XÁC ĐỊNH CÁC CĂN CỨ XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH CHI TIẾT
VÀ MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU TRONG MÔN HỌC HỆ CƠ SỞ DỮ LIỆU
DÀNH CHO SINH VIÊN NGÀNH TIN HỌC
THEO HỆ THỐNG ĐÀO TẠO TÍN CHỈ
NGUYỄN THẾ DŨNG
Trường Đại học Sư phạm – Đại học Huế
Tóm tắt: Một số căn cứ để xây dựng chương trình chi tiết môn học và đổi
mới phương pháp dạy học, cùng với mục đích yêu cầu chi tiết cho các
chương mục trong môn học Hệ Cơ sở dữ liệu sẽ được đưa ra trong bài báo.

1. MỞ ĐẦU
Nhằm tạo cơ sở khoa học cho việc thiết kế hệ thống hỗ trợ dạy học môn học Hệ cơ sở dữ
liệu (đề tài Cấp Bộ - “Thiết kế hệ thống hỗ trợ dạy học môn Cơ sở dữ liệu ngành Tin học”,
mã số: B2010-DHH03), trong bài báo này chúng tôi đưa ra một số căn cứ trong việc xây
dựng chương trình và đổi mới phương pháp giảng dạy môn học Hệ cơ sở dữ liệu [1]. Dựa
trên các căn cứ trên và mục tiêu và tóm tắt nội dung học phần Cơ sở dữ liệu (CSDL) mà
khung chương trình của Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành và chương trình chi tiết của
môn học được thực hiện tại Khoa Tin học – ĐHSP Huế [2], chúng tôi đưa ra đề cương chi
tiết và mục đích yêu cầu của chương, mục trong chương trình môn học.
2. MỘT SỐ CĂN CỨ TRONG VIỆC XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH VÀ ĐỔI MỚI
PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY MÔN HỌC HỆ CƠ SỞ DỮ LIỆU CHO CÁC LỚP
HỆ TÍN CHỈ
Trong khung chương trình Sư phạm Tin học ở trường ĐHSP Huế, môn học Nhập môn
Cơ sở dữ liệu được phân bổ 3 tín chỉ và môn học Cơ sở dữ liệu nâng cao gồm 2 tín chỉ
tự chọn. Trên tình hình đó, để phục vụ tốt cho việc xây dựng khung chương trình chi tiết
và đổi mới phương pháp giảng dạy đối với loại hình đào tạo theo hệ thống tín chỉ,
chúng tôi đề xuất một số căn cứ sau.
2.1. Căn cứ thực tiễn
Các môn học bổ trợ có liên quan đến ngành học Cơ sở dữ liệu trong chương trình còn ít
và chủ yếu là tự chọn.
Qua trao đổi với các giáo viên phổ thông trung học và các sinh viên năm thứ 2, chúng

- Yêu cầu của các hiệp hội tuyển dụng nhân lực công nghệ thông tin như JITEC,
VITEC, IEEE…
Bên cạnh đó là các yêu cầu của các môn học cơ bản liên quan mà CSDL làm nền tảng
như phân tích thiết kế hệ thống thông tin, công nghệ phần mềm, trí tuệ nhân tạo… cũng
đã ngày càng nâng cao. Cùng với các hướng mới của ngành khoa học liên quan đến
CSDL như: hệ phân tán, khai phá dữ liệu, Web ngữ nghĩa, máy học… mà kiến thức về
CSDL là nền tảng.
2.3. Căn cứ vào năng lực hiện có của giảng viên và sinh viên
Một căn cứ quan trọng nữa trong việc xây dựng chương trình cho tín chỉ tự chọn cơ sở
dữ liệu nâng cao là năng lực hiện có của đội ngũ giảng viên và sinh viên, cũng như cơ
sở vật chất, tư liệu, phương tiện… và môi trường thực tiễn để rèn luyện. Căn cứ trên
nhằm phát huy thế mạnh của từng Khoa, Trường đào tạo, cũng chính vì vậy mà Bộ Giáo
dục và Đào tạo khi chỉ đạo xây dựng khung chương trình chỉ yêu cầu các học phần bắt
buộc và mục đích, yêu cầu, tóm tắt nội dung học phần cho các học phần bắt buộc.
Từ các căn cứ trên chúng tôi đi xác định cái gì là: nền tảng, trọng tâm, mục đích, yêu
cầu, phạm vi, chương trình chi tiết, kiến thức, kỹ năng, thái độ và các mức độ nhận thức
trong môn học.
Từ các căn cứ trên chúng tôi có một số đề nghị về nội dung học phần CSDL như sau:
Xác định trọng tâm mục đích, yêu cầu của môn học dựa trên khung chương trình của Bộ
Giáo dục và Đào tạo là.
- Các nguyên lý và ứng dụng cơ sở dữ liệu;


158

NGUYỄN THẾ DŨNG

- Các kỹ thuật xây dựng thiết kế và tạo lập cơ sở dữ liệu;
- Phương pháp cập nhật và khai thác thông tin từ cơ sở dữ liệu;
- Chuẩn hoá lược đồ cơ sở dữ liệu;



XÁC ĐỊNH CĂN CỨ XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH CHI TIẾT…

159

Các nguyên lý và ứng dụng cơ sở dữ liệu; các kỹ thuật xây dựng thiết kế và tạo lập cơ
sở dữ liệu; phương pháp cập nhật và khai thác thông tin từ cơ sở dữ liệu; chuẩn hoá
lược đồ cơ sở dữ liệu và khả năng thực hiện trên máy tính. [2].
3.3. Đề cương chi tiết môn học và mục đích yêu cầu của các chương mục
Chương I. Khái quát về các hệ cơ sở dữ liệu (CSDL).
Mục đích yêu cầu của chương
- Sinh viên cần nắm các khái niệm cơ bản về cơ sở dữ liệu, hệ cơ sở dữ liệu;
- Xây dựng được các ví dụ và hiểu được ý nghĩa của các mức tiếp cận dữ liệu –
kiến trúc 3 mức, lược đồ, thể hiện của CSDL, độc lập dữ liệu;
- Nêu được các kiến thức, kỹ năng cần có và vai trò của các con người trong hệ
CSDL, nhằm định hướng công việc trong tương lai của sinh viên và học sinh khi
dạy Tin học;
- Sinh viên nêu được các chức năng và các phương tiện cần có của hệ QTCSDL và
liên hệ phân tích, đánh giá với các hệ CSDL đã được biết;
- Sinh viên vẽ được các mô hình kiến trúc các hệ CSDL và nêu các ưu, nhược điểm
và các vấn đề đặt ra của các kiến trúc.
Chương II. Mô hình thực thể - liên kết (E/R)
Mục đích yêu cầu của chương
- Sinh viên cần nắm được khái niệm mô hình, mô hình dữ liệu, ý nghĩa của mô hình
dữ liệu;
- Các mô hình dữ liệu của các bước thiết kế CSDL;
- Các bước cơ bản của thiết kế CSDL và các sản phẩm cơ bản tương ứng;
- Mô hình dữ liệu mức khái niệm;
- Các yếu tố cơ bản của mô hình ER và EER;

Sinh viên hiểu ý nghĩa của ràng buộc toàn vện trên CSDL (có ràng buộc mới có toàn
vẹn) có ngữ nghĩa và là cơ sở của việc thiết kế CSDL;
Nắm và cho ví dụ được về các yếu tố của RBTV, cũng như chỉ ra được một số RBTV
trên một số CSDL cụ thể;
- Cho ví dụ về các cách đặc tả RBTV – đây là các cơ sở cho môn học công nghệ
phần mềm;
- Thực hành thể hiện RBTV trên CSDL quan hệ qua một số công cụ của SQL –
Server như Triger, Assertion Rule, Sotre Procedure…
Chương VI. Thiết kế CSDL quan hệ - Phụ thuộc hàm và Khoá
Mục đích yêu cầu của chương
- Nhắc lại các bước cơ bản của thiết kế CSDL và các sản phẩm cơ bản;
- Sinh viên nắm được các mục tiêu của thiết kế CSDL. Các công cụ Toán học trong
việc biểu diễn các ràng buộc toàn vẹn trên CSDL và giữa các yếu tố của CSDL
(ràng buộc logic). Tính đúng và đầy đủ của hệ tiên đề;
- Phát biểu, giải được và nắm được ý nghĩa các bài toán cơ bản trong thiết kế CSDL
là: tìm bao đóng, thành viên, tìm khóa, tìm mọi khóa, phủ tối thiểu;
- Cài đặt hay thực hiện được các phần mềm thực hiện các thuật toán trong phần này.
Chương VII. Lý thuyết phân tách và chuẩn hoá.
Mục đích yêu cầu của chương
- Sinh viên nắm được ý nghĩa của việc phân tách, cơ sở của việc phân tách;


XÁC ĐỊNH CĂN CỨ XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH CHI TIẾT…

161

- Cho ví dụ và nêu ý nghĩa của chuẩn và các dạng chuẩn. Vì đây là cơ sở để sinh
viên có thể hiểu được các loại chuẩn CSDL cho các loại ràng buộc khác và trên
các mô hình CSDL logic khác;
- Giải được các bài toán về phân tách về 3NF, BCNF và 4NF;


Title: DETERMINING THE BASIS FOR THE CONSTRUCTION OF DETAILED
FRAMEWORK AND OBJECTIVES, REQUIREMENTS IN COURSE DATABASE SYSTEM
FOR STUDENTS OF INFORMATICS UNDER THE CREDIT SYSTEM
Abstract: Some of the basis for the construction of detailed framework and objectives,
requirements for chapter and section in course database system for students of informatics under
the credit system will be proposed in this paper.
ThS. NGUYỄN THẾ DŨNG
Khoa Tin học, Trường Đại học Sư phạm – Đại học Huế.
Email: