ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

NGUYỄN VĂN ĐA ̣T

TÌNH TIẾT XÚI GIỤC NGƯỜI CHƯA THÀNH
NIÊN
PHẠM TỘI TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

NGUYỄN VĂN ĐA ̣T

TÌNH TIẾT XÚI GIỤC NGƯỜI CHƯA THÀNH
NIÊN
PHẠM TỘI TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM
Chuyên ngành: Luâ ̣t hin
̀ h sư ̣ và tố tụng hình sự
Mã số: 60 38 01 04

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Cán bộ hướng dẫn khoa học: TS. HOÀNG VĂN HÙNG

HÀ NỘI - 2015

̣ trong pháp luâ ̣t hình sựError! Bookmark not defined.

1.1.1.

Khái niệm xúi giục người chưa thành niên phạm tội ....................................7

1.1.2.

Đặc điểm của xúi giục người chưa thành niên phạm tộiError! Bookmark not defined.

1.1.3.

Ý nghĩa của viê ̣c quy đinh
̣ xúi giục người chưa thành niên phạm tội trong
pháp luật hình sự ......................................... Error! Bookmark not defined.

1.2.

Các tiêu chí đánh giá về tình tiết xúi giục người chưa thành niên
phạm tội ..................................................... Error! Bookmark not defined.

1.2.1.

Tiêu chí về người xúi giục .......................... Error! Bookmark not defined.

1.2.2.

Tiêu chí của người chưa thành niên bị xúi giụcError! Bookmark not defined.

1.2.3.

2.1.

Khái lược sự hình thành và phát triển của tình tiết xúi giục người chưa
thành niên phạm tội trong pháp luật hình sự Việt NamError! Bookmark not defined.

Pháp luật hình sự thời kỳ phong kiến .......... Error! Bookmark not defined.
Giai đoạn từ cách mạng tháng 8 năm 1945 đến trước khi có Bộ luật
hình sự năm 1985 ........................................ Error! Bookmark not defined.
2.1.3. Giai đoạn từ khi có Bộ luật hình sự năm 1985 đến trước khi có Bộ luật
hình sự năm 1999 ........................................ Error! Bookmark not defined.
2.1.4. Giai đoạn từ khi có Bộ luật hình sự năm 1999 đến nayError! Bookmark not defined.
2.2.
Quy định về tình tiết xúi giục người chưa thành niên phạm tội
trong Bộ luật hình sự Việt Nam hiêṇ hànhError! Bookmark not defined.
2.2.1. Xúi giục người chưa thành niên phạm tội với tư cách là tình tiết tăng
nặng trách nhiê ̣m hình sự ............................ Error! Bookmark not defined.
2.2.2. Phân biê ̣t xúi giục người chưa thành niên phạm tội với các hành vi đươ ̣c
quy đinh
Error! Bookmark n
̣ là tiǹ h tiế t đinh
̣ tô,̣i đinh
̣ khung hin
̀ h pha ̣t ở mô ̣t số tô ̣i danh
2.3.
Tình tiết xúi giục người chưa thành niên phạm tội trong pháp luật
hình sự một số nước trên thế giới ............ Error! Bookmark not defined.
2.4.
Thực tiễn áp dụng tình tiết tăng nă ̣ng trách nhiêm
̣ hin
̀ h sư ̣ xúi giục


3.3.

Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng tình tiết xúi giục

3.3.2.

người chưa thành niên phạm tội trong thực tiễn hiện nayError! Bookmark not define
Tăng cường công tác giải thić h , hướng dẫn áp dụng tin
̀ h tiế t xúi giục
người chưa thành niên pha ̣m tô ̣i .................. Error! Bookmark not defined.
Nâng cao trình độ, kinh nghiê ̣m và ý thức pháp luật hình sự cho những

3.3.3.

người tiến hành tố tụng ............................... Error! Bookmark not defined.
Tăng cường công tác kiểm tra , giám sát hoạt động áp du ̣ng pháp luâ ̣t

3.3.1.

hình sự trong giải quyết vụ án hình sự ........ Error! Bookmark not defined.
Kế t luâ ̣n Chương 3 .................................................. Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN .............................................................. Error! Bookmark not defined.
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .................................................................4
PHỤ LỤC ................................................................. Error! Bookmark not defined.


DANH MỤC BẢNG
Số hiệu bảng


cả nước đã xảy ra 63.600 vụ án hình sự do trẻ vị thành niên gây ra , với 94.300 đối
tượng là trẻ vị thành niên phạm tội , tăng gần 4.300 vụ so với 6 năm trước đó, số vụ
án có xu hướng năm sau cao hơn năm trước . Một trong những nguyên nhân dẫn đến
tình trạng người chưa thành niên phạm tội gia tăng là do có sự xúi giục của người
khác. Thực tiễn công tác đấu tranh phòng , chống tội phạm cho thấy, việc kích động,
dụ dỗ , mua chuộc , thậm chí cưỡng bức , ép buộc người chưa thành niên phạm tội
đang có xu hướng gia tăng cả về số lượng và tính chất , mức độ ảnh hưởng nghiêm
trọng đến sự phát triển bình thường của người chưa thành niên

, xâm pha ̣m đế n

chính sách chăm lo, phát triển, bảo vệ người chưa thành niên của Đảng và Nhà nước
ta, gây ra những hâ ̣u quả to lớn cho xã hội.
Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2009) quy định
tình tiết “xúi giục người chưa thành niên phạm tội” là một tình tiết tăng nặng trách
nhiệm hình sự ta ̣i điểm n, khoản 1, Điều 48. Đây là một tình tiết hình sự phức tạp, tuy
nhiên chưa được quy định cụ thể , rõ ràng, mô ̣t loa ̣t các vấ n đề cầ n thiế t nhưng chưa
đươ ̣c quy đinh
̣ trong các văn bản pháp luâ ̣t hin
̀ h sự dẫn đế n viê ̣c hiể u và áp du ̣ng gă ̣p
nhiề u khó khăn . Trong thực tiễn xét xử , viê ̣c áp du ̣ng tin
̀ h tiế t xúi giu ̣c người chưa
thành niên phạm tội vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế , vướng mắ c, nảy sinh nhiều quan
điểm khác nhau, thâ ̣m chí trái chiề u đã gây lúng túng cho các cơ quan tư pháp hin
̀ h
sự; đòi hỏi phải tiế n hành nghiên cứu , tổ ng kế t để có những giải pháp khắ c phu ̣c và
nâng cao hiê ̣u quả áp du ̣ng trong thực tiễn hiê ̣n nay.
Mă ̣t khác , dưới góc độ khoa học , tình tiết xúi giục người chưa thành niên

1

- Dưới góc đô ̣ luận văn , luận án có mô ̣t s ố công trình ở cấp độ luận văn Thạc
sĩ như: “Các tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự trong luật hình sự Việt Nam

-

một số vấ n đề lý luận và thực tiễn ” của tác giả Phan Hồ ng Thúy, khoa Luâ ̣t, Đa ̣i ho ̣c
Quố c gia Hà Nô ̣ i, năm 2010; “Các tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự đối với
người chưa thành niên phạm tội” của tác giả Trần Mạnh Toàn, khoa Luật, Đại học
Quốc gia Hà Nội, năm 2011; .v.v.

2


- Dưới góc đô ̣ bài viết trên các tạp chí có mô ̣t số công trình như : Các tình tiết
giảm nhẹ và tăng nặng trách nhiệm hình sự trong Bộ luật hình sự Việt Nam, Tạp chí
Luật học số 6/2000 của tác giả Bùi Kiến Quốc ; các tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng
trách nhiệm hình sự theo Bộ luật hình sự năm 1999, Tạp chí Tòa án số 1/2003 của tác
giả Dương Tuyết Miên ; các tình tiết giảm nhẹ và tăng nặng trách nhiệm hình sự
trong Bộ luật hình sự năm 1999 và một số kiến nghị, Tạp chí Tòa án số 13/2004 của
tác giả Trịnh Tiến Việt ; những hạn chế trong các quy đi ̣nh của Bộ luật hình sự năm
1999 về tình tiế t giảm nhe ,̣ tăng nặng trách nhiê ̣m hình sự và hướng khắ c phục , Tạp
chí Tòa án số 16/2008 của tác giả Hồ Sỹ Sơn ; một số vấn đề nhận thức và áp dụng
các tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự, Tạp chí Kiểm sát số 16/2006 của tác giả
Phạm Mạnh Hùng; một số vấ n đề cầ n chú ý khi áp dụng các tình tiế t tăng nặng, giảm
nhẹ trách nhiệm hình sự, Tạp chí Tòa án số 4/2010 của tác giả Đinh Văn Quế; .v.v.
Mô ̣t số công triǹ h nghiêu cứu trên đã đề cập đến tình tiết xúi giục người chưa
thành niên phạm tội với tư cách là tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự được quy
đinh
̣ ta ̣i điể m n, khoản 1, điề u 48 Bô ̣ luâ ̣t hin
̀ h sự năm 1999. Tuy nhiên, hầ u hế t các


2.

Bô ̣ Công an (Ban chỉ đa ̣o Đề án IV ) (2010 - 2014), Báo cáo kết quả thực hiện
công tác đấ u tranh phòng , chố ng tội phạm xâm hại trẻ em , tội phạm trong
lứa tuổ i chưa th ành, Hà Nội.
Bô ̣ Tư pháp (2014), Tài liệu Hội nghị toàn quốc tổng kết thi hành Bộ luật hình
sự, Hà Nội.

3.

Lê Cảm (2000), Các nghiên cứu chuyên khảo về Phần chung luật hình sự, tập
III, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội.

4.

Lê Cảm (2005), Sách chuyên khảo Sau đại học: Những vấn đề cơ bản trong
khoa học Luật hình sự (Phần chung), Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội.

5.

Lê Cảm (chủ biên) (2007), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam (Phần chung),
Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội.

6.

Lê Cảm (chủ biên) (2007), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam

(Phần các tội


15. Nguyễn Ngọc Hòa , Lê Thi ̣Sơn (2006), Từ điển pháp luật hình sự , Nxb Tư
pháp, Hà Nội.
16. Nguyễn Ngọc Hòa (2007), “Luật hình sự Việt Nam - Sự phát triển trong 20
năm đổi mới và các định hướng hoàn thiện”, Tạp chí Luật học, (1), tr. 2-10.
17. Nguyễn Ngọc Hòa (chủ biên) (2009), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam , tập 1,
Nxb Công an nhân dân, Hà Nội.
18. Nguyễn Ngo ̣c Hòa , Lê Thi ̣Sơn, Trầ n Hữu Tráng (2011), Bộ luật hình sự Công
hòa liên bang Đức, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội.
19. Nguyễn Ngo ̣c Hòa và các tác giả (2014), “Sửa đổ i Bô ̣ luâ ̣t hin
̀ h sự Viê ̣t Nam
với viê ̣c chuẩ n hóa các thuâ ̣t ngữ và các đinh
̣ nghiã

, khái niệm trong phần

chung”, Tạp chí Luật học, (7), tr. 9-24.
20. Hô ̣i đồ ng Bô ̣ trưởng (1982), Bài thuyết trình của về Phần chung của dự thảo
Bộ luật hình sự tại kỳ họp thứ 3, Quố c hội khóa VII ngày 23/6/1982, Hà Nội.
21. Hô ̣i đồ ng Chiń h phủ cách ma ̣ng lâm thời

(1976), Sắ c lê ̣nh số 03/SL-76 ngày

15/3/1976 của Hội đồ ng Chính phủ cách mạng lâm thời Cộng hòa miề n Nam
Viê ̣t Nam về tội cờ bạc, thành phố Hồ Chí Minh.
22. Phạm Mạnh Hùng (2006), “Một số vấn đề nhận thức và áp dụng các tình tiết
tăng nặng trách nhiệm hình sự”, Tạp chí Kiểm sát, (16), tr. 29-34.
23. Nguyễn Văn Huyên (chủ biên) (2011), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam , Nxb
Tư pháp, Hà Nội.
24. Nguyễn Văn Hương (2003), “Vấn đề tình tiết hình sự trong Bộ luật hình sự”,
Tạp chí Luật học, (2), tr. 18-23.

35. Cao Thị Oanh (2003), “Những biể u hiện của nguyên tắc phân hóa trách nhiệm
hình sự trong đồng phạm”, Tạp chí Luật học, (6), tr. 60-63.
36. Cao Thị Oanh (chủ biên ) (2010), Giáo trình luật hình sự Việt Nam

– Phầ n

chung, Nxb Giáo du ̣c Viê ̣t Nam, Hà Nội.
37. Hoàng Phê (chủ biên) (1988), Từ điể n Tiế ng Viê,̣t Nxb Khoa ho ̣c xã hô ,̣i Hà Nội.
38. Đinh Văn Quế (2000), Tìm hiểu về hình phạt và quyết định hình phạt trong
luật hình sự Viê ̣t Nam, Nxb Chin
́ h tri ̣quố c gia, Hà Nội.
39. Đinh Văn Quế (2000), Bình luận khoa học Bộ luật hình sự năm 1999 - Phầ n
chung, Nxb. Thành phố Hồ Chí Minh, thành phố Hồ Chí Minh.
40. Đinh Văn Quế (2009), Bình luận khoa học về các tình tiết tăng nặng , giảm nhẹ
trách nhiệm hình sự, Nxb Tổ ng hơ ̣p, thành phố Hồ Chí Minh.
41. Đinh Văn Quế (2010), “Một số vấn đề cần chú ý khi áp dụng các tình tiết tăng
nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự”, Tạp chí Tòa án, (4), tr. 28-34.
42. Bùi Kiến Quốc (2000), “Các tình tiết giảm nhẹ và tăng nặng trách nhiệm hình sự
trong Bộ luật hình sự Việt Nam”, Tạp chí Luật học, (6), tr. 41-43.
43. Quố c Hô ̣i (1985), Bộ luật hình sự, Hà Nội.
44. Quố c Hô ̣i (1989), Bộ luật hình sự(sửa đổ i, bổ sung), Hà Nội.
45. Quố c Hô ̣i (1991), Bộ luật hình sự(sửa đổ i, bổ sung), Hà Nội.

6


46. Quố c Hô ̣i (1992), Bộ luật hình sự(sửa đổ i, bổ sung), Hà Nội.
47. Quố c Hô ̣i (1997), Bộ luật hình sự(sửa đổ i, bổ sung), Hà Nội.
48. Quố c Hô ̣i (1999), Bộ luật hình sự, Hà Nội.
49. Quố c Hô ̣i (2003), Bộ luật Tố tụng hình sự, Hà Nội.


7


63. Tòa án nhân dân tối cao

(1999), Giải đáp của TANDTC số

16/1999/KHXX

ngày 01 tháng 2 năm 1999 về một số vấ n đề về hình sự , dân sự , kinh tế , lao
động, hành chính và tố tụng, Hà Nội.
64. Trầ n Ma ̣nh Toàn (2011), Các tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự đối với
người chưa thành niên phạm tội , Luâ ̣n văn Tha ̣c si ̃ luật học - Khoa Luâ ̣t – Đa ̣i
học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội.
65. Trịnh Quốc Toản (2009), “Về khái niê ̣ m và đă ̣c điể m của hin
̀ h pha ̣t bổ sung
trong Luâ ̣t hiǹ h sự”, Tạp chí khoa học ĐHQGHN, Luật học, (25), tr. 49-61.
66. Viê ̣n Chiế n lươ ̣c và Khoa ho ̣c công an

- Bô ̣ Công an (2005), Từ điể n bách
khoa Công an nhân dân, Nxb Công an nhân dân, Hà Nô ̣i.

67. Viê ̣n sử ho ̣c (2013), Quố c Triề u hình luật

(Luật hình triề u Lê ), Nxb Tư

pháp, Hà Nội .
68. T rịnh Tiến Việt, Phan Thi Thu
̣ ̉ y (2003), “Bàn về mố i quan hê ̣ giữa cấu thành tội