BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI

PHẠM THỊ HUYỀN TRANG

QU¸ TR×NH §ÊU TRANH GIµNH Vµ
CñNG Cè §éC LËP D¢N TéC ë INDONESIA (1927 - 1965)

LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ

Hà Nội - 2018


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI

PHẠM THỊ HUYỀN TRANG

QU¸ TR×NH §ÊU TRANH GIµNH Vµ
CñNG Cè §éC LËP D¢N TéC ë INDONESIA (1927 - 1965)
Chuyên ngành: Lịch sử thế giới
Mã số: 92.29.011

LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ

Người hướng dẫn khoa học: GS.TS. Đỗ Thanh Bình

Hà Nội - 2018


LỜI CAM ĐOAN

Phạm Thị Huyền Trang


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
Hiệp hội các quốc gia Đông

ASEAN

Association of Southeast Asian Nations

BP

Balai Pustaka

Phòng Văn học

Badan Penyelidik Usaha Persiapan

Ủy ban điều tra độc lập

Kemerdekaan Indonesia

Indonesia

DPR

Dewan Perwakilan Rakyat

Hội đồng Nhân dân


BPUKI

KNIL
KNIP
MASYUMI
MIAI

Nam Á

Liên đoàn các đảng dân tộc
Indonesia

Hiệp hội Dân chủ Xã hội
Đông Ấn
Văn phòng Văn hóa Trung
ương

The Royal Netherlands East Indies

Quân đội Hoàng gia Hà Lan

Army

Đông Ấn

Komite Nasional Indonesia Pusat

Ủy ban Trung ương Quốc gia
Indonesia


Các nhà thần học thức tỉnh

OLDEFOS

Old Established Forces

Trật tự cũ

Parindra

Partai Indonesia Raja

Đảng Indonesia vĩ đại

Partindo

Partai Indonesia

Đảng Indonesia

PETA

Pembela Tanah Air

PI

Perhimpunan Indonesia

Hiệp hội Indonesia


Indonesia

Pemerintah Revolusioner Republik

Chính phủ Cách mạng Cộng

Indonesia

hòa Indonesia

PNI - mới
(PNI baru)
PPKI
PPPKI
PRRI

Quân tình nguyện bảo vệ Tổ
quốc

Liên đoàn thương nhân Hồi

PSI

Persantuan Sarekat Islam

PSII

Partai Sarekat Islam Indonesia

Liên minh các Đảng Hồi giáo

Sarekat Islam

Hội Liên hiệp Islam giáo

Shumubu

Kantor Urusan Agama

Văn phòng công tác tôn giáo

TKR

Tentara Keamanan Rakyat

Quân đội An ninh Nhân dân


TNI
UNCI
VOC
Volksraad

Tentara Nasional Indonesia

Quân đội Quốc gia Indonesia

United Nations Commission for

Ủy ban Liên Hợp Quốc về


INDONESIA (1927 - 1945) ........................................................................... 26
2.1. Những nhân tố tác động đến quá trình đấu tranh giành độc lập ở
Indonesia (1927 - 1945) ................................................................................. 26
2.1.1. Chính sách cai trị của thực dân Hà Lan, quân phiệt Nhật và những chuyển
biến trong đời sống kinh tế - xã hội - văn hóa ở Indonesia thời thuộc địa.......... 26
2.1.2. Sự phát triển của phong trào đấu tranh giành độc lập ở Indonesia trước
năm 1927 ......................................................................................................... 35
2.1.3. Sự thành lập Đảng Dân tộc Indonesia ................................................... 42


2.1.4. Phong trào đấu tranh giành độc lập trên thế giới trong những năm
1927 - 1945 ..................................................................................................... 44
2.2. Quá trình đấu tranh giành độc lập dân tộc ở Indonesia (1927 - 1945) ... 47
2.2.1. Đấu tranh giành độc lập trong những năm 1927 - 1941 ....................... 47
2.2.2. Đấu tranh giành độc lập trong những năm 1942 - 1945 ....................... 58
Tiểu kết chương 2............................................................................................ 73
CHƢƠNG 3: ĐẤU TRANH BẢO VỆ VÀ CỦNG CỐ ĐỘC LẬP DÂN
TỘC Ở INDONESIA (1945 - 1965) ............................................................. 75
3.1. Những nhân tố mới tác động đến quá trình đấu tranh bảo vệ và củng
cố độc lập dân tộc ở Indonesia (1945 - 1965) .............................................. 75
3.1.1. Tình hình thế giới và khu vực sau Chiến tranh thế giới thứ hai ........... 75
3.1.2. Sự thay đổi của tình hình Indonesia sau Tuyên bố độc lập tháng 8/1945. 78
3.2. Đấu tranh bảo vệ độc lập dân tộc và thống nhất đất nƣớc ................ 82
3.2.1. Đấu tranh bảo vệ độc lập dân tộc .......................................................... 82
3.2.2. Đấu tranh thống nhất đất nước .............................................................. 87
3.3. Đấu tranh củng cố độc lập dân tộc (1950 - 1965) ................................ 88
3.3.1. Xây dựng và củng cố hệ thống chính trị ............................................... 88
3.3.2. Phát triển nền kinh tế - văn hóa độc lập, tự chủ .................................... 92
3.3.3. Thi hành chính sách đối ngoại nhằm nâng cao vị thế của Indonesia
trên trường quốc tế .......................................................................................... 97

MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Indonesia - quốc đảo lớn nhất thế giới với hàng chục nghìn đảo lớn nhỏ, nằm
giữa hai lục địa: Châu Á và Châu Đại Dương, nối liền hai đại dương là Ấn Độ
Dương và Thái Bình Dương. Với vị trí chiến lược - nắm giữ các con đường giao
thông huyết mạch trên biển, ngay từ thời cổ trung đại, Indonesia đã trở thành một
trong những trung tâm giao lưu kinh tế - văn hóa của khu vực và thế giới. Trong
những thế kỷ XV - XVI, Indonesia trở thành đối tượng xâm lược của rất nhiều nước
thực dân phương Tây như: Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Hà Lan và Anh. Với ưu thế
vượt trội về quân sự và hàng hải, Hà Lan đã gạt bỏ các đối thủ thực dân, đặt
Indonesia dưới sự kiểm soát của mình. Trong suốt hơn 300 năm cai trị, thực dân Hà
Lan đã sử dụng nhiều chính sách hà khắc về chính trị, bóc lột về kinh tế, kìm hãm
sự phát triển văn hóa bản địa, chà đạp lên Hồi giáo… nhưng không thể khuất phục
được nhân dân Indonesia. Bằng chứng là đến mãi đầu thế kỷ XX, Hà Lan chỉ có thể
kiểm soát các vùng đất trên lãnh thổ Indonesia một cách lỏng lẻo.
Ngay từ khi Hà Lan xâm lược và đặt ách cai trị lên Indonesia, các phong trào đấu
tranh chống thực dân đã diễn ra sôi nổi, tiêu biểu như: Cuộc khởi nghĩa của
Diponegoro (1825 - 1830); Cuộc chiến tranh của nhân dân Aceh (1873 - 1903)… buộc
Hà Lan phải huy động một lực lượng quân đội lớn, cùng khối lượng vật chất chiến
tranh tốn kém mới có thể đàn áp được. Sang đầu thế kỷ XX, những biến đổi trong đời
sống kinh tế - văn hóa - xã hội, cũng như tư tưởng cải cách, canh tân đất nước của các
quốc gia châu Á (Nhật Bản, Trung Quốc, Xiêm) đã đem đến một làn gió mới trong
phong trào dân tộc ở Indonesia. Đó là phong trào cải cách kinh tế - văn hóa, khôi phục
lại các giá trị Java cổ xưa để nâng cao tinh thần dân tộc, do tầng lớp trí thức bản địa
khởi xướng. Các phong trào đấu tranh giành độc lập theo các xu hướng vô sản và tư
sản cũng phát triển mạnh để đáp ứng với yêu cầu của lịch sử lúc bấy giờ - phải thống
nhất dân tộc để đi đến độc lập. Năm 1927, Đảng Dân tộc Indonesia ra đời, đánh dấu
quá trình đấu tranh giành độc lập dân tộc của Indonesia bước vào một giai đoạn phát
triển mới.


khu vực khi tham gia sáng lập ASEAN (8/8/1967) và khẳng định vị thế của mình ở


3
các diễn đàn khác nhau trên thế giới như: G771; APEC2, G203... Việc nghiên cứu về
quá trình đấu tranh giành và củng cố độc lập dân tộc ở Indonesia (1927 - 1965) sẽ
làm sáng tỏ bản chất cũng như những tác động của quá trình này đối với tiến trình
phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn sau, đồng thời mang lại ý nghĩa khoa học và
thực tiễn sâu sắc.
Về ý nghĩa khoa học, nghiên cứu đề tài sẽ góp phần làm phong phú lý thuyết
về độc lập dân tộc, trong đó có các vấn đề về giải phóng dân tộc, bảo vệ và củng cố
độc lập dân tộc, không chỉ có giá trị khoa học đối với Indonesia, mà còn đối với các
dân tộc khác trên thế giới. Đồng thời, việc nghiên cứu đề tài còn chỉ ra một con
đường, một cách thức đi tới độc lập dân tộc hoàn toàn khác biệt của Indonesia, đó là
độc lập dân tộc gắn liền với hòa hợp và thống nhất dân tộc.
Về ý nghĩa thực tiễn, nghiên cứu đề tài là cơ sở chứng minh quy luật của lịch
sử: trong đấu tranh giành và củng cố độc lập, giai cấp nào trong xã hội có con
đường, biện pháp phù hợp với hoàn cảnh lịch sử, giai cấp ấy sẽ là giai cấp lãnh đạo
của dân tộc. Việc nghiên cứu đề tài còn góp phần bù lấp một khoảng trống về lịch
sử Indonesia nói chung, cũng như lịch sử quá trình đấu tranh giành và củng cố độc
lập dân tộc ở Indonesia nói riêng. Mặt khác, nghiên cứu đề tài cũng góp phần tăng
sự hiểu biết về Indonesia với vị trí là một quốc gia lớn, đông dân trong khu vực, có
mối quan hệ lâu đời với Việt Nam, làm cơ sở cho sự tăng cường quan hệ hợp tác
hữu nghị song phương và đa phương giữa hai nước trong thời kỳ hiện nay.
Xuất phát từ ý nghĩa khoa học và thực tiễn nêu trên, nghiên cứu sinh chọn vấn đề
“Quá trình đấu tranh giành và củng cố độc lập dân tộc ở Indonesia (1927 - 1965)”
làm đề tài cho Luận án Tiến sĩ lịch sử.
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Mục đích của luận án là làm rõ các giai đoạn phát triển và bản chất của quá trình
đấu tranh giành và củng cố độc lập dân tộc ở Indonesia (1927 - 1965), đồng thời chỉ ra

đường đấu tranh giành độc lập ở nước này. Đây cũng là thời kỳ chứng kiến sự
trưởng thành của ý thức dân tộc ở Indonesia khi các phong trào đấu tranh giành độc
lập đều tỏ rõ khát vọng thống nhất, hòa hợp dân tộc. Năm 1965 đánh dấu sự kết
thúc 20 năm đầu đấu tranh củng cố độc lập dân tộc dưới thời Tổng thống Sukarno
(1945 - 1965). Tuy nhiên, để đảm bảo tính hệ thống, tính toàn diện của vấn đề
nghiên cứu, cũng như làm sáng tỏ những nhân tố tác động đến quá trình đấu tranh
giành và củng cố độc lập dân tộc ở Indonesia (1927 - 1965), luận án mở rộng thời
gian nghiên cứu trước năm 1927.
4. Các nguồn tài liệu
Luận án tập trung khai thác và sử dụng những nguồn tài liệu chủ yếu sau đây:
Các nguồn tư liệu gốc bao gồm các tài liệu lưu trữ như: các văn bản về chủ
nghĩa thực dân Hà Lan (bao gồm các chính sách cai trị như: “Hệ thống trồng trọt”,


5
“Chính sách kinh tế tự do”, “Chính sách đạo đức” được lưu trữ tại Kho lưu trữ
thuộc địa của Hà Lan), các Tuyên ngôn, chương trình hành động, báo cáo Đại hội
của các tổ chức chính trị, tôn giáo ở Indonesia như: “Báo cáo cuộc họp của đảng
Sarekat Islam tổ chức vào ngày 26/1/1928 nhân kỷ niệm 10 năm tồn tại” của
H.A.Salim - nhà lãnh đạo thứ hai của tổ chức này; “Báo cáo trong cuộc họp của
Đảng dân tộc Indonesia”, ngày 27/10/1929”; “Báo cáo của Hiệp hội chính trị Nhân
dân Indonesia” tại Solo, ngày 25/12/1929”; “Báo cáo cuộc họp công khai đầu tiên
của Đảng Indonesia” ở Batavia, ngày 12/7/1931”; “Báo cáo Đại hội lần thứ 23 của
Muhammadyah” tại Jogjakarta, tháng 7/1934”; “Báo cáo về cuộc họp kín của Hiệp
hội Indonesia tổ chức tại Leiden ngày 12/6/1936”; “Báo cáo Đại hội lần thứ hai của
Đảng Indonesia vĩ đại”, tháng 12/1938”; … Các cuốn hồi ký, tự truyện, các bài phát
biểu của các nhà lãnh đạo cách mạng, các bức thư, các bài văn, bài thơ. Tiêu biểu có
thể kể đến như: “Các bức thư của một công chúa Java” của R.A.Kartini; “Cuộc tìm
kiếm sự thống nhất quốc gia”; “Hướng tới mặt trận màu da nâu” của Sukarno;
“Thoát khỏi lưu vong” của Sjahrir; Văn bản gốc Tuyên ngôn độc lập ngày

so sánh… cũng được vận dụng để rút ra những nhận xét trong quá trình nghiên cứu.
6. Đóng góp của luận án
- Luận án là công trình nghiên cứu đầu tiên dưới góc nhìn của một nhà nghiên
cứu Việt Nam về quá trình đấu tranh giành và củng cố độc lập dân tộc ở Indonesia
từ năm 1927 đến năm 1965.
- Luận án làm rõ tiến trình vận động theo các giai đoạn lịch sử khác nhau để
thấy rõ sự thay đổi phức tạp, từ chia rẽ đến thống nhất, từ mâu thuẫn đến hòa hợp
dân tộc của quá trình này.
- Trên cơ sở phân tích quá trình đấu tranh giành và củng cố độc lập dân tộc ở
Indonesia (1927 - 1965), luận án làm rõ đặc điểm, cũng như những thành tựu và hạn
chế của quá trình này.
- Bổ sung nguồn tư liệu và là tài liệu tham khảo cho việc giảng dạy, nghiên cứu
về quá trình đấu tranh giành và củng cố độc lập dân tộc ở Indonesia nói riêng cũng như
lịch sử phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc ở Đông Nam Á nói chung.


7

7. Bố cục luận án
Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung luận án
được trình bày trong 4 chương:
Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu vấn đề
Chương 2: Đấu tranh giành độc lập dân tộc ở Indonesia (1927 - 1945)
Chương 3: Đấu tranh bảo vệ và củng cố độc lập dân tộc ở Indonesia
(1945 - 1965)
Chương 4: Một số nhận xét về quá trình đấu tranh giành và củng cố độc lập
dân tộc ở Indonesia (1927 - 1945).


8


9
Công trình nghiên cứu đầu tiên ở Việt Nam mang tính khái quát về lịch sử
Indonesia theo cách tiếp cận quốc gia riêng biệt là cuốn Lược sử Indonesia, của tác
giả Võ Văn Nhung, (NXB Sử học, Hà Nội, năm 1962). Trong đó, tác giả đã đề cập
tương đối đầy đủ các giai đoạn trong tiến trình lịch sử Indonesia từ khi hình thành
các quốc gia cổ đại đến trước năm 1957, tức là mốc đánh dấu kết thúc thời kỳ Dân
chủ tự do (1950 - 1957) dưới “trật tự cũ” của Tổng thống Sukarno. Phong trào đấu
tranh giải phóng dân tộc chống ách đô hộ của thực dân Hà Lan, quá trình xâm lược
và chiếm đóng của Nhật, quá trình đấu tranh bảo vệ và củng cố độc lập được tác giả
nêu một cách khái quát từ trang 74 đến trang 133 của cuốn sách. Tuy nhiên, tác giả
không đề cập đến Tuyên bố độc lập ở Indonesia ngày 17/8/1945 và một chuỗi các
sự kiện vô cùng quan trọng đối với quá trình đấu tranh giành và củng cố độc lập ở
Indonesia trong tháng 8/1945.
Trong những năm 1970 - 1980, do ảnh hưởng của cuộc Chiến tranh lạnh, đặc
biệt là vấn đề Campuchia, nên mối quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam và Indonesia
bị gián đoạn. Vì vậy, hầu như trong thời kỳ này hầu như không có bất cứ một công
trình nghiên cứu nào về lịch sử Indonesia. Phải đến năm 1991, sau khi vấn đề
Campuchia được giải quyết, xu hướng đối đầu chuyển sang đối thoại, đồng thời,
yêu cầu của xu hướng toàn cầu hóa, khu vực hóa cũng trở nên cấp thiết, thì mối
quan hệ giữa Việt Nam và Indonesia cũng thay đổi theo hướng hợp tác song phương
và đa phương. Các công trình nghiên cứu về lịch sử Indonesia trong thời kỳ này đề
cập đến quá trình đấu tranh giành và củng cố độc lập ở Indonesia có thể kể đến như:
cuốn Lịch sử Indonesia từ thế kỷ XV - XVI đến những năm 1950, của tác giả Huỳnh
Văn Tòng (Viện đào tạo mở rộng, Bộ giáo dục và đào tạo, Tp Hồ Chí Minh, năm
1992); cuốn Indonesia - Những chặng đường lịch sử, của tác giả Ngô Văn Doanh,
(NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội, năm 1995). Các tác giả đều trình bày về các giai
đoạn phát triển của lịch sử Indonesia, đồng thời, liệt kê các sự kiện theo chiều dài
của lịch sử và không đi sâu vào phân tích tỉ mỉ. Vì vậy, bức tranh về lịch sử
Indonesia, trong đó có quá trình đấu tranh giành và củng cố độc lập của Indonesia

Từ năm 1992 đến năm 2008, các học giả Indonesia đã lần lượt cho ra đời công
trình nghiên cứu về lịch sử nước này trong Bộ sách 6 tập: Sejarah nasional
Indonesia (Lịch sử quốc gia Indonesia) của hai tác giả M. D. Poesponegoro và N.
Notosusanto, NXB Balai Pustaka, Jakarta, Indonesia. Thông qua 6 tập sách, toàn bộ


11
bức tranh về lịch sử Indonesia theo chiều dọc đã được phản ánh rất rõ qua từng tập
sách: Tập I, giới thiệu khái quát về những dấu vết đầu tiên của con người tiền sử,
những đặc điểm về điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên của quần đảo; Tập
II, trình bày về sự ra đời của các quốc gia cổ đại đầu tiên trên quần đảo và ảnh
hưởng của Hinđu giáo tới đời sống văn hóa của cư dân; Tập III, trình bày về quá
trình du nhập của đạo Hồi và sự phát triển thịnh vượng của các vương quốc Hồi
giáo; Tập IV, dành trọn vẹn để trình bày về quá trình xâm nhập, thống trị của các
quốc gia phương Tây (Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Hà Lan) và sự sụp đổ của các
vương quốc Hồi giáo. Các tác giả cũng khái quát lại các phong trào đấu tranh
chống chủ nghĩa thực dân từ cuối thế kỷ XVIII đến những năm đầu thế kỷ XX;
Tập V, tiếp tục trình bày về cuộc đấu tranh giành độc lập trong thời đại mới, khi
Đảng Quốc gia Indonesia ra đời và đảm nhận sứ mệnh lãnh đạo dân tộc. Đến cuối
năm 1941, Nhật Bản hất cẳng Hà Lan để độc chiếm Indonesia, thiết lập một chế
độ cai trị kiểu quân phiệt lên quần đảo; Tập VI, trình bày về thời kỳ chiếm đóng
của Nhật Bản và quá trình thành lập nước cộng hòa Indonesia cũng như tình hình
kinh tế, chính trị, xã hội ở Indonesia trong những năm đầu độc lập cho đến thời kỳ
“trật tự mới” của Tổng thống Suharto.
Lịch sử Indonesia cũng được trình bày khái quát trong cuốn Sejarah nasional
Indonesia: Masa prasejarah sampai masa proklamasi kemerdekaan (Lịch sử
Indonesia: Từ thời tiền sử đến Tuyên bố độc lập), của tác giả M. J. A Anshori (xuất
bản tại Mitra Aksara Panaitan, Jakarta, Indonesia, năm 2010). Trong chương V “Thời kỳ thuộc địa” và chương VI - “Phong trào dân tộc”, tác giả đã trình bày khái
quát về quá trình xâm lược và đặt ách đô hộ của Hà Lan với Indonesia, trong đó
nhấn mạnh đến chính sách cai trị về mặt kinh tế, và giáo dục mà cụ thể là sự độc

chỉ tập trung vào trình bày theo các chủ đề mang tính luận giải về những đặc điểm
trong lịch sử Indonesia: sự thống nhất trong đa dạng, ảnh hưởng của văn hóa
Hinđu giáo, Hồi giáo, ảnh hưởng của chủ nghĩa thực dân phương Tây đến phong
trào đấu tranh giành và củng cố độc lập ở Indonesia. Sự phong phú trong cách thể
hiện tư duy nghiên cứu đã cung cấp cho người đọc cái nhìn khái quát về lịch sử
Indonesia cũng như quá trình đấu tranh giành và củng cố độc lập ở Indonesia.
Năm 1981, M. C. Ricklefs cho ra đời công trình nghiên cứu khá chi tiết, cụ thể
về lịch sử Indonesia từ thế kỷ XIV đến thời kỳ “trật tự mới” của Tổng thống
Suharto. Đó là cuốn A history of modern Indonesia, 1200 to the present (Lịch sử


13
Indonesia hiện đại: Từ năm 1200 đến nay), NXB Đại học Indiana, Bloomington.
Cuốn sách đã được tái bản lần thứ hai vào năm 1993 và lần thứ ba vào năm 2001,
theo đó, các sự kiện lịch sử được bổ sung thêm cho đến hết năm 1999. Với sự tổng
hợp và nghiên cứu nghiêm túc, tỉ mỉ các công trình đi trước, đây là một cuốn sách
có giá trị rất lớn về mặt khoa học. Quá trình xâm lược và ách thống trị của thực dân,
cũng như quá trình đấu tranh giành và củng cố độc lập ở Indonesia được tác giả đề
cập đến trong chương II, chương III, chương IV, chương V và chương VI của cuốn
sách. Tác giả cũng lý giải rõ lý do tại sao trong quá trình nghiên cứu, ông lại tập
trung vào lịch sử Java nhiều nhất và ông cũng cho rằng điều đó là xứng đáng, khi
Java luôn ở vị trí trung tâm của quần đảo, có dân số bằng nửa dân số Indonesia và
được các nhà nghiên cứu quan tâm chú ý từ rất sớm. Tuy nhiên, không gian của
việc nghiên cứu về quá trình đấu tranh giành và củng cố độc lập ở Indonesia phải là
cả quần đảo, việc nghiên cứu nghiêng quá nhiều về Java sẽ không đem lại một sự
hiểu biết toàn diện về quá trình này.
Năm 1983, D.R. Sardesai cho ra đời cuốn Southeast Asia: past and present
(Đông Nam Á: Quá khứ và hiện tại) (NXB Vikas, New Delhi), trong đó cung cấp một
sự cắt nghĩa cân bằng và dễ đọc về lịch sử khu vực, trong đó có Indonesia từ thời tiền
sử đến những năm 60 của thế kỷ XX. Trong đó, khi trình bày về thời kỳ các quốc gia

Chí Minh, năm 2007); Cuốn The idea of Indonesia: A history (Lịch sử tư tưởng của
Indonesia), của tác giả R. Elson, NXB Đại học Cambridge, London.
Nhìn chung, các công trình nghiên cứu về lịch sử Indonesia ở cả cách tiếp cận
khu vực và quốc gia đều bước đầu đề cập đến quá trình xâm lược và ách thống trị
của thực dân, cũng như quá trình đấu tranh giành và củng cố độc lập ở Indonesia
(1927 - 1965) ở mức độ khái quát. Đây đều là những công trình hữu ích, có liên
quan gián tiếp đến đề tài luận án và đều là những gợi mở hết sức quý báu cho tác
giả luận án.
1.1.2. Các công trình nghiên cứu có liên quan trực tiếp đến quá trình đấu
tranh giành và củng cố độc lập dân tộc ở Indonesia
1.1.2.1. Các công trình nghiên cứu của các học giả Việt Nam
Trong những năm trở lại đây, việc nghiên cứu về các sự kiện nổi bật trong quá
trình đấu tranh giành và củng cố độc lập ở Indonesia đã được các học giả Việt Nam
rất quan tâm, chú trọng. Có thể kể đến các công trình tiêu biểu như:


15
Cuốn Indonesia đấu tranh vì độc lập tự do (1942 - 1950), của tác giả Nguyễn
Văn Hồng, (tài liệu tham khảo nội bộ của Trường Đại học Tổng hợp, Hà Nội, năm
1991) nghiên cứu về quá trình đấu tranh giành và bảo vệ độc lập dân tộc ở
Indonesia từ khi Nhật chiếm đóng nước này, đến hết năm 1950, khi Hà Lan phải
công nhận độc lập chủ quyền của Indonesia tại Hội nghị Bàn tròn La Hay. Cuốn
sách được bố cục làm ba chương: Chương 1, tác giả đi sâu vào quá trình xâm lược
và các chính sách cai trị của Nhật Bản trong những năm 1942 - 1945, trong đó nhấn
mạnh về cách chính sách kinh tế - quân sự, là nguyên nhân dẫn đến phong trào đấu
tranh vũ trang chống Nhật của nhân dân Indonesia; Chương 2, tác giả trình bày về
sự ra đời của Tuyên ngôn độc lập tháng 8/1945 và cuộc chiến đấu của nhân dân
Indonesia để bảo vệ nền Cộng hòa trong những năm 1945 - 1950; Chương 3, tác giả
đi sâu vào phân tích một số đặc trưng của quá trình đấu tranh giành và bảo vệ độc
lập dân tộc ở Indonesia thời kỳ này, trong đó nhấn mạnh đến chính sách đấu tranh