ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

TRỊNH XUÂN DƯƠNG

QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC Ở CÁC TRƯỜNG
TRUNG HỌC CƠ SỞ ĐẠT CHUẨN QUỐC GIA
TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ CHÍ LINH, HẢI DƯƠNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2019


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

TRỊNH XUÂN DƯƠNG

QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC Ở CÁC TRƯỜNG
TRUNG HỌC CƠ SỞ ĐẠT CHUẨN QUỐC GIA
TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ CHÍ LINH, HẢI DƯƠNG
Ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 8.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: GS.TSKH Nguyễn Văn Hộ

THÁI NGUYÊN - 2019



ii


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ................................................................................................. i
LỜI CẢM ƠN ...................................................................................................... ii
MỤC LỤC ..........................................................................................................iii
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT .................................................................... iv
DANH MỤC CÁC BẢNG .................................................................................. v
MỞ ĐẦU ............................................................................................................. 1
1. Lý do chọn đề tài ............................................................................................. 1
2. Mục đích nghiên cứu ....................................................................................... 2
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu ................................................................. 3
4. Giả thuyết nghiên cứu...................................................................................... 3
5. Nhiệm vụ nghiên cứu ...................................................................................... 3
6. Giới hạn phạm vi nghiên cứu .......................................................................... 3
7. Phương pháp nghiên cứu ................................................................................. 4
8. Cấu trúc luận văn ............................................................................................. 5
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG CƠ
SỞ GIÁO DỤC ĐẠT CHUẨN QUỐC GIA CẤP THCS............................... 6
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề....................................................................... 6
1.1.1. Các nghiên cứu nước ngoài ....................................................................... 6
1.1.2. Các nghiên cứu trong nước........................................................................ 7
1.2. Các khái niệm chính của đề tài ..................................................................... 9
1.2.1. Quản lý....................................................................................................... 9
1.2.3. Quản lý giáo dục ...................................................................................... 10
1.2.3. Quản lý chất lượng giáo dục.................................................................... 11
1.2.4. Trường trung học cơ sở đạt chuẩn Quốc gia ........................................... 15
1.3. Quản lý chất lượng giáo dục các trường THCS đạt chuẩn quốc gia .......... 16

2.3.3. Quản lý chất lượng các yếu tố đầu ra ở các trường trung học cơ sở
đạt chuẩn quốc gia trên địa bàn thị xã Chí Linh ................................................ 45

iv


2.4. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý chất lượng giáo dục
các trường trung học cơ sở đạt chuẩn quốc gia trên địa bàn thị xã Chí
Linh, tỉnh Hải Dương......................................................................................... 51
2.6. Đánh giá chung ........................................................................................... 53
2.6.1. Mặt mạnh ................................................................................................. 53
2.6.2. Mặt hạn chế.............................................................................................. 56
KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 .................................................................................. 59
Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC
CÁC TRƯỜNG THCS ĐẠT CHUẨN QUỐC GIA TRÊN ĐỊA BÀN
THỊ XÃ CHÍ LINH, TỈNH HẢI DƯƠNG .................................................... 60
3.1. Các nguyên tắc đề xuất biện pháp .............................................................. 60
3.1.1. Đảm bảo tính mục tiêu............................................................................. 60
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn .......................................................... 60
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa ............................................................ 60
3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi ............................................................. 61
3.2. Các biện pháp quản lý chất lượng giáo dục ở các trường trung học
cơ sở đạt chuẩn quốc gia trên địa bàn thị xã Chí Linh, tỉnh Hải Dương ........... 61
3.2.1. Đổi mới quản lý chất lượng các yếu tố đầu vào ở các trường trung
học cơ sở đạt chuẩn quốc gia trên địa bàn thị xã Chí Linh, tỉnh Hải Dương ........ 61
3.2.2. Đổi mới quản lý chất lượng quá trình giáo dục ....................................... 66
3.2.3. Chỉ đạo đổi mới quản lý chất lượng đầu ra ở các trường THCS đạt
chuẩn quốc gia trên địa bàn thị xã Chí Linh, tỉnh Hải Dương .......................... 72
3.2.4. Đổi mới kiểm tra việc thực hiện và đánh giá chất lượng đã đạt
được ở các trường THCS đạt chuẩn quốc gia trên địa bàn thị xã Chí

CL

Chất lượng

ĐTB

Điểm trung bình

GV

Giáo viên

HS

Học sinh

QL

Quản lý

QLCLGD

Quản lý chất lượng giáo dục

QLGD

Giáo dục

THCS


giáo dục các trường THCS đạt chuẩn quốc gia trên địa bàn thị xã
Chí Linh, tỉnh Hải Dương ................................................................. 80

v


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Nghị quyết đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã chỉ rõ: “Đổi mới căn
bản và toàn diện giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã
hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế” [14]. Bởi vậy, duy trì nâng cao chất
lượng giáo dục đối với giáo dục phổ thông nói chung và các trường THCS đạt
chuẩn quốc gia nói riêng có ý nghĩa rất quan trọng. Chất lượng giáo dục của
một nhà trường, đó là chất lượng của HS - sản phẩm của quá trình đào tạo, mặt
khác, còn phải kể đến cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, chất lượng giảng dạy
thông qua bài học của giáo viên, những sản phẩm tri thức mới bồi dưỡng cho
giáo viên qua các khoá bồi dưỡng dài hạn, ngắn hạn…Tất cả những sản phẩm
trên, vừa vô hình vừa hữu hình đều phải gắn với chất lượng. Hiện nay, các nhà
trường đã thực hiện tốt các cuộc vận động và phong trào thi đua của ngành,
quản lý chất lượng giáo dục đáp ứng tiêu chí trường chuẩn quốc gia về quy mô,
mạng lưới trường, lớp được mở rộng, phù hợp hơn; chất lượng giáo dục được
nâng lên, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của xã hội; cơ sở vật chất, thiết bị giáo dục
trong các nhà trường được đầu tư quy mô hơn, theo hướng chuẩn hóa, hiện đại
hóa; công nghệ thông tin đã được ứng dụng trong giảng dạy và soạn giáo án
điện tử ngày càng phổ biến.
Thị xã Chí Linh, tỉnh Hải Dương hiện nay có 14 phường và 5 xã, trong đó
5 xã là miền núi với điều kiện kinh tế khó khăn, là nơi sinh sống của 15 dân tộc.
Về giáo dục và đào tạo, Phòng Giáo dục và Đào tạo thị xã đã chỉ đạo các nhà
trường ngay từ các đầu năm học phải xây dựng kế hoạch cụ thể nhằm nâng cao
chất lượng giáo dục. Không chỉ vậy, chất lượng đội ngũ CBQL, GV cũng được

chuẩn quốc gia trên địa bàn thị xã Chí Linh, tỉnh Hải Dương” làm luận
văn cao học của mình.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn quản lý chất lượng giáo dục ở
các trường THCS đạt chuẩn quốc gia trên địa bàn thị xã Chí Linh, tỉnh Hải
Dương, đề xuất một số biện pháp quản lý chất lượng giáo dục ở các trường

2


THCS đạt chuẩn quốc gia nhằm nâng cao chất lượng giáo dục ở các trường
THCS đạt chuẩn quốc gia trên địa bàn thị xã Chí Linh, tỉnh Hải Dương.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Chất lượng giáo dục của các trường THCS đạt chuẩn quốc gia.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Các biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng giáo dục của các
trường THCS đạt chuẩn quốc gia trên địa bàn thị xã Chí Linh, Hải Dương.
4. Giả thuyết nghiên cứu
Chất lượng giáo dục tại các trường THCS đạt chuẩn quốc gia trên địa
bàn thị xã Chí Linh, Hải Dương hiện nay đang là vấn đề được toàn xã hội quan
tâm, nhưng đang bộc lộ nhiều bất cập nhất định. Có nhiều nguyên nhân, trong
đó nguyên nhân chủ yếu là hệ thống quản lý truyền thống đang tỏ ra không
thích ứng kịp với tác động của bối cảnh mới. Quản lý chất lượng, trong đó quản
lý chất lượng đầu vào, quản lý quy trình giáo dục và quản lý đầu ra chắc chắn
sẽ tạo ra một hệ thống quản lý tốt trong nhà trường phổ thông nói chung,
trường THCS đạt chuẩn quốc gia trên địa bàn thị xã Chí Linh, Hải Dương nói
riêng, yếu tố quyết định tới chất lượng giáo dục.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Cơ sở lý luận về quản lý chất lượng cơ sở giáo dục đạt chuẩn quốc gia

chất lượng giáo dục.
- Tiến hành điều tra bằng phiếu hỏi về thực trạng chất lượng giáo dục và
quản lý chất lượng giáo dục các trường THCS đạt chuẩn quốc gia trên địa bàn
thị xã Chí Linh, tỉnh Hải Dương.
- Tiến hành phỏng vấn, trao đổi với CBQL, GV về quản lý chất lượng
giáo dục với các nội dung: quản lý đầu vào, quản lý quá trình giáo dục, quản lý
đầu ra.
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm: tiến hành tổng kết kinh nghiệm về
quản lý chất lượng giáo dục, làm cơ sở để đề xuất các biện pháp quản lý chất
lượng giáo dục.
7.3. Phương pháp xử lý số liệu
Dùng thống kê toán học để xử lý các kết quả nghiên cứu.

4


8. Cấu trúc luận văn
Chương 1. Cơ sở lý luận về quản lý chất lượng cơ sở giáo dục đạt chuẩn
quốc gia cấp trung học cơ sở
Chương 2. Thực trạng quản lý chất lượng giáo dục các trường THCS đạt
chuẩn quốc gia trên địa bàn thị xã Chí Linh, Hải Dương
Chương 3. Biện pháp quản lý chất lượng giáo dục các trường THCS đạt
chuẩn quốc gia trên địa bàn thị xã Chí Linh, tỉnh Hải Dương.

5


Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG CƠ SỞ GIÁO DỤC
ĐẠT CHUẨN QUỐC GIA CẤP TRUNG HỌC CƠ SỞ

Vocaltion Education and World of 15 Work” do UNESCO- 1997 nêu rõ vai trò
của sản xuất liên quan đến hướng nghiệp và đào tạo nghề và đề cập đến trách
nhiệm của các bên [dẫn theo 26].
Các nghiên cứu của Green (1994), Sallis,E. (1993) trong tác phẩm “Total
Quality Management in Education” phù hợp với quan điểm coi chất lượng như
là phương tiện để đánh giá các sản phẩm dịch vụ trong đó có sản phẩm qua
giáo dục đào tạo. Việc nghiên cứu và áp dụng các mô hình QLCL của nước
ngoài là không thể thiếu trong quá trình nước ta đang xây dựng và phát triển
nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong
nước và hội nhập quốc tế, phù hợp với kỳ vọng “Giáo dục đào tạo không có
phế phẩm” [dẫn theo 13, tr.31].
1.1.2. Các nghiên cứu trong nước
Theo Phạm Thành Nghị trong tác phẩm “Quản lí chất lượng giáo dục đại
học” đã cho rằng quá trình tiến hóa của quản lý nói chung đi từ mô hình quản lý
truyền thống (hành chính tập trung - mọi việc được kiểm tra, kiểm soát) đến hình
thức hiện đại (phi tập trung hơn - thông qua các quy trình, cơ chế chịu trách
nhiệm). QLCL cũng tiến hóa từ kiểm soát chất lượng sang đảm bảo chất lượng
và QLCL tổng thể. Đó cũng chính là 03 cấp độ khác nhau của QLCL [29].
Trong “Chất lượng giáo dục - Những vấn đề lý luận và thực tiễn”,
Nguyễn Hữu Châu đã đưa ra mô hình QLCL coi chất lượng của một mô hình
quản lý giáo dục là sự phù hợp với mục tiêu của hệ thống, là chất lượng của
những thành tố tạo nên hệ thống (Chất lượng đầu vào - Chất lượng quá trình
quản lý - Chất lượng đầu ra). Do vậy, đánh giá chất lượng của một mô hình
giáo dục là đánh giá chất lượng của các thành tố tạo nên hệ thống đó [12].
Trong “Quản lý giáo dục” do Bùi Minh Hiển, Vũ Ngọc Hải, Đặng Quốc
Bảo biên soạn đã cho rằng thao tác để xây dựng mô hình QLCL là trừu tượng
hóa, nắm bắt một số khía cạnh chính, tạm thời bỏ qua những khía cạnh không

7


8


thông nói chung, trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở ở Tây
Nguyên nói riêng, yếu tố quyết định tới chất lượng giáo dục.
Các công trình nghiên cứu lý luận nêu trên cho thấy quá trình nghiên cứu
của các nhà khoa học một cách nghiêm túc, xuất phát từ thực tiễn của giáo dục,
của các nhà trường từ đó làm phong phú thêm vấn đề nghiên cứu về quản lý
chất lượng giáo dục. Đây là những vấn đề có ý nghĩa nền tảng về mặt lý luận và
thực tiễn để tác giả luận văn triển khai nghiên cứu đề tài “Quản lý chất lượng
giáo dục các trường THCS đạt chuẩn quốc gia trên địa bàn thị xã Chí Linh,
tỉnh Hải Dương”.
Trong thực tiễn hiện nay của các trường THCS đạt chuẩn quốc gia, chất
lượng giáo dục là vấn đề mà Hiệu trưởng các nhà trường rất quan tâm. Để nâng
cao chất lượng giáo dục cần phải theo mô hình quản lý chất lượng giáo dục, tuy
nhiên, đây là một trong những vấn đề mà hiện nay ở các trường THCS đạt
chuẩn quốc gia chưa chú trọng, vì trong công tác quản lý, nhiều Hiệu trưởng
chưa hình dung ra phải tác động vào các khâu nào và thực hiện cách làm ra sao
để đem lại hiệu quả cao nhất về chất lượng giáo dục. Chính vì vậy, trong khuôn
khổ một luận văn, với kết quả nghiên cứu của mình, tác giả mong muốn đưa ra
cách tiếp cận về quản lý chất lượng giáo dục các trường THCS đạt chuẩn quốc
gia trên địa bàn thị xã Chí Linh, tỉnh Hải Dương mang lại hiệu quả nhất định.
1.2. Các khái niệm chính của đề tài
1.2.1. Quản lý
Có nhiều quan niệm và định nghĩa khác nhau về quản lý, cụ thể:
Theo Bùi Minh Hiền, “Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích
của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu đề ra” [21, tr.11].
Theo Harol Koontz thì “Quản lý là một hoạt động thiết yếu; nó đảm bảo
phối hợp những nỗ lực cá nhân nhằm đạt được các mục đích của nhóm (tổ
chức). Mục tiêu của quản lý là hình thành một môi trường mà trong đó con

hướng của người QL GD trong việc vận dụng những nguyên lý, PP chung nhất
của khoa học QL vào lĩnh vực GD nhằm đạt được mục tiêu mà GD đề ra. QL
GD không những là nhân tố quyết định đến sự phát triển của GD mà còn là yếu
tố quan trọng tác động đến chất lượng GD - ĐT.

10


1.2.3. Quản lý chất lượng giáo dục
1.2.3.1. Chất lượng
Theo Từ điển Tiếng Việt, “thuật ngữ “chất lượng” được hiểu là “cái
làm nên phẩm chất, giá trị của sự vật” [38, tr.189]. Từ cách tiếp cận này, chất
lượng được hiểu là tổng thể những thuộc tính đặc trưng, giá trị bản chất của sự
vật và tạo ra sự khác biệt về chất giữa sự vật này với sự vật khác.
Từ điển Bách khoa Việt Nam (1995), tập I, định nghĩa: “Chất lượng là
cái tạo nên phẩm chất, giá trị của một người, một sự vật, một sự việc. Đó là
tổng thể những thuộc tính cơ bản khẳng định sự tồn tại của một sự vật và phân
biệt chúng với những vật khác” [36, tr.19].
Từ góc độ tiếp cận chất lượng tuyệt đối, chất lượng đồng nghĩa với chất
lượng cao, chất lượng tốt. Đây là cách tiếp cận “tĩnh” về chất lượng. Chúng ta
có thể so sánh, đánh giá và chỉ ra một đối tượng nào đó có chất lượng cao hơn.
Từ điển Bách khoa Việt Nam (2002), tập I, định nghĩa: “Chất lượng là
mức độ của một tập hợp các đặc tính vốn có đáp ứng các yêu cầu. Yêu cầu ở
đây được hiểu là nhu cầu hay là mong đợi đã được công bố hoặc ngầm hiểu
cảu các bên quan tâm như các tổ chức và khách hàng” [37, tr. 174].
Với cách tiếp cận này, có thể nhận thấy một số đặc điểm về chất lượng:
- Chất lượng được đánh giá, đo lường bằng sự thỏa mãn nhu cầu. Mức
độ thỏa mãn nhu cầu là cơ sở để đánh giá một sản phẩm, một đối tượng là có
chất lượng hay không có chất lượng, chất lượng cao hay chất lượng thấp.
- Chất lượng được đánh giá bằng sự thỏa mãn nhu cầu, mong đợi. Tuy

hành nghề của người tốt nghiệp tương ứng với mục tiêu, chương trình đào tạo
theo các ngành nghề cụ thể” [16, tr.31]. Vấn đề cơ bản trong quan niệm của
Trần Khánh Đức đó chính là chất lượng giáo dục được thể hiện ở việc mục tiêu
được hiện thực hoá trong phẩm chất, khả năng, trình độ của người học.
Từ điển Bách khoa Việt Nam định nghĩa: Chất lượng giáo dục là “tổng
hòa những phẩm chất và năng lực được tạo nên trong quá trình giáo dục, đào

12


tạo, bồi dưỡng cho người học so với thang chuẩn giá trị của nhà nước hoặc xã
hội nhất định”[37, tr.44].
Điểm chung nhất trong các nghiên cứu về chất lượng giáo dục cho thấy
chất lượng giáo dục được phản ánh qua việc thực hiện các mục tiêu giáo dục
của nhà trường. Nhận định của Nguyễn Anh Dũng (Viện Chiến lược và
Chương trình giáo dục) thì “đánh giá chất lượng giáo dục phổ thông cần dựa
vào các tiêu chí như chất lượng đầu vào, quá trình giáo dục và chất lượng đầu
ra của sản phẩm được giáo dục đào tạo” [11]. Ông khẳng định, các yếu tố tác
động đến chất lượng giáo dục là nội dung chương trình và sách giáo khoa, chất
lượng nghề nghiệp của GV và đánh giá kiểm tra kết quả học tập của HS.
Theo Nguyễn Văn Đản (Trường đại học Sư phạm Hà Nội), chất lượng
giáo dục là những lợi ích, giá trị mà kết quả học tập đem lại cho cá nhân và xã
hội, trước mắt và lâu dài. Khái niệm trên được đúc kết từ nhiều góc độ khác
nhau. Dưới góc độ quản lý chất lượng, thì chất lượng giáo dục là học sinh vừa
cần phải nắm được các kiến thức kỹ năng, phương pháp chuẩn mực thái độ sau
một quá trình học; đáp ứng được các yêu cầu khi lên lớp, chuyển cấp, vào học
nghề hay đi vào cuộc sống lao động...[11].
“Chất lượng giáo dục trường trung học là sự đáp ứng mục tiêu của
trường trung học, đảm bảo các yêu cầu về mục tiêu giáo dục của Luật giáo dục,
phù hợp với sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương và cả nước” [8].

giáo dục, mô hình này không áp đặt một hệ thống cứng nhắc, dập khuôn cho
một cơ sở giáo dục nào, mà nó còn đặt vấn đề về một nền “văn hóa chất
lượng” trong suốt quá trình đào tạo. Do vậy, dù là CBQL hay GV, nhân viên,
HS đều phải là người quản lý chất lượng công việc được giao và hoàn thành nó
một cách tốt nhất.
Ba khái niệm cơ bản của TQM: sản phẩm, khách hàng, bên cung ứng.
Đây là 3 yếu tố quan trọng có quan hệ mật thiết với nhau. Khi vận dụng TQM
vào giáo dục cần lưu ý: thay đổi nhận thức về vị trí người dạy và người học.;
vấn đề tính cạnh tranh trong giáo dục; xây dựng chính sách chất lượng ở một
mô hình giáo dục mở.
Việc vận dụng TQM trong quản lý giáo dục cho ta thấy tinh thần cơ
bản là:

14


- Luôn hướng vào khách hàng, làm thỏa mãn khách hàng (người học).
Khách hàng bên trong quan trọng nhất là học sinh, khách hàng bên ngoài là cha
mẹ học sinh, cộng đồng, người sử dụng lao động xã hội.
- Sự cần thiết phải quản lý có hiệu quả tất cả các giai đoạn của quá trình
quản lý. Liên tục cải tiến, làm tốt ngay từ đầu.
- Sử dụng hợp lý các chức năng quản lý (chu trình quản lý) giúp ngăn
ngừa sai sót ở tất cả các cấp, các giai đoạn, các bộ phận và đối với từng thành
viên trong tổ chức.
- Quản lý chất lượng tổng thể trong giáo dục cần tới trách nhiệm chung
của mọi người.
- TQM được nâng lên thành văn hóa tổ chức.
1.2.3.4. Quản lý chất lượng giáo dục
Từ những khái niệm đã nêu ở trên, theo chúng tôi, Quản lý chất lượng
giáo dục là tác động của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý để quản lý chất