TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN


ĐÀO MINH TRANG

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG QUẢN TRỊ RỦI RO
TÍN DỤNG TẠI NH TMCP NGOẠI THƯƠNG VIỆT
NAM CHI NHÁNH HOÀN KIẾM


Hà Nội - 2017


TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN


ĐÀO MINH TRANG

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG QUẢN TRỊ RỦI RO
TÍN DỤNG TẠI NH TMCP NGOẠI THƯƠNG VIỆT
NAM CHI NHÁNH HOÀN KIẾM
CHUYÊN NGÀNH: TÁI CHÍNH - NGÂN HÀNG

Người hướng dẫn khoa học:

PGS.TS. TRƯƠNG QUỐC CƯỜNG

Hà Nội - 2017


LỜI CAM ĐOAN

1.3.3. Kinh nghiệm quản trị rủi ro tín dụng của Ngân hàng TMCP Quân đội (MB)....32
1.3.4. Bài học kinh nghiệm trong quản trị rủi ro tín dụng cho Ngân hàng TMCP
Ngoại thương Việt Nam và Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam – Chi
nhánh Hoàn Kiếm.............................................................................................33
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN
DỤNG TẠI NGÂN HÀNG TMCP NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM – CHI
NHÁNH HOÀN KIẾM.........................................................................................35
2.1. Giới thiệu về Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam – Chi nhánh Hoàn
Kiếm. 35
2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển..........................................................35
2.1.2. Cơ cấu bộ máy tổ chức...........................................................................35
2.1.3. Tình hình hoạt động của Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam - Chi
nhánh Hoàn Kiếm trong thời gian qua..............................................................37
2.2. Thực trạng chất lượng quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Ngoại
thương Việt Nam – Chi nhánh Hoàn Kiếm.........................................................44


2.2.1. Thực trạng quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương
Việt Nam – Chi nhánh Hoàn Kiếm...................................................................44
2.2.2. Thực trạng chất lượng quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP
Ngoại thương Việt Nam – Chi nhánh Hoàn Kiếm............................................54
2.3. Đánh giá chất lượng quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Ngoại
thương Việt Nam – Chi nhánh Hoàn Kiếm.........................................................58
2.3.1. Kết quả đạt được.....................................................................................58
2.3.2. Hạn chế còn tồn tại và nguyên nhân.......................................................59
CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG QUẢN TRỊ RỦI RO
TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG TMCP NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM – CHI
NHÁNH HOÀN KIẾM.........................................................................................65
3.1. Định hướng nâng cao chất lượng quản trị rủi ro tín dụng đến năm 2020..65
3.1.1. Định hướng và mục tiêu hoạt động tín dụng...........................................66

TMCP: Thương mại cổ phần
TSĐB: Tài sản bảo đảm
RRTD: Rủi ro tín dụng
Vietcombank/VCB : Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam.
Vietcombank Hoàn Kiếm : Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt
Nam - Chi nhánh Hoàn Kiếm
Vietinbank: Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam
XHTDNB: Xếp hạng tín dụng nội bộ
XHTD: Xếp hạng tín dụng


DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ
BẢNG
Bảng 1.1:

Tín hiệu cảnh báo về những khoản vay có vấn đề và chính sách
cho vay kém hiệu quả...............................................................12

Bảng 2.1:

Thang điểm xếp hạng của hệ thống XHTDNB của Doanh nghiệp...49

Bảng 2.2:

Phân loại nợ theo nhóm nợ tại Vietcombank Hoàn Kiếm........54

BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 2.1: Tình hình huy động vốn tại Vietcombank Hoàn Kiếm từ năm
2014 đến tháng 06/2017...........................................................38
Biểu đồ 2.2: Thị phần huy động vốn của các chi nhánh Vietcombank trên địa

Sơ đồ 2.2:

Mô hình chấm điểm xếp hạng tín dụng nội bộ ngân hàng.......48


trƯờNG ĐạI HọC KINH Tế QUốC DÂN


đào minh trang

Nâng cao chất lợng quản trị rủi ro tín
dụng
tại nh tmcp ngoại thơng việt nam
chi nhánh hoàn kiếm
Chuyên ngành: tái chính - ngân hàng

Hà Nội - 2017


i

TÓM TẮT LUẬN VĂN
Nội dung cơ bản của đề tài: “Nâng cao chất lượng quản trị rủi ro tín
dụng tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam – Chi nhánh Hoàn
Kiếm” bao gồm 3 chương:
Chương 1: Những vấn đề cơ bản về chất lượng quản trị rủi ro tín dụng
tại Ngân hàng thương mại
Chương 2: Thực trạng chất lượng quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng
TMCP Ngoại thương Việt Nam – Chi nhánh Hoàn Kiếm
Chương 3: Giải pháp nâng cao chất lượng quản trị rủi ro tín dụng tại

ưu điểm và hạn chế trong công tác quản trị rủi ro tín dụng, từ đó đề xuất giải
pháp nâng cao chất lượng quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Ngoại
thương Việt Nam – Chi nhánh Hoàn Kiếm trong các chương 2 và chương 3.
Trong chương 2, luận văn đã tập trung nghiên cứu thực trạng quản trị
rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam – Chi nhánh
Hoàn Kiếm. Trong đó, tác giả có giới thiệu về các điều kiện hiện tại của Chi
nhánh: Về tình hình huy động vốn. tình hình cho vay, kết quả kinh doanh của
Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam – Chi nhánh Hoàn Kiếm giai đoạn
năm 2014 đến tháng 06/2017..
Tiếp theo, qua các số liệu thu thập được, tác giả cũng tập trung phân
tích một số chỉ tiêu cụ thể đánh giá chất lượng quản trị rủi ro tín dụng, qua đó
thấy được thực trạng quản trị rủi ro tín dụng và thực trạng chất lượng quản trị
rủi ro tín dụng tại Chi nhánh.
Từ các chỉ tiêu và tình hình thực tế, tác giả đưa ra ưu điểm và hạn chế
trong công tác quản trị rủi ro tín dụng tại Chi nhánh.
Phần cuối của chương thực trạng này, tác giả cũng có phân tích về các
nguyên nhân của các hạn chế. Từ đó sẽ có các giải pháp để giải quyết tại
chương 3.
Chương 3 sẽ khái quát một số định hướng trong hoạt động tín dụng và
hoạt động quản trị rủi ro tín dụng của Chi nhánh đến năm 2020. Để đạt được
các mục tiêu đó, Chi nhánh cần giải quyết được các hạn chế nêu ra.


iii

Tác giả cũng đã đưa ra một số giải pháp và phân tích.
Cuối cùng, tác giả có nêu ra một số kiến nghị đối với Ngân hàng TMCP
Ngoại thương Việt Nam và các cơ quan có liên quan để giúp Chi nhánh dễ
dàng giải quyết các hạn chế.
Tất cả các giải pháp và kiến nghị trên đều hướng đến một mục tiêu là

dụng
tại nh tmcp ngoại thơng việt nam
chi nhánh hoàn kiếm
Chuyên ngành: tái chính - ngân hàng

Ngời hớng dẫn khoa học:

Pgs.ts. trơng quốc cờng

Hà Nội - 2017


1

LỜI MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng, hoạt động tín dụng là hoạt
động đem lại nguồn lợi nhuận chủ yếu. Tuy nhiên, lợi nhuận cao thường đi
kèm với rủi ro cao, hoạt động tín dụng luôn tiềm ẩn rủi ro, đặc biệt trong bối
cảnh thiếu nguồn thông tin đầy đủ minh bạch, môi trường pháp lý chưa hoàn
thiện và môi trường kinh tế chưa ổn định.Do đó, xây dựng được một mô hình
yêu cầu quản trị rủi ro tín dụng có hiệu quả và phù hợp với chuẩn mực quốc tế
trong quản trị rủi ro là một đòi hỏi cấp thiết để đảm bảo hạn chế rủi ro trong
hoạt động tín dụng.
Rủi ro luôn tồn tại trong hoạt động ngân hàng, kể cả ở những ngân
hàng hàng đầu thế giới. Sự khác biệt cơ bản giữa các ngân hàng có quản trị
rủi ro tín dụng là có một mô hình quản trị rủi ro tốt để có thể khống chế nợ
xấu ở một tỷ lệ chấp nhận được, hạn chế các rủi ro tín dụng mang tính chất
chủ quan và những rủi ro tín dụng có thể kiểm soát được.
Nền kinh tế những năm gần đây có nhiều biến động, các ngân hàng

Đề tài sử dụng nguồn dữ liệu thu thập từ các tài liệu, thông tin nội bộ
như báo cáo định kỳ của Phòng Kế toán, các báo cáo sơ kết năm của
Vietcombank Hoàn Kiếm. Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và các số liệu đã
tổng hợp, tác giả sử dụng phương pháp đối chiếu, so sánh, thống kê để phân
tích số liệu trong đề tài.
5. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu và kết luận, đề tài được chia làm 3 chương:
Chương 1: Những vấn đề cơ bản về chất lượng quản trị rủi ro tín dụng
tại Ngân hàng thương mại
Chương 2: Thực trạng chất lượng quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng
TMCP Ngoại thương Việt Nam – Chi nhánh Hoàn Kiếm
Chương 3: Giải pháp nâng cao chất lượng quản trị rủi ro tín dụng tại
Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam – Chi nhánh Hoàn Kiếm


3

CHƯƠNG 1
NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ CHẤT LƯỢNG QUẢN TRỊ RỦI RO
TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
1.1. Rủi ro tín dụng và quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng
thương mại
1.1.1. Rủi ro tín dụng
1.1.1.1. Khái niệm
Ngân hàng đóng vai trò là trung gian giữa người cho vay và người đi
vay. Hoạt động của ngân hàng bao gồm huy động vốn, cho vay, bảo lãnh, kinh
doanh ngoại tệ... có liên quan đến rất nhiều lĩnh vực khác nhau trong nền kinh
tế, chịu sự tác động của nhiều nhân tố khác nhau. Do đó, hoạt động của ngân
hàng tiềm ẩn rất nhiều rủi ro, đặc biệt là rủi ro tín dụng.
Có nhiều định nghĩa về rủi ro tín dụng theo nhiều quan điểm:

động như lạm phát, thất nghiệp ... thì Chính phủ cần đưa ra những chính sách
mới phù hợp với điều kiện hiện hành, giảm thiểu các tác động xấu đến nền
kinh tế. Trong đó, chính sách tiền tệ và tài chính thường được các Chính phủ
quan tâm và có sự điều chỉnh. Các chính sách vĩ mô này có sự ảnh hưởng nhất
định tới rủi ro tín dụng của ngân hàng.
+ Do môi trường pháp lý: Chính sách pháp luật thiếu đồng bộ có thể
dẫn tới rủi ro tín dụng của ngân hàng. Hoạt động của ngân hàng có liên quan
đến nhiều lĩnh vực của nền kinh tế, Khi hệ thống pháp luật ổn định, môi
trường kinh doanh của ngân hàng có nhiều thuận lợi. Ngược lại, khi môi
trường pháp lý thiếu đồng bộ, kinh doanh gặp khó khăn thì người đi vay sẽ
gặp khó khăn trong việc trả nợ ngân hàng.
+ Do môi trường tự nhiên: Những biến động của môi trường tự nhiên
gây ảnh hưởng đến sản xuất kinh doanh, đặc biệt đối với ngành nông nghiệp.
Điều kiện tự nhiên thường xảy ra bất ngờ ngoài tầm kiểm soát của con người.
Do đó, khi có thiên tai, khách hàng cũng như ngân hàng cho vay đối mặt với
nguy cơ tổn thất lớn, phương án kinh doanh thất thu không hiệu quả,... khách
hàng chậm trễ hoặc mất khả năng trả nợ ngân hàng.
+ Do môi trường kinh tế xã hội: Hoạt động của doanh nghiệp luôn gắn
với môi trường kinh tế xã hội. Trong mỗi giai đoạn, yếu tố này lại có những


5

tác động khác nhau đến doanh nghiệp cũng như ngân hàng. Khi kinh tế suy
thoái, sản xuất ngưng trệ làm thu nhập bình quân đầu người giảm, ảnh hưởng
đến khả năng trả nợ của khách hàng. Khi lạm phát, việc kinh doanh của doanh
nghiệp cũng bị ảnh hưởng, thu nhập thực tế giảm xuống gây tác động xấu đến
khả năng thu hồi nợ.
+ Do sự yếu kém của người vay trong hoạt động kinh doanh: Sự yếu
kém trong tổ chức kinh doanh dẫn đến thất bại của khách hàng và gây ra tổn

của ngân hàng.
Rủi ro tín dụng làm giảm uy tín của ngân hàng. Các ngân hàng khi gặp
rủi ro, kinh doanh kém hiệu quả, uy tín sẽ bị giảm sút trên thị trường. Đây là
thiệt hại vô tình mà các ngân hàng không thể đo lường được. Dân chúng lo sợ
sẽ bị mất những khoản tiền đã gửi và sẽ đến rút tiền để đầu tư có lợi hơn ở
Ngân hàng khác. Trong trường hợp khi có quá nhiều người rút tiền tại cùng
một thời điểm, Ngân hàng sẽ không đủ tiền mặt để thanh toán, khách hàng
càng tin rằng Ngân hàng có nguy cơ phá sản và nhanh chóng rút tiền về dẫn
đến việc Ngân hàng phá sản thực sự.
Rủi ro tín dụng gây ra tổn thất gián tiếp cho các ngân hàng khác. Hoạt
động ngân hàng có liên quan đến nhiều ngành, nhiều lĩnh vực kinh tế. Nếu
hoạt động của một ngân hàng có sự thất thoát và không được khắc phục kịp
thời có thể gây ra phản ứng dây chuyền đến toàn bộ hệ thống ngân hàng và
toàn bộ nền kinh tế.
Rủi ro tín dụng không chỉ gây ra thiệt hại cho ngân hàng, hệ thống ngân
hàng mà còn ảnh hưởng đến toàn bộ nền kinh tế. Do đó, quản trị rủi ro tín
dụng là rất cần thiết đối với mỗi ngân hàng thương mại.
1.1.2. Quản trị rủi ro tín dụng
1.1.2.1. Khái niệm
Thuật ngữ “quản lý rủi ro” và “quản trị rủi ro” đôi khi được dùng thay
thế cho nhau với ý nghĩa chung là các hành động nhằm tối thiểu hóa tổn thất,
đảm bảo hoạt động kinh doanh hiệu quả. Tuy nhiên, hai thuật ngữ này có sự
khác biệt về cách tiếp cận và cấp độ quản lý.


7

Quản lý rủi ro là việc sử dụng các công cụ, kỹ thuật và quy trình liên
quan đến các bước tác nghiệp cụ thể nhằm hạn chế tối đa khả năng xảy ra rủi
ro. Trên giác độ ngân hàng, để quản lý rủi ro, các ngân hàng có thể né tránh

Ủy ban Basel đã ban hành 17 nguyên tắc trong quản trị rủi ro cho
vay. Nội dung của các nguyên tắc này tập trung vào các nhóm nội dung cơ
bản sau:
- Thiết lập môi trường rủi ro tín dụng phù hợp: Nội dung của nhóm
nguyên tắc này là các ngân hàng phải xây dựng chiến lược quản trị rủi ro cho
từng giai đoạn, phản ánh được khẩu vị rủi ro và lợi nhuận kỳ vọng của ngân
hàng. Việc tổ chức thực hiện phải đảm bảo sự phân tách giữa bộ phận tín dụng
và bộ phận quản trị rủi ro tín dụng. Ngân hàng phải nhận diện và quản lý rủi
ro tín dụng trong mọi hoạt động của mình.
- Hoạt động theo một quy trình cấp tín dụng lành mạnh: Hoạt động cấp
tín dụng phải tuân thủ các tiêu chuẩn, giới hạn cấp tín dụng và quy trình tín
dụng rõ ràng, lành mạnh, Tiêu chuẩn cấp tín dụng lành mạnh là các tiêu chuẩn
phù hợp với thị trường mục tiêu, người được cấp tín dụng có năng lực, có
mức độ tín nhiệm và có khả năng trả nợ. Ngân hàng phải thiết lập giới hạn
cấp tín dụng đối với từng khách hàng, từng nhóm khách hàng, từng lĩnh vực,
từng sản phẩm, từng loại tiền. Ngân hàng phải có quy trình phê duyệt và cấp
cho vay rõ ràng, phát triển đội ngũ cán bộ quản lý rủi ro có kinh nghiệm, có
năng lực nhằm đưa ra những nhận định thận trọng trong đánh giá, phê duyệt
và quản lý rủi ro cho vay.
- Duy trì việc cấp tín dụng hiệu quả: Các ngân hàng phải có hệ thống
theo dõi và quản lý thường xuyên các danh mục tín dụng có nguy cơ rủi ro và
tình trạng các khoản tín dụng. Ủy ba Basel khuyến khích các ngân hàng xây
dựng và sử dụng hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ để quản trị rủi ro tín
dụng. Các ngân hàng phải có hệ thống thông tin, kỹ thuật phân tích đánh giá
thường xuyên các hoạt động tín dụng để đo lường rủi ro tín dụng. Khi đánh
giá rủi ro tín dụng thì phải đánh giá trong điều kiện nền kinh tế thay đổi.


9


10

trước khi giải ngân, thông báo nhắc nợ, cập nhật lưu trữ hồ sơ tín dụng và hồ
sơ tài sản bảo đảm.
Ưu điểm của mô hình:
Mô hình tránh được tình trạng “vừa đá bóng vừa thổi còi” của hoạt
động tín dụng, giảm thiểu rủi ro từ đơn vị kinh doanh quyết định mang tính
chất cá nhân hoặc cố tình làm sai.
Nâng cao tính hiệu quả trong hoạt động tín dụng. Theo mô hình này, bộ
phận kinh doanh được giảm thiểu phần công việc xử lý nghiệp vụ, do đó có
thời gian dồn sức lực vào hoạt động kinh doanh nên tăng hiệu quả kinh doanh.
Đội ngũ cán bộ thẩm định và phê duyệt chuyên trách nên công tác thẩm định,
phê duyệt hiệu quả, chính xác và khách quan hơn.
Nhược điểm của mô hình:
Việc xây dựng và triển khai mô hình đòi hỏi đầu tư nhiều công sức và
thời gian.
Quy trình tín dụng trở nên cồng kềnh, do phải qua nhiều bộ phận dẫn
đến tốn kém thời gian.
Hệ thống thông tin hiện đại để xử lý tập trung mọi nghiệp vụ.
- Mô hình quản trị rủi ro tín dụng phân tán
Mô hình này chưa có sự tách bạch giữa chức năng quản lý rủi ro, kinh
doanh và tác nghiệp. Phòng tín dụng sẽ thực hiện đầy đủ ba chức năng và chịu
trách nhiệm với mọi khâu của một khoản vay.
Ưu điểm của mô hình:
Cơ cấu tổ chức đơn giản, gọn nhẹ nên tiết kiệm chi phí.
Nhược điểm của mô hình:
Phòng kinh doanh tập trung nhiều công việc, thiếu sự chuyên trách, do
đó chất lượng thẩm định tín dụng không được đảm bảo.
Cán bộ tín dụng vừa bán hàng vừa thẩm định nên việc đánh giá khách
hàng thiếu sự khách quan.

12

Bảng 1.1: Tín hiệu cảnh báo về những khoản vay có vấn đề và chính sách cho vay kém hiệu quả
Các dấu hiệu nhận biết một khoản Các dấu hiệu nhận biết chính sách cho
cho vay có vấn đề
vay kém hiệu quả của ngân hàng
Thanh toán các khoản tiền vay không Sự đánh giá không chính xác về rủi ro
đúng kỳ kế hoạch
của khách hàng
Kỳ hạn của khoản cho vay bị thay đổi Cho vay dựa trên các sự kiện bất thường
liên tục
Yêu cầu gia hạn nợ kém hiệu quả

có thể xảy ra trong tương lai
Cho vay do khách hàng hứa duy trì một

khoản tiền gửi lớn
Lãi suất cao bất thường (cố gắng bù Không xác định rõ kế hoạch hoàn trả đối
đắp rủi ro cao)
với từng khoản vay
Sự tích tụ bất thường của các khoản Hồ sơ tín dụng không đầy đủ
phải thu và hàng tồn kho của khách
hàng
Tỷ lệ đòn bẩy nợ trên vốn cổ phần Cung cấp các khoản tín dụng cho thành
tăng

viên trong nội bộ ngân hàng (nhân viên,

giám đốc hay các cổ đông)
Thất lạc các tài liệu (đặc biệt là các Cung cấp tín dụng lớn cho các khách hàng