CHUYÊN ĐỀ
NHỮNG VẤN ĐỀ CẦN LƯU Ý ĐỐI VỚI MỘT
SỐ THÍ NGHIỆM – THỰC HÀNH VẬT LÝ
TRUNG HỌC CƠ SỞ
I. NHỮNG VẤN ĐỀ CẦN LƯU Ý ĐỐI VỚI MỘT SỐ THÍ NGHIỆM
VẬT LÝ TRUNG HỌC CƠ SỞ
1. Những kiến thức cần lưu ý trước khi làm thí nghiệm thực hành:
Cần nghiên cứu kỹ các thí nghiệm, bài thực hành trong sách giáo khoa, sách
giáo viên, sách hướng dẫn thực hành đi kèm theo bộ.
Cần chuẩn bị trước các dụng cụ thí nghiệm cần thiết (có dự phòng).
Chú ý đặc biệt đến các thí nghiệm mà độ thành công phụ thuộc vào nhiệt độ,
độ ẩm của nơi làm việc.
Những kỹ năng cần lưu ý khi thí nghiệm thực hành:
Kỹ năng quan sát: bước đầu định hướng cho học sinh biết quan sát có mục
đích, kế hoạch. Trong một số thí nghiệm học sinh có thể tực vạch ra kế hoạch quan
sát chứ không tự tiện, ngẫu nhiên. Giáo viên có thể cho học sinh trao đổi kế hoạch
trong nhóm về mục đích và kế hoạch quan sát rồi mới tiến hành quan sát.
Kỹ năng thu thập và xử lý thông tin thu được từ quan sát thí nghiệm:
Chú trọng việc ghi chép các thông tin thu được thành lập biểu bảng một các
trung thực. Việc xử lý thông tin, dữ liệu phải theo nhưng phương pháp xác định,
thực chất là phương pháp suy luận từ dữ liệu, số liệu cụ thể rút ra những kết luận
chung (quy nạp), hay từ những tính chất, quy luật chung suy ra những biểu hiện cụ
thể trong thực tiễn. Ở lớp 7 trong khi hình thành kiến thức chú trọng nhiều đến
phương pháp suy luận, quy nạp, chưa dùng đến phương pháp suy diễn dựa trên
những kiến thức toán học phức tạp. Trong giai đoạn vận dụng kiến thức có sử dụng
phương pháp suy luân logic.
Chú trọng phát triển ngôn ngữ cho học sinh. Yêu cầu học sinh sử dụng ngôn
từ, thuật ngữ khoa học để giải thích các hiện tượng, các quá trình, rèn luyện kỹ năng
diễn đạt rõ rang, chính xác bằng ngôn ngữ vật lý học thông qua việc thảo luận nhóm
và trình bày kết quả quan sát, nghiên cứu. Tạo điều kiện để học sinh được nói nhiều
hơn ở nhóm, ở lớp.

nghiệm.
- Cấn đánh gia cho điểm kết quả thực hành, kỹ năng làm thí nghiệm của mội
học sinh.
- Giáo viên phải chuẩn bị trước, làm thành thạo các thí nghiệm, các bài thực
hành có trong chương trình.
II. MỘT SỐ LƯU Ý TRONG THÍ NGHIỆM THỰC HÀNH
A. Bài 4 (Vật lý 6): Đo thể tích vật rắn không thấm nước.
1. Mục đích:
- Biết sử dụng các dụng cụ đo để xác định thể tích của một vật rắn có hình
dạng bất kỳ không thấm nước.
- Tuân thủ các quy tắc đo và trung thực với số liệu đo được.
2. Các lưu ý:
* Thí nghiệm 1: Dùng bình chia độ để đo thể tích của hòn đá: buộc hòn đá
bằng sợi dây nhỏ, thả hòn đá từ từ để nước không bắn ra ngoài, không chạm mạnh
vào thành bình và đáy bình.
* Thí nghiệm 2: Dùng bình tràn và bình chứa để đo thể tích của hòn đá. Nếu
dùng ca, bát to để thay cho bình tràn thì cần lau khô bát trước khi thí nghiệm, khi
nhấc bát ra phải nhẹ nhàng không làm sánh hoặc đổ nước ra ngoài, khi đổ nước từ
bát vào bình chia độ phải từ từ không đổ nước ra ngoài.
B. Bài 4 (Vật lý 8): Sự cân bằng lực – Quán tính.
1. Mục đích:
Làm thí nghiệm để chứng minh vật chịu tác dụng của hai lực cân bằng thì
vận tốc không đổi, vật sẽ chuyển động thẳng đều.
2. Các lưu ý khi sử dụng máy Atwood:
- Điều chỉnh thăng bằng bằng cách điều chỉnh các chân vít ở chân giá đỡ.
- Các lần thí nghiệm ta đưa vật lên cùng độ cao để vận tốc của vật đến cảm
biến quang học bằng nhau.
- Khi thả vật tránh làm vật bị lắc (sẽ không qua được cảm biến).
+ Cách 1: đặt nhẹ vật A lên thước nhựa, chờ cho vật B đứng yên, nhẹ nhàng
rút thước ra khỏi vật A (rút xuống dưới).

Nên cọ sát các vật nhiễm điện theo một chiều nhất định và không sờ tay vào
các vật đã bị cọ sát.
Lan và lụa phải thật khô.
H. Bài 18 (Vật lý 9) Kiểm nghiệm mối quan hệ Q ~ I
2
trong định luật
Joule Lenz:
1. Mục đích:
Qua thí nghiệm thấy nhiệt lượng tỏa ra ở dây dẫn tỷ lệ với bình phương
cường độ dòng điện.
2. Các lưu ý:
Vì không tính đến nhiệt lượng truyền cho vỏ bình nên dùng lượng nước
khoảng 170 ml.
Để đủ thời gian nên chia lớp thành 6 nhóm, giao hai nhóm làm một trường
hợp, khi có kết quả ghi tất cả lên bảng cho lớp nhận xét.
Các thực hành làm thí nghiệm với dòng điện có cường độ 0,5A; 1A; 1,5A,
nhiệt độ tăng tương ứng 1
0
C; 4
0
C; 7
0
C, nên dùng nhiệt kế có độ chia nhỏ nhất 0,5
0
C
là tốt nhất.