Trường THPT Quang Trung - An Khê. Giáo án Vật lý 10 – Chương trình nâng cao..
Nguyễn Sương Quân.
Tiết : 01 Ngày soạn : 17.08.09 Ngày dạy : 20.08.09 Lớp dạy : 10A
1
; 10A
4
.
Bài giảng :
A. Mục tiêu bài học :
. Kiến thức :
 Hiểu được các khái niệm co bản: tính tương đối của chuyển động, chất điểm, hệ quy chiếu, xác định vị
trí của một chất điểm bằng tọa độ, xác định thời gian bằng đồng hồ, phân biệt khoảng thời gian và thời
điểm.
 Hiểu rõ là muốn nghiên cứu chuyển động của chất điểm, cần thiết là chọn một hệ quy để xác định vị
chí của chất điểm và thời điểm tương ứng.
 Nắm vững được cách xác định tọa độ và thời điểm tương ứng của một chất điểm trên hệ trục tọa độ.
. Kỷ năng :
 Chọn hệ quy chiếu mơ tả chuyển động; Chọn mốc thời gian, xác định thời gian.
 Phân biệt chuyển động cơ với chuyển động khác
. Giáo dục :
 Rèn luyện phong cách làm việc khoa học, độc lập nghiên cứu và có tính tập thể.

B. Chuẩn bị :
. Giáo viên :
 Giáo án.
 Ứng dụng CNTT
 Phiếu học tập :
 Phiếu học tập tìm hiểu bài: (Thể hiện ở hệ thống câu hỏi của giáo viên)
 Phiếu học tập củng cố vận dụng :
1. Ta chọn vật mốc là vật nào khi khảo sát các chuyển động sau :
a. Ơtơ chạy trên đường. b. Quả táo rơi từ cành cây xuống. c. Viên bi lăn trên máng nghiêng.

8. Hệ quy chiếu gồm có :
A. Vật được chọn làm mốc. B. Một hệ tọa độ gắn trên vật làm mốc.
C. Một gốc thời gian và một đồng hồ. D. Tất cả các yếu tố trên.
9. Mốc thời gian là :
A. khoảng thời gian khảo sát chuyển động.
B. thời điểm ban đầu chọn trước để đối chiếu thời gian trong khi khảo sát một hiện tượng.
C. thời điểm bất kì trong q trình khảo sát một hiện tượng.
D. thời điểm kết thúc một hiện tượng.
10. Một ơtơ khởi hành lúc 7 giờ.
a. Nếu chọn mốc thời gian là lúc 5 giờ thì thời điểm ban đầu là :
A. t
o
= 7h. B. t
o
= 12h C. t
o
= 2h. D.

t
o
= 5h.
b. Sau 3 giờ đồng hồ thì ơtơ dừng lại nghỉ. Nếu chọn mốc thời gian như câu a. Thời điểm ơtơ dừng lại là :
A. t

= 10h. B. t = 5h.
C. t = 4h. D. 12h.
c. Nếu chọn một thời gian là lúc 8h, và sau 3 giờ chuyển động thì ơtơ dừng lại nghỉ. Thời điểm ban đầu và
thời điểm dừng lại nghỉ là :
A. t
o

Hoạt động 2 : (27 phút) Nhận biết chuyển động cơ, vật mốc, chất điểm, quỹ đạo, thời gian trong
chuyển động. Khái niệm hệ quy chiếu.
u cầu: HS xem tranh SGK nêu câu hỏi (Kiến thức
lớp 8) để học sinh trả lời.
• Nêu định nghĩa Chuyển động cơ bằng nhiều cách
khác nhau ? Lấy ví dụ về chuyển động cơ ?
• Vật mốc là gì ? Lấy ví dụ ? Những vật nào
thường được chọn là vật mốc ?
Phân tích
• Vì sao chuyển động cơ có tính tương đối ? Lấy ví
dụ ?
Gợi ý: Cho HS một số chuyển động điển hình. Phân
tích: Dấu hiệu của chuyển động tương đối
<Xem tranh, trả lời câu hỏi.>
 Chuyển động cơ của một vật : là sự dời chỗ của
vật theo thời gian.(sự thay đổi vị trí của vật đó so
với các vật khác theo thời gian)
Khi vật dời chỗ thì có sự thay đổi khoảng cách giữa
vật và các vật khác được coi như đứng n. Vật đứng
n được gọi là vật mốc
 Vật khác : gọi là vật mốc (được coi là đứng n)
<Trả lời câu hỏi, lấy ví dụ. Nhận xét ví dụ của bạn>
 Chuyển động có tính tương đối.
Trường THPT Quang Trung - An Khê. Giáo án Vật lý 10 – Chương trình nâng cao..
Nguyễn Sương Quân.
• Khi nghiên cứu chuyển động (hay phát biểu “một
vật đang chuyển động”) thường ta cần chú ý điều gì
?
• Chất điểm là gì ? Khi nào một vật được coi là
chất điểm ? Lấy ví dụ ? Trả lời câu hỏi C1/7SGK ?

?
• C3: Có thể lấy gốc thời gian bất kì để đo kỉ lúc
chạy được khơng?
• Tổng qt: muốn xác định được vị trí của một vật
chuyển động theo thời gian, ta cần có những yếu tố
nào ?
• Hệ quy chiếu là gì ?
Có thể bỏ qua đồng hồ.
Khi nghiên cứu chuyển động ta cần chọn một vật làm
vật mốc (vật gắn với Trái Đất).
 Một vật chuyển động có kích thước nhỏ so với
phạm vi chuyển động của nó thì vật được coi là
một chất điểm: một điểm hình học, có khối lượng
của vật
 Quỹ đạo là đường mà chất điểm chuyển động
vạch ra trong khơng gian.
<Lấy ví dụ :>
<Cá nhân nhận thức được vấn đề cần nghiên cứu.>
Cách xác định vị trí của vật trên quỹ đạo :
 Vị trí của vật tại điểm M được xác định bằng
tọa độ
OMx
=
> 0 (chiều từ O
→
M cùng chiều
dương của trục Ox)
 Vị trí của vật tại điểm M được xác định bằng
tọa độ
OMx

 Hệ quy chiếu = Hệ tọa độ gắn với vật mốc +
đồng hồ và gốc thời gian.
x- x
MM’
O
x
Trường THPT Quang Trung - An Khê. Giáo án Vật lý 10 – Chương trình nâng cao..
Nguyễn Sương Quân.
Hoạt động 3 : ( 5 phút) Tìm hiểu chuyển động tịnh tiến.
• Một ơtơ chuyển động trên đường thẳng : nhận
xét quỹ đạo của các điểm trên khung xe ?Quỹ đạo
của các điểm của khoang ngồi A (hình 1.6 và C4)
khi đu quay hoạt động ?
• Thế nào là chuyển động tịnh tiến ?
Muốn khảo sát chuyển động tịnh tiến của một vật, ta
chỉ cần xét chuyển động của một điểm bất kì trên
vật.
Quỹ đạo của chuyển động tịnh tiến có thể là một
đường cong, thẳng, tròn.
Các điểm trên khung xe có quỹ đạo là những đường
thẳng song song với mặt đường.
 Khi vật chuyển động tịnh tiến, mọi điểm của nó
có quỹ đạo giống hệt nhau, có thể chồng khít lên
nhau.
Hoạt động : ( 7 phút) Củng cố. Vận dụng.
< Nhận xét, đánh giá nhấn mạnh kiến thức chính
trong bài, hệ thống lại ở phiếu ghi bài.>
< Cho học sinh thảo luận, hồn thành phiếu học tập
số >
< Theo dõi, hệ thống lại ở phiếu ghi bài.>