Giáo án: Hình Học
9
Năm học 2008 - 2009
Chng III: GểC VI NG TRềN
Tit 37 - Đ1. GểC TM, S O CUNG.
Ngy son: 11/01/2009 Ngày dạy: 15/1/2009
I. MC TIấU BI DY
- HS nhn bit c gúc tõm, cú th ch ra hai cung tng ng, trong ú cú mt
cung b chn.
- Thnh tho cỏch o gúc tõm bng thc o gúc, thy rừ s tng ng gia s
o () ca cung v ca gúc tõm chn cung ú trong trng hp cung nh hoc
cung na ng trũn. HS bit suy ra s o () ca cung ln ( cú s o ln hn 180
0
hoc bộ hn hoc bng 360
0
)
- Bit so sỏnh hai cung trờn mt ng trũn.
- Hiu c cỏc nh lý v cng hai cung.
- Bit v, o cn thn v suy lun hp logớc.
- Bit bỏc b mnh bng mt phn vớ d.
II. ph ơng tiện dạy học
GV: Thc thng, compa, thc o gúc, ng h.
Bng ph v hỡnh 1, 3, 4 ( tr 67, 68 SGK)
HS: Thc thng, com pa, thc o gúc
A. TIN TRèNH DY - HC.
Hot ng thy Hot ng trũ Ni dung
1. Kim tra bi c (khụng)
2. Bi mi
Hot ng 1:Gii thiu
chng III
GV: Chng III chỳng ta s

trỡnh by
H: quan sỏt hỡnh v 1. Gúc tõm
nh ngha.
Ngời thực hiện: Hoàng Văn Nam
Trờng THCS Hải Nam
1
1
Giáo án: Hình Học
9
Năm học 2008 - 2009
Vy th no l gúc tõm ?
- Khi CD l ng kớnh thỡ
gúc COD cú l gúc tõm
khụng ?
- Gúc COD cú s o bng
bao nhiờu .
GV: hai cnh ca gúc AOB
ct ng trũn ti hai im A
v B, do ú chia ng trũn
thnh hai cung. Vi cỏc gúc


( 0
0
<

< 180
0
), cung nm bờn
trong gúc c gi l cung

cung AB
nh.
, s o cung AB
ln

- GV yờu cu HS c vớ d
SGK
- GV lu ý s khỏc bit gia s
o gúc v s o cung.
0

s o gúc

180
0
.
HS quan sỏt v tr li
+ nh ngha gúc l
tõm ng trũn.
HS nờu nh ngha
SGK tr 66
COD l gúc tõm vỡ
gúc COD cú nh l
tõm ng trũn.
- Cú s o bng
180
0
.
HS: + cung nh l
cung AmB

Giáo án: Hình Học
9
Năm học 2008 - 2009
0

s o cung

360
0
GV cho hc sinh c chỳ ý
SGK trang 67.
Hot ng 4:So sỏnh hai
cung
GV: Ta ch so sỏnh hai cung
trong mt ng trũn hoc hai
ng trũn bng nhau.
G:Cho hs lm ?1
? Lm th no v hai cung
bng nhau
Hot ng 5: Khi no thỡ
ằ
ằ
ằ
đAB đAC đCBs s s= +
?
G: Cho hs d oỏn Khi no thỡ
ằ
ằ
ằ
đAB đAC đCBs s s= +

HS1: lờn bng v
hỡnh, nờu cỏch lm
H: Nờu d oỏn
HS lờn bng chng
minh.

HS ng ti ch nhc
li cỏc kin thc ó
hc.
H: nhc li cỏc /n
v gúc tõm, s o
cung, so sỏnh 2 cung
v nh ngha v
cng s o cung
n
m
B
A
O
ta cú:
ã
AOB =

ẳ
đAmBs =

ẳ
đs AnB =
360
0

Tit 38: LUYN TP.
Ngy son: 11/01/2009 Ngày dạy: 16/1/2009
I. MC TIấU BI DY
- Cng c cỏch xỏc nh gúc tõm, xỏc nh s o cung b chn hoc s o cung ln.
- Bit so sỏnh hai cung, vn dng nh lý v cng hai cung
- Bit v, o cn thn v suy lun hp logic.
II. ph ơng tiện dạy học
- GV: compa, thc thng, bi tp trc nghim trờn bng ph.
- HS: Com pa, thc thng, thc o gúc.
III. HOT NG CA THY V TRề
Ngời thực hiện: Hoàng Văn Nam
Trờng THCS Hải Nam
4
4
Giáo án: Hình Học
9
Năm học 2008 - 2009
Ngời thực hiện: Hoàng Văn Nam
Trờng THCS Hải Nam
Hot ng thy Hot ng trũ Ni dung
1. Kim tra bi c
HS1: Phỏt biu nh ngha
gúc tõm, nh ngha s o
cung.
Cha bi s 4 ( tr 69 SGK)
( bi v hỡnh v a lờn
bng ph).
HS2:
- Phỏt biu cỏch so sỏnh hai
dõy cung.

HS: Nờu cỏch tớnh
HS lờn bng lm.
1. Bi 4 69 (Sgk)
B
T
A
O
Cú OA

AT ( gt)
V OA = AT (gt)



ABT
vuụng cõn ti A.


ã
AOT
=
ã
ATO
= 45
0
Cú B

OT



0
360O A B M+ + + =
ã
à à
ả
( )
0 0
360 145AOB A B M = + + =
ẳ
0
145đAmBs =
ẳ
ẳ
0 0
360 215đAnB đAmBs s= =
I. Cha bi tp
1. Bi 4 69 (Sgk)
2 Bi 5 69 (Sgk)
II. Luyn tp
1.Bi 6 tr 69 SGK
C
O
B
A
Ta cú:

AOB =

BOC =


Hoạt động thày Hoạt động trò Nội dung
1. Kiểm tra bài cũ
? Nêu định nghĩa góc ở tâm
? Định nghĩa số đo cung
2. Bài mới
GV: Bài trước chúng ta đã
biết mối liên hệ giữa cung và
góc ở tâm tương ứng.
Bài này chúng ta xét sự liên
hệ giữa cung và dây.
O
n
m
B
A
GV vẽ đường tròn (O) và một
dây AB
Và giới thiệu: người ta dùng
cụm từ : “ cung căng dây”
hoặc “ dây căng cung” để chỉ
mối quan hệ giữa cung và dây
có chung hai mút.
Trong một đường tròn mỗi
dây căng hai cung phân biệt.
Ví dụ: dây AB căng hai cung
AmB là cung nhỏ, cung AnB
là cung lớn.
Hoạt động 1: Định lí 1
G: Vẽ hình cho đường tròn
H: Nêu các định

cung nh trong mt ng
trũn hoc trong hai ng
trũn bng nhau
H: Suy ngh - d
oỏn
H: c nh lớ Sgk
H: Xem hng dn
Sgk, trỡnh by c/m
Hs1: c/m cõu a
Hs2: c/m cõu b
HS phỏt biu li
nh lý.
H: c ni dung
nh lớ 2, v hỡnh
ghi gi thit - kt
lun
H: Ghi nh chỳ ý
1. nh lớ 1
D
C
O
B
A
a,
ằ
ằ
AB CD AB CD= =
b,
ằ
ằ



AOB =

COD (c.c.c)

ã
ã
AOB COD=

ằ
ằ
AB CD=
2. nh lớ 2
O
B
A
C
D
Ngời thực hiện: Hoàng Văn Nam
Trờng THCS Hải Nam
8
8
Giáo án: Hình Học
9
Năm học 2008 - 2009
(nh lý ny khụng yờu cu
hc sinh chng minh).
Hot ng 3: Luyn tp -
cng c

bi.
H: Nờu cỏch v
H: vỡ

OAB cõn
( AO = OB = R); cú
ã
AOB
= 60
0
=> tam
giỏc AOB u nờn
AB = OA = R = 2
cm
H: Nờu cỏch v v
gii thớch
H: v hỡnh ghi gi
thit kt lun
H: Nờu chng minh

ằ
ằ
AB CD AB CD> >
1. Bi 10 71(SGK)
a, V
ã
ằ
0 0
60 60đABAOB s= =
b,

nờn

OMN cõn ti O
ẳ
ằ
BM BN=

ã
ã
BOM BON =

OB l p/g
ã
MON
do ú OB
l trung trc MN
Suy ra: IM = IN
Ngời thực hiện: Hoàng Văn Nam
Trờng THCS Hải Nam
9
9
Gi¸o ¸n: H×nh Häc
9
N¨m häc 2008 - 2009
? Mệnh đề đảo có đúng
không . Tại sao ?
? Bổ sung đkiện để mệnh đề
đảo đúng.
4. H íng dÉn vÒ nhµ
- Học thuộc định lý 1 và 2

II. CHUN B.
GV: - Bng ph v sn hỡnh 13, 14, 15 tr 19, 20 SGK.
-Thc thng, com pa, thc o gúc, phn mu.
HS: - ễn tp v gúc tõm, tớnh cht gúc ngoi ca tam giỏc.
- Thc k, com pa, thc o gúc.
III. HOT NG CA THY V TRề
Hot ng thy Hot ng trũ Ni dung
1. Kim tra bi c
? Phỏt biu nh lớ v mi
liờn h gia cung v dõy,
ng kớnh dõy v cung
2. Bi mi
Hot ng 1: nh ngha
G: a hỡnh v trờn bng
ph
Trờn hỡnh cú gúc ABC l gúc
ni tip. Hóy nhn xột v
nh v cnh ca gúc ni
tip.
GV khng nh: gúc ni tip
l gúc cú nh nm trờn
ng trũn v hai cnh cha
hay dõy cung ca ng trũn
ú.
GV gii thiu: Cung nm
bờn trong gúc c gi l
cung b chn.
Vớ d hỡnh 13 a) Cung b
chn l cung nh BC; hỡnh
H:Phỏt biu cỏc

11
Giáo án: Hình Học
9
Năm học 2008 - 2009
13b) cung b chn l cung
ln BC. õy l iu gúc
khỏc gúc tõm vỡ gúc tõm
ch chn cung nh hoc na
ng trũn.
GV yờu cu HS lm ?1 SGK.
Vỡ sao cỏc gúc hỡnh 14 v
hỡnh 15 khụng phi l gúc
ni tip ?
GV a hỡnh 14, 15 trờn
bng ph .
GV: Ta ó bit gúc tõm cú
s o bng s o ca cung b
chn. Cũn s o gúc ni tip
cú quan h gỡ vi s o ca
cung b chn ? Ta hóy thc
hin ?2
GV ghi li kt qu cỏc dóy
thụng bỏo ri yờu cu HS so
sỏnh s o ca gúc ni tip
vi s o ca cung b chn
Hot ng 2: nh lý
GV yờu cu hc sinh c
nh lý tr 73 SGK v nờu gi
thit v kt lun ca nh lý.
GV: Ta s chng minh nh

Mt hc sinh c
to nh lý SGK.
HS v hỡnh ghi gi
thit, kt lun vo
v.
H: Lm vic theo
nhúm
?1
?2
2. nh lớ
GT
ã
BAC
: gúc ni tip ng
trũn (O)
KL
ã
BAC
=
2
1
s
ằ
BC
Chng minh
Ngời thực hiện: Hoàng Văn Nam
Trờng THCS Hải Nam
12
12
Giáo án: Hình Học

Suy ngh
HS tr li
a,

ã
ã
ã
ã
0
0
0
0
30
60
60
120
MAN
MBN
PBQ
POQ
=
=
=
=

b)
HS ghi BTVN
3. H qu
?3
Luyn tp

- Rèn luyện tư duy logic, chính xác cho học sinh.
II. CHUẨN BỊ.
GV: - Bảng phụ vẽ sẵn một số hình.
- Thước thẳng, com pa, êke.
HS: - Thước kẻ, eke, com pa.
III. HOẠT ĐỘNG CỦA THÀY VÀ TRÒ.
Hoạt động thày Hoạt động trò Nội dung
1. Kiểm tra bài cũ
GV nêu yêu cầu kiểm tra.
- HS1: a) Phát biểu định
nghĩa và định lý góc nội tiếp.
Vẽ một góc nội tiếp 30
0
.
b) Trong các câu sau, câu nào
sai.
A. Các góc nội tiếp chắn các
cung bằng nhau thì bằng
nhau.
B. Góc nội tiếp bao giờ cũng
có số đo bằng nửa số đo của
góc ở tâm cùng chắn một
cung .
C. Góc nội tiếp chắn nửa
đưòng tròn là góc vuông.
D. Góc nội tiếp là góc vuông
thì chắn nửa đường tròn
- HS2: Chữa bài tập 19 tr 75
SGK
(đề bài đưa lên màn hình)

B
A
∆
SAB có góc AMB = góc
ANB = 90
0
( góc nội tiếp chắn
Ngêi thùc hiÖn: Hoµng V¨n Nam
Trêng THCS H¶i Nam
14
14
Gi¸o ¸n: H×nh Häc
9
N¨m häc 2008 - 2009
giác tù ( hoặc ngược lại ).
GV nhận xét cho điểm.
2. Bài mới
Hoạt động 1: Chữa bài tập
Hoạt động 2: Luyện tập
Bài 20 trang 76 SGK.
GV yêu cầu một học sinh,
đọc đầu bài, lên vẽ hình.
? Chứng minh C, B, D thẳng
hàng.
Bài 21 tr 76 SGK
G: yêu cầu một học sinh, đọc
đầu bài, lên vẽ hình.
? tam giác MBN là tam giác
gì. Hãy chứng minh.
G: Gọi một hs trình bày c/m

AB.(t/c trực tâm)
I. Chữa bài tập
1.Bài 19 – 75(SGK)
II. Luyện tập
1. Bài 20 – 76 SGK .
O'
D
C
O
B
A
Nối BA, BC, BD ta có.
Góc ABC = góc ABD = 90
0
(
góc nội tiếp chắn nửa đường
tròn).
 góc ABC + góc ABD =
180
0
 C, B, D thẳng hàng.
2. Bài 21 – 76 SGK
m
n
O'
O
N
M
B
A

Cỏc cõu sau ỳng hay sai?
a) gúc ni tip l gúc cú nh
nm trờn ng trũn v cú
cnh cha dõy cung ca
ng trũn.
b) Gúc ni tip luụn cú s o
bng na s o ca cung b
chn.
c) Hai cung chn gia hai dõy
song song thỡ bng nhau.
d) Nu hai cung bng nhau
thỡ hai dõy cng hai cung s
song song.
3. Hớng dẫn về nhà
- BTVN: 24, 25, 26 76SGK.
- Bi 16, 17, 23 76, 77 SBt.
- ễn tp nh lý v h qu
ca gúc ni tip.
nhúm
H: Trỡnh by li
gii
i din hai nhúm
lờn trỡnh by bi.
HS lp nhn xộtHS tr li
a) Sai
b) ỳng
c) ỳng


MDB (g g)
Suy ra:
MDMCMBMA
MB
MC
MD
MA
..
==>=
b) Trng hp M nn bờn
ngoi ng trũn.

MAD ~

MCB
=>
MDMCMBMA
MB
MD
MC
MA
..
==>=
Ngời thực hiện: Hoàng Văn Nam
Trờng THCS Hải Nam
16
16
Giáo án: Hình Học
9

tuyn v dõy cung.
3. Bi mi
Hot ng 2: Khỏi nim
gúc to bi tia tip tuyn
v dõy cung
GV yờu cu hc sinh quan
sỏt hỡnh 22 trong SGK
tr77, c hai ni dung
mc 1 tỡm hiu v gúc
to bi tip tuyn v dõy
cung.
- GV v hỡnh lờn bng v
gii thiu v gúc to bi
tia tip tuyn v dõy cung.
H: Lờn bng phỏt
biu
H: Nghiờn cu
trong SGK
H:V hỡnh vo v.
Theo dừi
1. Khỏi nim gúc to bi tia tip
tuyn v dõy cung
n
m
y
x
O
B
A
ã

trng hp
? qua kt qu ?2 chỳng ta
cú nhn xột gỡ
GV: ta s chng minh kt
lun ny. ú chớnh l nh
lớ gúc to bi tia tip tuyn
v dõy cung.
Hot ng 2: nh lớ
GV c nh lý SGK 78.
GV: Cú 3 trng hp xy
ra i vi gúc ni tip. Vi
gúc to bi tia tip tuyn
v dõy cung cng cú
trng hp tng t. ú
l :
- Tõm ng trũn nm trờn
cnh cha dõy cung.
H:
H: quan sỏt hỡnh v
- tr li
+ Gúc hỡnh 23,
24, 25: vi phm k
v cnh
+ Gúc hỡnh 26:
vi phm k v nh
H: lờn bng v
hỡnh, nờu cỏch tớnh
s o cung b chn
trờn cnh cha dõy cung
( Y/cu h/ sinh chng
minh ming ).
Sau ú GV yờu cu HS
hot ng theo nhúm.
Na lp chng minh
trng hp b) Tõm O nm
ngoi BAx.
Na lp cũn li chng
minh trng hp c) Tõm O
nm bờn trong gúc BAx.
G:Nờu cỏch chng minh
khỏc trng hp b
GV cho 1 HS nhc li nh
lý sau ú yờu cu c lp
lm tip ?3.
G: Gi 1 hs so sỏnh s o
ca gúc BAx v gúc ACB
vi s o ca cung AmB.
? Qua kt qu ca ?3 ta rỳt
ra kt lun gỡ
GV: ú chớnh l h qu
ca nh lý ta va hc.
GV nhn mnh ni dung
ca h qu tr 79 SGK.
Hot ng 3: Luyn tp -
Cng c
Bi tp 27 tr 79 SGK.
H: Quan sỏt hỡnh
v c/minh

A
O
B
A
x
O
B
A
?3
C
B
O
A
m
y
x
ã
ẳ
1
2
đAmBACB s=
ã
ẳ
1
2
đAmBxAB s=
3. H qu (Sgk T79)
* Luyn tp
Ngời thực hiện: Hoàng Văn Nam
Trờng THCS Hải Nam

v
Bi tp 27 tr 79 SGK
T
P
O
B
A
Ta cú:
ã
ằ
1
2
PBT đPBs=
(nh lý gúc
to bi tia tip tuyn v dõy ).

ã
ằ
1
2
đBPPAB s=
(nh lý gúc ni
tip)
ã
ã
PBT PAB =

AOP cõn ( AO = OP = bỏn
kớnh).
ã

GV: Thc thng, compa, bng ph a hỡnh sn.
HS: Thc thng, compa, bng nhúm, bỳt d.
III.HOT NG CA THY V TRề
Hot ng thy Hot ng trũ Ni dung
1. n nh t chc
2. Kim tra bi c
GV nờu yờu cu kim tra.
? Phỏt biu nh lý, h qu ca gúc
to bi tia tip tuyn v dõy cung
- Cha bi tp 28 tr 80 SGK.
? Bi 28 79(Sgk): Chng minh
nh lớ o v gúc to bi tia tip
tuyn v dõy cung
G: Gi hs nhn xột v sa sai
Bi 30: Gii thiu cỏch chng
HS phỏt biu nh lý v
mt h qu nh SGK.
Cha bi tp 28 tr 90
SGK.H: Lờn bng chng
minh
Bi 28 79(Sgk)
x
O'
Q
P
B
A


OAB cõn ti
O cú OH l ng cao nờn ng
thi l phõn giỏc. Do ú:
à
ã
à
ằ
1 1
1 1
2 2
đABO AOB O s= =
M
ã
ằ
1
2
đABxAB s=
à
ả
1 2
O A =
Ngời thực hiện: Hoàng Văn Nam
Trờng THCS Hải Nam
21
21
Giáo án: Hình Học
9
Năm học 2008 - 2009
minh bng phn chng

ABC ~

ANM.
Vy cn chng minh.

ABC ~

ANM.
G: Cho hs nhn xột, sa sai
Bi 34 tr 80 SGK
G: Cho hs lm bi 34
GV yờu cu mt HS lờn bng v
hỡnh, vit gi thit, kt lun ca bi
toỏn. HS c lp v hỡnh vo v
GV yờu cu hc sinh phõn tớch s
chng minh.
H: c u bi, v hỡnh
ghi gi thit kt lun
H: L gúc to bi tia
tip tuyn v dõy chn
cung PB
H:
H: Lờn bng c/m
H: Theo dừi
HS nờu chng minh.

H: Nờu nhn xột
Mt HS c to bi
c lp theo dừi, sau ú
mt hs v hỡnh, vit gi

đPBBPT s=
ã
ã
2.POT BPT =
M OP

PT nờn
ã
ã
0
90POT PTO+ =
ã
ã
0
2. 90PTO BPT + =
2. Bi 33 tr 80 SGK
t
N
M
C
B
A
O
Ta cú:

ã
ã
ã
ã
ã

Trờng THCS Hải Nam
22
22
Giáo án: Hình Học
9
Năm học 2008 - 2009

? Chng minh .
GV: kt qu ca bi toỏn ny c
coi nh mt h thc lng trong
ng trũn, cn ghi nh.
4. Bi tp
- Nm vng cỏc nh lý, h qu
gúc ni tip, gúc to bi tia tip
tuyn v dõy cung - - BTVN:35
tr 80 SGK. 26, 27, tr 77 ; 78 SBT.

thit, kt lun trờn bng.

HS nờu:
MT
2
= MA.MB


MT
MB
MA
MT
=


TMA ~

BMT ( g.g)
=>
MT
MB
MA
MT
=

=> MT
2
= MA.MB
IV. Một số l u ý khi sử dụng giáo án
...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
Ngời thực hiện: Hoàng Văn Nam
Trờng THCS Hải Nam
23
23
Giáo án: Hình Học
9
Năm học 2008 - 2009
Tit 44 - &5. GểC Cể NH BấN TRONG NG TRềN.
GểC Cể NH BấN NGOI NG TRềN
Ngy son: 8/2/2009 Ngy dạy:13/2/2009
I. MC TIấU BI DY
- HS bit nhn bit gúc cú nh bờn trong hay bờn ngoi ng trũn.

ng trũn
G: Cho hs nghiờn cu ni dung
trong Sgk
G: V hỡnh v gii thiu v gúc cú
nh trong ng trũn
G: Cho hs t o
ã
BEC
v s o cỏc
cung
ẳ
AmD
v
ẳ
BnC
thụng qua cỏc
gúc tõm
? Nhn xột gỡ v s o ca
ã
BEC

vi s cỏc cung b chn
G: Khỏi quỏt ni dung nh lý
? Hóy c/m nh lớ trờn
G: Gi ý s dng t/c gúc ngoi ca
tam giỏc
? Gúc tõm cú phi l gúc cú nh
trong ng trũn khụng
G: Cht li ni dung nh lớ
Hot ng 2: Gúc cú nh ngoi

m
O
C
D
B
A
ã
BEC
l gúc cú nh trong ng
trũn chn hai cung:
ẳ
AmD
v
ẳ
BnC
nh lý: (Sgk 81)
?1
2. Gúc cú nh ngoi ng trũn
O
C
B
A
E
C
D
B
A
E
O
C