Khóa luận tốt nghiệp Những giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động môi giới chứng
khoán
LỜI NÓI ĐẦU
  
Việt Nam đang trên con đường đổi mới đất nước và hội nhập quốc tế. Trong nền
kinh tế thị trường, nhu cầu giao dịch trao đổi, đầu tư kinh doanh của xã hội ngày
càng cao. Thị trường chứng khoán (TTCK) ra đời và ngày càng phát triển, mở ra
những lĩnh vực kinh doanh và cơ hội làm ăn mới, đồng thời tạo vốn cho nền kinh tế
quốc dân, giúp cho các doanh nghiệp sử dụng vốn linh hoạt hơn, có hiệu quả hơn.
Sau hơn 2 năm hoạt động, tuy quy mô thị trường còn nhỏ bé, vai trò tác động đến
nền kinh tế chưa lớn, nhưng có thể nói đây là bước thí điểm, tập dượt ban đầu, tạo
điều kiện cho công chúng làm quen với một lĩnh vực mới.
Thị trường chứng khoán có tổ chức hoạt động không phải trực tiếp do những
người muốn mua hay muốn bán thực hiện, mà do những công ty chứng khoán thực
hiện - đó là nguyên tắc trung gian cơ bản nhất của TTCK có tổ chức. Một trong
những nghiệp vụ đặc trưng hàng đầu của các công ty chứng khoán là môi giới
chứng khoán. Khác với nghề môi giới trong các lĩnh vực khác, môi giới chứng
khoán là một loại hoạt động chuyên nghiệp mang tính nhà nghề, đòi hỏi một chất
lượng đặc biệt về kỹ năng, nghiệp vụ và đạo đức vì nó đóng vai trò là cầu nối giữa
những người mua và bán CK.
Với chủ trương của Nhà nước ta "chủ động xây dựng và phát triển thị trường
chứng khoán để tạo kênh huy động vốn dài hạn và trung hạn cho tăng trưởng kinh tế ",
hoạt động môi giới chứng khoán cũng đã ra đời dưới dạng phôi thai và đang góp
phần thúc đẩy sự phát triển của thị trường non trẻ. Điều này có nghĩa rằng các công
ty chứng khoán cần phải chú trọng đầu tư hơn nữa, không ngừng nâng cao hiệu quả
hoạt động môi giới chứng khoán để có thể đáp ứng được nhu cầu ngày càng đa
dạng trong một TTCK hiện đại.
Do những đòi hỏi về mặt lý thuyết và thực tiễn nêu trên mà việc nghiên cứu về
“Những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động môi giới chứng khoán của
các công ty chứng khoán trên thị trường chứng khoán Việt Nam" trở nên cấp

các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động MGCK của các công
ty chứng khoán trên TTCK Việt Nam ở tầm vi mô, đồng thời có các
giải pháp từ phía UBCKNN nhằm hoàn thiện môi trường hoạt động,
2

Khóa luận tốt nghiệp Những giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động môi giới chứng
khoán
tạo điều kiện phát triển nghiệp vụ MGCK như một bộ phận quan trọng
của chiến lược phát triển tổng thể ngành chứng khoán.
Nếu như cách đây khoảng trên 10 năm, việc kinh doanh bất động sản đã khiến
nhiều người nhanh chóng trở nên giàu có thì với việc ra đời và hoạt động của
TTCK, số lượng nhà đầu tư phất lên nhờ thị trường này có thể sẽ lớn hơn thế nhiều.
Song để trở thành một nhà đầu tư thành công, bên cạnh nhiều yếu tố khác, bạn
không thể quên được một điều đó là lựa chọn các tổ chức trung gian - những người
MGCK thích hợp. Kinh nghiệm cho thấy ở hầu hết các TTCK có tổ chức, kể cả các
TTCK lâu đời đều duy trì tính trật tự, khoa học bằng cách tập trung các lệnh giao
dịch CK vào những công ty MGCK nhằm đảm bảo các loại CK được giao dịch
thực; TTCK hoạt động lành mạnh, hợp pháp; bảo vệ được lợi ích của nhà đầu tư.
Do đó, việc nghiên cứu để tìm ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động
MGCK trên TTCK là cấp thiết. Tuy nhiên, để các biện pháp đề ra có tính khả thi,
trước hết phải tìm hiểu những vấn đề cơ bản về TTCK, các công ty chứng khoán và
đặc biệt là về hoạt động MGCK của các CTCK. Chương này sẽ tập trung vào
nghiên cứu các vấn đề có tính cơ bản, nguyên tắc nhằm cung cấp những kiến thức
cơ sở về TTCK; đồng thời đề cập đến trình tự nghiệp vụ MGCK và các kỹ năng cơ
bản của một người MGCK.
I - KHÁI QUÁT CHUNG VỀ THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN
1. Khái quát về thị trường chứng khoán (Securities Market)
1.1 Khái niệm và chức năng của thị trường chứng khoán
1.1.1 Khái niệm thị trường chứng khoán
Trong xu thế quốc tế hóa, toàn cầu hóa hiện nay, TTCK là một trong những

Tuy nhiên, trong đời sống kinh tế, thuật ngữ TTCK đã thoát ly định nghĩa ban
đầu và đã có thêm nhiều nội dung mới. Nói tóm lại, " TTCK là thị trường mà ở đó
người ta phát hành các loại chứng khoán để huy động vốn và tiến hành các hoạt
động mua bán, chuyển nhượng chứng khoán để kiếm lời "
[4]
. Việc kiếm lời thông
qua TTCK chủ yếu dựa vào kinh nghiệm mua bán chứng khoán để ăn chênh lệch
giá hoặc từ các hoạt động đầu tư vào TTCK để nhận cổ tức, trái tức.
1.1.2 Chức năng của thị trường chứng khoán
Thị trường chứng khoán có các chức năng chủ yếu sau đây:
- Thứ nhất, TTCK tạo ra một kênh huy động vốn hữu hiệu cho nền kinh tế.
Khi các nhà đầu tư tham gia vào TTCK, họ mua chứng khoán của các tổ chức phát
hành có nghĩa là số tiền nhàn rỗi của họ đã được sử dụng để đầu tư cho các hoạt
động sản xuất kinh doanh và qua đó góp phần mở rộng sản xuất cũng như phục vụ
cho việc đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng và vật chất kinh tế xã hội.
- Thứ hai, TTCK cung cấp môi trường đầu tư cho công chúng. Thông qua
TTCK, các nhà đầu tư có thể lựa chọn cho mình một loại chứng khoán phù hợp để
đầu tư nhằm nâng cao hiệu quả và hạn chế rủi ro.
- Thứ ba, TTCK tạo tính thanh khoản cho các loại CK. Nhờ có TTCK nhà đầu
tư có thể chuyển đổi cổ phiếu họ đang sở hữu thành tiền mặt hoặc các loại CK khác
1
1

Longman Dictionary of Business English, 1985
2
2
The American Heritage Dictionary of the English Language, Dell, 1971, T.633
3
3


phiếu, chứng chỉ quỹ đầu tư ... để niêm yết trên thị trường, tạo ra những hàng hóa
chủ đạo trên thị trường chứng khoán.
Nhờ có thị trường chứng khoán, các hàng hóa này mới có được tính thanh
khoản, các khoản vốn tạm thời nhàn rỗi có thể chuyển thành vốn dài hạn để đầu tư
cho phát triển kinh tế.
1.2.2 Nhà đầu tư
Là những cá nhân hoặc tổ chức có vốn tạm thời nhàn rỗi tham gia mua bán
trên TTCK với mục đích tìm kiếm lợi nhuận. Các nhà đầu tư tổ chức thường là các
quỹ đầu tư, các công ty bảo hiểm, các công ty tài chính, các quỹ lương hưu ... Đây
5

Khóa luận tốt nghiệp Những giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động môi giới chứng
khoán
là những nhà đầu tư có tiềm lực tài chính dồi dào, có kinh nghiệm và có những ảnh
hưởng không nhỏ đến hoạt động của thị trường chứng khoán.
1.2.3 Các công ty chứng khoán
Công ty chứng khoán (CTCK) là những công ty hoạt động trong lĩnh vực
chứng khoán bằng cách cung cấp các dịch vụ cho công chúng đầu tư hoặc trực tiếp
đứng ra kinh doanh CK để tạo ra lợi nhuận. Các CTCK có vai trò vô cùng quan
trọng trên TTCK. Nó là cầu nối giữa nhà đầu tư và TTCK. Để có thể tham gia mua
bán trên TTCK, nhà đầu tư phải tìm đến các CTCK như là trung gian môi giới để
nhờ họ mua bán hộ và nhà đầu tư phải trả cho các công ty này một khoản lệ phí hoa
hồng nhất định. Họ có vai trò quan trọng trong quá trình khơi nguồn vốn từ người
tiết kiệm tới những người có cơ hội sử dụng vốn tiết kiệm đó để sinh lời. CTCK
còn là nơi phát triển các nghiệp vụ kinh doanh CK làm cho TTCK trở nên đa dạng
và phong phú, từ đó hấp dẫn và thu hút được nhiều khách hành quan tâm và tham
gia vào TTCK.
Bên cạnh các tổ chức kể trên, để TTCK có thể hoạt động được an toàn và hiệu
quả còn phải kể đến các cơ quan quản lý thị trường đó là Uỷ ban chứng khoán và
Sở giao dịch chứng khoán.

tổ chức kinh doanh chứng khoán, có tư cách pháp nhân, có vốn riêng hoạt động theo
chế độ
hạch toán kinh tế, hoạt động theo giấy phép của UBCKNN cấp"
[5]
.
5 5
GS. NGƯT Đinh Xuân Trình và PGS.TS. Nguyễn Thị Quy, “Giáo trình thị trường chứng khoán” của Trường ĐH
Ngoại Thương, NXB Giáo Dục, T.120
7
Trung tâm thanh
toán bù trừ và
lưu ký CK
Ngân hàng thanh toán
được chỉ định
Trung tâm
đào tạo
ngành CK
Các tổ chức
đầu tư
Các cá nhân
đầu tư
Các Ngân hàng
thương mại có tài
khoản tiền gửi của
các tổ chức và
cá nhân đầu tư

Khóa luận tốt nghiệp Những giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động môi giới chứng
khoán
Công ty chứng khoán có thể được thành lập dưới nhiều hình thức khác nhau

6
TS. Nguyễn Sơn và TS. Nguyễn Quốc Việt, “Thị trường chứng khoán Việt Nam - Mô hình và bước đi”, NXB
Chính trị quốc gia, Hà Nội 2000
7
PTS. Đinh Xuân Hạ, “Quản lý và các nghiệp vụ giao dịch trên thị trường chứng khoán”, NXB Thống kê, Hà Nội
1999, T. 328
8

Khóa luận tốt nghiệp Những giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động môi giới chứng
khoán
- Không nhận lệnh mua hoặc bán chứng khoán của khách hàng ngoài phạm vi
công ty hoặc ngoài SGDCK.
- Không tham gia các hoạt động kinh doanh ngoài phạm vi giấy phép được cấp.
2.3 Các nghiệp vụ của công ty chứng khoán
Công ty chứng khoán là một định chế tài chính trung gian, kinh doanh chứng
khoán chuyên nghiệp. Ở hầu hết các quốc gia, công ty chứng khoán thường kinh
doanh 3 loại nghiệp vụ cơ bản:
[8]

* Môi giới chứng khoán, tức là mua bán CK cho khách hàng để hưởng hoa hồng.
* Tự doanh, tức là mua bán CK bằng vốn của mình để hưởng chênh lệch giá.
* Bảo lãnh phát hành, tức là làm trung gian phát hành CK cho tổ chức phát
hành với các hình thức bảo lãnh: bảo lãnh chắc chắn, bảo lãnh cố gắng tối đa và các
hình thức bảo lãnh khác.
Theo thời gian, do đòi hỏi của thị trường và nhu cầu phát triển của bản thân
công ty CK, ngày càng nhiều các nghiệp vụ phụ trợ phát sinh như: tư vấn đầu tư;
quản lý danh mục đầu tư; quản lý tài khoản; lưu ký CK và thanh toán ...
2.3.1 Nghiệp vụ môi giới chứng khoán
Môi giới chứng khoán là một hoạt động kinh doanh chứng khoán trong đó một
công ty chứng khoán đại diện cho khách hàng tiến hành giao dịch thông qua cơ chế

năng huy động vốn và có kế hoạch sử dụng vốn huy động. Có 3 hình thức bảo lãnh
phát hành mà thế giới thường áp dụng: bảo lãnh chắc chắn, bảo lãnh cố gắng tối đa,
bảo lãnh bảo đảm tất cả hoặc không.
Để thực hiện việc bảo lãnh phát hành, công ty CK và công ty phát hành phải
tiến hành ký kết một bản hợp đồng, trong đó phải có những điều khoản cơ bản như:
phương thức bảo lãnh; giá CK khi bán trên thị trường; quyền và nghĩa vụ mỗi bên ...
2.3.4 Nghiệp vụ tư vấn đầu tư
Thông qua việc phân tích CK trên thị trường, phân tích tình hình tài chính của
doanh nghiệp, phân tích các dự án đầu tư ... các công ty CK sẽ cung cấp các thông
tin và tư vấn cho các nhà đầu tư một cách có hiệu quả.
Nghiệp vụ này không yêu cầu phải có vốn lớn mà đòi hỏi các công ty CK phải
có đội ngũ cán bộ tư vấn có kiến thức và kỹ năng chuyên môn cao, đưa ra những
nhận xét và phán đoán đúng, phù hợp với diễn biến cũng như những thay đổi của
thị trường. Tuy nhiên đối với nghiệp vụ này, nhà tư vấn luôn luôn phải tỏ ra thận
trọng khi đưa ra những lời bình luận về giá trị của các loại CK vì điều này có thể
ảnh hưởng trực tiếp đến tâm lý và quyết định của các nhà đầu tư.
2.3.5 Nghiệp vụ quản lý danh mục đầu tư
10

Khóa luận tốt nghiệp Những giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động môi giới chứng
khoán
Đây là hoạt động quản lý vốn của khách hàng thông qua việc mua, bán và nắm
giữ các CK vì quyền lợi của khách hàng. Trong hoạt động này khách hàng ủy thác
cho công ty CK thay mình quyết định đầu tư theo một chiến lược hay những
nguyên tắc đã được khách hàng chấp thuận.
Để thực hiện nghiệp vụ quản lý danh mục đầu tư khách hàng và công ty phải
tìm hiểu nhau, thấy được khả năng và có độ tin cậy lẫn nhau. Khi khách hàng ký
hợp đồng với công ty CK, công ty phải sử dụng kinh nghiệm của mình trong kinh
doanh CK để đầu tư vốn cho khách hàng; đồng thời phải tuân thủ những quy định
cam kết trong hợp đồng, tách biệt với các nghiệp vụ khác như tự doanh hay môi

giới, các nhà môi giới chuyên nghiệp được hình thành trong lĩnh vực kinh doanh
CK. Sự xuất hiện này cũng là do tính tất yếu của việc phát triển TTCK và nhu cầu
của công chúng đầu tư. Thoạt tiên, rất nhiều người cho rằng ai cũng có thể bước
vào TTCK để mua bán các CK mà họ cần. Song trong thực tế, việc này không đơn
giản đến như vậy bởi bản thân TTCK luôn luôn chứa đựng sự biến động mà không
phải ai cũng có thể dự tính được. Hơn nữa, có nhiều thông tin mà chỉ một số
chuyên gia nhất định có đủ trình độ chuyên môn, có khả năng tài chính mới dự báo
được. Chính vì thế, nếu muốn đầu tư vào các cổ phiếu, trái phiếu trên thị trường
chứng khoán, chắc chắn nhà đầu tư sẽ phải thông qua - trực tiếp hoặc gián tiếp -
một tổ chức trung gian của thị trường. Các công ty CK có hệ thống đường dây và
các cơ quan chi nhánh ở các thành phố lớn, điều đó làm cho các dịch vụ của họ có
khả năng phục vụ công chúng đầu tư CK một cách có hiệu quả và nhanh chóng. Vì
thế, các nhà đầu tư hoàn toàn có thể tin tưởng vào các nhà MGCK này.
Tóm lại, các nhà môi giới chứng khoán là chiếc cầu nối giữa nhà đầu tư với
nhà phát hành trên TTCK. Các nhà đầu tư buộc phải thông qua các trung gian môi
giới chứng khoán để mua bán chứng khoán không chỉ do nguyên tắc hoạt động
trung gian của SGDCK mà còn vì chính lợi ích của họ nhờ vào sự giúp đỡ của các
nhà MGCK. Nếu không có những người môi giới có sự phân tích cần thiết về
chứng khoán dựa trên những căn cứ xác đáng để có những nhận xét kỹ lưỡng, thì
người đầu tư có thể bị lầm lẫn hoặc bị lường gạt. Vì lẽ đó, sự hình thành và phát
triển hoạt động MGCK là một điều tất yếu.
[ 10]
1.2 Khái niệm môi giới chứng khoán
Hoạt động MGCK là điều kiện cơ bản kiến tạo nên hoạt động của TTCK. Đối
với nhiều nước, hoạt động MGCK được xem là hạt nhân của TTCK. Điều này bắt
nguồn từ nguyên tắc chủ đạo đối với hoạt động của TTCK là chỉ dựa vào các hoạt
động giao dịch được cấp phép giữa những người trung gian làm nghề MGCK.
MGCK là một hoạt động kinh doanh CK trong đó một công ty CK đại diện cho
khách hàng tiến hành giao dịch thông qua cơ chế giao dịch tại SGDCK hay thị
10

1.3.1 Phân loại theo loại dịch vụ cung cấp
Nếu như đánh giá theo tiêu chí loại dịch vụ cung cấp thì người ta thường chia
môi giới trung gian làm hai loại là: môi giới toàn phần và môi giới bán phần.
[13]
a. Môi giới toàn phần ( Full - service)
11
PTS. Đinh Xuân Hạ, “Quản lý và các nghiệp vụ giao dịch trên thị trường chứng khoán”, NXB Thống kê, Hà Nội
1999, T. 328
12
Bùi Nguyên Hoàn, “Thị trường chứng khoán và các công ty cổ phần”, NXB Chính trị quốc gia, năm 2001, T. 101
13
TS. Trần Thị Thái Hà, “Một số vấn đề về hình thành và phát triển nghề MGCK”, (UBCKNN 2000), T. 35
13

Khóa luận tốt nghiệp Những giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động môi giới chứng
khoán
Là những người MGCK có thể cung cấp đầy đủ các dịch vụ có liên quan đến
chứng khoán cho khách hàng như: đại diện cho khách hàng để thương lượng mua
hoặc bán chứng khoán; thay mặt khách hàng giải quyết mọi vấn đề liên quan đến
chứng khoán của khách hàng... Họ cung cấp một dải dịch vụ hoàn hảo, từ việc đưa
ra những kết quả nghiên cứu, phân tích, cho lời khuyên, đến việc theo dõi tài khoản
và kịp thời đưa ra những khuyến nghị cần thiết cho khách hàng. Tóm lại, với tư
cách là một cố vấn tài chính, người MG dịch vụ đầy đủ có thể phục vụ người đầu tư
với nhiều ý tưởng tốt và sản phẩm tốt, giúp nhà đầu tư giải quyết các vấn đề của
mình.
b. Môi giới giảm giá (Discount - service)
Là những người môi giới chỉ cung cấp một số ít dịch vụ, tùy theo sự ủy nhiệm
của khách hàng. Hoạt động chủ yếu của họ là giúp khách hàng thực hiện các lệnh
mua, bán chứng khoán. Những người môi giới chứng khoán này thích hợp với các
nhà đầu tư tự mình đưa ra các quyết định mua bán mà không muốn lời khuyên hay

lập. Công ty CK sẽ trả cho nhà môi giới độc lập một khoản phí trên các dịch vụ của anh
ta. Trước đây, khoản phí trả cho nhà môi giới độc lập là 2 đôla cho 100 cổ phiếu mua
bán hộ công ty CK (điều này giải thích tại sao lại có tên gọi là nhà môi giới 2 đôla).
Tuy nhiên, hiện nay, khoản phí của các nhà môi giới độc lập thường lớn hơn 2 đôla.
c. Nhà giao dịch chứng khoán có đăng ký (Registered Floor Trader)
Một số người mua chỗ trên SGDCK chỉ nhằm mục đích mua bán chứng khoán
cho chính bản thân họ. Những người đó được gọi là “nhà giao dịch chứng khoán có
đăng ký”, không thuộc về một công ty môi giới nào. Tuy nhiên, do sự gia tăng các
nguyên tắc và các quy định nên hoạt động của họ bị hạn chế rất nhiều. Ngày nay,
các nhà giao dịch chứng khoán này hoặc hỗ trợ cho các nhà môi giới chuyên môn với
tư cách là những người tạo lập thị trường hoặc hoạt động như là “nhà môi giới 2 đôla”.
d. Nhà môi giới chứng khoán chuyên môn ( Specialist )
Mỗi chứng khoán niêm yết tại SGDCK chỉ được buôn bán trên một vị trí nhất
định trong phòng giao dịch, vị trí này được gọi là “quầy”. Trong mỗi “quầy” có
một số nhà môi giới được gọi là những nhà môi giới chuyên môn. Họ chịu trách
nhiệm mua bán một loại chứng khoán nhất định, đã được Hội đồng quản trị của
Sở giao
dịch chứng khoán phân công.
Nhà môi giới chuyên môn thực hiện hai chức năng chủ yếu:
- Thực hiện các lệnh giao dịch
- Tạo thị trường
Thông thường, các nhà môi giới chuyên môn thực hiện các lệnh giao dịch theo
giá hạn mức. Khi đó, họ đóng vai trò là một nhà MGCK và nhận được các khoản
phí môi giới thông thường, hoặc tiền hoa hồng trên các dịch vụ mà họ cung cấp.
15

Khóa luận tốt nghiệp Những giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động môi giới chứng
khoán
Một chức năng khác mà nhà MGCK chuyên môn thực hiện là hỗ trợ việc duy trì
một thị trường ổn định đối với loại cổ phiếu mà anh ta được phân công bằng cách mua

TS. Trần Thị Thái Hà, “Một số vấn đề về hình thành và phát triển nghề MGCK”, ( Đề tài nghiên cứu khoa học cấp
bộ - UBCKNN 2000 ), T. 9
16

Khóa luận tốt nghiệp Những giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động môi giới chứng
khoán
phiếu đang nắm giữ, những thông tin này rất có thể chậm hoặc không đầy đủ dẫn
đến không hiệu quả trong hoạt động kinh doanh.
Khi thị trường phát triển với nhiều loại hàng hóa phong phú, nhiều công cụ phái
sinh thay cho những hàng hoá thông thường thì vai trò của người MGCK càng
quan trọng. Người MGCK có thể giới thiệu cho khách hàng những hàng hóa
mới, có chất lượng hoặc đề xuất một danh mục đầu tư hợp lý và hiệu quả.
Mặc dù MGCK và tư vấn đầu tư là hai nghiệp vụ khác nhau nhưng trong hoạt
động môi giới, việc sử dụng chức năng tư vấn khá nhiều. Nhà đầu tư thường
trông chờ vào người MGCK để biết khi nào nên mua, khi nào nên bán và diễn
biến thị trường hiện tại như thế nào. Để giúp khách hàng đưa ra quyết định,
người MGCK sẽ xem xét các yếu tố như hệ số giá/ thu nhập (P/ E); hình mẫu dự
đoán về thu nhập và giá; tình trạng chung nhóm ngành của cổ phiếu; trạng thái
tổng thể của thị trường.
Trên cở sở kết hợp giữa thông tin chính xác, khả năng phân tích đúng đắn và
đưa ra lời khuyên xác thực, người MGCK sẽ chứng tỏ được mình và thu hút
được ngày càng nhiều nhà đầu tư đến với công ty mình hơn.
2.1.2 Cung cấp các sản phẩm dịch vụ tài chính, giúp khách hàng thực hiện giao
dịch theo yêu cầu và vì lợi ích của họ
Người MGCK nhận đơn đặt hàng từ khách hàng và thực hiện các giao dịch cho
họ. Quá trình này bao gồm một loạt các công việc cụ thể như: hướng dẫn mở tài
khoản, tiến hành và xác nhận giao dịch; thanh toán và chuyển kết quả giao dịch ...
Tuy nhiên không chỉ có vậy mà người MGCK còn phải luôn quan tâm đến tài
khoản của khách hàng, nắm bắt những thay đổi trong nhu cầu cũng như tâm lý
đầu tư của khách hàng từ đó đưa ra những khuyến cáo hay những giải pháp và

chất lượng; nếu có thì chi phí để thu thập, xử lý các thông tin liên quan đến các
loại CK và tiến hành giao dịch là rất lớn. Để tạo thuận lợi cho khách hàng,
CTCK sẽ đứng ra làm các công việc đó, bởi vì chỉ có CTCK hoạt động chuyên
nghiệp mới có thể trang trải được khoản chi phí khổng lồ ấy. Như vậy, vai trò
của hoạt động MGCK là tiết kiệm chi phí cho từng giao dịch cụ thể cũng như
hoạt động tổng thể của toàn thị trường, nhờ đó giúp nâng cao tính thanh khoản
cho các loại chứng khoán nói riêng và cho TTCK nói chung.
2.2.2 Phát triển sản phẩm và dịch vụ trên thị trường
Công ty chứng khoán và các nhân viên môi giới chứng khoán khi thực hiện vai
trò làm trung gian giữa người mua và người bán, mà cụ thể ở đây là người bán
(các tổ chức phát hành) và người mua (nhà đầu tư), có thể nắm bắt được nhu cầu
18

Khóa luận tốt nghiệp Những giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động môi giới chứng
khoán
của khách hàng và phản ánh với người cung ứng hàng hoá, dịch vụ. Có thể nói
hoạt động môi giới chứng khoán chính là một trong những nguồn cung cấp
những ý tưởng thiết kế sản phẩm và dịch vụ theo yêu cầu của khách hàng. Nhờ
quá trình đó, sản phẩm dịch vụ ngày càng đa dạng, khách hàng ngày càng nhiều,
dẫn đến khả năng thu hút được khối lượng lớn vốn nhàn rỗi trong xã hội phục
vụ tăng trưởng kinh tế.
2.2.3 Cải thiện môi trường kinh doanh
Vai trò cải thiện môi trường kinh doanh của hoạt động môi giới chứng khoán
được thể hiện ở các khía cạnh cơ bản sau đây:
a. MGCK góp phần hình thành nền văn hóa đầu tư
Hoạt động MGCK khi xâm nhập sâu rộng vào cộng đồng các doanh nghiệp và
nhà đầu tư thì sẽ là một yếu tố quan trọng tạo ra thói quen và ý thức đầu tư cho
họ. Trong nền kinh tế quốc dân, lượng vốn nhàn rỗi tồn tại trong đại bộ phận
dân chúng là rất lớn, trong khi đó nhu cầu vốn cho sản xuất kinh doanh cũng
như phát triển kinh tế ngày một tăng. Hoạt động MGCK đem những sản phẩm

giống như hoạt động của một doanh nghiệp sản xuất, sản phẩm của các công ty
này là dịch vụ về chứng khoán mà họ cung cấp cho khách hàng. Có thể chia thành
3 mảng hoạt động lớn sau đây:
[16]
- Hoạt động Marketing và bán hàng
- Hoạt động sản xuất
- Hành chính và hoạt động hỗ trợ
Tương tự như một doanh nghiệp sản xuất, công ty MGCK phải làm tốt chức
năng Marketing và bán hàng; điều này có nghĩa là nhân viên bán hàng, tiếp thị phải
xác định xem công chúng quan tâm đến những loại CK nào trên thị trường. Đây là
bước khởi đầu rất quan trọng cho một quá trình kinh doanh của công ty MGCK. Vì
thế, nếu như nhân viên bán hàng, tiếp thị của công ty không có khả năng suy xét,
phán đoán được những thay đổi về nhu cầu của khách hàng thì coi như họ đã bỏ
qua một cơ hội làm ăn cho công ty. Để xác định được khách hàng quan tâm đến
những loại CK nào, có thể xem xét đến các điều kiện sau: điều kiện về kinh tế, điều
kiện về TTCK hiện tại, dự tính tăng trưởng kinh tế ...
Sau khi xác định được công chúng quan tâm đến những loại CK nào trên thị
trường, tùy theo khả năng của công ty trong việc cung ứng các sản phẩm, CTCK sẽ
điều chỉnh các sản phẩm (như cổ phiếu thường, trái phiếu công ty, trái phiếu địa
phương ...) sao cho phù hợp với thị hiếu của khách hàng. Trong CTCK, nhà MGCK
16
1
6
Tài liệu của UBKNN, Giáo trình “Đào tạo nghiệp vụ kinh doanh chứng khoán”, năm 2000
20

Khóa luận tốt nghiệp Những giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động môi giới chứng
khoán
là những nhân viên bán hàng, họ sẽ tiếp xúc trực tiếp với các khách hàng của công
ty để giới thiệu về các sản phẩm đã được lựa chọn. Khi tiếp xúc với các khách

giới
Môi
giới
Khách
hàng
Sở
giao
dịch

Khóa luận tốt nghiệp Những giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động môi giới chứng
khoán
2. Nghiệp vụ môi giới chứng khoán của công ty môi giới chứng khoán
2.1 Xử lý và thực hiện các lệnh của khách hàng
Công ty chứng khoán hoạt động nghiệp vụ môi giới chứng khoán thực hiện vai
trò trung gian mua bán cho những người cần mua và những người cần bán. Đây là
nghiệp vụ quan trọng của CTCK nên khi thực hiện nghiệp vụ này, công ty phải
tiến hành những công việc cụ thể sau để hoàn thành một lệnh của khách hàng:
[ 17]
2.1.1 Nhận đơn đặt hàng
Khi nhận được lệnh (đơn đặt hàng) của khách hàng, nhân viên phòng MGCK
tiếp xúc với khách hàng phải có trách nhiệm ghi đầy đủ thông tin khách hàng yêu
cầu lên lệnh đặt hàng, để đảm bảo thực hiện chính xác các lệnh khách hàng. Có thể
xảy ra những sai sót khi nhận lệnh, đặc biệt là nhận qua đường điện thoại, cho nên
lệnh đặt hàng phải đảm bảo rõ ràng và chính xác.
Nếu là lệnh đặt mua, công ty phải đề nghị khách hàng ký quỹ một mức tiền nhất
định trên tài khoản của khách hàng ở công ty.
Nếu là lệnh bán, công ty sẽ đề nghị khách hàng xuất trình số CK muốn bán để
kiểm tra trước khi thực hiện lệnh đặt hàng, hoặc đề nghị khách hàng phải ký quỹ
một phần số CK cần bán, theo một tỷ lệ do UBCKNN quy định.
Phòng MGCK của công ty sau khi phân loại các lệnh mua bán và hoàn tất thủ

toán.
2.1.4 Gửi hóa đơn thanh toán cho khách hàng
Với hệ thống thanh toán hiện đại, khách hàng đặt lệnh mua bán CK với công
ty CK đều mở tài khoản để giao dịch, do đó thanh toán các khoản tiền mua bán CK
đều thực hiện bằng chuyển khoản.
Đối với khách hàng mua CK, sẽ nhận được một giấy chứng nhận quyền sở hữu
về số CK do công ty bảo quản CK xác nhận, số CK này nằm trong tài khoản
lưu trữ CK mà công ty chứng khoán đã mở tại công ty bảo quản.
Đối với người bán CK, sẽ nhận được một giấy báo có trên tài khoản của mình
mở ở công ty chứng khoán hoặc thông qua ngân hàng đại diện của khách hàng.
2.2 Những quy định cần thực hiện trong nghiệp vụ môi giới chứng khoán
Trong quá trình thực hiện các bước của lệnh theo yêu cầu của khách hàng,
công ty chứng khoán và khách hàng phải tuân thủ những quy định đã được ban
hành trong quy chế tổ chức và hoạt động của công ty chứng khoán hay pháp luật
của Nhà nước về chứng khoán và giao dịch chứng khoán. Cụ thể, bao gồm những
quy định cơ bản sau:
[18]
18
Quyết định số 04/ 1998/ QĐ - UBCK3 ngày 13/ 10/ 1998 của Chủ tịch UBCKNN về việc ban hành Quy chế tổ
chức và hoạt động của CTCK.
23

Khóa luận tốt nghiệp Những giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động môi giới chứng
khoán
- Công ty chứng khoán phải thực hiện chính xác các lệnh của khách hàng. Mọi
sai sót gây ra từ phía công ty chứng khoán, dẫn đến việc thực hiện sai lệnh gây thiệt
hại cho khách hàng, công ty chứng khoán và các nhân viên công ty chứng khoán
phải chịu trách nhiệm hoàn toàn về mặt tài chính và pháp luật.
- Theo yêu cầu của khách hàng, hàng tháng, hàng quý, công ty CK sẽ gửi bản
báo cáo CK đến khách hàng để đối chiếu số tiền và CK trên tài khoản của khách

MGCK sẽ do UBCKNN quy định.
- Trong hoạt động MGCK, công ty CK phải đảm bảo giữ bí mật nghề nghiệp,
không được tiết lộ các loại CK giao dịch, những chi tiết liên quan đến các nghiệp
vụ và tài khoản tiền gửi của khách hàng, trừ trường hợp khách hàng cho phép hoặc
khi UBCKNN yêu cầu xuất trình, chứng từ sổ sách để kiểm tra.
2.3 Lựa chọn loại hình giao dịch - môi giới
Tùy thuộc vào khả năng tài chính (mạnh hay yếu), mục đích kinh doanh chứng
khoán và yêu cầu trong đơn đặt hàng của mỗi một khách hàng mà công ty chứng
khoán sẽ lựa chọn một hình thức giao dịch thích hợp cho khách hàng. Hình thức đó
phải đảm bảo lợi ích và thuận lợi cho cả khách àhng và công ty môi giới chứng
khoán. Trong nghiệp vụ môi giới chứng khoán, có một số giao dịch chủ yếu sau:
[ 19]
2.3.1 Giao dịch thông thường
Đây là hình thức giao dịch được áp dụng phổ biến đối với những nhà đầu tư
chỉ nhằm mục đích mua CK để hưởng lợi tức đơn thuần. Theo hình thức này, sau
khi thỏa thuận xong, người bán phải giao CK và người mua phải trả tiền sau một
thời gian nhất định kể từ ngày giao dịch. Tùy theo thông lệ của thị trường để định
ra khoảng thời gian này, chẳng hạn ở Mỹ, ngày thanh toán được thực hiện sau 5 ngày;
ở Nhật ngày thanh toán là 4 ngày; ở Pháp từ 5 đến 7 ngày ...
2.3.2 Giao dịch bảo chứng
Đây là một hình thức giao dịch phổ biến ở các nước có nền kinh tế thị trường
phát triển, nó thường được các công ty MGCK áp dụng. Giao dịch bảo chứng là
hình thức cấp tín dụng của công ty MGCK cho khách hàng của mình để mua CK và
sử dụng các CK đó làm vật cầm cố cho khoản vay. Vì vậy, hình thức giao dịch này
còn gọi là giao dịch tín dụng. Nó phát sinh trong trường hợp khách hàng mua CK
chưa sẵn tiền. Để đáp ứng nhu cầu mua, công ty MGCK có thể cho vay và khách
hàng chỉ cần ký quỹ một phần, số còn lại công ty MGCK sẽ ứng trước tiền để thanh
toán. Đến kỳ hạn đã thỏa thuận, khách hàng sẽ hoàn trả đủ số chênh lệch cùng với
19 1
9