Cai đến năm 2020 ................95
4.1.2 Về hệ thống y tế ...............................................................................................96
4.2. Phương hướng, mục tiêu tăng cường quản lý thu bảo hiểm y tế hộ gia đình
của Bảo hiểm xã hội tỉnh Lào Cai.............................................................................97
4.2.1. Phương hướng hoàn thiện quản lý thu bảo hiểm y tế hộ gia đình của Bảo
hiểm xã hội tỉnh Lào Cai đến năm 2020 ...................................................................97
4.2.2. Mục tiêu thu bảo hiểm y tế hộ gia đình của Bảo hiểm xã hội tỉnh Lào Cai
đến năm 2020 ............................................................................................................99
4.3. Giải pháp tăng cường quản lý thu bảo hiểm y tế hộ gia đình tại Bảo hiểm
xã hội tỉnh Lào Cai ..................................................................................................100
4.3.1. Nhóm giải pháp trực tiếp...............................................................................100
4.3.2. Nhóm giải pháp gián tiếp ..............................................................................104
4.4. Kiến nghị ..........................................................................................................109
4.4.1. Kiến nghị với BHXH Việt Nam....................................................................109
4.4.2. Kiến nghị với UBND tỉnh Lào Cai ...............................................................109

Bảo hiểm xã hội

4

BHYT

Bảo hiểm y tế

5

BNN

Bệnh nghề nghiệp

6

BTC

Bộ tài chính

7

BYT

Bộ Y tế

8

DNNQD


Nghị quyết

14

NSDLĐ

Người sử dụng lao động

15

NSĐP

Ngân sách địa phương

16

NSNN

Ngân sách nhà nước

17

QĐ

Quyết định

18

TCKT


Bảng 3.1: Cơ cấu kinh tế tỉnh Lào Cai giai đoạn 2015 - 2017..................................44
Bảng 3.2: Chức năng, nhiệm vụ của Ban giám đốc BHXH tỉnh Lào Cai.................51
Bảng 3.3: Kế hoạch thu BHYT hộ gia đình tỉnh Lào Cai giai đoạn 2015 - 2017.....57
Bảng 3.4: Tỷ lệ bao phủ BHYT hộ gia đình trên địa bàn tỉnh Lào Cai ....................61
Bảng 3.5: Số lượng hộ gia đình tham gia BHYT tại các huyện trên địa bàn tỉnh
Lào Cai giai đoạn 2015 - 2017...............................................................62
Bảng 3.6: Mức đóng BHYT hộ gia đình qua các thời kỳ .........................................64
Bảng 3.7: Số đại lý và nhân viên đại lý xã, phường .................................................66
Bảng 3.8: Số điểm thu và nhân viên đại lý thu Bưu điện .........................................69
Bảng 3.9: Quyết toán thu BHYT hộ gia đình trên địa bàn tỉnh Lào Cai giai đoạn
2015 - 2017 ............................................................................................74
Bảng 3.10: Tỷ lệ hoàn thành kế hoạch......................................................................75
Bảng 3.11: Số cuộc kiểm tra về thu BHYT hộ gia đình giai đoạn 2015-2017 .........79
Bảng 3.12: Tình hình kiểm tra đột xuất, định kỳ của BHXH tỉnh Lào Cai ..............80
Bảng 3.13: Thông tin về đối tượng điều tra ..............................................................54
Bảng 3.14: Kết quả khảo sát về lập dự toán thu BHYT hộ gia đình tại BHXH
tỉnh Lào Cai............................................................................................59
Bảng 3.15: Kết quả khảo sát về tổ chức thu BHYT hộ gia đình...............................71
Bảng 3.16: Kết quả khảo sát về quyết toán thu BHYT hộ gia đình..........................76
Bảng 3.17: Kết quả khảo sát hộ gia đình về mức độ hiểu biết đối với chính sách
BHYT hộ gia đình..................................................................................83
Bảng 3.18: Kết quả khảo sát hộ gia đình về các yếu tố ảnh hưởng tới việc tham
gia BHYT hộ gia đình............................................................................87
Bảng 3.19: Biên chế người làm công tác thu BHYT hộ gia đình của BHXH
tỉnh Lào Cai và BHXH các huyện trực thuộc ........................................86


viii

DANH MỤC HÌNH

các thành viên trong gia đình và bảo đảm nguyên tắc chia sẻ rủi ro ngay từ trong gia
đình nếu không may có bị ốm đau cần chi phí khám, chữa bệnh, phù hợp với mục
tiêu tiến tới BHYT toàn dân đã được Đảng và Nhà nước ta xác định. Việc bắt buộc
tham gia BHYT đối với toàn bộ thành viên hộ gia đình theo Luật BHYT hiện hành
không chỉ giúp cho từng cá nhân, hộ gia đình giảm tải gánh nặng viện phí mà còn
thể hiện tính nhân văn và trách nhiệm cộng đồng, là nghĩa vụ của mỗi thành viên.
Thực tế triển khai BHYT hộ gia đình trên địa bàn tỉnh Lào Cai trong những
năm qua cho thấy: Số người dân thuộc diện phải tham gia BHYT theo hộ gia đình
ngày càng tăng nhanh, gồm tăng từ nguồn tăng dân số tự nhiên, tăng dân số cơ học,
tăng do giảm nghèo hàng năm từ 3-4% số hộ nghèo, tăng do các xã vùng thoát 135,
người dân chuyển từ diện Nhà nước đóng BHYT sang tự đóng BHYT hộ gia đình.
Trong khi đó số người dân đã tham gia BHYT hộ gia đình có tăng nhưng tốc độ
tăng chậm so với tốc độ tăng dân số tự nhiên (Lào Cai khoảng 1,4%/năm) và tốc độ


2

hộ thoát nghèo thoát cận nghèo (Lào Cai khoảng 3%-4%/năm). Có một số lượng
nhất định người dân sinh sống ở các xã thoát 135 sau khi không được Nhà nước hỗ
trợ đã chuyển sang tham gia diện hộ gia đình (tự đóng phí) nhưng chiếm tỷ lệ rất
nhỏ. Có biểu hiện sự ỷ lại, trông chờ Ngân sách nhà nước bao cấp cho phí đóng
BHYT ở nhân dân các xã thoát 135.
Hoạt động quản lý thu BHYT hộ gia đình trên địa bàn tỉnh Lào Cai thời gian
qua đã đạt được các kết quả quan trọng với sự tăng lên cả về số thu cũng như đối
tượng tham gia BHYT hộ gia định. Tuy nhiên, hoạt động quản lý thu BHYT hộ gia
đình trên địa bàn tỉnh thời gian qua vẫn còn những tồn tại, hạn chế đó là:
Công tác lập kế hoạch: hiện nay, công tác lập kế hoạch quý tại BHXH tỉnh
Lào Cai mới chỉ đơn thuần là chia đều kế hoạch năm làm 04 quý, chưa phản ánh
tính chu kỳ do phương thức nộp 03, 06, 12 tháng tạo ra. BHXH tỉnh Lào Cai chưa
thực hiện việc hướng dẫn BHXH các huyện, thành phố lập dự toán thu nên BHXH

tượng này, góp phần thực hiện mục tiêu 98,8% dân số tỉnh Lào Cai tham gia BHYT,
là lý do để tác giả lựa chọn đề tài: "Quản lý thu bảo hiểm y tế hộ gia đình tại Bảo
hiểm xã hội tỉnh Lào Cai" làm luận văn cao học ngành quản lý kinh tế của mình.
2. Mục tiêu nghiên cứu cứu
2.1. Mục tiêu chung
Trên cơ sở đánh giá thực trạng công tác quản lý thu BHYT hộ gia đình tại
BHXH tỉnh Lào Cai đề ra những giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý thu BHYT hộ
gia đình của BHXH tỉnh Lào Cai trong thời gian tới để tiến tới mục tiêu BHYT toàn
dân, đảm bảo an sinh xã hội do Đảng và Nhà nước đặt ra.
2.2. Mục tiêu cụ thể
- Góp phần hệ thống hóa những vấn đề lý luận và thực tiễn về công tác quản lý
thu bảo hiểm y tế hộ gia đình.
- Phân tích được thực trạng quản lý thu BHYT hộ gia đình của BHXH tỉnh
Lào Cai trong giai đoạn từ năm 2015 - 2017, từ đó chỉ rõ những điểm mạnh, điểm
yếu và nguyên nhân của những điểm yếu về quản lý thu BHYT hộ gia đình của
BHXH tỉnh Lào Cai.
- Đề xuất được một số giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý thu BHYT hộ gia
đình của BHXH tỉnh Lào Cai trong thời gian tới.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
* Đối tượng nghiên cứu
Quản lý thu bảo hiểm y tế hộ gia đình tại Bảo hiểm xã hội tỉnh Lào Cai. Trong
hộ gia đình tham gia BHYT có các thành viên tham gia BHYT ở các loại đối tượng
khác nhau theo điều 12 Luật BHYT. Trong phạm vi luận văn chỉ đi sâu vào số liệu
của nhóm đối tượng tự đóng 100% tiền mua thẻ BHYT theo diện hộ gia đình với


4

mã đối tượng ghi trên thẻ là "GD".
* Phạm vi nghiên cứu

gia đình tại thành phố Bắc Ninh – Tỉnh Bắc Ninh”, Luận văn thạc sĩ, Trường Đại


5

học Kinh tế & QTKD, Thái Nguyên.
Theo tác giả, thành phố Bắc Ninh là một trong những thành phố có dân số
đông. Đây là đối tượng để cơ quan BHXH thành phố Bắc Ninh mở rộng, phát trienr
hình thức BHXH tự nguyện. Tuy nhiên, nhiều năm qua, việc khiển khai số lượng
tham gia BHXH tự nguyện theo hình thức hộ gia đình trên địa bàn đạt tỷ lệ rất thấp,
đa số người dân chưa nhận thức được tầm quan trọng của việc tham gia BHYT do
đó họ không nhiệt tình tham gia. Mặt khác, cơ quan BHXH chưa đề cao trách nhiệm
trong việc triển khai BHYT hộ gia đình, chưa tạo điều kiện thuận tiện để người dân
tham gia. Do đó, việc hoàn thiện BHYT hộ gia đình tại thành phố Bắc Ninh là hết
sức cần thiết.
Về thông tin phục vụ cho nghiên cứu, tác giả sử dụng cả 02 nguồn thông tin
là sơ cấp và thứ cấp. Đối với thông tin sơ cấp, tác giả đã tiến hành điều tra phỏng
vấn các hộ gia đình tham gia và không tham gia BHYT hộ gia đình tại thành phố
Bắc Ninh thông qua bảng câu hỏi phỏng vấn được thiết lập trước. Với nguồn thông
tin sơ cấp thu thập được giúp cho tác giả có thể đưa ra được những đánh giá về các
yếu tố ảnh hưởng đến quá trình tham gia BHYT hộ gia đình. Tuy nhiên có thể thấy,
số liệu sơ cấp chỉ được thu thập từ phía các hộ gia đình mà chưa được thu thập từ
phía các cán bộ làm việc tại cơ quan BHXH, do đó chưa thể đánh giá được một
cách toàn diện, khách quan công tác thực hiện BHYT hộ gia đình hiện nay tại địa
phương.
Luận văn đã có những đóng góp nhất định về mặt lý luận và thực tiễn bao
gồm: củng cố, hoàn thiện thêm những quan niệm về BHYT và BHYT hộ gia đình;
chỉ ra những ưu, nhược điểm, nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế trong công
tác thực hiện BHYT hộ gia đình trên địa bàn thành phố Bắc Ninh. Từ đó tác giả đề
xuất các giải pháp mang tính khả thi nhằm hoàn thiện BHYT hộ gia đình trên địa

đã được công bố liên quan đến BHYT hộ gia đình. Tuy nhiên, chưa có một công
trình nào nghiên cứu về quản lý thu BHYT hộ gia đình trên địa bàn tỉnh Lào Cai . Do
đó, tác giả đã lựa chọn đề tài “Quản lý thu bảo hiểm y tế hộ gia đình tại Bảo hiểm
xã hội tỉnh Lào Cai” làm đề tài nghiên cứu của mình.
5. Những đóng góp của luận văn
Luận văn là công trình khoa học có ý nghĩa lý luận và thực tiễn thiết thực, là
tài liệu giúp BHXH tỉnh Lào Cai xây dựng quy hoạch và kế hoạch nhằm hoàn thiện
quản lý thu BHYT hộ gia đình đến năm 2020 có cơ sở khoa học.
Luận văn nghiên cứu khá toàn diện và có hệ thống, những giải pháp chủ yếu
nhằm hoàn thiện quản lý thu BHYT hộ gia đình tại BHXH tỉnh Lào Cai, có ý nghĩa
thiết thực cho quá trình nhằm hoàn thiện quản lý thu BHYT hộ gia đình tại BHXH
tỉnh Lào Cai và đối với BHXH các tỉnh có điều kiện tương tự.


7

6. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được
kết cấu thành 4 chương.
Chương 1: Cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về quản lý thu bảo hiểm y
tế hộ gia đình.
Chương 2: Phương pháp nghiên cứu
Chương 3: Thực trạng công tác quản lý thu bảo hiểm y tế hộ gia đình của Bảo
hiểm xã hội tỉnh Lào Cai.
Chương 4: Giải pháp hoàn thiện quản lý thu bảo hiểm y tế hộ gia đình của Bảo
hiểm xã hội tỉnh Lào Cai.


8


không may gặp phải rủi ro bệnh tật. Tham gia BHYT vừa có lợi cho mình, vừa có
lợi cho xã hội. Sự đóng góp của mọi người chỉ là đóng góp phần nhỏ so với chi phí
khám chữa bệnh khi họ gặp phải rủi ro ốm đau, thậm chí sự đóng góp của cả một
đời người cũng không đủ cho một lần chi phí khi mắc bệnh hiểm nghèo. Do vậy sự
đóng góp của cộng đồng xã hội để hình thành nên quỹ BHYT là tối cần thiết và
được thực hiện theo phương trâm: “Mình vì mọi người, mọi người vì mình”, khi
khoẻ thì để hỗ trợ người ốm đau, khi không may ốm đau thì ta lại nhận được sự
đóng góp của cộng đồng, điều này đã thực sự mang lại sự công bằng trong khám
chữa bệnh.
+ Thứ hai: BHYT giúp cho người tham gia khắc phục khó khăn cũng như ổn
định về mặt tài chính khi không may gặp phải rủi ro ốm đau. Nhờ có BHYT, người
dân sẽ an tâm được phần nào về sức khoẻ cũng như kinh tế, bởi vì họ đã có một
phần như là quỹ dự phòng của mình giành riêng cho vấn đề chăm sóc sức khoẻ, đặc


10

biệt với những người nghèo chẳng may mắc bệnh. Như vậy BHYT ra đời có tác
dụng khắc phục hậu quả và kịp thời ổn định được cuộc sống cho người dân khi họ
bị ốm đau, tạo cho họ một niềm lạc quan trong cuộc sống, từ đó giúp họ yên tâm lao
động sản xuất tạo ra của cải vật chất cho chính bản thân họ và sau đó là cho xã hội,
góp phần đẩy mạnh sự phát triển của xã hội.
+ Thứ ba: Bảo hiểm y tế ra đời còn góp phần giáo dục cho mọi người dân
trong xã hội về tính nhân đạo theo phương châm: “Lá lành đùm lá rách”, đặc biệt là
giúp giáo dục cho trẻ em ngay từ khi còn nhỏ tuổi về tính cộng đồng thông qua loại
hình BHYT học sinh - sinh viên.
+ Thứ tư: BHYT làm tăng chất lượng khám chữa bệnh và quản lý y tế thông
qua hoạt động quỹ BHYT đầu tư. Lúc đó trang thiết bị về y tế sẽ hiện đại hon, có
kinh phí để sản xuất các loại thuốc đặc tri chữa bệnh hiểm nghèo, có điều kiện nâng
cấp các cơ sở khám chữa bệnh một cách có hệ thống và hoàn thiện hơn, giúp người

không chăm sóc bà mẹ và trẻ em, không thể để người lao động làm việc trong điều
kiện vệ sinh không đảm bảo, môi trường ô nhiễm... Vì thế việc chăm lo bảo vệ sức
khoẻ là nhiệm vụ của mỗi người, mỗi tổ chức, mỗi doanh nghiệp và cũng là nhiệm
vụ chung của toàn xã hội. Đồng thời để đảm bảo cho mọi người lao động khi ốm
đau được khám chữa bệnh một cách thuận tiện, an toàn, chất lượng thì cần có mạng
lưới y tế đa dạng và rộng khắp, có đội ngũ thầy thuốc giỏi và tận tâm với người
bệnh, có cơ sở vật chất y tế đầy đủ, hiện đại... Thông qua BHYT, mạng lưới khám
chữa bệnh sẽ được sắp xếp lại, sẽ không còn phân tuyến theo địa giới hành chính
một cách máy móc, mà phân theo tuyến kỹ thuật, đảm bảo thuận lợi cho người
bệnh, tạo điều kiện cho họ lựa chọn cơ sở điều trị có chất lượng phù hợp.
- BHYT ra đời đòi hỏi người được sử dụng dịch vụ y tế và người cung cấp
dịch vụ này phải biết rõ chi phí của một lần khám chữa bệnh đã hợp lý chưa, chi phí
cho quá trình vận hành bộ máy của khu vực khám chữa bệnh đã đảm bảo chưa,
những chi phí đó phải được hạch toán và quỹ bảo hiểm phải được trang trải, thông
qua tình hình đó đòi hỏi cơ chế quản lý của ngành y tế phải đổi mới, để tạo ra chất
lượng mới trong dịch vụ y tế.
Như vậy, BHYT ra đời không những giúp cho người tham gia BHYT khắc
phục khó khăn về kinh tế khi rủi ro ốm đau xảy ra, mà còn giảm bớt gánh nặng cho
ngân sách Nhà nước, góp phần đổi mới cơ chế quản lý, nâng cao chất lượng và công
bằng trong khám chữa bệnh (Nguyễn Văn Định, 2008)
c. Nguyên tắc BHYT
- Bảo đảm chia sẻ rủi ro giữa những người tham gia bảo hiểm y tế.
- Mức đóng bảo hiểm y tế được xác định theo tỷ lệ phần trăm của tiền lương
làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc theo quy định của Luật bảo hiểm xã hội
(sau đây gọi chung là tiền lương tháng), tiền lương hưu, tiền trợ cấp hoặc mức
lương cơ sở.
- Mức hưởng bảo hiểm y tế theo mức độ bệnh tật, nhóm đối tượng trong phạm
vi quyền lợi và thời gian tham gia bảo hiểm y tế.”
- Chi phí khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế do quỹ bảo hiểm y tế và người
tham gia bảo hiểm y tế cùng chi trả.

nghĩa là tất cả các thành viên trong gia đình đều phải mua BHYT, nói cách khác là 1
thành viên trong gia đình chỉ có thể có thể BHYT nếu tất cả những thành viên khác
trong gia đình cùng mua (Quốc hội, 2014).
Như vậy có thể nói, BHYT hộ gia đình là hình thức bảo hiểm bắt buộc được
áp dụng cho những người có tên trong cùng một sổ hộ khẩu hoặc sổ tạm trú để
chăm sóc sức khỏe không vì mục đích lợi nhuận do nhà nước tổ chức thực hiện.


13

1.1.2. Quản lý thu bảo hiểm y tế hộ gia đình
1.1.2.1. Khái niệm
Thu BHYT là việc Nhà nước dùng quyền lực của mình để bắt buộc các đối
tượng phải đóng BHYT theo mức phí quy định. Trên cơ sở đó, hình thành một quỹ
tiền tệ tập trung nhằm mục đích đảm bảo các hoạt động BHYT.
Trong những năm qua, nguồn thu từ đóng bảo hiểm y tế trở thành nguồn tài
chính chủ yếu của Quỹ Bảo hiểm y tế nhằm đáp ứng các nhu cầu chi tiêu, giảm dần
sự bao cấp của NSNN. Để đảm bảo tự cân đối thu - chi trong bối cảnh chi phí khám
chữa bệnh ngày càng gia tăng, cần phải nghiên cứu giải pháp quản lý thu BHYT.
Trong khi đó, quỹ BHYT là có hạn, để đảm bảo cho mọi hoạt động được bền
vững, cơ quan BHXH phải luôn tiến hành cân đối quỹ sao cho hợp lý nhất. Nhà
nước sẽ sử dụng quyền lực của mình xây dựng các cơ chế, chính sách nhằm nâng
cao hiệu quả công tác thu và quản lý thu BHYT. Do vậy, có thể hiểu quản lý thu
BHYT là: “Quản lý thu BHYT là hoạt động có tổ chức dựa trên cơ sở hệ thống
pháp luật của nhà nước sử dụng biện pháp hành chính tổ chức kinh tế quản lý hoạt
động thu nộp BHYT, xác định việc thực hiện nghĩa vụ của đối tượng tham gia BHYT
và đồng thời việc xác nhận đó là căn cứ để thực hiện chính sách, chế độ BHYT, đảm
bảo quyền lợi đối với đối tượng tham gia BHYT đúng, đủ, kịp thời đáp ứng mọi yêu
cầu, quy định của pháp luật”.
Vậy quản lý thu BHYT hộ gia đình chính là việc quản lý thu BHYT đối với

Các loại hình kế hoạch thu BHYT hộ gia đình của BHXH tỉnh phân loại theo
thời gian gồm: Kế hoạch 5 năm, hằng năm, hằng quý. Phân loại theo chức năng
gồm: Kế hoạch thu BHYT hộ gia đình, Kế hoạch tuyên truyền thu BHYT hộ gia
đình, Kế hoạch kiểm soát thu BHYT hộ gia đình, Kế hoạch kinh phí hỗ trợ thu
BHYT hộ gia đình.
Phương thức lập kế hoạch thu BHYT hộ gia đình của BHXH tỉnh phải được
kết hợp cả từ dưới lên và từ trên xuống nhất là với kế hoạch ngắn hạn để khai thác
các ưu điểm và hạn chế nhược điểm của từng phương thức. Thời điểm lập kế hoạch
thu BHYT hộ gia đình do tính chất cơ quan của nhà nước của ngành BHXH nên bắt
buộc phải theo thời điểm lập dự toán ngân sách hằng năm do Quốc hội quy định
thông qua Luật Ngân sách.
Về lập kế hoạch 5 năm:
Việc lập kế hoạch 5 năm về thu BHYT hộ gia đình của BHXH tỉnh phải dựa
vào các yếu tố: khả năng thực hiện của BHXH tỉnh và mục tiêu dài hạn của BHXH
Việt Nam. Kế hoạch phải xác định rõ lộ trình các mục tiêu cần đạt trong từng năm
và các giải pháp, các nguồn lực cần huy động để đạt mục tiêu theo lộ trình đó. Kế
hoạch 5 năm về thu BHYT hộ gia đình của BHXH tỉnh lập sẽ được gửi lên BHXH
Việt Nam tổng hợp, rà soát và phê duyệt cho BHXH tỉnh làm căn cứ cho BHXH
tỉnh lập các kế hoạch hằng năm.
Lập kế hoạch 5 năm về thu BHYT hộ gia đình của BHXH tỉnh cần thực hiện
các nội dung sau:
- Phân tích môi trường quản lý của BHXH tỉnh. Cần đánh giá sự tác động
của các yếu tố này hiện tại và dự báo thay đổi trong 5 năm tới gồm: Kế hoạch phát
triển kinh tế xã hội của tỉnh 5 năm tới; Định hướng của BHXH Việt Nam về thu


15

BHYT hộ gia đình; Thu nhập bình quân đầu người địa bàn tỉnh; Luật BHYT hiện
hành và dự báo hướng sửa đổi nội dung về BHYT hộ gia đình (nếu có); Nghị quyết

dự báo cho 1 năm tiếp theo.
BHXH huyện căn cứ vào số thực hiện năm trước, số thực hiện 6 tháng đầu
năm hiện tại, ước thực hiện thu BHYT hộ gia đình địa bàn huyện cả năm. Tính toán