Tuần 1: Ngày soạn 04/09/05
Tiết 1,2: Ngày dạy 06/09/05
BÀI 1:TÔI ĐI HỌC
(Thanh Tònh)
A.Mục tiêu cần đạt :
* Giúp hs
- Hiểu và phân tích được tâm trạng hồi hộp , cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật “ tôi” trong buổi tựu
trường đầu tiên qua ngòi bút giàu chất trữ tình của Thanh Tònh
- Rèn cho hs đọc diễn cảm vb
B.Chuẩn bò :
- Nắm chắc nội dung biểu cảm của vb Tôi đi học
- Dự kiến khả năng tích hợp ngang cho bài học : các cấp độ khái quát nghóa của từ , tính thống nhất
về chủ đề của vb . Tích hợp ngang với bài Cổng trường mở ra ngữ văn 7 /1
- Dự kiến các hình thức dạy học tích cực: đọc , bình , giảng , phát phiếu học tập , thảo luận nhóm …
C.Tiến trình lên lớp:
1.ổn đònh tổ chức : ( 1phút )
2.Kiểm tra bài cũ : Kiểm tra việc chuẩn bò sách vở của hs ( 3phút)
3.Bài mới : Hồi đầu năm lớp 7 , học bài Cổng trường mở ra , hẳn mỗi chúng ta không thể quên tấm
lòng người mẹ biết bao bồi hồi xao xuyến trong ngày đầu dẫn con đi học . Người mẹ ấy bồi hồi xao
xuyến vì đang được sống lại ngày đầu tiên cắp sách đến trường :” Hằng năm cứ vào cuối thu …..Mẹ
tôi âu yếm nắm lấy tay tôi dẫn đi trên đầy con đường làng dài và hẹp …” Câu văn ấy đầy ắp kỉ
niệm tuổi thơ. Có nhiều bạn thắc đó là câu văn của ai , trong tác phẩm nào ? Đó chính là câu văn
trong vb “ Tôi đi học “ mà hôm nay cô cùng các em đi tìm hiểu .
I, Tìm hiểu vài nét về tác giả – tác phẩm
(?) Em hãy nêu vài nét về tác giả tác phẩm ?( sgk)
II, Đọc – Tìm hiểu văn bản
1, Đọc , tìm hiểu chú thích: Gv đọc rồi hướng dẫn hs đọc theo
yêu cầu( giọng chậm , dòu , hơi buồn , lắng sâu , chú ý những câu nói của
nhân vật Tôi
2, Bố cục:(?) Kỉ niệm ngày đầu đến trường của “tôi” được kể theo
trình tự không gian và thời gian nào ?

quen mà lạ của nhân vật “ tôi” có ý nghóa gì ?
- Tình cảm và nhận thức của một cậu bé ngày đầu tới trường tự thấy như
đã lớn lên , con đường làng không còn dài rộng như trước
(?) Chi tiết tôi không lội qua sông thả diều như thằng Quý và
không đi ra đồng nô đùa như thằng Sơn nữa có ý nghóa gì ?
- Báo hiệu sự đổi thay trong nhận thức của bản thân , cậu bé tự thấy mình
lớn lên
(?) Có thể hiểu gì về nhân vật “ tôi” qua chi tiết “ Ghì thật chặt hai
quyển vở mới trên tay và muốn thử sức mình tự cầm bút thước?
(Có chí học ngay từ đầu , muốn tự mình đảm nhận việc học tập , muốn
được chững chạc như bạn , không thua kém bạn
(?) Trong những cảm nhận mới mẻ trên con đường làng đến
trường , nhân vật tôi đã bộc lộ đức tính gì của mình ?
- yêu học , yêu bạn và mái trường
(?) Khi nhớ lại ý nghó chỉ có người thành thạo mới cầm nổi bút
thước , tác giả viết : ý nghó ấy thoáng qua trong trí tôi nhẹ nhàng như
một làn mây lướt ngang trên ngọn núi”. Hãy phát hiện và phân tích ý
nghóa và biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong câu văn trên ?
( HSTLN) So sánh , kỷ niệm đẹp
b, cảm nhận của “ tôi” lúc ở sân trường Gọi hs đọc đoạn 2
(?) Quan sát phần văn bản tiếp theo cho biết : cảnh trước sân
trường và ngôi trường làng Mó Lí lưu lại trong tâm trí nhân vật tôi
có gì nổi bật ? ( rất đôngngười , người nào cũng đẹp , ngôi trường xinh
xắn , oai nghiêm
(?) Trước khung cảnh đó thì tâm trạng cậu bé ntn ?( lo sợ vớ vẫn )
(?)Cảnh tượng đó có ý nghóa gì ? ( Phản ánh không khí đặc biệt của
ngày hội khai trường thường gặp ở nước ta , bộc lộ tình cảm sâu nặng của
tác ; giả đối với mái trường tuổi thơ )
(?) Khi tả những học trò nhỏ tuổi lần đầu đến trường học , tác giả
dùng hình ảnh so sánh nào ? (Họ như con chim non đứng bên bờ tổ

(?) Vì sao trong khi sắp hàng đợi vào lớp , nhân vật “ tôi’ lại cảm
thấy trong thời thơ ấu tôi chưa lần nào thấy xa mẹ tôi như lần này ?
( Vì tôi bắt đầu cảm nhận được sự độc lập của mình khi đi học
- Bước vào lớp học là bước vào thế giới riêng của mình , phải tự mình làm
tất cả , không còn có mẹ bên cạnh
(?) Những cảm giác mà nhân vật “ tôi” bước vào lớp học là gì ?
- Một mùi hương lạ xông lên … chút nào
(?)Hãy lí giải những cảm giác đó của nhân vật tôi ?
- cảm giác lạ vì lần đầu được vào lớp học , một môi trường sạch sẽ , ngay
ngắn ; không cảm thấy sự xa lạ với bàn ghế và bạn bè , vì bắt đầu có ý
thức được những thứ đó sẽ gắn bó thân thiết với mình
(?) Những cảm giác đó cho thấy tình cảm nào của nhân vật “tôi”
đối với lớp học của mình ?( tình cảm trong sáng , thiết tha )
(?)Đoạn cuối có chi tiết “ một con chim liệng đến đứng trên bờ cửa sổ
…. Theo cánh chim “; những tiếng phấn của thầy tôi gạch mạnh …. Đánh
vần “ những chi tiết đó nói thêmđiều gì về nhân vật tôi ?
- một chút buồn khi từ giã tuổi thơ , bắt đầu trưởng thành trong nhận
thức và việc học hành của bản thân
(?) Những cảm giác trong sáng nảy nở trong lòng tôi là những cảm
giác nào ? ( tình yêu , niềm trân trọng sách vở , bàn ghế , lớp học , thầy
học , gắn liền với mẹ và quê hương
(?) Từ đó em cảm nhận những điều tốt đẹp nào từ nhân vật “ tôi”
cũng chính là tác giả Thanh Tònh ?
- giàu cảm xúc với tuổi thơ và mái trường quê hương
III, Tổng kết :
(?)Em học tập được gì từ nghệ thuật kể chuyện của tác giả trong
truyện ngắn Tôi đi học ? ( HSTLN) muốn kể chuyện hay ,mcần có
nhiều kỉ niệm đẹp và giàu cảm xúc
c, Cảm nhận của “ tôi”
trong lớp học

lại một số vd về từ đồng nghóa và từ trái nghóa ? ( Máy bay – phi cơ , đèn biển – hải đăng , trắng –
đen ). Em có nhận xét gì về mối quan hệ ngữ nghóa giữa các từ ngữ trong hai nhóm trên ? Các từ
bình đẳng về mặt ngữ nghóa cụ thể : các từ đồng nghóa trong nhóm có thể thay thế có thể thay thế
cho nhau được còn các từ trái nghóa trong nhóm có thể loại trừ nhau khi lực chọn để đặt câu . Từ
nhận xét đó hoàn toàn đúng . Hôm nay , chúng ta học bài mới : Cấp độ khái quát nghóa của từ .
I. Từ ngữ nghóa rộng , từ ngữ nghóa hẹp
1. Xét ví dụ:- Các ù em hãy quan sát sơ đồ trên bảng và trả lời
câu hỏi
(?) Nghóa của từ động vật rộng hơn hay hẹp hơn nghóa của từ thú ,
chim , cá ? Tại sao ?
- Nghóa của từ động vật rộng hơn nghóa của từ thú , chim , cá
- Vì phạm vi nghóa của từ động vật bao hàm nghóa của 3 từ thú , chim ,
cá
(?)Nghóa của thú rộng hơn hay hẹp hơn nghóa của từ voi , hưu ?
Nghóa của từ chim rộng hơn hay hẹp hơn nghóa của từ tu hú , sáo ?
Tại sao ? Nghóa của từ cá rộng hơn hay hẹp hơn nghóa của từ cá ,
cá thu ? Tại sao ?
- Các từ thú , chim , cá có phạm vi nghóa rộng hơn các từ voi , hươu , tu
thú , sáo , cá rô , cá thu
(?) Nghóa của các từ thú , chim , cá rộng hơn nghóa của những từ
nào , đồng thời hẹp hơn nghóa của từ nào ?
- Các tư thú , chim , cá có phạm vi nghóa rộng hơn các từ voi , hưu , tu hú ,
sáo , cá rô , cá thu và có phạm vi hẹp hơn từ động vật
 Bài tập nhanh
Cho các từ : cây , cỏ , hoa tìm các từ ngữ có phạm vi nghóa hẹp hơn cây ,
I. Từ ngữ nghóa rộng , từ
ngữ nghóa hẹp :
1. Xét ví dụ:
- Một từ được coi là nghóa
rộng khi phạm vi nghóa của

-
quần đùi , quần dài áo dài , sơ mi bom ba càng , bom bi súng trường , đại bác
Bài tập 2 : Tìm từ nghóa rộng
-a, chất đốt ; b, nghệ thuật ; c, thức ăn
d, nhìn ; e, đánh
Bài tập 3 : tìm nghóa bao hàm trong phạm vi của mỗi từ
-a, xe cộ : xe máy , xe hơi , xe đạp
-b, kim loại: sắt , đồng , nhôm
-c, hoa quả : chanh , cam , chuối
- d, họ hàng : nội , ngoại , bác , chú …
- e, mang : xách , khiêng , gánh
Bài tập 4 : a, Thuốc lào ; b, thủ quỹ ; c, bút điện ; d , , hoa tai
4. Hướng dẫn về nhà: :- Học phần ghi nhớ sgk
- Làm hết bài tập còn lại , soạn bài mới “Trường từ vựng”
5. Rút kinh nghiệm:

5
Y phục
quần o
Vũ khí
Bom súng
Tuần 1: Ngày soạn : 05/09/05
Tiết 4: Ngày dạy 08/09/05
TÍNH THỐNG NHẤT VỀ CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN
A.Mục tiêu cần đạt :
* Giúp hs
- Nắm được chủ đề của văn bản , tính thống nhất về chủ đề của văn bản
- Biết viết một văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề ; biết xác đònh và duy trì đối tượng trình
bày, chọn lọc sắp xếp các phần sao cho văn bản tập trung nêu bật ý kiến cảm xúc của mình
B.Chuẩn bò:

+ Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy ; Hai quyển
vở mới đang ở trên tay tôi đã bắt đầu thấy nặng ; Tôi bậm tay ghì
thất chặt , nhưng một quyển vở cũng xệch ra và chếch đầu chúi xuống
đất
I, Chủ đề của văn bản :
- Chủ đề là đối tượng và vấn đề
chính mà vb biểu đạt
II, Tính thống nhất về chủ đề
của vb
+ vb có tình thống nhất về chủ
đề khi chỉ biểu đạt chủ đề đã
xác đònh , không xa rời hay lác
sang chủ đề khác
+ Để viết hoặc hiểu một vb,
cần xác đònh chủ đề được thể
hiện ở nha đề , đề mục , trong
quan hệ giữa các phần của vb
và các từ ngữ then chốt thường
lặp đi lặp lại .
6
(?) Để tô đậm cảm giác trong sáng của nhân vật tôi trong ngày
đầu tiên đi học , tác giả đã sử dụng các từ ngữ và các chi tiết
nghệ thuật nào ?
+ trên đường đi học :- về con đường : quen đi lại lắm lần – thấy lạ
- thay đổi hành vi : lội qua sông thả diều , đi qua đồng nô đùa – đi
học , cố gắng làm như một học trò thực thụ
+ trên sân trường :về ngôi trường : nhà cao ráo , sạch sẽ , xinh
xắn,oai nghiêm
- cảm giác bở ngỡ , lúng túng khi xếp hàng vào lớp : đứng nép bên
người thân , chỉ diám nhìn một nữa , dám đi từng bước nhẹ , muốn bay

7
Tuần 2 : Ngày soạn 08/09/05
Tiết 5,6 : Ngày dạy 12/09/05
TRONG LÒNG MẸ
(Trích Những ngày thơ ấu)
Nguyên Hồng
A.Mục tiêu cần đạt:
* Giúp hs
- Tình cảm đáng thương và nổi đau tinh thần của nhân vật chú bé Hồng , cảm nhận được tình yêu
thương mãnh liệt của chú đối với mẹ
- Bước đầu hiểu được văn hồi kí và đặc sắc của thể văn này qua ngòi bút Nguyên Hồng: Thấm đượm
chất trữ tình , lời văn tự truyện chân thành , giàu sức truyền cảm
- Rèn kó năng phân tích nhân vật , khái quát đặc điểm tính cách qua lời nói , nét mặt tâm trạng .
B.Chuẩn bò :
1. GV:Tập truyện những ngày thơ ấu ; Chân dung nhà văn Nguyên Hồng
- Bức tranh phóng ta tranh minh hoạ cảnh bé Hồng nằm trong lòng mẹ
- Dự kiến tích hợp với phần tiếng việt ở bài Trường từ vựng , phần tập làm văn bài bố cục của vb ,
đặc biệt là sự sắp xếp của phần thân bài.
2 . HS : Đọc, tìm hiểu và soạn bài
C. Tiến trình lên lớp :
1, ỔN đònh tổ chức
2, Kiểm tra bài cũ:
- Vb Tôi đi học được viết theo thể loại nào ? Vì sao em biết ?
- Một trong những thành công của việc thể hiện cảm xúc , tâm trạng của tác giả Trong vb Tôi đi học
là phép so sánh . Em hãy nhắc lại 3 so sánh hay trong bài và phân tích hiệu quả nghệ thuật của nó.
3, Bài mới : Trong tâm hồn mỗi chúng ta , tình mẫu tử luôn là nhu cầu chính đáng , trong sáng và
thiêng liêng nhất . Một lần nữa chúng ta sẽ được sống lại tình cảm ấy khi đọc hồi kí của nhà văn
Nguyên Hồng , ở đó trong tâm hồn của một em bé cô đơn luôn bò hắt hủi vẫn luôn tha thiết và ấm áp
tình yêu q dành cho người mẹ khốn khổ của mình . Một đoạn của hồi kí ấy mang tên Trong lòng
mẹ và đó là nhan đề của bài học hôm nay .

a, Cuộc đối thoại giữa bà cô và chú bé Hồng, cảm xúc của chú về
người mẹ bất hạnh
(?) Cảnh ngộ của chú bé Hồng có gì đặc biệt ?
- Mồ côi cha , mẹ tha phương cầu thực . Hồng sống nhờ nhà người cô , không
được yêu thương , còn bò hắt hủi
(?) Từ đó bé Hồng có thân phận như thế nào ?
- cô độc, tuổi cực , luôn khao khát tình yêu thương
(?) Theo dõi cuộc đối thoại giữa người cô và bé Hồng , cho biết nhân
vật người cô có quan hệ ntn với chú bé Hồng ? ( Quan hệ cô – cháu
ruột )
(?) Nhân vật người cô hiện lên qua những, cử chỉ , lời nói điển hình
nào với cháu ?
- cô tôi gọi tôi đến cười bảo : Mày có muốn vào Thanh Hoá chơi với mẹ mày
không ?
- Sao lại không vào ? Mợ mày phát tài lắm , có như dạo trước đâu !
- Mày dại quá, cứ vào đi , tao chạy cho tiền tàu . Vào mà bắt mợ mày may vá
sắm sửa cho thăm em bé chứ
(?) Vì sao bé Hồng cảm nhận trong lời đó những ý nghó cay độc ,
những rắp tâm tanh bẩn ?
- Vì trong những lời nói của người cô chứa đựng sự giả dối , mỉa mai , hắt hủi
thậm chí độc ác dành cho người mẹ đáng thương của bé Hồng
(?) Những lời lẽ đó bộc lộ tính cách nào của người cô ?
- Hẹp hòi , tàn nhẫn
* Trong cuộc đối thoại này , bé Hồng đã bộc lộ những cảm xúc và suy nghó
của mình .
(?) Hãy tìm những chi tiết bộc lộ cảm nghó của bé Hồng đối với người
cô?
(?)Trong đó , cảm xúc nào của bé Hồng gây ấn tượng mạnh nhất cho
người đọc ? ( Hs bộc lo)
GV bình : Mỗi xcảm xúc của bé Hồng có thể gợi lên ở mội người những cảm

(?) ở đây phương thức biểu đạt nào được vận dụng ? nêu tác dụng của
phương thức biểu đạt ấy ?
- Biểu cảm , thể hiện trực tiếp và gợi trạng thái tâm hồn đau đớn của bé Hồng
(?) Cảmû xúc của em khi đọc những cảm xúc của bé Hồng ?
(?) Khi kể về cuộc đối thoại của người cô với bé Hồng , tác giả đã sử
dụng nghệ thuật gì ? ( Tương phản )
(?) Hãy chỉ ra phép tương phản này ? nhận xét về ý nghóa của phép
tương phản đó ?
-Đặt hai tính cách trái ngược nhau : Tính cách hẹp hòi , tàn nhẫn của người
cô >< Tính cách trong sáng giàu tình yêu thương của bé Hồng
- Làm nổi bật lên tính cách của người cô và khẳng đònh tình mẫu tử , cao cả
của bé Hồng
b, Bé Hồng yêu thương mẹ: Gọi hs đọc phần 2
(?) Hình ảnh người mẹ của bé Hồng hiện lên qua những chi tiết nào ?
+ Mẹ tôi về một mình đem rất nhiều quà bánh cho tôi và em Quế tôi
+ Mẹ tôi cầm nón vẫy tôi …vừa kéo tay tôi , xoa đầu tôi …, lấy vạt áo nây
thấm nước mắt cho tôi
+ Mẹ tôi không còm cõi xơ xác … gương mặt mẹ tôi vẫn tươi sáng với đôi mắt
trong và nước da mòn , làm nổi bật màu hồng của 2 gò má . Hơi quần áo mẹ
tôi và hơi thở ở khuôn miệng xinh xắn nhai trầu phả ra lúc đó thơm tho lạ
thường
(?) Cacùh gọi mẹ tôi trong tật cả các chi tiết ấy có ý nghóa gì ? (Khẳng
đònh đó là người mẹ của riêng bé Hồng .Tình mẹ con gắn bo)
(?) Từ đó bé Hồng cómột người mẹ ntn?
- đẹp đẽ, cao quý , vô cùng yêu con
(?)Trong phần vb này , tình yêu thương của bé Hồng được trực tiếp bộc
lộ đâu là những biểu hiện cụ thể của tình yêu thương đó ?
+Tiếng gọi : Mợ ơi! Mợ ơi!Mợ ơi !…
+Hành động : Tôi thở hồng hộc trán đẩm mồ hôi và khi trèo lên xe , tôi ríu cả
chân lại . Tôi ngồi trên đệm xe , đùi áp đùi mẹ tôi , đầu ngã vào cách tay mẹ

+ Tiếng gọi : Mợ ơi ! Mợ
ơi! Mợ ơi !..
+ Hàng động :Tôi thở
hòng hộc trán đẩm mồ
hôi và khi trèo lên xe tôi
ríu cả chân lại ….mơn
man khắp da thòt
+ Xúc cảm : phải bé lại
và lăn vào lòng một
người mẹ , để bàn tay
người mẹ vuốt ve từ trán
xuống cằm ….vô cùng
Biểu cảm trực tiếp,
yêu mẹ mãnh liệt , người
mẹ không thể thiếu được
trong cuộc sống
10
- Biểu cảm trực tiếp
- Tác dụng : thể hiện xúc động của lòng người , khơi gợi cảm xúc ở người đọc
III, Tổng kết:(?) Cảm nghó của em về nhân vật bé Hồng từ những
biểu hiện tình cảm đó ?
+ Nội tâm sâu sắc, Yêu mẹ mãnh liệt , Khao khát yêu thương
III, Tổng kết: Ghi nhớ
sgk
4, Củng cố :Viết một đoạn văn ghi lại những ấn tượng , cảm nhận rõ nhất , nổi bật nhất của bản thân
về người mẹ của mình ?
- Vì sao xếp Tôi đi học và trong lòng mẹ là hồi kí tự truyện ?
5, Dặn dò : - Học thuộc ghi nhớ và chỉ ra được 2 nội dung chính cần nhớ trong bài học
- Soạn bài “ Tức nước vở bờ”
Tuần 2: Ngày soạn10/09/05

của những từ ngữ có ít nhất
một nét chung về nghóa
2, Lưu ý
11
- Cho các từ sau : cao , thấp , lùn , lòng khòng , lêu khêu , gỳ , béo , xác ve
, bò thòt , cá rô đực …
- Nếu dùng nhóm từ trên để miêu tả người thì Trường từ vựng của
nhóm từ là gì ?
 Chỉ hình dáng con người
Gv yêu cầu hs đọc phần 2 trong sgk
(?) Trường từ vựng mắt bao gồm những trường từ vựng nhỏ nào ?
cho vd
+ Các trường từ vựng mắt :
- Bộ phận của mắt : lòng đen , con ngươi , lông mày …
- Hoạt động của mắt : ngó , trông , liếc
(?) Trong một trường từ vựng có thể tập hợp những từ có từ loại
khác nhau không ? Tại sao?
+ Có thể tập hợp những từ có từ loại khác nhau vì :Danh từ chỉ sự vật :
con ngươi , lông mày ;
- Động từ chỉ hoạt động : ngo,ù liếc …
- Tính từ chỉ tính chất : lờ đờ, tinh anh …
(?) Do hiện tượng nhiều nghóa , một từ có thể thuộc nhiều trường từ
vựng khác nhau không ? Cho vd
+ Một từ nhiều nghóa có thể thuộc nhiều trường từ vựng khác nhau
- trường mùi vò : chát , thơm ..
- trường âm thanh : the thé , êm dòu ..
- trường thời tiết : hanh , ẩm
(?) Tác dụng của cách chuyển trường từ vựng trong thơ văn và
trong cuộc sống hàng ngày ? Cho vd
+ Từ trường từ vựng về người chuyển sang trường từ vựng về động vật :

-trường từ vựng của từ lạnh : chỉ thời tiết ( lạnh , nóng , ẩm , giá , buốt ..)
Bài tập 6 :
- Tác giả đã chuyển các từ in ậm trong các câu thơ từ trường từ vựng “ quân sự” sang trường từ vựng
“ nông nghiệp”
4. Hướng dẫn về nhà: học thuộc phần ghi nhớ
- Làm hết bài tập còn lại
- Soạn bài tiếp theo “ từ tượng hình , từ tượng thanh”
5. Rút kinh nghiệm:
Tuần 2: Ngày soạn 11/09/05
Tiết 8: Ngày dạy 16/09/05

BỐ CỤC CỦA VĂN BẢN
A.Mục tiêu cần đạt:
* Giúp hs :
- Nắm được bố cục vb , đặc biệt là cách sắp xếp các nội dung trong phần thân bài
- Biết xây dựng vbmạch lạc , phù hợp với đối tượng và nhận thức của người đọc
- Rèn kó năng xây dựng bố cục vb trong nói viết
B.Chuẩn bò :
1.GV: Dự kiến khả năng tích hợp cho bài học: vb Trong lòng mẹ , Tiếng việt với bài Trường từ
vựng
2.HS: Đọc, tìm hiểu và soạn bài
C.Tiến trình lên lớp :
1.n đònh tổ chức
2.Kiểm tra bài cũ :Chủ đề của văn bản là gì ?
- Thế nào là tính thống nhất về chủ đề của văn bản ? Làm thế nào để đảm bảo tính thống nhất đó
3.Bài mới :Ở lớp 7 các em đã học bố cục và mạch lạc của vb . Các em đã nắm được bố cục của một
vb gồm 3 phần và chức năng nhiệm vụ của chúng . Bởi vậy, bài học này ôn lại kiến thức đã học ,
đồng thời chúng ta đi sâu vào tìm hiểu cách sắp xếp, tổ chức nội dung phần thân bài – phần chính
của vb như thế nào ?
1, Bố cục của văn bản:Gọi hs đọc vb ở mục I sgk

- Sắp xếp theo hồi tưởng những kỉ niệm về buổi tựu trường đầu tiên của
tác giả . Các cảm xúc lại được sắp xếp theo thứ tự thời gian : Những cảm
xúc trên đường đến trường , những cảm xúc khi bước vào lớp học - Sắp xếp
theo sự liên tưởng đối lập những cảm xúc về cùng một đối tượng trước đây
và buổi tựu trường đầu tiên
(?) Phân tích những diễn biến tâm trạng của cậu bé Hồng ở vb trong
lòng mẹ của Nguyên Hồng ?
- Tình thương mẹ và thái độ căm ghét cực độ những cổ tục đã đày đoạ mẹ
của cậu bé Hồng khi nghe bà cô cố tình bòa chuyện nói xấu mẹ em ; Niềm
vui sướng cực độ của cậu bé Hồng khi khi được ở trong lòng mẹ
(?) Khi tả người ,vật , con vật , phong cảnh …, em sẽ lần lượt miêu tả
theo trình tự nào ? Hãy kể một số trình tự thường gặp mà em biét ?
( HSTLN)
- Có thể sắp xếp theo thứ tự không gian ( phong cảnh ) Chỉnh thể bộ phận
( tả người , vật , con vật ) hoặc tình cảm , cảm xúc ( tả người)
(?) Phân tích trình tự sắp xếp các sự việc ở phần thân bài trong vb
Người thầy đạo cao đức trọng ?( Các sự việc nói về Chu Văn An là
người tài cao .Các sự việc nói về CVA là người đạo đức , được học trò kính
trọng )
(?) Việc sắp xếp nội dung phần thân bài tuỳ thuộc vào những yếu tố
nào ? Các ý trong phần thân bài thường được sắp xếp theo trình tự
nào ? (HSTLN)
(Hs đọc ghi nhớ sgk)
- Phần Kết bài tổng kết
chủ đề của vb
2, Cách bố trí , sắp xếp
nội dung phần thân bài
của vb:
- Nội dung phần thân bài
thường được sắp xếp theo

thương của người nông dân cùng khổ trong xã hội ấy ; cảm nhận được cái quy luật của hiện thực ; có
áp bức có đấu tranh ; thấy được vẻ đẹp tâm hồn và sức sống tiềm tàng của người phụ nữ nông dân
- Thấy được những nét đặc sắc trong nghệ thuật viết truyện của tác giả
- Rèn kó năng phân tích nhân vật qua đối thoại , cử chỉ và hành động ; qua biện pháp đối lập tương
phản ; Kó năng đọc sáng tạo vb tự sự nhiều đối thoại , giàu kòch tính
B.Chuẩn bò :
1.GV:Dự kiến khả năng tích hợp cho bài học : phần tiếng việt trong bài trường tù vựng ( tiếp theo) ,
với tập làm văn trong bài Xây dựng đoạn văn trong vb
-nh chân dung Ngô Tất Tố , tác phẩm tắt đèn
- Dự kiến các hình thức dạy học tích cực : đọc , giảng , bình , phát phiếu học tập , thảo luận nhóm
2.HS:Đọc, tìm hiểu và soạn bài
C.Tiến trình lên lớp:
1, ỔN đònh tổ chức :
2, Kiểm tra bài cũ: - Phân tích tâm trạng của bé Hồng khi nằm trong lòng mẹ ?
3, Bài mới :Trong tự nhiên có quy luật đã được khái quát thành câu tục ngữ : Tức nước vở bờ .
Trong xh , đó là quy luật : Có áp bức , có đấu tranh . quy luật ấy đã được chứng minh rất hùng hồn
trong chương XVIII tiểu thuyết tắt đèn của Ngô Tất Tố .
I, Tìm hiểu chung:
(?) Hãy nêu vài nét về tác giả , tác phẩm ?
II, Đọc – tìm hiểu văn bản:
1, Đọc – tìm hiểu chú thích: GV đọc mẫu một đoạn sau đó gọi 1
vài em đọc tiếp ( yêu cầu : đọc chính xác , có sắc thái biểu cảm , nhất
là khi đọc ngôn ngữ đối thoại của các nhân vật )
Giải thích từ khó

VB tức nước vở bờ lá đoạn trích trong tiểu thuyết Tắt đèn nổi tiếng của
vh hiện thực phê phán Việt Nam giai đoạn 30 – 45
(?) Hãy dựa vào lí thuyết về sự thống nhất chủ đề trong vb để
chứng minh cho sự chính xác của tiêu đề Tức nước vở bờ ?
+Các phần nội dung liên quan trong vb : chò Dậu bò áp bức cùng quẫn ,

ốm yếu bò hành hạ giữa vụ sưu thuế gợi cho em những cảm nghó gì
về tính cảnh của người nông dân nghèo trong xã hội cũ và phẩm
chất tốt đẹp của họ?( cực kì nghèo khổ , trong cuộc sống không có lối
thoát . sức chòu đựng dẻo dai , không gục ngã trước hoàn cảnh khốn khó ,
giàu tình nghóa )
(?) Khi kể về sự việc chò Dậu chăm sóc chồng giữa vụ sưu thuế ,
tác giả đã dùng biện pháp tương phản . Hãy chỉ ra phép tương phản
này và tác dụng của biện pháp đó ?
b, Chò Dậu đương đầu với bọn cai lệ và người nhà lí trưởng :
Gọi hs đọc phần 2
(?) Trong phần hai của vb xuất hiện nhân vật nào đối lập với chò
Dậu ? ( cai lệ )
(?) Từ chú thích của sgk , em hiểu gì về nhân vật này ?
- Cai lệ là viện cai chỉ huy một tốp lính lệ
(?) Gia đình chò Dậu buộc phải đóng suất thuế sưu cho người em
chồng đã chết từ năm ngoái . Điều đó cho thấy thực trạng xh thời
đó ntn? ( tàn nhẫn , bất công , không có luật lệ )
(?) Theo dõi nhân vật cai lệ . Ngòi bút hiện thực Ngô Tất Tố đã
khắc hoạ hình ảnh cai lệ bằng những chi tiết điển hình nào ?
+Gõ đầu roi xuống đất , cai lệ thét bằng giọng khàn khàn của người hút
nhiều sái cũ : thắng kia ….Nộp tiền sưu! Mau !
+ Trợn ngược hai mắt …. Dám mỡ mồm xin khất ; Vẫn gòong hầm hè : nếu
không có tiền nộp sưu …điệu ra đình kia
- Đùng đùng cai lệ giật phắt cái thừng .. để trói anh Dậu .

3, Phân tích
a,Chò Dậu chăm sóc chồng
- Cháo chín , chò Dậu bắc
mang …Rồi chò quạt cho
chóng nguội

thương , tiềm tàng tinh thần phan kháng áp bức
III, Ghi nhớ : Sgk (?) Học qua vb này em hiều gì về số phận và
phẩm chất của người phụ nữ nông dân trong xh cũ , bản chất của
chế độ xh đó ; chân lí được khẳng đònh ? ( HS tìm ý trong phần ghi
nhớ để trả lời )
(?) Nhà văn Nguuyễn Tuân cho rằng : với tác phẩm Tắt đèn , Ngô
Tất Tố đã xui người nông dân nổi loạn . Nên hiểu thế nào về nhận
đònh này ?(HSTLN)
(?) Từ đó , có thể nhận ra thái độ nào của nhà văn đối với thực
trạng xh và đối với phẩm chất của người nông dân trong xh cũ ?
(HSTLN)
+Lên án xh thống trò áp bức vô nhân đạo , cảm thông với cuộc sống thống
khổ của người nông dân nghèo
+ Chò Dậu :
- lúc đầu cố van xin tha thiết
nhưng tên cai lệ không
thèm trả lời mà nó vẫn cố
ép chò Dậu vào bước đường
cùng .
- Sau đó chò túm lấy cổ hắn,
ấn dúi ra cử … túm tíc lẳng
cho một cái , ngã nhào ra
thềm
 Tương phản, thể hiện sự
dòu dàng mà cứng cõi trong
ứng xử , giàu tình yêu
thương , tiềm tàng tinh thần
phản kháng áp bức
III, Ghi nhớ : Sgk
4. Hướng dẫn về nhà: - Học thuộc ghi nhớ , tóm tắt đoạn trích

dòng và có dấu chấm xuống dòng
- Về nội dung : thường biểu đạt một ý tương đối hoàn chỉnh

GV chốt : đoạn văn là đơn vò trên câu , có vai trò quan trong
việc tạo lập vb
(?) Đọc thầm vb trên và tìm các từ ngữ chủ đề cho mỗi
đoạn ?(đoạn 1 : Ngô Tất Tố ; đoạn 2 : Tác phẩm Tắt đèn
2, Từ ngữ và câu trong đoạn văn:
a, Từ ngữ chủ đề vả câu chủ đề của đoạn văn
Đọc thầm đoạn văn 2 và trả lời câu hỏi :
(?) ý khái quát bao trùm cả đoạn văn là gì ?
(?)Câu nào trong đoạn văn chứa ý khái quát ấy ?
(?) Câu chứa đựng ý khái quát của đoạn văn được gọi là
câu chủ đề . Em có nhận xét gì về câu chủ đề ?
-Đoạn văn đánh giá thành công xuất sắc của NTT trong việc tái
hiện thực trạng nông thôn VN trước cách mạnh tháng tám và
khẳng đònh phẩm chất tốt đẹp của những người lao động chân
chính
- Câu chứa ý khái quát : Tắt đèn là tác phẩm tiêu biểu nhất của
Ngô Tất Tố
* Nhận xét :
+ Về nội dung : câu chủ đề thường mang ý khái quát của cả
đoạn văn
+ Về hình thức : lời lẽ ngắn gọn , thường có đủ 2 thành
phần chính ( C-V)
+ Về vò trí : có thể đứng ở đầu hoặc ở cuối đoạn
I.Thế nào là đoạn văn ?
- Đoạn văn là đơn vò trực tiếp tạo nên
vb , bắt đầu bằng chữ viết hoa lùi đầu
dòng , kết thúc bằng dấu chấm xuống

dòch , quy nạp , song hành …
II, Luyện tập :
Bài tập 1 : Văn bản có 2 ý , mỗi ý được diễn đạt thành một đoạn văn
Bài tập 2 : phân tích cách trình bày nội dung trong đoạn văn
- đoạn a : diễn dòch ; đoạn b: song hành ; đoạn c : song hành
Bài tập 3 : + đoạn văn diễn dòch : Lòch sử ta đã có nhiều cuộc kháng chiến vó đại chứng tỏ tinh thần
yêu nước của dân ta , đó là những cuộc đấu tranh vó đại chống giặc nga xâm như : khởi nghóa bà
trưng , khởi nghóa nông dân Tây Sơn … và gần đây nhất là hai cuộc kháng chiến chống thực dân pháp
và đế quốc Mó của dân tộc ta
4. Hướng dẫn về nhà: Học thuộc ghi nhớ sgk ; làm hết bài tập còn lại
- Học bài để tiết sau kiểm tra : viết bài 2 tiết
5. Rút kinh nghiệm:
Tuần 3 : Ngày soạn 16/09/05
Tiết 11,12: Ngày dạy 22/09/05

VIẾT BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 1
A.Mục tiêu cần đạt:
* Giúp hs
- n lại kiểu bài tự sự đã học lớp 6 , có kết hợp với kiểu bài biểu cảm đã học ở lớp 7
- Luyện tập viết bài văn và đoạn văn
B.Chuẩn bò:
1.GV: Đề bài
C.Tiến trình lên lớp :
19
1, n đònh tổ chức
2, Kiểm tra bài cũ :
3, Bài mới :
I, Đề bài :
Từ vb “ Tôi đi học” của nhà văn Thnh Tònh . Em hay kể lại những kỉ niệm ngày đầu tiên đi học .
II, Yêu cầu

- Tích hợp dọc : qua các bài Trong lòng mẹ , Tức nước vở bờ đã học
- nh chân dung Nam Cao , Nam Cao tác phẩm tập 1
2.HS: Đọc, tìm hiểu và soạn bài
20
C.Tiến trình lên lớp :
1, n đònh tổ chức
2, Kiểm tra bài cũ : Từ các nhân vật chò Dậu , anh Dậu và bà lão hàng xóm , em có thể khái
quát điều gì về số phận và phẩm cách của người nông dân Việt Nam trước cách mạng tháng tám ?
- Từ các nhân vật cai lệ và người nhà lí trưởng , có thể khái quát điều gì về bản chất và chế độ thực
dân nữa phong kiến Việt Nam trước đây ?
3, Bài mới :
I. Giới thiệu chung: SGK
(?) Em hãy nêu vài nét về tác giả , tác phẩm ?
II, Đọc – Tìm hiểu văn bản :
1, Đọc – Tìm hiểu chú thích: Gv đọc sau đó hướng dẫn hs đọc theo
yêu cầu ( Giọng điệu biến hoá đa dạng của tác phẩm , tâm trạng , tình cảm
của nhân vật trong truyện được biểu hiện qua ngôn ngữ đọc thoại , đối thoại
..)
Giải thích từ khó
2, Bố cục :
(?) Vb này chia làm mấy phần ? nêu nội dung từng phần ?
- Tâm trạng của lão Hạc sau khi bán cậu vàng
- Cái chết của lão Hạc
- Thái độ , tình cảm của nhân vật “tôi” đối với Lão Hạc
(?) Nhận xét chung về các phương thức biểu đạt được sử dụng trong
vb này ? ( tự sự kết hợp miêu tả )
3, Phân tích : Theo dõi phần đầu cho biết
a.Tâm trạng của lão Hạc sau khi bán cậu vàng
(?) Tại sao một con chó lại được lão Hạc gọi là cậu vàng ?
- Lão Hạc nghèo , sống cô độc , chỉ có con chó lão nuôi làm bạn , được gọi

co lại với nhau , ép cho
nước mắt chảy ra .
- Cái đầu ngoẹo qua một
bên , cái miệng móm mém
của lão mếu như con nít ,
lão khóc hu hu
 Tâm trạng đau khổ ,
day dứt, ăn năn , vô cùng
yêu thương loài vật
- Lão Hạc còn là một
người coi trọng danh dự
và coi trọng bổn phận làm
cha
21
(?) Từ đó , lão Hạc có tâm trạng như thế nào ? (tâm trạng đau khổ ,
day dứt , ăn năn , vô cùng yêu thương loài vật )
b, Cái chết của lão Hạc: * Theo dõi đoạn truyện kể việc lão Hạc
nhờ cậy ông giáo , hãy cho biết :
(?) Mãnh vườn và món tiền gửi ông giáo có ý nghóa ntn đối với lão
Hạc ?
- Mãnh vườn là tài sản duy nhất lão Hạc có thể dành cho con trai .mãnh
vườn ấy gắn với danh dự , bổn phận của kẻ làm cha, .món tiền 30 đồng bạc
do cả đời dành dụm sẽ được dùng phòng khi lão chết có tiền ma chay . Món
tiền ấy mang danh dự của kẻ làm người .
(?) Em nghó gì về lão Hạc từ chối mọi sự giúp đỡ trong cảnh ngộ gần
như khống kiếm được gì để ăn ngoài rau má , sung luộc ?( lão Hạc là
người tự trọng , không để người đời thương hại và xem thường )
(?) Từ đó , phẩm chất nào của lão Hạc được bộc lộ ?
- Coi trọng bổn phận làm cha , coi trọng danh giá làm người
(?) Cũng từ đó hiện lên một số phận con người LH ntn?

- Lão Hạc vật vã trên
giường , đầu tóc rũ rượi ,
khắp người chốc chốc lại
giật mạnh một cái , nảy
lên.
 Một cái chết dữ dội, thê
thảm , kinh hoàng
- Nó góp phần bộc lộ rõ số
phận và tình cách của lạo
Hạc , cũng là tính cách của
nhiều người nông dân
nghèo trong xh VN trước
cách mạnh tháng tám .
Mặt khác cái chết của lạo
Hạc có ý nghóa tố cáo hiện
thực xh thực dân nữa
phong kiến
22
vừa đóng vai trò dẫn dắt truyện , vừa trực tiếp bày tỏ thái độ , tính cảm ,
bộc lộ tâm trạng của bản thân
(?) Tháo độ của nhân vật “tôi” khi nghe laõ Hạc kể chuyện như thế
nào ?
- Ông giáo dần dần thay đổi từ chổ dửng dưng đến chổ khâm phục , cảm
thương sâu sắc đối với nổi khổ và tấm lòng của lão Hạc .
(?) Những hành động ,cách cư xử chứng tỏ lòng đồng cảm , xót xa
yêu thương của nhân vật “ tôi” đối với lão Hạc ?
- Tôi muốn ôm choàng lấy lão mà oà lên khóc
- ông con mình ăn khoai , uống nước …thế là sướng
(?) Từ đấy , phẩm chất nào của nhân vật tôi được bộc lộ ?
- Lòng nhân ái dựa trên sự chân tình và đồng khổ

khỏ và tấm lòng của lão
Hạc , tình cảm và sâu sắc
hơn khi ông giáo chứng
kiến cái chết vật vã , thê
thảm của lão Hạc
 Lòng nhân ái dựa trên
sự chân tình và đồng khổ .
Trong nhân cách , không
mất lòng tin vào những
điều tốt đẹp của con người
III, Tổng kết: sgk
4. Hướng dẫn về nhà: Học thuộc ghi nhớ
- Tóm tắt đoạn trích
- Soạn bài mới “ Cô bé bán diêm”
Tuần 4: Ngày soạn 25/09/05
Tiết 15: Ngày dạy 28/09/05

23
TỪ TƯNG THANH TỪ TƯNG HÌNH
A.Mục tiêu cần đạt :
* Giúp hs
- Hiểu được thế nào là từ tượng hình , từ tượng thanh
- Có ý thức sử dụng từ tượng hình , từ tượng thanh để tăng thêm tính hình tượng , tính biểu cảm trong
giao tiếp
- Rèn khả năng sử dụng từ tượng hình , từ tượng thanh trong việc viết vb tự sự , miêu tả , biểu cảm
B.Chuẩn bò :
1.GV: Dự kiến khả năng tích hợp : vb Lão Hạc , tập làm văn qua bài Liên kết các đoạn trong vb
- Bảng phụ
2.HS: Đọc, tìm hiểu và soạn bài
C.Tiến trình lên lớp :

tự nhiên , của con người : hu hu ,
ưu ửu
 Gợi được hình ảnh cụ thể , sinh
động , có giá trò biểu cảm cao
2 .Kết luận: Ghi nhớ (SGK/ )

II, Luyện tập
Bài tập 1 : Tìm từ tượng hình , từ tượng thanh
- Từ tượng hình : rón rén , lẻo khoẻo , chỏng quèo
-Tượng thanh : xoàn xoạt , bòch , bốp
Bài tập 2 : Tìm từ tượng hình gợi tả dáng đi của người
24
- Lò dò , khệng khạng , rón rén , lẻo khẻo , huỳnh hch , ngất ngưỡng , lom khom , dòm dẫm , liêu
xiêu
Bài tập 3 : Phân biệt nghóa các từ tượng thanh .
- ha hả : từ gợi tả tiếng cười to , tỏ ra rất khoái chí
- Hì hì : từ mô phỏng tiếng cười phát ra đằng mũi , thường biểu lộ sự thích thú , có vẻ hiền lành
- Hô hố : tiếng cười to, vô ý , thô lỗ
- Cười hơ hớ : mô phỏng tiếng cười thoải mái , vui vẻ , không cần che đậy , giữ gìn
Bài tập 4 : Đặt câu
- Ngoài trời đã lắc rắc những hạt mưa xuân
- Trên cành đào đã lấm tấm những nụ hoa
- Đêm tối , trên con đường khúc khuỷu thấp thoáng những đốm sáng đom đóm lập loè
- Chiếc đồng hồ báo thức trên bàn kiên nhân kêu tích tắc suốt đêm
4. Hướng dẫn về nhà: :- Học thuộc phần ghi nhớ
- Làm hết bài tập còn lại
- Soạn bài tiếp theo “ Từ ngữ đòa phương và biệt ngữ xh”
5. Rút kinh nghiệm:
Tuần 4: Ngày soạn 25/09/05
Tiết 16: Ngày dạy 28/09/05