XÂY DỰNG VĂN HÓA DOANH NGHIỆP VIỆT NAM
Lời nói đầu:

Trong xu thế phát triển và hội nhập như hiện nay, các doanh nghiệp ra đời ngày
càng nhiều, kéo theo đó là sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Điều này đòi hỏi các
doanh nghiệp phải tìm cho mình một hướng đi đúng nhưng đồng thời phải thể hiện
được bản sắc cùng nét văn hoá riêng của doanh nghiệp.
Trong những năm gần đây, khái niệm văn hoá doanh nghiệp ngày càng được sử
dụng phổ biến, vấn đề văn hóa doanh nghiệp đã và đang được nhắc đến như một
“tiêu chí” khi bàn về doanh nghiệp. Vậy thực chất văn hóa doanh nghiệp là gì? Tại
sao lại phải xây dựng nó? Làm thế nào để xây dựng một văn hóa doanh nghiệp có
giá trị? Trong nội dung bài tiểu luận này chúng tôi sẽ làm rõ những vấn đề này.
I. Hiểu thế nào về văn hoá doanh nghiệp?
Để hiểu thế nào là văn hóa doanh nghiệp, đầu tiên ta cần hiểu thế nào là văn hóa.
Có rất nhiều định nghĩa khác nhau về văn hoá. Theo E.Heriôt thì “Cái gì còn lại khi
tất cả những cái khác bị quên đi - cái đó là văn hoá”. Còn UNESCO lại có một định
nghĩa khác về văn hoá: “Văn hoá phản ánh và thể hiện một cách tổng quát, sống
động mọi mặt của cuộc sống (của mỗi cá nhân và của mỗi cộng đồng) đã diễn ra
trong quá khứ, cũng như đang diễn ra trong hiện tại, qua hàng bao nhiêu thế kỷ nó đã
cấu thành một hệ thống các giá trị, truyền thống, thẩm mỹ và lối sống và dựa trên đó
từng dân tộc khẳng định bản sắc riêng của mình”.
Vậy văn hoá doanh nghiệp là gì? Đây là một câu hỏi lớn đối với các học giả cũng
như đối với các doanh nghiệp. Chúng ta đều đồng ý nó tồn tại và khẳng định nó rất
quan trọng. Nhưng chúng ta lại có nhiều cách hiểu hoàn toàn khác nhau về văn hoá
doanh nghiệp:
“Văn hoá doanh nghiệp là toàn bộ các giá trị văn hoá được gây dựng nên trong suốt
quá trình tồn tại và phát triển của một doanh nghiệp, trở thành các giá trị, các quan
niệm và tập quán, truyền thống ăn sâu vào hoạt động của doanh nghiệp ấy và chi
phối tình cảm, nếp suy nghĩ và hành vi của mọi thành viên của doanh nghiệp trong
việc theo đuổi và thực hiện các mục đích”.
“Văn hoá doanh nghiệp là văn hoá tâp trung và toả sáng trong các thiết chế, các

chứng tỏ được chất lượng của nó. Bởi trải qua bao nhiêu thời gian thì sản phẩm đó
có bấy nhiêu lần cải tiến cả về chất lượng lẫn mẫu mã và ngày càng tốt lên, đẹp lên,
hoàn thiện hơn. Các sản phẩm mà doanh nghiệp làm ra góp phần tạo nên diện mạo
của chính doanh nghiệp đó và nó trở thành nền tảng vững chắc cho sự phát triển kinh
tế của một Nhà nước.
Ngoài ra, nói đến văn hoá doanh nghiệp không thể không nói đến cách ứng xử,
giao tiếp nơi công sở giữa nhân viên và Sếp, giữa nhân viên và nhân viên, giữa khách
và chủ... Mà trong đó vấn đề nổi cộm nhất là cách dùng từ nơi công sở. Cảnh Sếp
văng tục, chửi thề trước mặt nhân viên và nhân viên văng tục trước mặt Sếp vẫn diễn
ra hàng ngày và nhiều người cho đó là điều bình thường không cần bận tâm. Tuy có
người cũng ý thức được đấy là những ngôn từ phản văn hoá, nhưng đã thành thói
quen mất rồi!. Cũng có nhiều người cho rằng xưng hô mày, tao hay văng tục, chửi
thề trước mặt nhân viên là thể hiện sự hoà đồng, sự gần gũi... Nhưng có rất nhiều
cách để có thể tạo được sự hoà đồng và gần gũi với nhân viên chứ không phải bằng
cách mày tao chí tớ như vậy.
II. Vai trò của văn hoá doanh nghiệp.
Trong xu thế toàn cầu hoá hiện nay, để tồn tại và phát triển, các doanh nghiệp, đặc
biệt là những doanh nghiệp quy mô lớn, là một tập hợp những con người khác nhau
về trình độ chuyên môn, trình độ văn hóa, mức độ nhận thức, quan hệ xã hội, vùng
miền địa lý, tư tưởng văn hóa... Bên cạnh đó, với sự cạnh tranh ngày càng gay gắt
của nền kinh tế thị trường và xu hướng toàn cầu hóa, buộc các doanh nghiệp để tồn
tại và phát triển phải liên tục tìm tòi những cái mới, sáng tạo và thay đổi cho phù hợp
với thực tế. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải xây dựng và duy trì một nề nếp văn
hoá đặc thù phát huy được năng lực và thúc đẩy sự đóng góp của toàn thể nhân viên
vào việc đạt được các mục tiêu chung của tổ chức. Vì vây việc xây dựng văn hoá
doanh nghiệp ngày càng trở nên cần thiết và hết sức quan trọng, nó là sức mạnh cạnh
tranh của doanh nghiệp trong tương lai. Bất kỳ một doanh nghiệp nào thiếu đi yếu tố
văn hoá, tri trức thì khó có thể đứng vững được và tồn tại được. Cụ thể văn hoá
doanh nghiệp có những vai trò sau:
√ Văn hoá doanh nghiệp đảm bảo sự trường tồn của doanh nghiệp giống như khi ta

công việc mình làm. Văn hoá doanh nghiệp còn tạo ra các mối quan hệ tốt đẹp giữa
các nhân viên và một môi trường làm việc thoải mái, lành mạnh. Văn hoá doanh
nghiệp phù hợp giúp nhân viên có cảm giác mình làm công việc có ý nghĩa hãnh diện
vì là một thành viên của doanh nghiệp. Điều này càng có ý nghĩa khi tình trạng
“chảy máu chất xám” đang phổ biến. Lương và thu nhập chỉ là một phần của động
lực làm việc. Khi thu nhập đạt đến một mức nào đó, người ta sẵn sàng đánh đổi chọn
mức thu nhập thấp hơn để được làm việc ở một môi trường hoà đồng, thoải mái,
được đồng nghiệp tôn trọng.
+Lợi thế cạnh tranh.
Tổng hợp các yếu tố gắn kết, điều phối, kiểm soát, tạo động lực... làm tăng hiệu
quả hoạt động và tạo sự khác biệt trên thị trường. Hiệu quả và sự khác biệt sẽ giúp
doanh nghiệp cạnh tranh tốt trên thị trường.
√ Chúng tôi xin đưa ra một số ví dụ để minh chúng cho tầm quan trọng của văn
hóa doanh nghiệp, đã giúp cho một số doanh nghiệp đi đến thành công: Theo tâm sự
của ông Nguyễn Ngọc Sang, Tổng giám đốc Công ty Liksin “Người giỏi hay đi, làm
sao giữ chân được họ? Đừng ràng buộc họ bằng tiền lương, chức vụ, vì những thứ
này không có nhiều, mà phải tạo được sự liên kết bằng văn hóa doanh nghiệp”. Và
trên thực tế ông đã xây dựng thành công mô hình này, như một bí quyết kinh doanh.
Đó là minh bạch, công bằng, công khai mọi hoạt động thực tế của công ty. Hằng
năm, Liksin tổ chức cho nhân viên đi du lịch, riêng những cá nhân xuất sắc được đi
tour xuyên Việt: Lăng Bác Hồ, Đền Hùng, Khu di tích Mỹ Sơn…Nhân viên kết hôn
được công ty tặng nhẫn cưới. Kết quả là “nước nổi thuyền nổi”, công ty ăn nên làm
ra, thu nhập bình quân lao động 3,5 triệu đồng/tháng. Gần 100% công nhân khi được
tham khảo trả lời “muốn làm việc tại Liksin do thu nhập ổn định, công việc phù hợp
và môi trường tốt”.
Còn ở Công ty Vietravel (Công ty Du lịch – Tiếp thị giao thông vận tải), mục tiêu
đặt ra là giúp mọi người hiểu rõ mình là ai, tương lai mình ở đâu? Hằng năm, công ty
tổ chức ngày hội gia đình Vietravel; gặp gỡ, trao đổi và xây dựng mối quan hệ hỗ trợ
giữa ban giám đốc, nhân viên và gia đình họ. Mỗi năm một lần, toàn thể nhân viên
và cán bộ công ty bỏ phiếu tín nhiệm phó giám đốc, giám đốc và tổng giám đốc. Hai

mục đích kinh doanh mới, đó là kinh doanh vì lợi ích của mỗi doanh nghiệp và lợi
ích của cả dân tộc. Song, ngày nay, mục đích kinh doanh của mỗi doanh nghiệp gắn
với công cuộc phát triển kinh tế của đất nước, vì lợi ích của cá nhân, gia đình và lợi
ích của cả đất nước, dân tộc. Khác với doanh nhân các nước kinh tế phát triển và
cũng không nên bị nhìn nhận như giai cấp bóc lột, doanh nhân nước ta ngày nay
cũng có nỗi nhục của một dân tộc kiên cường, thông minh mà vẫn phải chịu cảnh lạc
hậu, kém phát triển. Mỗi doanh nghiệp phát triển không chỉ vì bản thân doanh nhân,
mà còn vì sự phát triển của quê hương, của mỗi huyện, tỉnh; động cơ đó thúc đẩy
mỗi doanh nhân vươn lên. Mục đích ấy đang được thể hiện ngày càng rõ nét trong
chiến lược phát triển của mỗi doanh nghiệp; cũng đã được thể hiện trong các doanh
nghiệp có hàng hoá được người tiêu dùng bình chọn đạt chất lượng cao trong những
năm gần đây. Cũng cần thấy rằng mục đích kinh doanh của mỗi doanh nhân ở nước
ta hiện nay cũng rất đa dạng về tính chất, bởi vì lẽ sống của con người là đa dạng,
phong phú, nhiều màu vẻ, nhất là trong điều kiện nền kinh tế đang trong giai đoạn
chuyển đổi, thể chế kinh tế cũng đang được chuyển đổi từng bước.
Đồng thời mục đích kinh doanh của mỗi doanh nhân ở nước ta hiện nay cũng rất đa
dạng về tính chất.
Văn hoá doanh nghiệp của từng doanh nghiệp Việt Nam có những nét chung của
văn hoá doanh nghiệp Việt Nam và những nét riêng của từng doanh nghiệp.
• Khó khăn: