Tuần 1: Tiết 1 : Ngày soạn: 7/8/2009
Cổng trờng mở ra
Theo Lý Lan
A) Mục tiêu cần đạt
Giúp học sinh
- Cảm nhận và hiểu đợc những tình cảm thiêng liêng, đẹp đẽ của cha mẹ đối với con cái.
- Thấy đợc ý nghĩa lớn lao của nhà trờng đối với cuộc đời mỗi con ngời.
B) Chuẩn bị:
Giáo viên: Nghiên cứu SGV + soạn giáo án
Học sinh : Soạn văn
C) Tiến trình dạy học:
ổn định tổ chức (1p)
1
Thời
gian
Hoạt động của thày Hoạt động của trò
HĐ1
(1p)
Giới thiệu bài
(dựa vào bài hát ng y đầu tiên đi
học)
HĐ2
(36p)
(9p)
Học sinh học bài mới
Yêu cầu: đọc tình cảm,
tha thiết, chậm
I) Đọc - tìm hiểu chú thích
1) Đọc văn bản:
? Giáo viên đọc mẫu
? Học sinh đọc tiếp? - 2 học sinh
? Ngời mẹ nghĩ đến con trong thời điểm
nào?
- Đêm trớc ngày con vào lớp 1
? Tại sao tác giả lại chọn thời điểm đó? - Là lúc thích hợp nhất (vì không còn ai
thức) để mật bộc lộ đợc tình cảm, cảm
xúc, tâm trạng của mình.
? Tâm trạng của ngời mẹ và con có gì
khác nhau? Tìm những chi tiết thể hiện
điều đó?
Con: vui sớng "háo hức mơ"
Mẹ: Nỗi vui mừng, hy vọng: "Hôm
nay của mẹ"
? Liệt kê các từ ngữ chỉ tâm trạng của ng-
ời mẹ?
- Mẹ không ngủ đợc
- Bỗng không biết làm gì nữa
GV Đây chính là sự phân tâm của mẹ: Trí
óc thì muốn đi làm dọn dẹp, muốn đi
ngủ nh ng cảm xúc trái tim thì ngợc
- Không tập trung đợc vào việc gì cả
- Trằn trọc, nhắm mắt lại là bên tai
2
Tuần 1, Tiết 3:
Từ ghép
A. Mục tiêu cần đạt:
Giúp HS:
- Nắm đợc cấu tạo của hai loại từ ghép: Từ ghép chính phụ và từ ghép đẳng lập
- Hiểu đợc nghĩa của các loại từ ghép.
B. Chuẩn bị:
GV: Soạn giáo án + ra thêm bài học
? Tiếng nào giúp em hiểu nghĩa nh thế? +Tiếng : Ngoại, Phức
? Xác định tiếng chính tiếng phụ? - Tiếng chính: Bà, thơm-> Chỉ tổng loại lớn.
- Tiếng phụ: Ngoại, phức-> Phân nghĩa
chỉ loại cụ thể.
3
? Vị trí của tiếng chính, tiếng phụ? - Trong Tiếng thuần Việt:
Tiếng chính đứng trớc, tiếng phụ đứng sau.
VD: Hoa hồng
TC TP
- Trong tiếng Hán - Việt:
Tiếng phụ đứng trớc, tiếng chính đứng sau.
VD: Bạch mã
TP TC
? Thế nào là từ ghép chính phụ? - HS
2. Ghi nhớ:
? Gọi HS đọc ghi nhớ? - HS
3. Ví dụ 3:
? Gọi Hs đọc bài tập 2? - HS
? Các từ ghép: Quần áo, trầm bổng có
phân thành tiếng chính tiếng phụ
không? Vì sao?
- Không, Vì hai tiếng ngang hàng, bình
đẳng với nhau.
GV. Ta gọi đó là từ ghép đẳng lập.
? Vậy em hiểu thế nào là từ ghép đẳng
lập?
- HS
?
4. Ghi nhớ 2:
Gọi HS đọc ghi nhớ 2?
?
Bảng phụ: Con hãy nhớ rằng tình yêu
thơng kính trọng cha mẹ là tình cảm
thiêng liêng hơn cả.
Thống kê từ ghép : đẳng lập, chính phụ.
- Tình yêu thơng.
- Kính trọng
- Tình cảm.
- Cha mẹ
2. Ghi nhớ 3:
? Đọc ghi nhớ trong SGK? - HS
HĐ4
15p
III. Luyện tập
1. Bài 1:
? Gọi HS đọc yêu cầu?
? Gọi 2 HS lên bảng làm bài?
-HS
-HS
?
Từ ghép chính phụ Từ ghép đẳng lập
- Lâu đới, xanh ngắt, nhà máy, nhà
ăn, cây cỏ, cời nụ
- Chài lới, ẩm ớt, đầu đuôi, suy nghĩ
Vì sao những từ ghép trên là từ ghép
chính - phụ, ghép đẳng lập?
2. Bài 2:
- HS
? Đọc và nêu yêu cầu? - HS
? Cho HS thi giữa các tổ
Hoạt động của thày Hoạt động của trò
HĐ1
(5 )
Kiểm tra bài cũ + Gthiệu bài mới
? Văn bản là gì?
- HS
? Văn bản có tính chất nào? - Hs
HĐ2
(20 )
I. Liên kết và phơng tiện liên kết
trong văn bản.
1. Tính liên kết của văn bản.
GV: Treo bảng phụ có ghi ví dụ
? Gọi HS đọc? - HS
? Theo em nếu bố viết th nh vậy cho
Enrico thì Enrico có hiểu điều bố nói
không?
- Không
? Vì sao? - Vì các câu cha có sự liên kết.
GV: Liên hệ với câu chuyện "Cây tre
trăm đốt"
? Đối chiếu với nguyên bản em thấy
đoạn văn thiếu những ý gì?
- HS
? Muốn để hiểu rõ ý của đoạn văn thì nó
phải có tính chất gì?
-Tính chất liên kết
? Vậy liên kết là gì? - HS dựa vào ghi nhớ 1 trả lời.
2. Phơng tiện liên kết trong văn bản.
a. Ví dụ a.
sự liên kết nào nữa?
- Liên kết hình thức
? Vậy 1 văn bản có tính liên kết trớc
hết phải có điều kiện gì?
- Nội dung các câu, các đoạn thống nhất
gắn bó chặt chẽ với nhau.
- Phải biết kết nối các câu các đoạn đó
bằng các phơng tiện ngôn ngữ ( từ, câu)
thích hợp.
* Ghi nhớ 2:
? Gọi HS đọc ghi nhớ 2? - HS
HĐ3
15p
II. Luyện tập
1. Bài 1:
? Ghi thứ thự các câu cần sắp xếp? - Các câu cần phải sắp xếp theo trình
tự: 1- 4-2-5-3
GV: Nhận xét và cho điểm.
?
2. Bài 2:
Gọi HS đọc yêu cầu của bài?
- HS
TLN
Đại diện các nhóm trình bày? - Các câu văn cha có tính liên kết vì chúng
không nói cùng nội dung.
?
3. Bài 3:
Gọi Hs lên bảng làm?
- Điền theo thứ tự: Bà, bà, cháu, bà, bà,
cháu, thế là.
Kiểm tra bài cũ + Giới thiệu bài mới.
? Lời nhắn nhủ nào của cha Enricô
khiến em xúc động nhất? Vì sao?
- HS
? Nêu một vài cảm nhận của em về
cha Enricô?
- Hs làm ra giấy - GV thu
* Giới thiệu bài mới:
HĐ2
(10p)
I. Đọc và tìm hiểu chú thích
1. Đọc văn bản.
GV: Các em cần phải phân biệt lời
kể, đối thoại, diễn biến tâm lý nhân
vật ngời anh.
- GV đọc mẫu.
? Gọi HS đọc tiếp? - HS
? Em hãy tóm tắt cốt truyện? - HS
2. Tìm hiểu chú thích.
? Đọc chú thích 1,3? - HS
HĐ3
(24P)
II. Tìm hiểu văn bản.
? Truyện viết về ai? Về việc gì? - Cuộc chia tay của 2 anh em Thành và
Thủy khi gia đình tan vỡ.
? Nhân vật chính là ai? - Thành và Thủy.
? Vì sao em lại xác định đợc nh vậy? - Vì câu chuyện xoay quanh 2 nhân vật
này để toát lên t tởng của truyện.
? Bố cục của văn bản có giống với bố
cục của tác phẩm dân gian không?
gì?
- Có tính nêu vấn đề, hấp dẫn gây tò mò
cho ngời đọc.
? Hình ảnh Thành và Thủy hiện lên
nh thế nào khi mẹ ra lệnh chia đồ
chơi?
- Thủy: Run lên bần bật, đa cặp mắt kinh
hoàng cặp mắt đen buồn, s ng mọng lên vì
khóc quá nhiều.
- Thành: Cắn chặt môi để bật ra tiếng
khóc nhng nớc mắt cứa tuôn ra nh suối
? Hãy cảm nhận tâm trạng của 2 anh em? - Buồn khổ, đau xót, bất lực
? Tâm trạng của em khi đọc đoạn đầu?
Vì sao có tâm trạng đó?
- Học sinh bộc lộ
? Đoạn văn nào gây cho em xúc động nhất? "Sáng nay mái tóc"
? Miêu tả cảnh buổi sáng: trời, những
bông hoa khoe sắc, lũ chim sâu nhảy
nhót có ý nghĩa gì?
- Cảnh vật thật vô tình trớc sự đau buồn
của 2 anh em. Cách miêu tả nh vậy càng
làm tăng thêm sự nặng nề, buồn khổ
khắc họa nội tâm nhân vật hoàn cảnh bất
thờng, trớ trêu, đáng thơng của 2 đứa trẻ
?
GV
Vì sao trong lúc đó Thành lại nghĩ
vê chuyện em vá áo cho mình?
Đó là những tình cảm của 2 anh em
Thành - Thủy cứ ập về
Thủy bỗng vui vẻ
? Vì sao Thủy "giận dữ" rồi lại "vui vẻ"? - Học sinh trả lời
? Hình ảnh 2 con búp bê đứng cạnh nhau
có ý nghĩa gì? Vì sao Thành và Thủy
không thể chia búp bê?
- Học sinh nh 2 anh em Thành và Thủy
luôn ở cạnh nhau.
- Hai anh em không thể chia rời
HĐ4
(3p)
III) Luyện tập
? Đọc đoạn văn mà em thích nhất?
- Học sinh đọc
? Vì sao em thích? - Học sinh
HĐ5
(2p)
Hớng dẫn về nhà
- Xem lại bài đã học
- Chuẩn bị xem trớc phần còn lại
Tiết 6: Cuộc chia tat của những con búp bê
ổn định tổ chức
Thời
gian
Hoạt động của thày Hoạt động của trò
HĐ1
(5p)
Kiểm tra bài cũ
? Văn bản đợc viết theo phơng thức
biểu đạt nào? Vì sao em biết?
thấy cô đơn, đau đớn, tuyệt vọng.
? Miêu tả cảnh vật xung quanh để thể
hiện diễn biến tâm lý nhân vật. Chi
tiết này có ý nghĩa gì?
- Làm tăng thêm nỗi buồn sâu thẳm,
trạng thái thất vọng bỏ vỏ của nhân vật
trong truyện
? Em sẽ làm gì nếu chứng kiến cuộc
chia tay giữa Thủy và lớp học?
- Học sinh bộc lộ
d) Cuộc chia tay của 2 anh em
? Hãy tìm những chi tiết trong truyện
cho thấy tình cảm của 2 anh em
Thành - Thủy?
- Thủy vá áo cho anh
- Thành giúp em học, đi đón em, dắt tay
nhau vừa đi vừa trò chuyện
- Thành nhờng hết đồ chơi cho em nhng
Thủy sợ không ai khác gác cho anh
ngủ nh ờng cho anh con vệ sỹ
? Cảm nhận của em về tình cảm anh
em của Thanh - Thủy?
- Yêu thơng, gắn bó, sẻ chia, nhờng nhịn
nhau
? Hình ảnh Thủy hiện lên nh thế nào
khi đồ đạc đợc chất lên xe tải chuẩn
bị cho cuộc ra đi?
- Mặt xanh, chạy vào nhà ghì chặt lấy con
búp bê
- Khóc nấc lên nắm lấy tay anh dặn dò.
- Cách kể bằng sự miêu tả cảnh vật xung
quanh và miêu tả tâm lý nhân vật
? Gọi học sinh đọc ghi nhớ? - Miêu tả
HĐ3
(7p)
III) Củng cố - Luyện tập
? Tên truyện có liên quan nh thế nào
đến ý nghĩa của truyện?
- Học sinh bộc lộ
? Thông điệp nào về quyền trẻ em đợc
gửi đến bạn đọc?
- Học sinh
HĐ4
(2p)
Hớng dẫn về nhà
- Soạn bài "Bố cục trong văn bản"
của tác phẩm
Tiết 7:
Bố cục trong văn bản
A. Mục tiêu cần đạt
Giúp học sinh:
- Tầm quan trọng của bố cục trong văn bản, trên cơ sở đó, có ý thức xây dựng bố cục
khi tạo lập văn bản.
- Thế nào là bố cục rành mạch hợp lý cho các bài làm
- Tính phổ biến và sự hợp lý của dạng bố cục 3 phần, nhiệm vụ của mỗi phần trong bố
cục, để từ đó có thể làm MB, TB, KB đúng hớng hơn, đạt kết quả tốt.
B. Chuẩn bị
- Giáo viên: Đọc SGV + soạn giáo án + 1 văn bản
- Học sinh: Đọc và soạn bài trớc
C. Tiến trình dạy học:
rèn luyện để phấn đấu lên Đoàn. Nay
em muốn xin gia nhập đội
TNTPHCM. Vậy kính mong ban đội
và BGH cho phép.
Em xin chân thành cảm ơn!
Ngời viết đơn
Nguyễn Văn A
? Gọi học sinh đọc lại lá đơn gia nhập
đội TNTP?
- Học sinh
? Lá đơn trên có đạt yêu cầu không? Vì
sao?
- Bố cục không hợp lý (Thiếu phần:
QHiệu nơi gửi)
? Việc bố cục không hợp lý có trở ngại gì? - Phần hứa phải đa xuống cuối lá đơn
- Không trình bày đợc rõ ý muốn nói
? Nội dung của lá đơn trên cần sắp xếp
lại nh thế nào?
1) Quốc hiệu
2) Kính gửi
3) Tên em học sinh lớp .
4) Lý do, nguyện vọng
5) Lời cảm ơm, lời hứa, ký tên
? Vì sao khi xây dựng văn bản cần phải
quan tâm đến bố cục?
- Đạt hiệu quả giao tiếp
13
? Vậy em hiểu nh thế nào về bố cục
trong văn bản?
- Xây dựng văn bản phải có bố cục
? Em hãy chỉ ra? - Khoe của trớc rồi mới gặp ngời để khoe
của
? Sự bất hợp lý của truyện dẫn đến tâm
trạng gì?
- Văn bản là truyện cời do bố cục nh vậy
nên mất đi yếu tố bất ngờ khiến cho tiếng
cời không bật ra tự nhiên đợc
- ý nghĩa phê phán hớng vào nhân vật
chính cũng giảm đi
? Nh vậy ta thấy trong văn bản bố cục
phải nh thế nào?
- Rành mạch, hợp lý
? Đọc ghi nhớ 2 (ý 1) * Ghi nhớ 2 (ý 1): nội dung các phần,
đoạn trong văn bản
+ Thống nhất chặt chẽ
+ Phải có sự phân biệt rạch ròi
? Nêu văn bản có bố cục rành mạch thì
giúp chúng ta điều gì?
- Đạt đợc mục đích giao tiếp
? Khi trình bày 1 vấn đề gì trớc lớp có
cần tuân theo các trình tự không?
- học sinh
?
ở lớp 6 đã học văn bản miêu tả và kể
14
chuyện em cho biết trong văn bản
miêu tả và tự sự có bố cục nh thế nào?
(8p)
3) Các phần của bố cục
- Bố cục 3 phần: MB, TB, KB
+ Chia tay búp bê.
+ Chia tay lớp học
+ Thành nghĩ lại những ngày đã qua.
? Những cách chia bố cục nào hợp lí hơn? - Bố cục nh nguyên bản.
? Đọc và nêu yêu cầu của bài? 3. Bài tập 3:
? Em có nhận xét gì về bài báo cáo của bạn? - Cha rành mạch hợp lí
+ Trong phần thân bài (1, 2, 3) mới chỉ kể
việc học tốt cha trình bày khái niệm.
+ ý 4 không phải nói về học tập.
? Có thể bổ sung nh thế nào? - Chúc mừng Đại hội
- Giới thiệu về mình.
- Nêu lần lợt kinh nghiệm học tập: ghi
chép tự học bài ở lớp, ở nhà, tham khảo thêm.
- Nguyện vọng nghe ý kiến trao đổi của
bạn bè.
HĐ4
(2p)
Hớng dẫn về nhà
- Học thuộc ghi nhớ.
- Đọc và soạn trớc "Mạch lạc trong
15
văn bản"
Tiết 8:
Mạch lạc trong văn bản
A. Mục tiêu cần đạt:
Giúp HS:
- Có những hiểu biết bớc đầu về mạch lạc trong văn bản và sự cần thiết phải làm cho
văn bản có tính mạch lạc, không đứt đoạn hoặc quẩn quanh.
- Chú ý đến sự mạch lạc trong các bài tập làm văn.
B. Chuẩn bị:
- Thành và Thuỷ là nv chính
Đó chính là chủ đề->các từ ngữ đó có tác
dụng lk thống nhất các sự việc các phần
của vb->đó chính là mạch lạc của vb
- Liên hệ t.gian
----------k.gian
-----------tâm lí
16
-----------ý nghĩa
-Tình yêu thơng kính trọng cha mẹ là một
tình cảm thiêng liêng hơn cả ..
+ Bố viết th cho con
+ Chỉ ra sự hỗn láo của con
+ Gợi lại những kỉ niệm về mẹ
+ Thái độ chân thành nghiêm khắc trớc
hành động của con
Lao động là vàng
- Chủ đề đợc t/h:
+ Ông bố sắp chết gọi con lại dặn dò.
+ Các con làm theo lời dặn dò của bố.
+ Kết quả bất ngờ.
- Sắc vàng trù phú,đầm ám của làng quê
vào ngày mùa
+ Câu đầu gt bao quát về sắc vàng
trongk.gian,t.gian
+Nêu những biểu hiện của sắc vàng
+2 câu cuối nhận xét về sắc vàng
Mạch lạc trong vb có tr/c gì trong
những t/c nêủ ở phần (a) sgk t31
? Em có đồng ý với ý kiến (b) trong
N2:Đoạn văn của Tô Hoài
?Chủ đề
?Chủ đề đợc thể hiện ntn qua các
phần của vb?
18
19
20
Tuần 3:
Tiết 9: Ca dao - dân ca
Những câu hát về tình cảm gia đình
A. Mục tiêu cần đạt
Giúp học sinh:
- Hiểu đợc khái niệm ca dao - dân ca
- Nắm đợc nội dung ý nghĩa và 1 số hình thức nghệ thuật tiêu biểu của ca dao -
dân ca qua những bài ca thuộc chủ đề tình cảm gia đình.
- Thuộc những bài ca dao trong văn bản và biết thêm 1 số bài ca thuộc chủ đề
B. Chuẩn bị
Giáo viên: Đọc SGV T36-37 + soạn giáo án
Học sinh: soạn bài
C. Tiến trình dạy học
Thời
gian
Hoạt động của thày Hoạt động của trò
HĐ1
ổn định tổ chức + Kiểm tra bài cũ
? Văn bản "cuộc chia tay của những con
búp bê" giúp em hiểu gì (cảm nhận) đợc
điều gì về cuộc sống xã hội và tình cảm
con ngời Học sinh
Giới thiệu bài mới: tình cảm gia đình
? Nói với ai - Những đứa con của mình
? Nói bằng hình thức nào - Hát ru + so sánh ví von
21
22
Tiết 10: Ca dao về tình yêu quê hơng, đất nớc con ngời
A. Mục tiêu cần đạt
Giúp học sinh:
- Tình yêu, niềm tự hào chân thành, tinh tế, sâu sắc của nhân dân ta trớc vẻ đẹp quê h-
ơng đất nớc, con ngời
- Hình thức đối đáp, hỏi mời, nhắn gửi và các phơng thức diễn hành trong ca dao về
tình yêu quê hơng đất nớc, con ngời
B. Chuẩn bị
Giáo viên: biểu đồ Việt Nam và một số tranh ảnh về địa danh đợc nhắc đến
Học sinh: Soạn bài
C. Tiến trình dạy học
* ổn định tổ chức (1')
Thời
gian
Hoạt động của thày Hoạt động của trò
HĐ1 Kiểm tra bài cũ và giới thiệu bài mới
? Đọc thuộc 4 bài ca dao về tình cảm gia đình - Học sinh trả lời
? Nêu cảm nhận về một bài ca dao mà em thích
HĐ2 I) Đọc và tìm hiểu văn bản
1) Đọc văn bản
GV Đọc mẫu
? Văn bản cần đọc với giọng điệu nh thế nào - Tha thiết, tình cảm, tự tin
2) Tìm hiểu văn bản
? Giáo viên đọc? Gọi học sinh đọc
? Đọc bài ca dao Bài 1:
? Bài ca dao đa ta đến miền quê nào - Đồng bằng bắc bộ
Hà Nội
? Vì sao em xác định đợc - Hồ Gơm, cầu Thê Húc, danh
23
Tiết 11: Từ láy
A. Mục tiêu cần đạt
Giúp học sinh:
- Nắm đợc cấu tạo của 2 loại từ láy
- Cơ chế tạo nghĩa của từ láy Tiếng Việt
- Biết vận dụng những hiểu biết về cấu tạo và cơ chế tạo nghĩa của từ láy để sử dụng
cho tốt.
B. Chuẩn bị
* ổn định tổ chức <1'>
Giáo viên: Soạn giáo án + Cho bài tập và ví dụ
Học sinh: đọc trớc bài + Soạn
C. Tổ chức dạy học
24
Thời
gian
Hoạt động của thày Hoạt động của trò
HĐ1 Kiểm tra bài cũ và giới thiệu bài mới
? Bằng kiến thức đã học ở lớp 6 bài "Từ và cấu tạo
từ Tiếng Việt cho biết 2 từ : "thong thả" "xinh
xinh" thuộc loại từ gì
- Từ láy
- Là từ phức có sự hòa phối về
âm thanh giữa các tiếng (có
quan hệ với danh từ về mặt âm
thanh)
? Thế nào là từ láy Học sinh
GV Do đó từ láy có rất nhiều loại, rất phong phú và
II) Nghĩa của từ láy
1) Bài tập:
a) Bài 1
? Nghĩa của các từ láy: ha hả, oa oa, tích tắc, gâu
gâu tạo thành do đặc điểm gì về âm thanh
- Mô phỏng âm thanh của
tiếng cời, tiếng kêu của đồng
hồ, tiếng chó sủa
b) Bài 2
? Nghĩa của từ láy đợc tạo bởi cái gì - Sự mô phỏng âm thanh
? Các từ láy ở mục (a) thuộc loại từ láy nào - Bộ phận (vần giống nhau)
vần "i"
GV Vần đợc tạo bởi nguyên âm "i", âm "i" có độ mở
và âm lợng nh thế nào
- Nhỏ nhất
? Âm "i" độ mở to nhất, âm lợng lớn nhất. Nên
25
Copyright: Tài liệu đại học ©