ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

NGUYỄN VĂN ĐA ̣T

T×NH TIÕT XóI GIôC NG¦êI CH¦A THµNH NI£N
PH¹M TéI TRONG LUËT H×NH Sù VIÖT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

NGUYỄN VĂN ĐA ̣T

T×NH TIÕT XóI GIôC NG¦êI CH¦A THµNH NI£N
PH¹M TéI TRONG LUËT H×NH Sù VIÖT NAM
Chuyên ngành: Luâ ̣t hin
̀ h sư ̣ và tố tụng hình sự
Mã số: 60 38 01 04

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Cán bộ hướng dẫn khoa học: TS. HOÀNG VĂN HÙNG

HÀ NỘI - 2015



1.1.1.

Khái niệm xúi giục người chưa thành niên phạm tội ....................................7

1.1.2.

Đặc điểm của xúi giục người chưa thành niên phạm tội .............................13

1.1.3.

Ý nghĩa của viê ̣c quy đinh
̣ xúi giục người chưa thành niên phạm tội trong
pháp luật hình sự .........................................................................................16

1.2.

Các tiêu chí đánh giá về tình tiết xúi giục người chưa thành niên
phạm tội .....................................................................................................18

1.2.1.

Tiêu chí về người xúi giục ..........................................................................18

1.2.2.

Tiêu chí của người chưa thành niên bị xúi giục ..........................................21

1.2.3.

Mối quan hệ nhân quả giữa hành vi xúi giục với hành vi phạm tội ............22

Khái lược sự hình thành và phát triển của tình tiết xúi giục người chưa
thành niên phạm tội trong pháp luật hình sự Việt Nam ..............................38

Pháp luật hình sự thời kỳ phong kiến ..........................................................38
Giai đoạn từ cách mạng tháng 8 năm 1945 đến trước khi có Bộ luật
hình sự năm 1985 ........................................................................................40
2.1.3. Giai đoạn từ khi có Bộ luật hình sự năm 1985 đến trước khi có Bộ luật
hình sự năm 1999 ........................................................................................43
2.1.4. Giai đoạn từ khi có Bộ luật hình sự năm 1999 đến nay ..............................45
2.2.
Quy định về tình tiết xúi giục người chưa thành niên phạm tội
trong Bộ luật hình sự Việt Nam hiêṇ hành .............................................48
2.2.1. Xúi giục người chưa thành niên phạm tội với tư cách là tình tiết tăng
nặng trách nhiê ̣m hình sự ............................................................................48
2.2.2. Phân biê ̣t xúi giục người chưa thành niên phạm tội với các hành vi đươ ̣c
quy đinh
̣ là tiǹ h tiế t đinh
̣ tô,̣i đinh
̣ khung hin
̀ h pha ̣t ở mô ̣t số tô ̣i danh...........50
2.3.
Tình tiết xúi giục người chưa thành niên phạm tội trong pháp luật
hình sự một số nước trên thế giới ............................................................53
2.4.
Thực tiễn áp dụng tình tiết tăng nă ̣ng trách nhiêm
̣ hin
̀ h sư ̣ xúi giục
người chưa thành niên phạm tội ................................................................57
2.4.1. Thực tra ̣ng người chưa thành niên pha ̣m tô ̣i và xúi giu ̣c người chưa thành
niên pha ̣m tô ̣i ở nước ta trong những nămngầđây (2010 - 2014) .....................57


Phần các tội phạm của Bô ̣ luâ ̣t hình sự .......................................................82

3.3.

Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng tình tiết xúi giục
người chưa thành niên phạm tội trong thực tiễn hiện nay .........................87

3.3.1.
3.3.2.

Tăng cường công tác giải thić h , hướng dẫn áp dụng tin
̀ h tiế t xúi giục
người chưa thành niên pha ̣m tô ̣i ..................................................................88
Nâng cao trình độ, kinh nghiê ̣m và ý thức pháp luật hình sự cho những

3.3.3.

người tiến hành tố tụng ...............................................................................93
Tăng cường công tác kiểm tra , giám sát hoạt động áp du ̣ng pháp luâ ̣t
hình sự trong giải quyết vụ án hình sự ........................................................97

Kế t luâ ̣n Chương 3 ..................................................................................................98
KẾT LUẬN ............................................................................................................100
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .............................................................102
PHỤ LỤC ...............................................................................................................107


DANH MỤC BẢNG
Số hiệu bảng


, xâm pha ̣m đế n

chính sách chăm lo, phát triển, bảo vệ người chưa thành niên của Đảng và Nhà nước
ta, gây ra những hâ ̣u quả to lớn cho xã hội.
Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2009) quy định
tình tiết “xúi giục người chưa thành niên phạm tội” là một tình tiết tăng nặng trách
nhiệm hình sự ta ̣i điểm n, khoản 1, Điều 48. Đây là một tình tiết hình sự phức tạp, tuy
nhiên chưa được quy định cụ thể , rõ ràng, mô ̣t loa ̣t các vấ n đề cầ n thiế t nhưng chưa
đươ ̣c quy đinh
̣ trong các văn bản pháp luâ ̣t hin
̀ h sự dẫn đế n viê ̣c hiể u và áp du ̣ng gă ̣p
nhiề u khó khăn . Trong thực tiễn xét xử , viê ̣c áp du ̣ng tin
̀ h tiế t xúi giu ̣c người chưa
thành niên phạm tội vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế , vướng mắ c, nảy sinh nhiều quan
điểm khác nhau, thâ ̣m chí trái chiề u đã gây lúng túng cho các cơ quan tư pháp hin
̀ h
sự; đòi hỏi phải tiế n hành nghiên cứu , tổ ng kế t để có những giải pháp khắ c phu ̣c và
nâng cao hiê ̣u quả áp du ̣ng trong thực tiễn hiê ̣n nay.
Mă ̣t khác , dưới góc độ khoa học , tình tiết xúi giục người chưa thành niên

1


phạm tội vẫn chưa được quan tâm nghiên cứu một cách toà n diê ̣n. Đế n nay, chưa có
công trình khoa học nào nghiên cứu tình tiết xúi giục người chưa thành niên phạm
tội một cách chuyên sâu , đầ y đủ và hệ thống , mới chỉ đề câ ̣p dưới góc đô ̣ kiế n thức
cơ bản , khái lược nhất ; thâ ̣m chí nhiề u công trì nh khi nghiên cứu đế n tình tiế t tăng
nă ̣ng trách nhiê ̣m hiǹ h sự nói chung cũng không đề câ ̣p đế n tin
̀ h tiế t này . Bên ca ̣nh

Quốc gia Hà Nội, năm 2011; .v.v.

2


- Dưới góc đô ̣ bài viết trên các tạp chí có mô ̣t số công trình như : Các tình tiết
giảm nhẹ và tăng nặng trách nhiệm hình sự trong Bộ luật hình sự Việt Nam, Tạp chí
Luật học số 6/2000 của tác giả Bùi Kiến Quốc ; các tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng
trách nhiệm hình sự theo Bộ luật hình sự năm 1999, Tạp chí Tòa án số 1/2003 của tác
giả Dương Tuyết Miên ; các tình tiết giảm nhẹ và tăng nặng trách nhiệm hình sự
trong Bộ luật hình sự năm 1999 và một số kiến nghị, Tạp chí Tòa án số 13/2004 của
tác giả Trịnh Tiến Việt ; những hạn chế trong các quy đi ̣nh của Bộ luật hình sự năm
1999 về tình tiế t giảm nhe ,̣ tăng nặng trách nhiê ̣m hình sự và hướng khắ c phục , Tạp
chí Tòa án số 16/2008 của tác giả Hồ Sỹ Sơn ; một số vấn đề nhận thức và áp dụng
các tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự, Tạp chí Kiểm sát số 16/2006 của tác giả
Phạm Mạnh Hùng; một số vấ n đề cầ n chú ý khi áp dụng các tình tiế t tăng nặng, giảm
nhẹ trách nhiệm hình sự, Tạp chí Tòa án số 4/2010 của tác giả Đinh Văn Quế; .v.v.
Mô ̣t số công triǹ h nghiêu cứu trên đã đề cập đến tình tiết xúi giục người chưa
thành niên phạm tội với tư cách là tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự được quy
đinh
̣ ta ̣i điể m n, khoản 1, điề u 48 Bô ̣ luâ ̣t hin
̀ h sự năm 1999. Tuy nhiên, hầ u hế t các
công trình ng hiên cứu mới chỉ đề câ ̣p đế n kiế n thức khái quát , cơ bản nhấ t về tình
tiế t xúi giu ̣c người chưa thành niên pha ̣m tô ̣i ; thâ ̣m chí có công trin
̀ h khi nghiên cứu
về tiǹ h tiế t tăng nă ̣ng trách nhiê ̣m hin
̀ h sự nói chung nhưng không đề

câ ̣p đế n tin
̀ h

giai đoa ̣n từ cách mạng tháng 8/1945 đến nay. Phân tích tình tiết xúi giục người chưa
thành niên phạm tội với tư cách là tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự theo quy
đinh
̣ tại điểm n , khoản 1, Điều 48 Bô ̣ luâ ̣t hình sự hiê ̣n hành ; phân biê ̣t với mô ̣t số
hành vi được quy định là tình tiết định

tô ̣i, định khung hình phạt trong một số tội

danh cụ thể của Bộ luật hình sự hiê ̣n hành. Đồng thời, phân tích, so sánh với các quy
đinh
̣ của pháp luâ ̣t hiǹ h sự mô ̣t số quố c gia trên thế giớ;i
+ Nghiên cứu, đánh giá việc áp dụng tình tiết xúi giục người chưa thành niên
phạm tội; đồ ng thời, chỉ ra những hạn chế, khó khăn, vướng mắ c trong thực tiễn xét xư;̉
+ Đưa ra một số kiến nghị hoàn thiện quy định của pháp luật hình sự về tình
tiết xúi giục người chưa thành niên phạm tội và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả
áp dụng trong thực tiễn.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Luận văn tập trung nghiên cứu về tình tiết xúi giục người chưa thành niên
phạm tội với tư cách là tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự trong Bô ̣ luâ ̣t hiǹ h sự
năm 1999; phân tích, đánh giá việc áp dụng tình tiết này trong thực tiễn xét xử trong
giai đoa ̣n hiê ̣n nay ở nước ta ; đưa ra mô ̣t số kiế n giải lâ ̣p pháp và giải pháp để nâng
cao hiệu quả áp dụng tình tiết này trong thực tiễn.
5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
- Cơ sở lý luận
Tác giả dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác

4

- Lê Nin , tư



, truy tố ,

xét xử. Đồng thời, đưa ra mô ̣t số kiế n nghi ̣nhằm hoàn thiện cá c quy định pháp luật
hình sự và giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng tình tiế t xúi giu ̣c người chưa thành
niên pha ̣m tô ̣i trong thực tiễn hiê ̣n nay.
7. Điểm mới của đề tài
- Xây dựng quan điể m khoa ho ̣c về khái niê ̣m , tiêu chí đánh giá , tiêu chí xác
đinh
̣ mức đô ̣ tăng nă ̣ng và yêu cầ u khi áp du ̣ng tin
̀ h tiế t xúi giu ̣c người chưa thành
niên pha ̣m tô ̣i góp phầ n đưa đế n nhâ ̣n thức thố ng nhấ t , đầ y đủ , toàn diện.

5


- Chỉ ra những ha ̣n chế , thiế u sót trong các quy đinh
̣ của Bô ̣ l uâ ̣t hình sự hiê ̣n
hành về tình tiết xúi giục người chưa thành niên phạm tội và những bất cập

, khó

khăn, vướng mắc trong thực tiễn áp dụng.
- Đưa ra một số kiến giải lâ ̣p pháp cu ̣ thể nhằ m hoàn thiện quy định của pháp
luật hình sự về tình tiết xúi giục người chưa thành niên phạm tội và giải pháp nâng
cao hiệu quả áp dụng trong thực tiễn.
8. Kết cấu luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo , phụ lục, luận văn
gồm có 3 chương:
Chương 1. Một số vấn đề lý luận về tình tiết xúi giục người chưa thành niên

xác định một người là người thành niên hay người chưa thành niên phải dựa trên sự
phát triển về mặt thể chất và tinh thần của người đó, được cụ thể hóa bằng giới hạn
độ tuổi trong các văn bản pháp luật.
Theo pháp luật quốc tế , các quy định đều thống nhất xác định người chưa
thành niên là người dưới 18 tuổ i. Cụ thể như:
- Điề u 11 Các quy tắc của Liên hợp quốc về bả o vê ̣ người chưa thành niên bi ̣
tước tự do , đươ ̣c Đa ̣i hô ̣i đồ ng Liên hơ ̣p quố c thông qua ngày 14/12/1990 đã quy
đinh:
̣ “Người chưa thành niên là người dưới 18 tuổ i” [27, tr. 695].
- Các quy tắc tiêu chuẩn tối thiểu của Liên hơ ̣p quố c về hoạt động tư pháp đối
với người vị thành niên (còn gọi là Quy tắc Bắc Kinh ), được Đại hội đồng Liên hơ ̣p
quố c thông qua ngày 29/11/1985 quy đinh
̣ : “Người chưa thành niên là trẻ em hay
thanh thiế u niên mà tuỳ theo từng hệ thống pháp luật có thể bị xử lý khi phạm tội ,
theo một phương thức khác với người lớn ” [27, tr. 750]. Bên ca ̣nh đó , khi Điề u 1

7


Công ước về quyề n trẻ em , đươ ̣c Đa ̣i hô ̣i đồ ng

Liên hơ ̣p quố c thông qua ngày

20/11/1989 nêu rõ : “Trong phạm vi Công ước này , trẻ em có nghĩa là bất kỳ người
nào dưới 18 tuổ i, trừ trường hợp pháp luật có thể được áp dụng với trẻ em đó quy
đi ̣nh tuổ i thành niên sớm hơn” [27, tr. 162 - 163].
Mă ̣c dù , pháp luật quốc tế thừa nhận người chưa thành niên là ngườ

i dưới


[52, Điề u 161];
- Nếu người chưa thành niên đang chấp hành hình phạt tù đã đủ
mười tám tuổi thì phải chuyển người đó sang chế độ giam giữ người đã
thành niên [49, Điề u 308, khoản 3].
- Người chưa thành niên từ đủ 14 tuổ i đế n dưới 18 tuổ i pha ̣m tô ̣i
phải chịu trách nhiệm hình sự theo những quy định tại Chương này, đồ ng
thời theo những quy đinh
̣ khác của Phầ n chung Bô ̣ luâ ̣t hin
̀ h sự không
trái với những quy định của Chương này [48, Điề u 68].
Như vâ ̣y , có thể khẳng định theo quy định của pháp luật Việt Nam

8

, người


chưa thành niên là ng ười chưa đủ 18 tuổ i. Quy đinh
̣ này hoàn toàn phù hơ ̣p , thố ng
nhấ t với quy đinh
̣ của pháp luâ ̣t quố c tế về đô ̣ tuổ i người chưa thành niên
thời, đây chính là dấ u hiê ̣u cơ bản , đă ̣c trưng nhấ t để xác đinh
̣

. Đồng

và nhận biết mô ̣t

người là người thành niên hay người chưa thành niên.
Dưới góc đô ̣ khoa ho ̣c , xuấ t phát từ nhiề u góc đô ̣ nghiên cứu

[66, tr. 1331].
- Dưới góc đô ̣ pháp luật hình sự : Đến nay , vẫn chưa có m ột văn bản quy
phạm pháp luật nào quy đinh
̣ về khái niê ̣m hành vi xúi giục với tính chấ t là sự giải

9


thích về mặt lập pháp , mà hành vi xúi giục phạm tội đươ ̣c hiể u gián tiếp thông qua
quy đinh
̣ về người xúi giu ̣c trong đồ n g pha ̣m tại khoản 2, Điều 20 Bộ luật hình sự
“Người xúi giục là người kích động, dụ dỗ, thúc đẩy người khác thực hiện tội
phạm”. Từ quy đinh
̣ này , ta có thể hiể u hành vi xúi giục phạm tội bao gồ m các da ̣ng
hành vi như kích động, dụ dỗ, thúc đẩy người khác thực hiê ̣n hành vi phạm tội.
- Dưới góc đô ̣ khoa ho ̣c luâ ̣t hình sự : Hầu hết các nhà hình sự học chưa đưa
ra khái niê ̣m về hành vi xúi giu ̣c phạm tội; mô ̣t số quan điể m hiể u hành vi xúi giu ̣c
phạm tội dựa trên quy đinh
̣ của Bô ̣ luâ ̣t hin
̀ h sự về người xúi giu ̣c trong đồ ng pha ̣m
với các da ̣ng hành vi “kích động, dụ dỗ, thúc đẩy”. Tuy nhiên, cầ n hiể u hành vi xúi
giục phạm tội là “cố ý tác động người khác nhằ m thúc đẩy họ phạm

tội... Sự xúi

giục có thể được thực hiện bằng nhiều thủ đoạn như : kích động, lôi kéo, cưỡng ép,
dụ dỗ, lừa dố i.” [15, tr. 304], đồ ng thời, “Sự xúi giục đòi hỏi phải gây ảnh hưởng
mạnh mẽ về mặt tâm lý đối với người khác, cho nên loại hành vi này luôn được thực
hiê ̣n dưới hình thức hành động” [5, tr. 262]. Như vâ ̣y, hành vi xúi giục phạm tội đã
tác động đến tinh thần , tư tưởng của người khác làm họ đi đến thực hiện hành vi

, dụ dỗ, kích động, mua chuộc, đe dọa,

cưỡng ép hoặc bằ ng thủ đoạn khác.
* Xúi giục người chưa thành niên phạm tội: Đây là một trường hợp đặc biệt
của hành vi xúi giục phạm tội , tính đă ̣c biê ̣t thể hiê ̣n ở đối tượng mà hành vi xúi
giục tác động đến là người chưa thành niên . Vì vậy, dạng hành vi này mang đầ y đủ
tính chất, đă ̣c điể m của hành vi xúi giục phạm tội. Bên ca ̣nh đó , xúi giục người chưa
thành niên phạm tội đươ ̣c quy đinh
̣ là một tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự tại
điểm n, khoản 1, điều 48 Bộ luật hình sự năm 1999, có ý nghĩa làm tăng lên tính
nguy hiể m cho xã hô ̣i của hành vi pha ̣m tô ̣i , tăng nă ̣ng mức đô ̣ trách nhiê ̣m hình sự
đố i với người pha ̣m tô ̣i. Đây còn là mô ̣t tr ong các căn cứ pháp lý để Tòa án áp dụng
khi quyế t đinh
̣ hình pha ̣t đố i với người xúi giu ̣c người chưa thành niên pha ̣m tô ̣i

.

Với một vị trí khá quan trọng nhưng Bộ luật hình sự và các văn bản hướng dẫn thi
hành chưa có quy định cụ thể, rõ ràng về khái niệm xúi giục người chưa thành niên
phạm tội, dẫn đế n viê ̣c nhâ ̣n thức và áp du ̣ng tin
̀ h tiế t này trong thực tiễn còn gă ̣p
nhiề u khó khăn, chưa có quan điể m thố ng nhấ t . Tuy nhiên, căn cứ vào các quy đinh
̣
của pháp luâ ̣t hiǹ h sự hiê ̣n hành thì có thể thấy bản chất pháp lý của hành vi này là
lôi kéo, kích đô ̣ng, thúc đẩy người chưa đủ 18 tuổ i thực hiê ̣n hành vi pha ̣m tô ̣i.
Dưới góc độ khoa học luâ ̣t hin
̀ h sự , hầ u hế t các nhà hình sự học đều thống
nhấ t về nô ̣i dung của khái niê ̣m xúi giu ̣c người chưa thành niên pha ̣m tô ̣i là xúi giục
người chưa đủ 18 tuổ i thực hiê ̣n tô ̣i pha ̣m . Tuy nhiên, các tác giả lại đưa ra khái


- Xúi giục người chưa thành niên phạm tội là trường hơ ̣p người
phạm tội đã dùng các thủ đoạn khác nhau như dụ dỗ , rủ rê, lôi kéo , kích
đô ̣ng, thúc đẩy người chưa thành niên phạm tội [14, tr. 249].
- Xúi giục người chưa thành niên phạm tội đươ ̣c hiể u là kić h đô ̣ng,
dụ dỗ, thúc đẩy người chưa đủ 18 tuổ i thực hiê ̣n tô ̣i pha ̣m [71, tr. 340].
Tác giả hoàn toàn đồng tình với nội hàm của x úi giục người chưa thành niên
phạm tội là hành vi cố ý tác động làm người

chưa đủ 18 tuổ i đi đế n thực hiê ̣n tô ̣ i

phạm. Tuy nhiên, xúi giục người chưa thành niên phạm tội chỉ là một trường hợp

12


của hành vi xúi giục phạm tội . Vì vậy , tác giả nhận thấy nô ̣i hàm của hành vi xúi
giục người chưa thành niên phạm tội phải bao hàm đầy đủ các dạng hành vi trong
phương thức thuyế t phu ̣c và phương thức bắ t buô ̣c ; viê ̣c mô tả thiế u các dạng hành
vi mang tính đă ̣c trưng sẽ dẫn đế n viê ̣c nhâ ̣n thức không đầ y đủ , bỏ sót các trường
hơ ̣p đáng ra phải đươ ̣c xác đinh
̣ là xúi giục người chưa thành niên phạm tội.
Từ những phân tích trên, tác giả xin đưa ra khái niệm về xúi giục người chưa
thành niên phạm tội như sau: Xúi giục người chưa thành niên phạm tội là hành vi
nguy hiể m cho xã hội , có tác động đến tinh thầ n làm người chưa đủ 18 tuổ i đi đế n
thực hiê ̣n tội phạm, được thể hiện ở các dạng hành vi lôi kéo, dụ dỗ, kích động, mua
chuộc, cưỡng ép hoặc bằ ng thủ đoạn khác.
1.1.2. Đặc điểm của xúi giục người chưa thành niên phạm tội
Trên cơ sở khái niệm khoa học và thực tiễn áp dụng có thể chỉ ra mô ̣t số đă ̣c
điể m cơ bản của xúi giục người chưa thành niên phạm tội, như sau:
Thứ nhấ t : Xúi giục người chưa thành niên phạm tội là hành vi nguy hiểm

thành niên thực hiện phải có mối quan hệ nhân quả , trong đó “Hành vi xúi giục là
nguyên nhân dẫn đế n tội phạm do người bi ̣ xúi giục thực hiê ̣n
tội của người bi ̣ xúi giục là mục đích v

, còn hành vi phạm

à là kết quả của hành vi xúi giục”

tr.262]. Nế u không có hành vi xúi giu ̣c thì cũng không có hành vi pha ̣m tô ̣i

[5,
xảy ra,

người chưa thành niên sẽ không nảy sinh ý đinh
̣ pha ̣m tô ̣i hoă ̣c không đi đế n quyế t
đinh
̣ thực hiê ̣n hành vi pha ̣m tô ̣i . Nế u hành vi pha ̣m tô ̣i không xảy ra hoă ̣c xảy ra
nhưng không phải do tác động của hành vi xúi giục thì hành vi xúi giục đó đươ ̣c
xem là chưa hoàn thàn h và khi đó hành vi đó không phải là

xúi giục người chưa

thành niên pha ̣m tô ̣i .
Thứ ba: Hành vi xúi giục người chưa thành niên phạm tội phải trực tiế p và
cụ thể, tức là phải trực tiếp tác động nhằm vào tội phạm cụ thể, người chưa thành
niên cụ thể. Hành vi xúi giục có vai trò quyết định đối với hành vi phạm tội, đó là
sự truyền dẫn ý chí từ người xúi giục đến người chưa thành niên bị xúi giục . Do đó,
để người chưa thành niên đi đến thực hiện hành vi phạm tội cụ thể thì hành vi xúi
giục cũng phải cụ thể . Trường hợp người xúi giục chỉ có lời nói, hành vi gợi ý có
tính chất chung chung không nhằm vào những người chưa thành niên cụ thể, không



với hình thức lỗi cố ý trực tiếp. Trong trường hơ ̣p này , người xúi giục có ý định rõ
ràng thúc đẩy người chưa thành niên phạm tội và hiện thực hóa ý định đó thông qua
hành vi xúi giục của mình. Điề u này đươ ̣c thể hiê ̣n ở viê ̣c:
Người xúi giu ̣c

nhận thức đươ ̣c tin
́ h nguy hiể m cho xã hô ̣i

của hành vi xúi giục người khác thực hiện tội phạm

, nhâ ̣n thức đươ ̣c

tính nguy hiểm cho xã hội của tội phạm mà người bị xúi giục sẽ
thực hiê ̣n , thấ y trướ c hâ ̣u quả pha ̣m tô ̣i chung v

à mong muốn hậu

quả xảy ra [72, tr. 257].
Thứ năm: Đối tượng tác động của hành vi xúi giục là người chưa thành niên,
tức là người chưa đủ 18 tuổi. Người chưa thành niên là người chưa phát triển một
cách toàn diện về thể chất và tinh thần; họ chưa nhận thức và điều khiển hành vi
một cách đầy đủ, rất dễ bị tác động đến tâm lý dẫn đến những hành vi sai trái nói
chung, hành vi phạm tội nói riêng. Đây là mô ̣t trong các dấ u hiê ̣u bắ t buô ̣c để xác
đinh
̣ có phả i là xúi giu ̣c người chưa thành niên pha ̣m tô ̣i hay không

. Xuấ t phát từ




của hành vi phạm tội , tăng nă ̣ng mức đô ̣ trách nhiê ̣m hình sự của người pha ̣m tô ̣i ,
không có ý ngh ĩa trong việc xác định tội danh hoặc khung hình phạt

. Viê ̣c quy

đinh
̣ xúi giu ̣c người chưa thành niên pha ̣m tô ̣i là tình tiế t tăng nă ̣ng trách nhiê ̣m
hình sự xuất phát từ chính sách hình sự của Đảng và Nhà nước ta trong việc b
vê ̣ người chưa thành niên , trừng tri ,̣ răn đe người có hành vi xúi giu ̣c
người chưa thành niên thực hiê ̣n tô ̣i pha ̣m

ảo

, lơ ̣i du ̣ng

; đồ ng thời , nhằ m ha ̣n chế sự tùy tiê ̣n ,

lạm quyền của cơ quan tư pháp hình sự trong việc xem xét tă

ng nă ̣ng trách

nhiê ̣m hiǹ h sự đố i với người pha ̣m tô ̣i .
1.1.3. Ý nghĩa của viê ̣c quy đinh
̣ xúi giục người chưa thành niên phạm tội
trong pháp luật hình sự
Bô ̣ luâ ̣t hình sự hiê ̣n hành quy đinh
̣ x úi giục người chưa thành niên phạm tội
là mô ̣t tiǹ h tiế t tăng nă ̣ng trách nhiê ̣m hin

, thuyế t phục , cải tạo” . Với mô ̣t hin
̀ h pha ̣t công

bằ ng, phù hợp sẽ là tiền đề để đạt được mục đích của hìn

h pha ̣t , sẽ giúp người

phạm tội dễ dàng tiếp nhận , tạo điề u kiê ̣n để ho ̣ tích cực cải ta ̣o
hoàn lương . Tuy nhiên, khi hin
̀ h pha ̣t quá nghiêm kh
không phục, hình phạt quá nhẹ sẽ tạo tâm

, có quyết tâm

ắc sẽ tạo tâm lý bất mãn

,

lý coi thường pháp luật ở người phạm

tô ̣i đều sẽ trở thành vật cản cho quá trình giáo dục , cải tạo .
Với ý nghiã làm tăng nă ̣ng mức đô ̣ trách nhiê ̣m hin
̀ h sự , tình tiết này còn là
mô ̣t phương tiê ̣n để phân hóa trách nhiê ̣m hình sự trong luật , đảm bảo mức đô ̣ tăng

16


nă ̣ng trách nhiê ̣m hình sự đưa ra tương xứng với tính chấ t , mức đô ̣ nguy hiể m cho
xã hội của hành vi xúi giục phạm tội . Thâ ̣m chí , có trường hơ ̣p tin

- Ý nghĩa chính trị, xã hội: Người chưa thành niên là người chưa phát triể n
mô ̣t cách đầ y đủ về thể chấ t và tâm lý , là đối tượng dễ bị tổn thương ; đây cũng là
thế hê ̣ trẻ, chủ nhân tương lai của đấ t nước. Vì vậy, Nhà nước ta cầ n có những chính
sách trên các liñ h vực nhằ m quan tâm, chăm lo, bồ i dưỡng và bảo vệ đố i với người
chưa thành niên , trong đó có chin
́ h sách hin
̀ h sự . Pháp luật hình sự quy định xúi
giục người chưa thành niên phạm tội là một

trong những tình tiế t tăng nă ̣ng trách

nhiê ̣m hiǹ h sự góp phần thực hiê ̣n tố t chin
́ h sách bảo vệ , phát triển đố i với người
chưa thành niên , hạn chế viê ̣c lôi kéo , xúi giục người chưa thành niên đi vào con
đường pha ̣m tô ̣i . Đồng thời , có ý nghĩa giáo dục , răn đe người phạm tội, làm cho
mọi công dân thấy rõ các trường hợp cần xử tăng nặng

; điề u này sẽ tác đô ̣ng tić h

cực trong công tác phòng ngừa tô ̣i pha ̣m , qua đó góp phầ n kiề m chế và làm giảm
tình hình tô ̣i pha ̣m nói chung, tình hình người chưa thành niên phạm tội nói riêng.
Quy đinh
̣ xúi giục người chưa thành niên phạm tội là tình tiết tăng nặng trách
nhiê ̣m hình sự còn góp phần đảm bảo thực hiện công bằng và nhân đa ̣o xã hô ̣i chủ

17


nghĩa trong liñ h vực hình sự . Công bằ ng thể hiê ̣n dưới góc đô ̣ hành vi phạm tội có
tính chất nguy hiểm cho xã hội đến đâu thì phải chịu mức độ trách nhiệm hình sự

Hành vi xúi giục người chưa thành niên phạm tội không thể đươ ̣c thực hiê ̣n
với lỗi vô ý. Vì, hành vi này luôn hướng tới tội phạm cụ thể và người chưa thành
niên cụ thể nhằ m đa ̣t đươ ̣c mu ̣c đić h đă ̣t ra, hâ ̣u quả trực tiế p của hành vi xúi giu ̣c
chính là viê ̣c người chưa thành niên thực hiê ̣n hành vi pha ̣m tô ̣i . Vì vậy trong mặt
chủ quan của người xúi giục phải tồ n ta ̣i mong muố n hâ ̣u quả đó xảy ra; không thể

18