“ Một số biện pháp nâng cao hiệu quả tổ chức hoạt động góc theo hướng lấy trẻ
làm trung tâm cho trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non”
1. Phần mở đầu.
1.1. Lí do chọn đề tài:
Các nhà giáo dục đều phải thừa nhận một điều rằng cách tiếp cận tốt nhất để
giáo dục trẻ lứa tuổi mầm non đó là lấy trẻ làm trung tâm và ứng dụng các phương
pháp dạy học “ Học mà chơi, chơi mà học” để thúc đẩy sự phát triển tính chủ động,
khả năng tư duy và giải quyết vấn đề của trẻ. Các cách tiếp cận tốt nhất thường thể
hiện tính tích hợp cao và kết nối việc học với đời sống của trẻ.
Giáo dục mầm non hiện nay đã và đang tìm ra những phương pháp mới để
giảng dạy trong đó có nhu cầu về vui chơi hay còn gọi là hoạt động góc, được phân
bổ như một loại hoạt động chính trong một ngày của trẻ. Ở đó, trẻ là trung tâm thông
qua giờ hoạt động góc trẻ được tham gia vào những vai chơi như: bán hàng, bác sĩ,
gia đình... trẻ tái hiện và tự tạo ra những tình huống, trẻ hợp tác với bạn khi chơi, tự
phân vai và thể hiện các vai chơi. Qua đó, giúp trẻ hiểu thêm bài học, phát triển trí tuệ
một cách toàn diện. Hoạt động góc là các hoạt động của trẻ được diễn ra tại các góc
chơi ở trong nhóm lớp, trẻ có thể tự làm việc một mình hoặc trong nhóm theo hứng
thú và nhu cầu riêng, trẻ mẫu giáo được hoạt động thực hành, trải nghiệm, khám phá
những điều mới lạ nhằm củng cố và phát triển các kỹ năng trong các lĩnh vực giáo
dục, trong các chủ đề, trẻ nhà trẻ được tích cực hoạt động giao lưu cảm xúc, hoạt
động với đồ vật và vui chơi, kích thích sự phát triển các giác quan và các chức năng
tâm-sinh lý.
Các góc chơi càng phong phú bao nhiêu thì càng kích thích trẻ chơi bấy nhiêu
và tạo sự ham muốn được khám phá mở mang kiến thức về thế giới xung quanh trẻ
bấy nhiêu. Từ thực tế việc cho trẻ hoạt động góc, mỗi ngày tôi đã nhận thấy được
rằng việc thực hiện hoạt động góc không chỉ để cho trẻ chơi mà còn giúp trẻ phát
triển toàn diện trong các lĩnh vực ngôn ngữ, thẩm mỹ, thể chất, nhận thức và tình cảm
xã hội, hay nói một cách khác đây là cách để trẻ tiếp cận xã hội cuộc sống của người
lớn.
Mặt khác, cách tổ chức các hoạt động chơi ở các góc như thế nào cho khoa học
để phát huy tối đa tính độc lập sáng tạo của trẻ cũng là một trong những điểm mới
của đề tài.
1.2.2. Phạm vi áp dụng của đề tài:
Đề tài sáng kiến kỹ thuật “Một số biện pháp nâng cao hiệu quả tổ chức hoạt
động góc theo hướng lấy trẻ làm trung tâm cho trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non”, với
đề tài này có lẽ đã có nhiều giáo viên áp dụng, song đối với lớp tôi , trường tôi thì đây
là đề tài mới phù hợp và góp phần mang lại hiệu quả cao trong quá trình tổ chức hoạt
động theo hướng lấy trẻ làm trung tâm. Đề tài này có thể áp dụng rộng rãi, có hiệu
quả đối với các trường mầm non trên địa bàn huyện, tỉnh nói riêng và có thể áp dụng
rộng rãi trên toàn quốc nói chung.
Nội dung đề tài được viết trên tinh thần tổng hợp những kinh nghiệm của bản
thân, chủ yếu là những biện pháp tích cực qua công tác chăm sóc giáo dục trẻ.
2. Phần nội dung.
2.1. Thực trạng nội dung cần giải quyết:
Việc áp dụng chuyên đề lấy trẻ làm trung tâm đã được thực hiện nhưng trong
qúa trình thực hiện vẫn còn gặp nhiều bất cập nên chưa tận dụng và phát huy tối đa sự
sáng tạo, trí tưởng tượng mà ở đó trẻ là trung tâm, giáo viên chỉ là người hướng dẫn.
Nên việc lồng ghép đan xen hoạt động học trong quá trình chơi là một trong những
mục tiêu hàng đầu mà các nhà giáo dục quan tâm tới, bởi kiến thức và kỹ năng sẽ
được hình thành ở trẻ một cách tự nhiên nhất thông qua hoạt động chơi. Đặc biệt là
hoạt động chơi ở các góc.
Đối với trường chúng tôi, qua hàng năm nhà trường đã bám sát các văn bản
hướng dẫn của các cấp nên đó xây dựng kế hoạch lồng ghép các hoạt động lấy trẻ
làm trung tâm. Làm thế nào để tổ chức có hiệu quả các góc chơi trong hoạt động góc
giúp trẻ ngày càng tích cực tham gia vào các góc chơi, tạo ra một hoạt động thật bổ
ích đó là điều không đơn giản. Khi thực hiện đề tài này, tôi gặp những thuận lợi, khó
khăn sau:
Trẻ ở lớp đông, nhiều trẻ chưa mạnh dạn tự tin trong giao tiếp nên việc lựa chọn
góc chơi còn mang tính thói quen.
Khả năng chú ý có chủ định của trẻ còn hạn chế, trẻ dễ dàng nhập cuộc chơi
nhưng cũng nhanh chóng tự rút ra khỏi trò chơi nếu nó không còn hứng thú.
2.1.3. Nguyên nhân của thực trạng trên:
Điều kiện cơ sở vật chất còn chưa được đảm bảo, diện tích phòng học và số
lượng cháu chưa tương xứng.
Khối lượng công việc của giáo viên nhiều nên chưa có sự phân bổ hợp lý vào các
hoạt động khác.
Nhiều trẻ còn mang tính thụ động nên việc bao quát của giáo viên còn chưa sâu
sát. Tâm lý lứa tuổi mầm non ghi nhớ có chủ định, trẻ nhanh thích nhưng cũng nhanh
chán.
2.1.4. Điều tra thực tiễn:
Để có cơ sở cho việc nghiên cứu của mình, tôi tiến hành điều tra, khảo sát tình
hình của trẻ ở lớp tôi đầu năm. Qua điều tra khảo sát kết quả cho thấy như sau:
Nội dung
Tỷ lệ
- Trẻ chơi hứng thú
60%
- Trẻ chơi kỹ năng chưa thành thạo
30%
- Trẻ chơi còn rụt rè, chưa có nề nếp
- Luôn đổi mới và sắp xếp các loại đồ dùng đồ chơi trong các góc thật linh
hoạt, hấp dẫn, vừa phải, phù hợp với các góc.
- Các góc chơi được trang trí thay đổi thay đổi theo chủ đề nhằm tạo hứng thú
cho trẻ khi chơi.
- Ví dụ như: Chủ đề gia đình ở góc xây dựng tôi chuẩn bị các nguyên vật liệu
như nhà, cỏ, cây, hoa, hàng rào để trẻ chơi xây nhà chung cư, nhà tầng, ở góc phân
vai tôi chuẩn bị một số nguyên vật liệu giúp trẻ có thể chơi đi siêu thị hay chuẩn bị
bữa ăn gia đình, tôi làm thêm một số hình ảnh rối tay những người thân trong gia
đình, làm thêm một số quyển album về các kiểu nhà, các món ăn trong gia đình, quần
áo, đồ dùng trong gia đình tôi cũng có thể tạo môi trường lớp học ở các góc trong lớp
như chủ đề động vật cô trang trí lớp bằng các con vật gần gũi đáng yêu, làm thêm
các con vật bằng rối tay cho trẻ chơi ở góc thư viện, chuẩn bị một số con vật bằng
nhựa khi cho trẻ chơi ở góc xây dựng, còn chủ đề thực vật cô trang trí lớp và các góc
bằng các loại hoa, rau… có thể cho trẻ cùng làm một số rau hoa để trẻ chơi ở góc xây
dựng, góc phân vai và cô gieo lúa, các loại đậu để cho trẻ quan sát khám phá quá
trình nảy mầm của hạt giúp trẻ học và chơi được tốt hơn. Ở chủ đề giao thông tôi làm
một số phương tiện giao thông như làm xe ô tô, máy bay, tàu thuyền để ở các kệ góc,
các biển báo giao thông được gắn xung quanh lớp để trẻ biết được mình đang học về
chủ đề giao thông…
Thông qua hoạt động góc còn giúp trẻ hiểu được nội dung của công việc thật
mà trẻ chưa hề thực hiện được. Giúp trẻ rèn luyện trí nhớ, tính quan sát, khả năng
sáng tạo, giao tiếp với nhau, nhằm giúp trẻ khắc sâu kiến thức, phát triển trí tuệ ở trẻ
một cách toàn diện.
2.2.2. Lựa chọn các góc chơi phù hợp với trẻ ở lớp mình
Với quan điểm lấy trẻ làm trung tâm, ở các hoạt động góc giáo viên dựa vào
nhu cầu, hứng thú, khả năng, thế mạnh của trẻ để giúp đỡ trẻ tham gia vào hoạt động
góc. Trẻ ở mỗi lứa tuổi có mức độ nhận thức và khả năng chú ý có chủ định khác
nhau. Chính vì vậy các góc chơi trong lớp cũng cần phải được lựa chọn phù hợp với
hộp váng sữa, xốp bitip, vỏ hộp phomai, thùng catton, tranh ảnh, giấy màu,
format….tôi đã làm ra những đồ dùng đồ chơi đẹp, hấp dẫn ở các góc chơi giúp trẻ
chơi hứng thú hơn mà đảm bảo an toàn, không có tính chất độc hại.
Ví dụ như: Góc xây dựng tôi đó làm cỏ bằng xốp bitip rồi gắn vào hộp sữa
chua, phomai.
+ Tạo cây: cây dừa dựng xốp bitit làm thân cây và lá cây, còn chậu cây tôi đẫ
tận dụng chai nước lọc, hộp sữa chua
+ Làm hàng rào: Dựng miếng format làm hàng rào.
+ Làm ngôi nhà bằng các hộp sữa chua, giấy màu cắt gộp lại thành ngôi nhà.
Góc sách truyện, tôi đó tận dụng các tranh ảnh về các chủ đề như thực vật,
trang phục, đồ dùng trong gia đình, giao thông,…. để làm nên những quyển album
đẹp cho trẻ chơi ở góc sách truyện.
Góc học tập chúng tôi cũng đã tận dụng những miếng vải nỉ, giấy màu mĩ
thuật, đề can, lịch để cắt số… để tạo nên bộ đồ dùng đồ chơi cho trẻ khi chơi làm
quen với toán . Khi trẻ chơi sẽ dưới sự hướng dẫn của cô.
Còn ở góc cổ tích, thư viện tôi cũng làm một số con vật bằng rối tay khi tận
dụng những miếng vải nỉ may lại và sử dụng que đè lưỡi, tôi còn làm thêm một số rối
tay những người thân trong gia đình.
Ở góc âm nhạc tôi cũng làm một số mũ múa, hoa tay cho trẻ tham gia ở góc âm
nhạc.
Còn góc nội trợ hay là góc phân vai, tôi tận dụng các đồ dùng đồ chơi có sẵn
giúp trẻ chơi được tốt hơn và hứng thú trong khi chơi.
2.2.4. Cách hướng dẫn trẻ chơi ở các góc chơi:
Thỏa thuận trong vai chơi là điều quan trọng nhất khi trẻ tiến hành chơi ở các
góc chơi, khi thỏa thuận giữa cô và cháu có sự trao đổi về cách chơi, vai chơi mà trẻ
chơi, ngoài ra trẻ còn biết một số nội dung cần thiết trong quá trình chơi.
Giáo viên cần chuẩn bị chu đáo các góc mà trẻ sẽ thực hiện chơi trong ngày
hôm đó, cô cần tôn trọng quyết định của trẻ khi trẻ quyết định chọn góc cháu thích.
sách, nghe đọc chuyện là một hoạt động thú vị đối với trẻ. Trẻ có thể xem sách,
truyện, các quyển album hay có thể dùng rối que để tự kể chuyện với nhau nghe.
Góc học tập: Ở đây trẻ được chơi với những con số, giúp trẻ nhận biết được các
chữ số, biết đếm và biết đặt số tương ứng khi chơi ở góc học tập.
Góc ghép hình và lắp ráp: Hoạt động ghép hình và lắp ráp cung cấp nhiều cơ
hội phát triển sức tưởng tượng, sáng tạo, giúp phát triển kỹ năng và sự phối hợp giữa
mắt và tay. Cách bố trí các đồ chơi và các đồ vật khác cũng rất quan trọng, giúp trẻ dễ
dàng lựa chọn. Những nguyện vật liệu cần thiết cho góc ghép hình và lắp ráp như các
bộ ghép hình, lắp ráp đa dạng về hình dáng và kích thước.
Ví dụ: “Bác sĩ khám bệnh chăm sóc cho bệnh nhân, gia đình, bố mẹ chăm sóc
con, chuẩn bị bữa cơm cho gia đình, bán hàng, hay đóng vai những chú kỹ sư xây
những công trình đẹp” Trẻ xúc động buồn vui theo vai chơi của mình, trẻ hồi hộp lo
lắng khi con ốm (trong trò chơi mẹ - con); Trẻ biết âu yếm, vuốt ve, chải đầu cho búp
bờ (trò chơi với búp bê); Trẻ ân cần có trách nhiệm với bệnh nhân; Trẻ cần cù xếp
từng viên gạch một cách kiên trì hoàn thành công trình xây dựng; Trẻ sử dụng đầu óc
tư duy khi chơi trò chơi ở góc học tập; Trẻ thể hiện khả năng thẩm mỹ trong góc nghệ
thuật....
Dù trẻ tham gia chơi ở góc chơi nào thì ở đó trẻ vẫn tự nhập vai và hoàn thành
tốt vai chơi của mình. Giáo viên cần hướng dẫn trẻ để trẻ tự hoàn thiện vai chơi của
mình, trẻ bước vào thế giới người lớn một cách tự nhiên nhất để thể hiện hoạt động
của họ qua đó giáo viên giúp trẻ mở rộng vốn hiểu biết về thế giới xung quanh. Nội
dung của hoạt động góc là cuộc sống hiện thực xung quanh trẻ, trong khi hoạt động
trẻ phản ánh cuộc sống đó một cách sáng tạo và độc đáo chứ không phải mô phỏng
hoàn toàn. Thông qua hoạt động góc trẻ thực sự làm chủ những gì trẻ biết tức là trẻ
vận dụng những kinh nghiệm hiểu biết về cuộc sống xung quanh để thực hiện nhu
cầu chơi. Có thể nói trẻ thực sự là một chủ thể tích cực, hành động một cách tự lực, tự
nguyện và tự tin.
2.2.5. Đánh giá trẻ trong quá trình chơi:
Ví dụ: Ở “Góc xây dựng” trẻ giả vờ đóng vai chú công nhân, những việc làm
của trẻ giáo viên có thể quan sát xem sự cần cù, cặm cụi làm việc của người công
nhân, sự hợp tác với nhau trong công việc của trẻ để giáo viên có thể gợi ý, uốn nắn
kịp thời, tạo cho trẻ những đức tính lao động tốt. Hay ở góc “phân vai” trẻ thể hiện là
bác sĩ tốt hết lòng chăm sóc bệnh nhân của mình nhưng hoạt động của trẻ không phải
nhằm đến mục đích cuối cùng để chữa khỏi bệnh cho bệnh nhân mà chỉ để thỏa mãn
nhu cầu xã hội của trẻ - làm quen và tham gia vào xã hội người lớn, tức là hoạt động
góc của trẻ không nhằm làm ra sản phẩm mà nằm trong sự hấp dẫn của quá trình hoạt
động.
Ví dụ: Ở “Góc học tập” Trẻ tái tạo lại những gì cô dạy trẻ trên tiết học hoặc
những kiến thức chưa truyền tải hết trong tiết học, nhằm tạo cho trẻ sự ghi nhớ bền
vững, tư duy trừu tượng phát triển, tư duy logic, tư duy ngôn ngữ phát triển.
2.2.6. Phối hợp với phụ huynh:
Phối hợp với phụ huynh là một việc rất quan trọng. Bởi việc giáo dục trẻ là sự
phối kết hợp giữa gia đình và nhà trường. Các kiến thức trẻ tiếp thu được sẽ được
khắc sâu hơn nếu cả gia đình và cô giáo cùng dạy trẻ. Giáo viên nên trao đổi với phụ
huynh về trẻ khi học và chơi ở lớp không những thế giáo viên còn trao đổi về các mặt
phát triển của trẻ khi được học và được chơi để phụ huynh phấn khởi và yên tâm khi
gửi con đến trường và có những cử chỉ đẹp tôn trọng cô giáo. Từ đó phụ huynh sẽ
động viên cháu đi học đều hơn. Bên cạnh đó là giáo viên đứng lớp tôi mạnh
dạn tuyên truyền phụ huynh để xin lịch cũ, họa báo, đồ dùng phế liệu lựa chọn hình
ảnh để trang trí phù hợp làm phong phú thêm các góc chơi.
2.3. Kết quả đạt được.
Qua quá trình thực hiện với những biện pháp và cách làm trên, việc tổ
chức hoạt động góc của trẻ ở lớp tôi đạt được những kết quả đáng phấn khởi, cụ thể:
* Đối với trẻ:
- 100% trẻ rất yêu thích và hứng thú tham gia vào các hoạt động chơi ở các
góc. Trẻ mạnh dạn tự tin hơn trong giao tiếp với mọi người, chơi hòa đồng, nhường
Tỷ
lệ % thoảng lệ %
Thường
xuyên
Tỷ lệ %
0
0
0
0
35/35
100
0
0
2/35
5,7
33/35
động “Học mà chơi, chơi mà học”. Đồng thời tự nguyện đóng góp nguyên liệu, phế
liệu để cô và cháu cùng chuẩn bị đồ dùng cho các hoạt động.
* Bài học kinh nghiệm:
Qua gần một năm thực hiện đề tài “Một số biện pháp nâng cao hiệu quả tổ
chức hoạt động góc theo hướng lấy trẻ làm trung tâm cho trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm
non” bản thân tôi rút ra một số bài học kinh nghiệm sau:
- Làm tốt công tác tham mưu với Ban giám hiệu nhà trường trong việc mua
sắm các trang thiết bị, các loại đồ dùng đồ chơi phục vụ việc dạy và học.
- Giáo viên không ngừng học tập, bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng, nắm chắc cách
tổ chức hướng dẫn không ngừng đổi mới trong phương pháp dạy và học lấy trẻ làm
trung tâm.
- Tích cực chủ động tìm tòi, sưu tầm thêm nhiều nguyên liệu làm phong phú,
làm nhiều đồ dựng đồ chơi đẹp, hấp dẫn trẻ và thay đổi theo chủ đề.
- Cần nắm vững đặc điểm và khả năng nhận thức của trẻ để giúp trẻ lựa chọn
góc chơi phù hợp. Luôn gần gũi với trẻ, tạo tình huống để kích thích trẻ chứ không áp
đặt trẻ.
- Chuẩn bị đầy đủ các điều kiện, phương tiện để tổ chức cho trẻ chơi một cách
có hiệu quả.
- Tích cực lồng ghép các bài học vào trong hoạt động góc của trẻ để trẻ lĩnh hội
bài học thông qua các vai chơi một cách tự nhiên nhất.
- Chú ý đến giáo dục từng cá nhân trẻ, luôn động viên, khuyến khích trẻ.
- Thường xuyên phối hợp với phụ huynh và các tổ chức xã hội để giáo dục trẻ,
người lớn phải luôn là tấm gương mẫu mực của trẻ.
Giáo viên có làm được những điều trên thì mới nâng cao hiệu quả tổ chức hoạt
động góc ở trường Mầm non.
3. Phần kết luận:
3.1. Ý nghĩa của đề tài:
Hoạt động góc là một hoạt động ý nghĩa và thiết thực xoay quanh trẻ, lấy trẻ
- Tổ chức cho giáo viên đi tham quan trường bạn để học tập kinh nghiệm trong
việc trong việc tổ chức các hoạt động lấy trẻ làm trung tâm vào các hoạt động của trẻ.
- Tổ chức tập huấn cho giáo viên thường xuyên chuyên đề tổ chức các hoạt động
lấy trẻ làm trung tâm vào các hoạt động của trẻ.
* Đối với Phòng Giáo dục và Đào tạo:
- Tổ chức tập huấn chuyên đề, giới thiệu phổ biến các hoạt động lấy trẻ làm
trung tâm cho giáo viên để giáo viên có vốn hiểu biết về chuyên đề lấy trẻ làm trung
tâm.
* Đối với địa phương:
- Tạo điều kiện về nguồn kinh phí cho nhà trường tăng trưởng cơ sở vật chất, tu
sửa nâng cấp trường lớp tạo điều kiện cho trẻ hoạt động.
Từ thực tế lớp tôi phụ trách, với những khó khăn mà bản thân tôi gặp phải tôi
đưa ra một số biện pháp, những kiến nghị, đề xuất để tháo gỡ những vướng mắc trong
việc nâng cao chất lượng hiệu quả tổ chức hoạt động góc lấy trẻ làm trung tâm cho
trẻ 5-6 tuổi trong trường mầm non. Mong rằng những biện pháp này sẽ được áp dụng
một cách có hiệu quả khi được các cấp, các đồng nghiệp góp ý, bổ sung thêm và tích
cực đổi mới trong công tác vận dụng để nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ,
đáp ứng với nhu cầu giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong giai đoạn hiện nay./.
MỤC LỤC
1. Phần mở đầu:.......................................................................................Trang 1
1.1. Lý do chọn đề tài:...............................................................................Trang 1
1.2. Điểm mới và phạm vi áp dụng của đề tài : ............................................Trang 2
1.2.1. Điểm mới của đề tài:.........................................................................Trang 2
1.2.2. Phạm vi áp dụng của đề tài:...............................................................Trang 2
2. PHẦN NỘI DUNG:....................................................................................Trang 2
2.1. Thực trạng:..........................................................................................Trang 2
2.1.1. Thuận lợi:..........................................................................................Trang 2