1
NguyÔn Quang Ninh
Nh÷ng bµi lµm v¨n
tù sù vµ miªu t¶
líp 6
(Theo ch¬ng tr×nh Ng÷ v¨n 6)
Nhµ xuÊt b¶n gi¸o dôc
2
Phần 1 - Văn Tự sự
---------------------------------------------------------
Những nội dung kiến thức
cần nắm vững khi làm văn tự sự
1. Thế nào là tự sự?
Tự sự (còn gọi là kể chuyện) là phơng thức trình bày chuỗi
các sự việc nối tiếp nhau một cách mạch lạc, theo trật tự nhất
định để dẫn đến một kết thúc, thể hiện một ý nghĩa.
Mục đích của tự sự là trình bày diễn biến sự việc nhằm giải
thích sự việc, tìm hiểu con ngời, nêu vấn đề và bày tỏ thái độ
khen, chê của ngời kể.
Một số phơng thức trình bày thờng gặp là: tự sự, miêu tả,
nghị luận, biểu cảm. Mỗi phơng thức trình bày có mục đích,
nội dung và hình thức thể hiện khác nhau trong văn bản.
2. Đặc điểm của sự việc và nhân vật trong văn tự sự
a) Sự việc trong văn tự sự đợc trình bày một cách rõ ràng:
- Trong thời gian cụ thể;
- ở địa điểm cụ thể;
- Do nhân vật cụ thể thực hiện;
- Có nguyên nhân, diễn biến và kết quả.
Sự việc trong văn tự sự bao giờ cũng đợc sắp xếp theo một
trật tự, một diễn biến hợp lí nhằm bộc lộ rõ ràng nhất t tởng mà
ngời kể muốn thể hiện.
a) Lời văn
Văn tự sự chủ yếu là kể ngời, kể việc.
Khi kể ngời, lời văn tự sự nhằm giới thiệu nhân vật. Ngời
kể sẽ làm sáng rõ nhân vật về họ tên, tuổi tác, quê quán, tính
tình, hành động, suy nghĩ, thói quen, sở thích
Khi kể việc, lời văn tự sự tập trung vào kể các hành động,
việc làm, kết quả và sự đổi thay do các hành động, việc làm đó
đem lại.
b) Đoạn văn
Đoạn văn không nhất thiết lúc nào cũng cần có câu chủ đề.
Tuy vậy, trong văn tự sự, mỗi đoạn thờng có một câu chủ đề.
Điều này giúp cho việc thể hiện ý chính, ý trọng tâm của cả
đoạn văn đợc nổi bật. Các câu khác thờng chỉ giữ nhiệm vụ diễn
đạt các ý phụ dẫn đến ý chính, hoặc giải thích, bổ sung làm rõ
nghĩa cho ý chính.
5. Ngôi kể và lời kể trong văn tự sự
a) Ngôi kể
Khi kể chuyện, ngời kể phải xác định ngôi kể cho mình.
Ngôi kể là vị trí giao tiếp, trò chuyện, tâm sự mà ngời kể sử
dụng khi kể chuyện. Có hai ngôi kể thờng gặp:
- Kể theo ngôi thứ ba. Đấy là khi ngời kể giấu mình, ẩn
mình đi và kể lại câu chuyện nh một ai đó, một ngời nào đó
đang kể.
- Kể theo ngôi thứ nhất. Đó là khi ngời kể xng là tôi để
trực tiếp kể những điều mình nghe, mình thấy, mình trải qua và
trực tiếp nói ra những suy nghĩ, những cảm tởng của mình.
b) Lời kể
Khi kể theo ngôi thứ ba, ngời kể đóng vai một ngời nào
đógiấu mình, nên lời kể thờng mang một giọng điệu khách
quan, thể hiện cái nhìn, cái cảm lạnh lùng của ngời "ngoài
-----------------------------------------------------
Đề 1
Do một lỗi lầm nào đó mà em bị buộc phải biến thành
một trong các con vật sau: chó, mèo, chim trong ba
ngày. Trong ba ngày đó, em gặp những rắc rối gì? Em
mong chóng hết hạn để trở lại làm ngời nh thế nàò?
Hớng dẫn lập Dàn bài
Mở bài
Có thể tự giới thiệu về mình (ngời kể chuyện) hoặc câu
chuyện bị biến thành một con vật sẽ kể.
Thân bài
Cần có các ý chính sau đây:
1. Giải thích rõ nguyên nhân bị biến thành con vật của
mình.
2. Kể lại những rắc rối xảy ra trong ba ngày:
- Rắc rối xảy ra trong ngày đầu tiên (đối với gia đình, với
bản thân, với bạn bè ).
- Rắc rối xảy ra trong ngày tiếp theo (kể tiếp những sự việc
rắc rối đã gặp phải).
- Rắc rối xảy ra trong ngày thứ ba (kể tiếp những rắc rối
cuối cùng, đặc biệt là những rắc rối có tác động mạnh tới t t-
ởng, tình cảm và hành động của mình).
3. Suy nghĩ của bản thân trong ba ngày bị biến thành con
vật:
- Hối hận, ăn năn.
- Quyết tâm sửa lỗi lầm.
Kết bài
5
- Khép lại câu chuyện
- Rút ra bài học
học, lúc trêu chọc bạn bè, đôi khi lại ngủ gật trong
lớp, Có lần, cô giáo ghi khuyết điểm của tôi vào
sổ liên lạc. Nhng về nhà, tôi đã giấu biệt, không
cho bố mẹ biết. Vậy mà, không hiểu trời xui, đất
khiến thế nào, khi dọn giá sách của tôi, mẹ lại đọc
đợc. Mẹ gọi ngay tôi lại và mắng:
- Hùng (tên tôi), con có còn là ngời nữa không
mà lại chẳng biết vâng lời bố mẹ hả!?
Biết mình sai, nhng tôi vẫn gân cổ cãi, rồi lảng
đi chơi với lũ bạn đang thập thò chờ ngoài cổng.
Việc bị
biến
thành
con vật
Tối đến, cơm nớc xong, vừa cầm sách vào bàn,
tôi đã ngáp ngắn, ngáp dài. Tôi cố căng mắt mà
vẫn không tài nào cỡng nổi giấc ngủ đang ập đến.
Gục đầu xuống bàn, tôi thiếp đi lúc nào không
biết...
Bỗng một giọng nói văng vẳng bên tai tôi:
- Này cậu bé! Cậu thật mải chơi và bớng bỉnh.
Cậu không đáng làm ngời. Nay cậu phải mang
hình dạng một con chó trong ba ngày. Trong
những ngày đó, nếu biết ăn năn hối lỗi, cậu sẽ đợc
trở lại làm ngời. Còn nếu vẫn giữ tính nết cũ, cậu
mãi mãi chỉ đáng làm một con vật.
Giọng nói im hẳn. Tự nhiên tôi thấy mình
ngứa ngáy, khó chịu. Tôi đa tay gãi, thì trời ơi,
ngón tay, ngón chân cứ từ từ ngắn lại và mình tôi
đã đầy lông lá. Tôi quay lại đằng sau. Trời đất!
cửa.
Những
rắc rối
trong
ngày
hôm
sau:
bị
bạn bè
Sáng hôm sau, tôi choàng dậy định chạy vào
nhà thì lại bị mẹ và em tôi đánh đuổi nh tối qua.
Lúc này, tôi biết mình có gào đứt hơi cũng chẳng
ăn thua gì nữa. Đành vậy, mẹ đuổi thì mình đi!
Tôi cứ lang thang và không biết sẽ đi đâu. à,
phải rồi, mình cứ đến trờng xem bọn thằng Mạnh,
thằng Hiếu hôm nay học hành thế nào. Tôi rón rén
men theo hàng rào gần lớp học. Vẫn tiếng cô giáo
chủ nhiệm đang giảng bài. Bọn bạn tôi, đứa nào
xa lánh
đứa nấy đang lúi húi ghi chép. Rồi tiếng trống báo
giờ ra chơi vang lên.
Cả lớp tôi ùa ra sân. Bọn thằng Mạnh, thằng
Hiếu kia rồi. Tôi mừng quá. Và nh mọi khi, tôi lao
tới chỗ chúng nó. Nhng vừa thấy tôi, cả bọn đã
chạy toán loạn, rơi tuột cả giày dép. Chợt tôi thấy
đau nhói ở chân, ở lng, ở đầu. Thì ra bọn bạn tôi
thấy chó vào trờng đã tức giận, thi nhau lấy gạch
đá ném lia lịa, vừa ném vừa la: Ném chết con chó
kia đi! Ném chết đi, các cậu ơi!.
Suy nghĩ
Nhng ai cho mình ăn đây? Thôi đành liều vậy!
7
Mình cứ thử vào nhà một ai đó, may ra cũng kiếm
đợc chút gì cho lại sức. Thế là tôi cố lết tới một gia
đình gần đấy.
Hình nh cả nhà đi vắng. Tôi lách rào chui vào.
Bỗng tôi giật thót mình vì những tiếng sủa dữ dội.
Một con chó to lớn, hung hăng cậy gần nhà đã
lừng lững trớc mặt. Hoảng quá, tôi lủi nhanh lại
phía hàng rào. Nhng không kịp nữa rồi. Con chó
nh một gã điên khùng nổi giận, ngoạm chặt lấy cổ
tôi và vật dúi tôi xuống đất. Tôi chỉ kêu lên những
tiếng ăng ẳng tội nghiệp và đuối dần.
Vừa lúc đó cậu chủ về. Nghe tiếng huỳnh
huỵch của cuộc vật lộn và tiếng rên rỉ của tôi, cậu
chủ vội vã chạy tới. Cậu đuổi con chó kia vào nhà
và xua tôi ra khỏi hàng rào. Có lẽ cậu không về
nhanh thì đời tôi chắc cũng chẳng biết sống chết ra
sao nữa!
Suy nghĩ
về
những
chuyện
đã xảy
ra
Tôi lại cố lết, cố lết về chỗ nấp cũ. Lúc này
toàn thân tôi tê cứng. Ba ngày đói khát, lủi thủi,
giờ tôi mới hiểu ra rằng sống cùng mẹ, cùng bạn
bè sung sớng biết nhờng nào. Chỉ có gần mẹ, đợc
mẹ chỉ bảo, chở che, tôi mới sống nên ngời. Mẹ ơi,
lúc không muốn đến trờng nữa. Tôi ớc gì mình trở
thành một con chim trời tự do, hoặc một chú mèo
nhỏ tha hồ rong chơi đây đó. Và các bạn biết
không? Một lần, điều ớc đó của tôi đã biến thành
hiện thực.
Thân bài
Nguyên
nhân bị
bíến
Bài kiểm tra toán hôm ấy tôi bị điểm một. Cô
giáo phê bình gay gắt, còn lũ bạn cứ nhấm nháy
nhau, nhìn tôi với ánh mắt coi thờng. Về nhà, bố
8
thành
chú mèo
lời
tôi lại lên lớp một thôi một hồi. Lấy lí do bị mệt,
tôi lên giờng ngủ. Tủi thân qúa! Tại sao mọi ngời
cứ bắt mình phải học khổ sở thế? Hay mắng mình
thế? Giá nh không phải đến lớp thì sung sớng biết
mấy! Tôi đang triền miên trong hàng loạt các suy
nghĩ nh vậy thì văng vẳng bên tai một giọng nói lạ:
- Này cậu bé, cậu có muốn không phải đến tr-
ờng không? Nếu thế, cậu phải biến thành một con
mèo lời. Chỉ có những con mèo lời mới không phải
đến trờng, không phải làm bài tập, mới đợc rong
chơi suốt ngày thôi. Cậu bằng lòng chứ?
Chẳng cần suy nghĩ lâu, tôi đáp ngay:
- Dạ, cháu bằng lòng ạ!
- Cậu sẽ đợc nh ý! Nh ý !
trời
- Mẹ ơi, con đây mà, con đây mà! ái, ái, mẹ
nắm tai con đau quá, đau quá!
Nhng hình nh mẹ tôi không nghe thấy, vẫn
lẳng mạnh tôi ra ngoài cửa phòng với một giọng
đầy tức giận:
- Đồ quỉ sứ! Mày chui ở đâu ra thế này?
Tôi ê ẩm cả mình mẩy nhng vẫn cố gào lên:
- Mẹ ơi, mẹ không nhận ra con sao? Mẹ ơi!
Mẹ ơi! Meo meo !
Nhng tôi chỉ còn nghe thấy những âm thanh
meo, meo vô nghĩa. Tôi chợt hiểu chuyện gì xảy
ra. Tôi đã là một con mèo tự do, giờ làm gì tuỳ
thích!
Trớc hết tôi phải dành một ngày để ngủ bù đã.
Có bao gìơ tôi đợc ngủ thích mắt đâu? Tối nào bố
tôi cũng bắt học tới tận chín giờ. Đến lớp, lắm lúc
tôi cứ ngủ gà ngủ gật. Tôi phải vừa ngủ vừa đối
phó với cô giáo vì sợ cô nhìn thấy. Tôi liền nhảy
tót lên nóc đống rơm góc sân, cuộn tròn ngời lại
ngủ một giấc ngon lành. Tôi ngủ một mạch từ sáng
đến tra, từ tra sang chiều chẳng biết giời đất gì.
Đêm đến, tôi quào chân, lôi thêm ít rơm đắp cho
ấm. Nhng trời lạnh quá, tôi không sao nhắm mắt
đợc nữa.
Sự việc
trong
ngày thứ
hai và
những
Rồi ngày thứ hai trôi qua, ngày thứ ba đã tới.
Tôi lần mò đến trờng. Lúc này, đúng giờ tan học.
Bọn lớp tôi kia rồi. Thấy tôi, chúng nó gào lên:
- Ôi con mèo! Bắt lấy nó, lấy nó!
- Thôi đi, con mèo bẩn thỉu quá. Tốt nhất là
quẳng nó đi. Gặp mèo là xúi quẩy lắm đấy!
Tôi thét lên:
- Mình đây mà! Meo, meo ! Mình là C ờng
đây mà! Meo, meo !
Nhng cả bọn chẳng đứa nào thèm để ý. Bọn
chúng nó đã bỏ đi xa. Có lẽ chẳng đứa nào thèm
chơi với một con mèo lời, sợ học nh mình.
Trở về
nhà và
nghĩ về
những
ngày đã
qua
Tối đó tôi về nhà. Tôi rón rén vào sân. Có
chuyện gì thế này? Sao các bạn trong lớp đang
ngồi đầy nhà tôi thế? Bố mẹ tôi mặt buồn rời rợi.
Cái Giang, đứa thờng ngồi cạnh tôi trong lớp, nói:
- Thôi hai bác đừng buồn nữa. Mấy ngày qua
hai bác đã quá vất vả tìm Cờng rồi. Tối nay chúng
cháu sẽ cố xem Cờng ở đâu rồi tin cho hai bác
biết. Cô giáo và chúng cháu cũng rất mong bạn
sớm quay về.
Nói xong nó cứ rơm rớm nớc mắt.
Giờ thì tôi hiểu ra rồi. Bố mẹ và bạn bè không
ai ghét bỏ mình cả. Sao mình lại phụ tấm lòng của
- Giới thiệu nhân vật: xe đạp, xe máy và ô tô
- Định hớng nội dung sẽ kể
Thân bài
Có thể nêu các ý chính sau đây:
1. Lí do của cuộc tranh cãi giữa xe đạp, xe máy và ô tô
2. Nội dung (hoặc diễn biến) của cuộc tranh cãi:
- Nội dung 1: sự so bì hơn thiệt đầu tiên.
- Nội dung 2: sự so bì hơn thiệt tiếp theo
- Nội dung 3: những sự so bì khác.
.
Lu ý:
- Có thể trình bày lần lợt theo từng nội dung tranh cãi.
- Cũng có thể trình bày theo thời gian, theo diễn biến của
cuộc tranh cãi.
3. Sự hoà giải cuộc tranh cãi
- Kể lại cách tham gia hoà giải của bản thân mình
- Nêu nội dung hoà giải
Kết bài
- Khép lại cuộc tranh cãi
- Phát biểu cảm nghĩ (nếu có)
Bài làm 1
(Cuộc tranh cãi thứ nhất)
Mở bài
Giới
thiệu các
nhân vật
và câu
chuyện
tranh cãi
định kế
Bác xe máy nghe vậy vội phân bua:
- Bác xem, tôi có hơn gì bác, cũng cái phận
trong xó đấy thôi. Chỉ tại cái anh ô tô kềnh càng
kia chiếm hết chỗ, bịt hết gió. Lẽ ra anh ấy ở trong
cùng hoặc ở ngoài sân mới phải. Anh ấy mà ở đây
thì tôi với anh còn khổ!
Nghe hai bác xe đạp và xe máy nói chạm đến
mình, bác ô tô làm ầm lên:
- Các anh nói gì mà lạ thế! Ông chủ xếp chỗ
cho các anh ở đâu, các anh cứ nằm ở đấy. Tôi lực
lỡng thế này, nằm đây cũng có sớng gì. Các anh
bảo tôi chui vào xó làm sao đợc? Còn bắt tôi ra sân
? Các anh nói dễ thế! Nhỡ đêm ma thì ai che đậy
cho tôi. Một đống của đấy chứ chẳng ít đâu. Tôi là
ngời giúp cho gia đình nhiều, tôi phải đợc ở chỗ
tốt chứ hai anh giúp đợc là mấy! Thôi, hãy ngủ đi!
Các anh chịu khó vậy!
Kể điểm
tốt của
mình và
cái xấu
của ngời
khác
Bác xe đạp, xe máy tự nhiên thấy bực mình vì
bác ô tô coi thờng công lao của mình. Thế này thì
chịu sao nổi! Bác xe đạp ở góc nhà gằn giọng:
- Này anh ô tô! Anh đừng có kể công nhé.
Công anh cha đủ bù lại số tiền ông chủ đã bỏ ra
mua anh về đâu! Anh làm thế chứ làm nhiều nữa
cũng cha thấm tháp gì. Anh xem, nh tôi đây này,
mình, bác xe đạp cời khẩy:
- Ngày mai không đổ bán xăng, các anh thử
thi với tôi xem nào? Tôi chỉ cần đi mời cây số thôi,
liệu các anh đi mất bao lâu? Rồi đến đoạn ách tắc
giao thông, liệu các anh có chạy nhanh đợc nữa
không? Lúc đó các anh cứ việc đứng lại mà chờ,
để rồi ngửi khói, hút bụi nhé! Đấy, các anh xem,
12
tôi phải là ngời có công nhất chứ!
- Anh đừng doạ chúng tôi. Chuyện anh nói có
mấy khi xảy ra! Vì thế trong nhà này, bao giờ tôi
cũng là ngời có công đầu Bác ô tô cãi.
- Vâng, ít xảy ra, nhng nếu xảy ra thì ai hơn ai
đây? Lúc ấy chắc các anh lôi cả ông chủ, bà chủ
lẫn con cái họ xuống đẩy xe chắc? Thử hỏi lúc bấy
giờ các anh có công hay có tội. Vậy, nhất định
ngày mai tôi không ở cái xó này đâu, tôi phải ra
phía ngoài để ngủ!
- Không, không đợc! Anh không thể làm thế.
Việc chúng ta nghỉ chỗ nào, ông chủ mới có quyền
quyết định!
Bác xe máy thủng thẳng lên tiếng.
Sự hoà
giải cuộc
tranh cãi
Cả ba bác nhao nhao, chẳng ai chịu ai. Cuộc
tranh cãi ngày càng có vẻ gay gắt hơn. Đã đến lúc
phải ngăn các bác lại! Tôi vội chạy ra nhà xe. Cả
ba bác đều đang mặt đỏ bừng bừng, ngời nóng
hầm hập. Tôi lên tiếng:
và câu
chuyện
sẽ kể
Khi mới vào sống chung ở nhà tôi, cả ba bác
xe đạp, xe máy và ô tô rất cởi mở. Họ không bao
giờ to tiếng gì với nhau. Nhng gần đây, xem ra
giữa ba ngời đã xảy ra chuyện gì đó. Lúc nào họ
cũng lầm lì, bằng mặt nhng chẳng bằng lòng.
Không nói với nhau thì thôi, mà hễ nói thì thế nào
họ cũng cáu kỉnh, to tiếng. Trớc tình hình ấy, tôi
buộc phải gặp họ tìm hiểu lí do để giúp họ làm
lành với nhau, sống sao cho hoà thuận, đầm ấm.
Thân bài
13
Nguyên
nhân
dẫn đến
cuộc
tranh cãi
về công
lao
Tôi bớc vào nhà xe và lên tiếng:
- Chào các bác! Dạo này các bác sống thế nào
ạ?
Nghe tôi hỏi vậy, bác xe máy lên tiếng:
- Mệt mỏi lắm cậu ạ! Khổ vì cái anh ô tô kia.
Cứ đi đâu về là anh ấy nhâng nháo, bấm còi inh ỏi,
dập cánh cửa buồng lái rầm rầm làm tôi và bác xe
đạp giật bắn mình. Cậu tính xem thế có đợc
không?
dùng hết lít xăng chứ có nhiều nhặt gì. Với chỗ
xăng ấy, tôi đa bà chủ đi làm, đi chợ, lại còn đa bà
đi đón con đón cháu nữa. Tôi làm biết bao nhiêu là
việc. Công thế đâu phải nhỏ!
- Các anh nói lạ thật đấy! Giọng bác ô tô
cáu kỉnh - Ngày ngày tôi ăn nhiều xăng mới có sức
làm việc chứ. Các anh nghĩ xem, liệu có ai chịu đ-
ợc bốn, năm ngời ngồi trên lng mà đi liền một
mạch hàng trăm cây số nh tôi không nào? Đi với
tôi, ma không tới mặt, nắng không tới đầu! Thật dễ
chịu và khoan khoái! Công của tôi, ai dám coi th-
ờng?
So bì, tị
nạnh về
sự đối
xử
không
công
bằng
của gia
chủ
Để hiểu rõ hơn nữa tâm sự của cả ba ngời, tôi
ngồi yên không lên tiếng. Bác xe đạp lại chậm rãi:
- Các chú xem, tôi là ngời lớn tuổi nhất ở đây.
Tôi đã hơn hai mơi năm phục vụ gia đình, còn chú
xe máy mới đợc chục năm. Chú ô tô lại càng ít
hơn nữa. Công hai mơi năm không bằng công hai
năm, mời năm hay sao?
Ngừng một lát, bác xe đạp tiếp tục:
- Xin lỗi cậu chủ, cậu thử xem, với ngần ấy
mấy chục năm, chiếc xe đạp Đức nh tôi đã từng là
niềm tự hào của cả gia đình này không? Tôi đợc
chăm chút còn hơn cả chú bây giờ ấy chứ! Giờ tôi
đã bị quẳng vào xó rồi! Chú cứ nhìn tôi để mà liệu
chừng thân phận chú sau này!
- Bác xe đạp nói đúng lắm! Anh xe máy
phụ hoạ. Nh tôi đây, lúc mới về nhà này cũng hãnh
diện lắm. Đi đâu, ông bà chủ cũng mang tôi ra
khoe với mọi ngời. Thế mà mới đợc chừng ấy năm
mà dờng nh tình cảm của gia đình đối với tôi cũng
dần dần phai nhạt. Sau vài năm nữa, thử xem anh ô
tô còn lên mặt đợc nh bây giờ không?
- Vâng tôi vẫn biết thế, mỗi thời mỗi khác mà.
Nhng giờ tôi là ngời có công nhất nên đợc ông bà
chủ chăm chút, yêu quí hơn các anh cũng là
chuyện thờng tình. Các anh đừng có thắc mắc nữa!
Bác ô tô nói với vẻ không bằng lòng.
Sự hoà
giải cuộc
tranh cãi
Sau một hồi nghe các bác tranh cãi, tôi hiểu
chuyện gì đã xảy ra. Sự bằng mặt không bằng lòng
giữa các bác bấy lâu nay bắt nguồn từ chuyện so bì
hơn thiệt. Không thể để trong một nhà lại có
chuyện xích mích, hiểu lầm về nhau nh vậy tôi
nói:
- Các bác ạ, tuy các bác mỗi ngời một vẻ nhng
đều là anh em trong họ nhà xe cả. Ngời nào khoẻ
làm việc nặng, ngời nào yếu làm việc nhẹ. Ai cũng
có việc riêng phù hợp với sức lực của mình. Là anh
mình)
- Những điều con vật (hoặc đồ vật) định tâm sự
Thân bài
Có thể dựa vào những gợi ý chính dới đây để triển khai bài
viết:
1. Con vật (hoặc đồ vật) đã vào trong gia đình em nh thế
nào?
2. Tình cảm của em đối với con vật (hoặc đồ vật) ra sao?
(Kể lại một vài hành động và việc làm cụ thể bộc lộ tình cảm
của mình)
3. Tình cảm của con vật (hoặc đồ vật) trong những ngày
đầu đối với em?
(Nêu ra những biểu hiện cụ thể của con vật mà em yêu
thích)
4. Tình cảm giữa em với con vật (hoặc đồ vật) có ngày
càng sâu sắc nh thế nào?
(Đa ra một vài việc cụ thể để minh hoạ)
Kết bài
- Khép lại câu chuyện
- Nêu tình cảm của mình đối với con vật (hoặc đồ vật)
Lu ý:
- Khi nói tới tình cảm của con vật đối với em hoặc của em
đối với con vật cần nêu ra những hành động và việc làm hết
sức cụ thể.
- Có thể kết hợp vừa kể vừa nêu những suy nghĩ, những
tình cảm của mình đối với con vật.
Bài làm 1
(Lời tâm sự của chú chó Cún Con)
Mở bài
Cún Con
các bạn, tôi cũng buồn lắm. Phần vì khát sữa, nhớ
mẹ, phần vì nhớ anh chị em cùng đàn. Tôi bỏ ăn
mất mấy ngày liền, ngời cứ teo tóp đi. Tôi đi lại
lẩy bẩy, xiêu vẹo. Những lúc nh thế, chị Thủy
Giang cứ chạy đi chạy lại vuốt ve tôi đầy lo lắng.
Chị nói với mẹ:
- Mẹ ơi, con Cún Con nhà mình ốm quá rồi.
Nó chẳng chịu ăn gì cả. Thức ăn ngon thế mà nó
chẳng động hề gì. Làm sao bây giờ hở mẹ?
- Con pha chút sữa đi. Chắc nó còn nhớ sữa
mẹ đấy mà!
Sữa rót ra bát rồi mà tôi vẫn nằm bẹp dí góc
chân cầu thang. Chị Thủy Giang thấy thế cứ vỗ
nhè nhẹ vào lng tôi nói nựng:
- Ngoan nào, ngoan nào! ăn đi chứ Cún Con.
ăn đi cho chóng khoẻ rồi chị bế đi chơi nhé! Lớn
lên Cún Con ở nhà trông nhà với chị cho mẹ đi làm
nhỉ!
Thấy tình cảm âu yếm của chị dành cho mình
nh thế, tôi cố gợng dậy húp vài ngụm để chị vui
lòng. Nhng sao tôi cứ run bắn lên, không đứng nổi
nữa. Chị Thủy Giang bế vội tôi lên, lấy cái thìa
nhỏ bón cho tôi từng thìa, từng thìa một nh cho trẻ
con ăn bột. Chị cứ xúc cho tôi ăn đến lúc hết chỗ
sữa. Chị cứ làm nh vậy mấy hôm liền. Thế là chỉ
vài ngày sau đó tôi hồi sức!
Những
việc làm
của chị
Thủy
17
Tình
cảm Cún
Con
dành
cho chị
Thuỷ
Giang
trong
những
ngày chị
ốm
Lần nào cũng thế, cứ nghe tiếng chân chị đi
học về là tôi cũng ngoe nguẩy đuôi chạy ra đón.
Chị để cặp sách xuống bàn rồi chạy vội lại ôm
chầm lấy tôi, rồi vừa xoa đầu tôi vừa nói:
- Cún Con của chị đấy à? Cún Con làm gì đấy!
Cún Con có nhớ chị không nào?
Nhng có một lần chị bị cảm. Nh mọi khi, tôi
chạy ra đón chị. Hôm nay sao lạ quá, chị lẳng lặng
chẳng nói năng gì. Chị cất cặp sách rồi vội vã lên
giờng đắp chăn, rên hừ hừ. Tối ấy chị lên cơn sốt.
Cả nhà lo thuốc thang cho chị, còn tôi chẳng biết
làm gì, cứ chạy hết góc nhà này đến góc nhà kia.
Hôm sau, chị không đi học đợc. Suốt ngày hôm
đó, tôi cứ quẩn quanh bên giờng chị không rời nửa
bớc. Cơm tôi bỏ chẳng ăn. Tôi cứ nhìn chằm chằm
vào cái chăn trên giờng. Không biết bao giờ chị
khỏi nhỉ? Thỉnh thoảng tôi lại hếch mõm lên giờng
chị hít hít. Chị không hề biết gì. Thế nhng, hễ lúc
(Lời tâm sự của một cái giờng bị bỏ đi)
Theo Truyện cái giờng Xuân Diệu
Mở bài
Cái Gi-
ờng tự
giới
thiệu về
thân
phận
mình
Tôi là một cái giờng h bỏ trong nhà chứa đồ
cũ. Tôi buồn lắm. Cái nhà nhỏ nh một cái hộp lớn,
tồi tàn, dơ bẩn, bụi đậu trên mái cứ rơi chầm chậm
xuống mình tôi. Và màng nhện! Chúng giăng qua
sờn tôi, tự do quá.
Nhất là không có ai bén mảng. Lâu lắm, hoạ
chăng là một ngời đầy tớ mở cửa để ẩy vào một cái
ghế rách hay một cây đèn tồi. Rồi vội vàng đóng
ngay, dáng khinh khỉnh vì sợ bụi. Trời ơi, chịu sao
nổi hiu quạnh dờng này! Dầu gãy, dầu h, tôi vẫn
18
mong đợc loài ngời đụng chạm. Tôi, xa kia đã
từng nâng da, đỡ thịt, tôi đã nhận sự sống của loài
ngời lây qua mình tôi. Mà bây giờ không có sự gần
gũi của ngời. Thực là cô đơn, vắng vẻ...
Nào, cái bàn h, cái ghế hỏng, cái cũi mọt, và
các ngơi nữa, chiếc xe con goá bánh, hai cây đèn
chảy dầu, năm cái thúng trật vành, và mọi vật linh
tinh lủng củng, hãy nghe tôi tự thuật. Làm thinh
hoài chỉ tổ cho mọt nó ăn.
ờng về
nhà
phố, khiến nghìn con mắt phải ngớc lên cho tới, để
ngợi khen tôi và ganh tị chủ mới của tôi! Mặt trời
hôm ấy đỏ vàng, ánh buổi sáng chạy lợn trên mình
ngời chói. Hồi hộp khi nghe tiếng thở của phu kéo,
mơ mộng khi nghĩ đến cuộc đời mới đơng chờ tôi,
và rung rinh mỗi khi xe gặp một khoảng đờng gồ;
sao sự sống linh đình mà vui tơi thế ấy!
Bắt đầu
cuộc
sống mới
Thế là tôi đã trở thành một cái giờng thực sự,
một cái giờng toàn vẹn, để cho ngời ta sống, chứ
không phải để mua bán. Phải đợi hai tuần, cái
mùng mới may xong, và phải đợi thêm một tuần,
mới xong một cặp gối mới: ngót một tháng mới
hoàn thành...
Công dụng của tôi bắt đầu từ một đêm thứ
bảy, trong khi bóng trăng đi vào cửa sổ, đến bên
mình tôi. Mà đời tôi tởng cũng nh đến đêm nay
mới thực sự bắt đầu; loài ngời đến truyền sự sống
qua thân mình tôi, một đêm trăng ngời đầy những
lời dịu ngọt...
Cái Gi-
ờng gắn
bó và
phục vụ
cuộc
sống của
đêm đêm, cái giờng nhận lấy ta, ban cho bao nhiêu
ân ái sớng vui...
Lúc nào thân mật, lúc nào thảm thê, cái giờng
cũng sắn sàng nâng đỡ. Cái giờng biết im lặng và
biết làm ồn. Cái Giờng! Vật bằng gỗ nhng xứ bằng
mơ, chia nửa đời với con ngời, nhận biết bao nhiêu
sự sống!
Tâm sự
đau
buồn
... Tôi tìm cớ vênh vang là để bớt não nùng
cho số phận bị ruồng bỏ. Mời bốn năm trời, đời
của tôi chẳng mấy chốc mà già với đời ngời. Mọi
của Cái
Giờng
lúc bị
ruồng bỏ
vật đều thay bậc đổi ngôi, sự dâu bể của cuộc đời,
cho đến gỗ cũng phải chịu.
Xa kia tôi đẹp, tôi mới. Bây giờ tôi cũ, tôi xấu,
tôi h. Những hình dáng thuở trớc tân thời, bây giờ
lại cổ hủ. Tôi đã thấy những chiếc chiếu dần dà
rách, những cái gối dần dà mềm nhũn, những cái
chăn dần dà mòn thủng, những cái màn h hỏng
từng miếng một, để lọt muỗi vào. Chiếu, chăn,
màn, gối, lần lợt tiếp nhau vào cõi tan nát; cái gi-
ờng ở lại làm sân khấu cho sự đổi thay...
Tôi càng cũ đi, sự h hỏng càng đến gấp; cũng
nh một ngời càng già, những sự yếu đuối càng rủ
nhau ùa đến thật nhanh. Đoạn sau này, mỗi tháng
kể chuyển lu trong kiếp luân hồi?
Lửa hồng ở đâu? Ta nhớ rừng xanh! Ta nhớ
đời cây! Ta muốn về quê hơng, quê hơng chung
của muôn vật, muôn loài, ở đó tất cả đều nh nhau,
không phân biệt gì nữa.
Lửa hồng ở đâu? Lửa hồng ở đâu?
Đề 4
Em hãy tởng tợng và kể lại bằng văn xuôi bài thơ d-
ới đây:
Sa bẫy
Bé Mây rủ mèo con
Đánh bẫy bầy chuột nhắt
Mồi thơm: cá nớng ngon
Lửng lơ trong cạm sắt.
Lũ chuột tham hoá ngốc
Chẳng nhịn thèm đợc đâu!
Bé Mây cời tít mắt
Mèo gật gù, rung râu.
Đêm ấy Mây nằm ngủ
Mơ đầy lồng chuột sa
Cùng mèo con đem xử
Chúng khóc ròng, xin tha!
Sáng mai vùng xuống bếp:
Bẫy sập tự bao giờ
Chuột không, cá cũng hết
Giữa lồng mèo nằm mơ!
(Nguyễn Hoàng Sơn -
Dắt mùa thu vào phố)
Hớng dẫn lập Dàn bài
Mở bài
lắm. Thế là bé rủ Mèo Con đánh bẫy lũ chuột kia
cho hả giận.
Thân bài
Bé Mây
rủ Mèo
Con bẫy
chuột
Mây bế Mèo Con xuống bếp. Vừa đi Mây vừa
nói:
- Mèo Con có nhớ cái lũ chuột hôm nọ không?
Chính chúng đã ăn vụng hết kẹo của Mây và Mèo
Con rồi đấy. Hôm nay hai chị em mình bẫy lũ
chuột ấy nhé!
Mèo Con nghe Mây nói vậy, rung rung râu và
meo meo mấy tiếng đồng ý.
Bé Mây
và Mèo
Con n-
ớng cá
đặt bẫy
Mây mang bẫy ra. Nhng bẫy chuột bằng gì
bây giờ đây? Mây nhớ ra nhà mình có cá. Mây reo
lên:
- Xuống bếp lấy cá nớng đi Mèo Con ơi!
Mùi cá nớng thơm phức. Mèo Con thấy thơm
quá mà thèm. Mèo cứ chun chun mũi, dụi đầu vào
chân Mây. Mây vỗ nhẹ lên đầu mèo nựng:
- Chị biết rồi! Chị phần Mèo Con một miếng
đây rồi mà!
Nói xong Mây vứt cho Mèo Con miếng cá to.
này?!
Kết bài
Khép lại
câu
chuyện
Sau một thoáng ngạc nhiên, Mây đã hiểu ra.
Mây nhoẻn miệng cời. Mây mở lồng kéo Mèo Con
ra ngoài. Mây vỗ vỗ vào đầu Mèo Con nói:
- Chị biết hết rồi đấy! Mèo Con h thật. Lần sau
bẫy chuột, chị không cho Mèo Con biết nữa. Nghe
rõ cha nào!
Mèo Con ngái ngủ chỉ meo meo mấy tiếng,
chẳng biết có hiểu chị Mây nói gì không!
Bài làm 2
(Cách kể thứ hai)
Mở bài
Bé Mây
rủ Mèo
Con bẫy
chuột
Một hôm bé Mây và Mèo Con đang sởi nắng ở
hiên bếp, bỗng bé Mây nhìn thấy một lũ chuột
nhắt chạy lịch rịch, rồi cắn nhau chí choé trong
gầm chạn. Bé Mây hét to:
- Chuột, Chuột! Mèo Con ơi, chuột!
Mèo Con tảng lờ nh không nghe thấy gì. Biết
vậy, bé Mây liền vuốt ve Mèo Con và nói:
- Hay là chị lấy cá nớng rồi cùng với Mèo Con
bẫy nhé.
Nghe nói đến cá nớng, Mèo Con ngồi phắt
- Bọn này chuyên ăn vụng, phải xử thật nặng
vào chị Mây ạ! Phải đem bọn chúng ra xử trảm!
Mây gật đầu đồng ý.
Kết quả
của việc
đặt bẫy
Mây vừa mơ đến đấy thì có một bàn tay nhẹ
nhàng lay bé dậy:
- Con ơi, sáng lâu rồi, dậy đi nào!
Mây vùng tỉnh dậy. Mây chạy ngay xuống
bếp. Bỗng Mây đứng sững ngời. Cá hết, bẫy sập từ
bao giờ nhng trong lồng chẳng thấy bóng dáng
một chú chuột nhắt nào. Mây nhấc bẫy lên. Trong
lồng chỉ có Mèo Con, bụng no tròn, đang ngủ say
sa, ngon lành. Và hình nh Mèo Con cũng đang mơ
một giấc mơ giống Mây thì phải
Kết bài
Bé Mây
nghĩ về
chuyện
sập bẫy
Nhìn cái bụng của Mèo Con và cái bẫy sập,
Mây đã hiểu ra tất cả. Mây nghĩ bụng:
- Mình thật ngốc nghếch. Chuột đâu có sập
bẫy. Chính mình mới là ngời đã sập bẫy của Mèo
Con rồi! Mèo Con ghê gớm thật!
Đề 5
Kể chuyện Thạch Sanh theo ngôi kể của Lý Thông.
Hớng dẫn lập Dàn bài
1. Bài này yêu cầu phải dựa theo truyện Thạch Sanh
Một hôm, đi đa rợu ngang qua gốc đa, tôi gặp một
thanh niên gánh một gánh củi lớn. Ngời đó chính
là Thạch Sanh. Thấy Thạch Sanh khoẻ mạnh, có
thể giúp mình đợc nhiều việc sau này, tôi chợt nảy
ra ý nghĩ kết nghĩa anh em và đón anh ta về nhà
sống với mẹ con tôi. Và sau đó, chúng tôi đã trở
thành anh em kết nghĩa. Tôi lớn tuổi hơn nên là
anh còn Thạch Sanh ít tuổi hơn nên là em.
Thân bài
Lý
Thông
lừa
Thạch
Sanh
canh
miếu thờ
để nộp
mạng
thay
mình
Trong vùng tôi ở có một con chằn tinh rất
hung dữ. Quan quân đã ra tay nhiều lần mà không
sao trừ diệt đợc. Bởi vậy, hàng năm, dân làng phải
nộp cho nó một mạng ngời. Năm nay đến phiên
tôi. Thơng cho mẹ già và vốn sợ chết, tôi tìm cách
lừa cho Thạch Sanh thế mạng. Tôi gọi Thạch Sanh
đến và nói:
- Đêm nay, đến lợt anh canh miếu thờ nhng vì
đang dở cất mẻ rợu, em chịu khó thay anh, đến
sáng thì về.
Sanh
Bỗng một tin dữ đến với nhà vua. Công chúa
bị một con đại bàng to cắp đi. Nhà vua tởng tôi võ
nghệ cao cờng nên đã buộc tôi phải đi tìm công
chúa và hứa gả nàng cho tôi nếu tìm đợc. Biết sức
lực hèn kém của mình, tôi liền tìm nhờ Thạch
Sanh. Thạch Sanh lại nhận lời và dẫn tôi đến hang
quái vật. Tôi đã khéo léo lừa để Thach Sanh xuống
hang. Khi đa đợc công chúa lên rồi, sợ mọi chuyện
bại lộ, tôi bèn cho quân sĩ lấy đá bịt kín cửa hang
lại và đa công chúa về kinh thành lĩnh thởng. Nhng
sau đó nào có ai ngờ, Thạch Sanh lại đợc vua Thủy
Tề cứu nạn và đa trở về gốc đa xa. Còn hồn ma
chằn tinh và đại bàng đã tìm mọi cách hãm hại để
25
trả thù mối thù xa nên chẳng bao lâu, Thạch Sanh
đã bị nhà vua bắt giam vào ngục tối.
Sự thật
đợc làm
sáng tỏ
Về phần công chúa, từ hôm đợc tôi đa về
cung, chẳng hiểu vì lẽ gì mà không sao nói đợc.
Nhà vua rất buồn. Quần thần tìm đủ mọi cách nh-
ng công chúa cũng chẳng cời nói gì. Rồi bỗng một
hôm, nghe tiếng đàn của Thạch Sanh vọng ra từ
trong ngục, tự nhiên công chúa nói cời vui vẻ.
Nàng cho gọi ngời đánh đàn lên. Thạch Sanh đã kể
rõ hết tất cả mọi chuyện. Nghe xong, vua hạ lệnh
tống tôi vào ngục và giao cho đích thân Thạch
Sanh xét xử.
hãy cho tôi một cơ hôi đợc nói đôi lời giãi bày.
Thân bài
Kết
nghĩa
anh em
với
Thạch
Sanh
Trớc đây, có ai a những ngời buôn bán, nhất là
buôn bán rợu nh hai mẹ con tôi đâu. Họ thờng coi
loại ngời nh chúng tôi là những kẻ xảo trá, lừa lọc.
Mọi ngời nhìn chúng tôi bằng cặp mắt khinh bỉ.
Tất nhiên nghề của chúng tôi cũng có những điều
này, điều nọ nhng nhiều khi cái nhìn của mọi ngời
đối với chúng tôi quả thật là nghiệt ngã.. Lúc đầu,
khi kết nghĩa anh em với Thạch Sanh, tôi đâu có
tính toán thiệt hơn. Tôi thấy Thạch Sanh khoẻ
mạnh, thật thà lại sống lủi thủi một mình ở gốc đa
nên yêu mến mà kết làm anh em. Tôi mời Thạch
Sanh về ở với hai mẹ con tôi cho vui cửa vui nhà,
cho có anh có em, không hề có ý nghĩ lợi dụng
chuyện này, chuyện nọ. Điều này, chắc mọi ngời
Copyright: Tài liệu đại học ©