ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

LÊ THỊ THẢO

QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG CỦA
CÁC HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN
THỊ XÃ ĐIỆN BÀN, TỈNH QUẢNG NAM

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ
QUẢN LÝ KINH TẾ
Mã số: 60.34.04.10

Đà Nẵng - 2018


Công trình được hoàn thành tại
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ, ĐHĐN

Ngƣời hƣớng dẫn KH: TS. NINH THỊ THU THỦY

Phản biện 1: GS.TS. Nguyễn Trường Sơn
Phản biện 2: TS. Võ Văn Lợi

Luận văn được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp
Thạc sĩ Quản lý kinh tế họp tại Trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà
Nẵng vào ngày 11 tháng 8 năm 2018

Có thể tìm hiểu luận văn tại:
- Trung tâm Thông tin - Học liệu, Đại học Đà Nẵng
- Thư viện trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng

nhà nước đối với HTX NN ở thị xã Điện Bàn giai đoạn đến.


2
3. Câu hỏi nghiên cứu
Nội hàm công tác QLNN đối với hoạt động của HTX NN gồm
những vấn đề gì? Công tác QLNN đối với hoạt động của HTX NN ở
thị xã Điện Bàn diễn ra như thế nào? Có những thành công và hạn
chế gì? Cần có những giải ph p nào để hoàn thiện công tác QLNN
đối với hoạt động của HTX NN ở thị xã Điện Bàn?
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu: công t c QLNN đối với hoạt động
của các HTX nông nghiệp trên địa bàn thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng
Nam.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi về nội dung: chức năng của QLNN đối với hoạt động
của HTX NN.
- Phạm vi về không gian: các HTX NN trên địa bàn thị xã Điện
Bàn, tỉnh Quảng Nam
- Phạm vi về thời gian: phân tích thực trạng QLNN đối với HTX
NN ở thị xã Điện Bàn từ năm 2012 - 2017 và định hướng giải pháp
đề xuất cho giai đoạn 2018-2030.
5. Phƣơng pháp nghiên cứu
Để thực hiện những mục tiêu, việc nghiên cứu đề tài dựa trên
phương ph p nghiên cứu thống kê, phân tích, so s nh,…
C ch tiếp cận: Thu thập số liệu từ cơ sở dữ liệu tại Phòng Kinh
tế, Phòng thống kê, điều tra khảo sát 15 HTX NN.
6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
Thông qua việc phân tích và đ nh gi một c ch khoa học về
thực trạng ph t triển HTX nông nghiệp tại thị xã Điện Bàn, công t c


4
CHƢƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI HOẠT
ĐỘNG CỦA HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP
1.1. KHÁI QUÁT VỀ HTX NÔNG NGHIỆP VÀ QUẢN LÝ
NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG CỦA HTX NÔNG
NGHIỆP
1.1.1. Khái niệm HTX nông nghiệp
a. Hợp tác xã
Theo Luật HTX năm 2012: "HTX là tổ chức kinh tế tập thể,
đồng sở hữu, có tư cách pháp nhân, do ít nhất 07 thành viên tự
nguyện thành lập và hợp tác tương trợ lẫn nhau trong hoạt động sản
xuất, kinh doanh, tạo việc làm nhằm đáp ứng nhu cầu chung của
thành viên, trên cơ sở tự chịu trách nhiệm, bình đẳng và dân chủ
trong quản lý HTX" [28].
b. Hợp tác xã nông nghiệp
HTX nông nghiệp là tổ chức kinh tế tự chủ, do nông dân và
những người có nhu cầu, lợi ích chung, tự nguyện cùng góp vốn, góp
sức lập ra theo quy định của pháp luật để phát huy sức mạnh của tập
thể và từng thành viên nhằm giúp nhau thực hiện có hiệu quả các
hoạt động dịch vụ hỗ trợ cho kinh tế hộ và kinh doanh trong lĩnh vực
sản xuất, chế biến, tiêu thụ các sản phẩm nông lâm ngư nghiệp và
kinh doanh các ngành nghề khác ở nông thôn, phục vụ cho sản xuất
nông nghiệp.
1.1.2. Đặc điểm hoạt động của HTX nông nghiệp
1.1.3. Khái niệm quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động của
HTX nông nghiệp
a. Quản lý nhà nước:
Theo Giáo trình Những vấn đề cơ bản về quản lý hành chính

3. Chính s ch ưu đãi về tín dụng
4. Chính s ch hỗ trợ vốn, giống khi gặp khó khăn do thiên tai,


7
dịch bệnh
5. Chính s ch hỗ trợ chế biến sản phẩm
Cơ quan QLNN tùy theo vị trí, chức năng của mình cần xây
dựng kế hoạch triển khai thực hiện để chính s ch thực sự đi vào đời
sống xã hội.
1.2.4. Thanh tra, kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm trong
hoạt động của HTX NN
Thanh tra, kiểm tra, gi m s t một mặt giúp cho cơ quan QLNN
đối với HTX NN ph t hiện kịp thời những sai phạm trong tổ chức và
hoạt động; mặt kh c, đây cũng chính là kênh để cơ quan QLNN đ nh
gi hiệu quả chính s ch, ph p luật, chính s ch ph t triển HTX NN.
Nội dung công t c thanh tra, kiểm tra, gi m s t và xử lý vi phạm
trong hoạt động của HTX nông nghiệp gồm:
- Thanh tra, kiểm tra, giám sát việc thực hiện pháp luật trong tổ
chức và hoạt động của HTX nông nghiệp.
- Thanh tra, kiểm tra, giám sát việc thực hiện các chính sách hỗ
trợ phát triển HTX nông nghiệp.
- Xử lý các vi phạm về đường lối, chính sách, pháp luật của
Đảng và Nhà nước đối với hoạt động của HTX nông nghiệp.
1.3. CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN CÔNG TÁC QLNN ĐỐI
VỚI HOẠT ĐỘNG CỦA HTX NÔNG NGHIỆP
1.3.1. Yêu cầu của phát triển kinh tế thị trƣờng và hội nhập
quốc tế
1.3.2. Trách nhiệm của các HTX nông nghiệp
1.3.3. Chính sách của Nhà nƣớc đối với HTX nông nghiệp

ngành có xu hướng giảm dần.
b. Thực trạng phát triển về quy mô của HTX NN
- Quy mô thành viên HTX nông nghiệp:
Số lượng thành viên có xu hướng giảm dần qua c c năm, từ


9
36,276 thành viên vào năm 2013 giảm xuống còn 35,495 thành viên
năm 2017. Nguyên nhân là do là sau khi thực hiện theo Luật HTX
2012 thì có 7 HTX tiến hành giải thể.
- Quy mô nguồn vốn HTX nông nghiệp:
Đến cuối năm 2017 tổng nguồn vốn của 29 HTX nông nghiệp ở
thị xã Điện Bàn là 109.220 tỷ đồng, tăng 21,09% so với năm 2012.
- Về bộ máy tổ chức và cán bộ quản lý HTX nông nghiệp:
Các HTX NN có bộ máy quản lý, điều hành hoạt động còn chưa
hiệu quả. Số lượng cán bộ quản lý HTX NN năm 2013 là 278 người,
năm 2017 là 250 người. Tỷ lệ cán bộ quản lý HTX NN có trình độ
cao còn chiếm tỷ lệ thấp (7,2%) và tăng chậm qua c c năm.

(Nguồn: Điều tra của tác giả và tính toán của tác giả)
Biểu đồ 2.1. Kết quả điều tra những khó khăn của HTX NN
Qua điều tra khảo sát 15/29 Hợp tác xã NN trên địa bàn, hầu hết
những khó khăn mà HTX NN đang mắc phải chủ yếu là do đội ngũ
cán bộ quản lý đang bị già hóa và nguy cơ không có đội ngũ kế cận.
2.2.2. Sản phẩm của các HTX nông nghiệp
Hoạt động của các HTX NN chủ yếu là sản xuất, thực hiện các
dịch vụ sản xuất NN cho thành viên trên cơ sở vật chất đã được đầu
tư từ ngân s ch nhà nước như: điện, hệ thồng thủy lợi, c c cơ sở vật




13.165

100

15.324

100

17.632

100

trong toàn thị xã (tỷ 147,392

1,12

100,572

0,66

105,125

0,60

Loại hình HTX

GTSX toàn thị xã
(tỷ đồng)
GTSX HTX NN

hoạch phát triển HTX trên địa bàn thị xã.
- Triển khai, phổ biến các chính sách pháp luật về hợp tác xã
đến toàn bộ đảng viên và nhân dân trên c c phương tiện truyền
thanh, lồng ghép tại các cuộc hợp sơ kết, tổng kết, in sao và cung cấp
các tài liệu về Hợp tác xã cho các ban ngành, đoàn thể để nghiên
cứu, quán triệt, phổ biến.
- Thành lập Ban chỉ đạo cấp huyện (thị xã) với mục tiêu tập
trung chỉ đạo, đôn đốc, giám sát các phòng, ban, ngành, đoàn thể,
UBND các phường, xã triển khai, quán triệt chủ trương của Trung
ương và tỉnh về xây dựng, củng cố phát triển HTX, các mô hình


12
HTX nông nghiệp kiểu mới.
- Tổ chức tập huấn triển khai luật HTX 2012, Nghị định
193/2013/NĐ-CP và c c văn bản hướng dẫn thi hành luật cho HTX NN.
- Ban hành và chỉ đạo triển khai thực hiện nhiều đề án, kế hoạch
phát triển kinh tế HTX NN trên địa bàn thị xã trong từng giai đoạn
cụ thể.
- Tổ chức nghị sơ kết 02, 04 năm thực hiện luật HTX 2012 để
đ nh gi kết quả thực hiện đồng thời đề ra các giải pháp, nhiệm vụ
thúc đẩy HTX nông nghiệp phát triển.
Tuy nhiên, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển HTX
nông nghiệp do thị xã ban hành còn chung chung, chưa đề ra được
mục tiêu phát triển HTX NN một cách rõ ràng.
Bảng 2.14. Đánh giá về vai trò quản lý của chính quyền
đối với HTX NN
STT Vai trò quản lý của chính quyền đối với

Số

0

0

(Nguồn: Điều tra khảo sát và tính toán của tác giả)
2.3.3. Thực trạng tổ chức thực hiện các chính sách hỗ trợ,
ƣu đãi đối với hoạt động của HTX nông nghiệp
UBND thị xã Điện Bàn đã ban hành nhiều văn bản về cơ chế,
chính s ch hỗ trợ nhằm ph t triển HTX NN trên địa.
Bảng 2.15. Tổng hợp chính sách hỗ trợ HTX NN từ 2013 -2017


13
ĐVT: triệu đồng
Nội dung chính sách

STT

SL

Kinh phí

1

Đào tạo nguồn nhân lực

10

77,000


3,000

29

153,000

2

0

8

108,535

lên về làm việc tại HTX NN

1

80,000

10

Hỗ trợ đầu tư ph t triển KCHT

5

98,500

11


mục tiêu, ph t triển kinh tế- xã hội
Thành lập mới
Hỗ trợ c n bộ chủ chốt làm việc lâu năm tại
HTX NN nghỉ việc
Hỗ trợ thu hút c n bộ có trình độ đại học trở

Hỗ trợ vốn, giống khi gặp khó khăn do thiên
tai, dịch bệnh
Hỗ trợ về chế biến sản phẩm
TỔNG

3,947,765

(Nguồn: Phòng kinh tế thị xã Điện Bàn)
Tuy nhiên nội dung các chính sách hỗ trợ, ưu đãi ph t triển HTX
nông nghiệp do Điện Bàn ban hành hầu như chỉ là triển khai lại các
chính sách của trung ương và tỉnh, không có sự mở rộng, hỗ trợ thêm
theo tình hình thực tế của địa phương.
2.3.4. Thực trạng công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát và


14
xử lý vi phạm trong hoạt hộng của HTX NN
- Tập trung vào sửa đổi, bổ sung nội dung điều lệ, quyết to n tài
chính hàng năm, tổ chức đại hội xã viên, xử lý giải thể HTX nông
nghiệp, nhưng cũng chưa chặt chẽ, triệt để.
- Nguyên tắc: bảo đảm chính x c, kh ch quan, trung thực, công
khai, dân chủ, kịp thời; không trùng lặp về phạm vi, đối tượng, nội
dung thanh tra, kiểm tra trong cùng thời gian; giảm thiểu phiền
hà, cản trở hoạt động bình thường của Hợp t c xã, Tổ hợp t c.

(%)

2016
SL

Tỷ lệ
(%)

2017
SL

Tỷ lệ
(%)

47

130.56

46

135.29

47

156.67

39 134.48

5


36

100.00

34

100.00

30

100.00

29 100.00

3

8.33

3

8.82

4

13.33

2

6.90


nước về kinh tế hợp t c, HTX NN chưa đ p ứng được yêu cầu.
- Chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển HTX nông nghiệp
do thị xã ban hành còn chung chung, chưa đề ra được mục tiêu phát
triển HTX nông nghiệp một cách rõ ràng.
- Hệ thống văn bản hướng dẫn chậm và thiếu làm việc chuyển


16
đổi, tổ chức thực hiện c c chính s ch hỗ trợ ưu đãi đối với HTX NN
gặp nhiều khó khăn.
- Công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm chưa
được tiến hành một cách bài bản.
- Chưa có cơ quan nhà nước chuyên trách quản lý HTX ở địa
phương.
2.4.3. Nguyên nhân của những hạn chế
- Hầu hết các HTX NN đều có quy mô nhỏ, nguồn vốn thấp,
hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực nông nghiệp nên khó hội nhập kinh
tế quốc tế.
- C c HTXNN chưa ph t huy tốt các tiềm năng, thế mạnh vốn
có, chưa thể hiện đủ vai trò, vị trí chủ lực của HTXNN trong xây
dựng và phát triển nông nghiệp, nông thôn.
- Việc triển khai thực hiện Chương trình hỗ trợ phát triển HTX:
còn rất chậm. Thiếu nguồn lực, nhất là nguồn lực tài chính hỗ trợ
phát triển các HTX nông nghiệp.
- Năng lực và kinh nghiệm của bộ máy QLNN và c c đơn vị
cung cấp dịch vụ cho HTX NN chưa đ p ứng được yêu cầu.
- Sự phân công nghiệm vụ quản lý nhà nước đối với HTX NN
giữa c c cơ quan, bộ, ngành từ Trung ương đến địa phương chưa thật
sự rõ ràng và vẫn còn chồng chéo nhiệm vụ.




18
học công nghệ trong sản xuất kinh doanh của HTX để nâng cao chất
lượng hoạt động. Đồng thời, phát triển mô hình liên kết doanh
nghiệp và hợp t c xã để đẩy mạnh tiêu thụ sản phẩm.
Nâng cao năng lực trình độ của cán bộ trong việc quản lý HTX
NN và tổ chức bộ máy quản lý HTX thống nhất giữa các Phòng ban.
3.2. MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QLNN ĐỐI VỚI HTX
NN
3.2.1. Hoàn thiện môi trƣờng kinh doanh thúc đẩy phát
triển HTX nông nghiệp
- Xây dựng c c cơ chế và chính sách hỗ trợ, tạo lập môi trường
đầu tư thuận lợi để HTX nông nghiệp phát triển.
- Cải c ch thủ tục hành chính. Nâng cao tính minh bạch trong
việc cấp phép thành lập, đầu tư, kinh doanh của các HTX NN.
- Công khai hóa c c chương trình, dự n, đề n có liên quan đến
HTX nông nghiệp, thiết lập đường dây nóng và xây dựng mục Hợp
t c xã trên trang thông tin điện tử thị xã.
- Xây dựng mô hình điển hình các HTX nông nghiệp hoạt động
có hiệu quả, mô hình liên hiệp các HTX nông nghiệp toàn thị xã.
- Có chính sách hỗ trợ tư vấn thành lập mới phát triển số lượng
HTX. Thành lập các liên hiệp HTX ở tất cả c c ngành, lĩnh vực để
góp phần tăng tính gắn kết, điều tiết được sản phẩm trên thị trường
theo quy luật cung cầu.
- Chú trọng đến công t c tư vấn, giúp đỡ HTX tháo gỡ khó khăn
hướng cho các HTX hoạt động đúng Luật, không nên nặng về công
tác kiểm tra vì đa số năng lực, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của
đội ngũ c n bộ quản lý HTX hiện nay còn rất nhiều hạn chế.




20
HTX NN tiếp cận các nguồn vốn tín dụng dễ dàng hơn thông qua
việc x c định điều kiện và mức độ cho vay không cần thế chấp.
Thúc đẩy phát triển hoạt động tín dụng nội bộ của HTX nông
nghiệp.
Thực hiện tốt chính s ch ưu đãi thuế để khuyến khích thành lập
mới và mở rộng quy mô sản xuất kinh doanh, dịch vụ HTX NN.
- Chính sách đất đai:
Quy hoạch xây dựng nông thôn mới chú ý quy hoạch quỹ đất
giao cho HTX xây dựng trụ sở, xây dựng cơ sở sản xuất kinh doanh,
dịch vụ phục vụ nhu cầu thành viên. Đẩy nhanh tiến độ giao đất, cấp
giấy chứng nhận cho các HTX nông nghiệp.
Mở rộng mức độ, thời hạn và đối tượng HTX nông nghiệp được
hưởng ưu đãi về thuê đất, đồng thời có cơ chế quản lý chặt chẽ để
tránh tình trạng sử dụng đất lãng phí và các tiêu cực khác.
Đồng thời, chính quyền c c địa phương cần thực hiện triệt để,
dứt điểm chính sách dồn điền đổi thửa trong nông nghiệp, quy hoạch
những vùng sản xuất tập trung, quy mô phù hợp để tạo điều kiện
thuận tiện cho các HTX NN ứng dụng công nghệ, khoa học kỹ thuật
hiện đại vào sản xuất kinh doanh.
- Chính sách thu hút nguồn nhân lực có chất lượng phục vụ
cho HTX NN:
Cần xây dựng chính sách thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao
phục vụ cho HTX NN như: hỗ trợ chi phí học tập, hỗ trợ tiền lương
hàng tháng bằng với lương c n bộ, công chức; hàng th ng được hỗ
trợ tiền công tác phí; nếu làm việc tốt sẽ được bầu vào Ban quản trị,
hoặc có nguyện vọng công tác lâu dài sẽ được c c cơ quan cấp trên
xem xét…



22
- Nâng cao vai trò của Liên minh HTX tỉnh, Hội đồng nhân dân
các cấp, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức đoàn thể, xã hội khác trên
địa bàn trong công tác giám sát thi hành, chấp hành các chính sách
và quy định luật ph p liên quan đến HTX nông nghiệp.
- Đội ngũ c n bộ thực hiện công tác giám sát, kiểm tra, thanh tra
và xử lý sai phạm đối với HTX nông nghiệp phải được bảo đảm cả
về số lượng, năng lực, trình độ cũng như phẩm chất đạo đức, phẩm
chất chính trị.
3.2.5. Một số giải pháp khác
Thành lập cơ quan chuyên tr ch QL HTX. Như vậy tr nh được sự
chồng chéo, lấn sân cũng như đùn đẩy tr ch nhiệm giữa c c sở, ban,
ngành như hiện nay.
Giao cho các HTXNN thực hiện các danh mục công trình như:
giao thông nông thôn, bê tông kênh mương, thủy lợi hóa đất màu,
đầu tư và khai th c c c điểm giết mổ gia súc tập trung, tham gia các
hoạt động thu gom và xử lý rác thải để HTX góp phần cùng địa
phương ph t triển sản xuất, xây dựng NTM.
Thường xuyên tổ chức đối thoại với c c HTX NN; sơ kết, tổng
kết đ nh gi rút kinh nghiệm phát triển kinh tế HTX NN, nhất là các
HTX NN kiểu mới … qua đó kịp thời tháo gỡ những khó khăn, góp
phần nâng cao hiệu quả hoạt động của các HTX NN.
3.3. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ
3.3.1. Đối với Chính phủ, các Bộ ban ngành Trung ƣơng
Xây dựng bộ máy quản lý nhà nước đối với HTX thống nhất từ
trung ương đến địa phương. Tất cả các loại hình HTX đều được
thống nhất quản lý bởi một cơ quan chuyên tr ch. Như vậy tránh
được sự chồng chéo, lấn sân cũng như đùn đẩy trách nhiệm giữa các