1. PHẦN MỞ ĐẦU
1.1. Lí do chọn đề tài:
Giáo dục mầm non hiện nay đã và đang tìm ra những phương pháp mới để giảng
dạy trong đó có nhu cầu về vui chơi hay còn gọi là hoạt động góc, được phân bổ như
một loại hoạt động chính trong một ngày của trẻ. Ở đó, trẻ là trung tâm thông qua giờ
hoạt động góc trẻ được tham gia vào những vai chơi như: bán hàng, bác sĩ, gia đình...
trẻ tái hiện và tự tạo ra những tình huống, trẻ hợp tác với bạn khi chơi, tự phân vai và thể
hiện các vai chơi. Qua đó, giúp trẻ hiểu thêm bài học, phát triển trí tuệ một cách toàn
diện. Hoạt động góc là các hoạt động của trẻ được diễn ra tại các góc chơi ở trong nhóm
lớp, trẻ có thể tự làm việc một mình hoặc trong nhóm theo hứng thú và nhu cầu riêng,
trẻ mẫu giáo được hoạt động thực hành, trải nghiệm, khám phá những điều mới lạ nhằm
củng cố và phát triển các kỹ năng trong các lĩnh vực giáo dục, trong các chủ đề, trẻ nhà
trẻ được tích cực hoạt động giao lưu cảm xúc, hoạt động với đồ vật và vui chơi, kích
thích sự phát triển các giác quan và các chức năng tâm-sinh lý.
Các góc chơi càng phong phú bao nhiêu thì càng kích thích trẻ chơi bấy nhiêu và
tạo sự ham muốn được khám phá mở mang kiến thức về thế giới xung quanh trẻ bấy
nhiêu. Từ thực tế việc cho trẻ hoạt động góc, mỗi ngày tôi đã nhận thấy được rằng việc
thực hiện hoạt động góc không chỉ để cho trẻ chơi mà còn giúp trẻ phát triển toàn diện
trong các lĩnh vực ngôn ngữ, thẩm mỹ, thể chất, nhận thức và tình cảm xã hội, hay nói
một cách khác đây là cách để trẻ tiếp cận xã hội cuộc sống của người lớn, hay khẳng
định rằng “trẻ em là một hình ảnh thu nhỏ của người lớn”.
Chính những lý do đó mà tôi nghĩ rằng khi cho trẻ chơi hoạt động góc nếu chưa
bố trí góc chơi hợp lý, đồ dùng chưa phong phú, chưa bắt mắt trẻ thì trẻ sẽ không thích
chơi và chơi nhanh nhàm chán, giữa các góc chơi chưa gắn kết được với nhau, rời rạc thì
các góc chơi trẻ không hỗ trợ được cho nhau. Trong quá trình chăm sóc và giáo dục
cháu, khi tổ chức cho trẻ tham gia chơi hoạt động góc, tôi cũng đã quan sát, tìm hiểu và
biết được các cháu thích chơi ở góc nào? Vì sao? Cháu không thích chơi ở góc nào? Vì
sao?
Tôi cũng được biết nội dung trẻ hoạt động ở các góc chơi thiết kế theo tính chất
mở, nội dung được phát triển nâng cao dần trong việc thực hiện chủ đề và các lĩnh vực
phát triển của từng độ tuổi chương trình giáo dục mầm non. Khi thiết kế nội dung chơi ở
thể áp dụng rộng rãi, có hiệu quả đối với các trường mầm non trên địa bàn huyện, tỉnh
nói riêng và có thể áp dụng rộng rãi trên toàn quốc nói chung.
Nội dung đề tài được viết trên tinh thần tổng hợp những kinh nghiệm của bản
thân, chủ yếu là những biện pháp tích cực qua công tác chăm sóc giáo dục trẻ.
2. PHẦN NỘI DUNG
2.1. Thực trạng nội dung cần giải quyết:
Việc áp dụng chuyên đề lấy trẻ làm trung tâm đã được thực hiện nhưng trong quá
trình thực hiện vẫn còn gặp nhiều bất cập nên chưa tận dụng và phát huy tối đa sự sáng
tạo, trí tưởng tượng mà ở đó trẻ là trung tâm, giáo viên chỉ là người hướng dẫn. Nên việc
lồng ghép đan xen hoạt động học trong quá trình chơi là một trong những mục tiêu hàng
đầu mà các nhà giáo dục quan tâm tới, bởi kiến thức và kỹ năng sẽ được hình thành ở trẻ
một cách tự nhiên nhất thông qua hoạt động chơi. Đặc biệt là hoạt động chơi ở các góc.
Đối với trường chúng tôi, qua hàng năm nhà trường đã bám sát các văn bản hướng
dẫn của các cấp nên đã xây dựng kế hoạch lồng ghép các hoạt động lấy trẻ làm trung
tâm. Làm thế nào để tổ chức có hiệu quả các góc chơi để giúp trẻ ngày càng tích cực
tham gia vào các góc chơi, tạo ra một hoạt động thật bổ ích đó là điều không đơn giản.
Khi thực hiện đề tài này, tôi gặp những thuận lợi, khó khăn sau:
2.1.1. Thuận lợi:
Bản thân được phân công dạy lớp 5-6 tuổi, độ tuổi dễ dàng tiếp thu lĩnh hội trò
chơi thuận lợi hơn những độ tuổi khác trong nhà trường.
2
Phòng học rộng rãi, thoáng mát được trang bị khá đầy đủ trang thiết bị, đồ dùng,
đồ chơi, nhất là các đồ dùng đồ chơi phục vụ cho việc tổ chức các hoạt động góc.
Ban giám hiệu nhà trường, Phòng giáo dục đã tổ chức các cuộc thi về xây dựng
môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, từ đó đã học hỏi tích lũy được kinh nghiệm
trong việc tổ chức, hướng dẫn các hoạt động lấy trẻ làm trung tâm...
Bản thân tôi yêu nghề, mến trẻ, tôi luôn tìm tòi những cái mới để giúp trẻ phát
triển toàn diện, giúp trẻ thông qua các góc chơi hoàn thiện nhân cách của mình hơn, trau
23,8
15
35,7
vào hoạt động góc
Kỹ năng chơi hoạt động
2
10 23,8
18
42,8
14
33,3
góc
Hứng thú tham gia vào
3
15 35.7
12
28,5
10
23,8
hoạt động góc
Từ thực tế trên, là giáo viên chủ nhiệm lớp tôi băn khoăn suy nghĩ, làm thế nào để
tìm ra giải pháp, những cách làm hay để tổ chức hoạt động góc lấy trẻ làm trung tâm
được tốt, giúp trẻ phát huy tính tò mó, khám phá, kích thích tạo sự ham muốn được
khám phá mở mang kiến thức, qua đó giúp trẻ tự tin hơn, phát triển vốn từ của trẻ một
3
cách khoa học đưa chất lượng chăm sóc nuôi dưỡng giáo dục trẻ trong nhà trường đạt
kết quả cao và tôi đã sử dụng một số biện pháp và cách làm sau:
2.2. Một số biện pháp thực hiện.
dựng, còn chủ đề thực vật cô trang trí lớp và các góc bằng các loại hoa, rau… có thể cho
trẻ cùng làm một số rau hoa để trẻ chơi ở góc xây dựng, góc phân vai và cô gieo lúa, các
loại đậu để cho trẻ quan sát khám phá quá trình nảy mầm của hạt giúp trẻ học và chơi
được tốt hơn. Ở chủ đề giao thông tôi làm một số phương tiện giao thông như làm xe ô
tô, máy bay, tàu thuyền để ở các kệ góc, các biển báo giao thông được gắn xung quanh
lớp để trẻ biết được mình đang học về chủ đề giao thông…
4
Thông qua hoạt động góc còn giúp trẻ hiểu được nội dung của công việcbố mẹ trẻ
thường làm mà trẻ chưa hề thực hiện được. Giúp trẻ rèn luyện trí nhớ, tính quan sát, khả
năng sáng tạo, giao tiếp với nhau, nhằm giúp trẻ khắc sâu kiến thức, phát triển trí tuệ ở
trẻ một cách toàn diện.
2.2.2. Lựa chọn các góc chơi phù hợp với trẻ ở lớp mình
Với quan điểm lấy trẻ làm trung tâm, ở các hoạt động góc giáo viên dựa vào nhu
cầu, hứng thú, khả năng, thế mạnh của trẻ để giúp đỡ trẻ tham gia vào hoạt động góc.
Trẻ ở mỗi lứa tuổi có mức độ nhận thức và khả năng chú ý có chủ định khác nhau.
Chính vì vậy các góc chơi trong lớp cũng cần phải được lựa chọn phù hợp với từng độ
tuổi. Tôi đã dựa vào mức độ nhận thức và khả năng chú ý có chủ đích cũng như tâm sinh
lí của lứa tuổi mẫu giáo lớn của lớp tôi để lựa chọn các góc chơi sao cho phù hợp, cụ
thể:
Khi lựa chọn các góc chơi cho trẻ lớp tôi, tôi thực hiện theo các tiêu chí sau:
Thứ nhất, tôi phân chia các góc chơi trong lớp phù hợp và hợp lý, thuận tiện cho
trẻ hoạt động. Góc yên tĩnh, xa góc hoạt động ồn ào (góc xây dựng, góc đóng vai ở gần
nhau và xa góc sách).
Thứ hai, tôi tuyệt đối không sắp xếp góc động – tĩnh xen nhau sẽ làm ảnh hưởng
đến hoạt động của trẻ. Ví dụ: Góc xây dựng gần với góc bán hàng để trẻ có thể đi lại dễ
dàng trao đổi mua bán đồ.
Thứ ba, tôi luôn dành chỗ cho hoạt động chung theo nhóm và chỗ cho hoạt động
cá nhân. Các góc nên có khoảng rộng, cách nhau hợp lý để đảm bảo an toàn và vận động
Góc học tập chúng tôi cũng đã tận dụng những miếng vải nỉ, giấy màu mĩ thuật,
đề can, lịch để cắt số… để tạo nên bộ đồ dùng đồ chơi cho trẻ khi chơi làm quen với
toán . Khi trẻ chơi sẽ dưới sự hướng dẫn của cô.
Còn ở góc cổ tích, thư viện tôi cũng làm một số con vật bằng rối tay khi tận dụng
những miếng vải nỉ may lại và sử dụng que đè lưỡi, tôi còn làm thêm một số rối tay
những người thân trong gia đình.
Ở góc âm nhạc tôi cũng làm một số mũ múa, hoa tay cho trẻ tham gia ở góc âm
nhạc.
Còn góc nội trợ hay là góc phân vai, tôi tận dụng các đồ dùng đồ chơi có sẵn giúp
trẻ chơi được tốt hơn và hứng thú trong khi chơi.
2.2.4. Cách hướng dẫn trẻ chơi ở các góc chơi:
Thỏa thuận trong vai chơi là điều quan trọng nhất khi trẻ tiến hành chơi ở các góc
chơi, khi thỏa thuận giữa cô và cháu có sự trao đổi về cách chơi, vai chơi mà trẻ chơi,
ngoài ra trẻ còn biết một số nội dung cần thiết trong quá trình chơi.
Giáo viên cần chuẩn bị chu đáo các góc mà trẻ sẽ thực hiện chơi trong ngày hôm
đó, cô cần tôn trọng quyết định của trẻ khi trẻ quyết định chọn góc cháu thích.
Cô cần nêu ra góc chơi chính để trẻ thấy được tầm quan trọng của góc chơi chính
để trong buổi chơi sẽ làm nổi bật hơn các góc khác.
Trong quá tŕnh chơi giáo viên nên hòa nhập đóng vai chơi.
Ví dụ như: Góc xây dựng, trẻ hiểu được xây nhà là cần có ai để xây, nguyên vật
liệu gỗ để xây nhà, khi xây công viên thì cần có những gì, xây như thế nào, hàng rào các
con sẽ xây như thế nào,… khi xây xong cho các chú kỹ sư xây dựng khánh thành công
trình của mình. Cô cần bao quát hết góc chơi và biết được cách nhập vai của trẻ trong
khi chơi.
Góc phân vai: Khu vực chơi đóng vai là nơi trẻ chơi các trò chơi giả bộ, đóng vai.
Trẻ rất thích chơi ở góc gia đình và tìm thấy ở đây sự liên kết giữa gia đình và lớp học.
Trẻ được tự do suy nghĩ, tưởng tượng và đóng vai: giáo viên, bác sĩ, cha, mẹ, em bé,
…..Trẻ khám phá, tìm hiểu các vai mà trẻ đóng. Qua góc phân vai giúp trẻ hình thành kỹ
năng sáng tạo, giao tiếp, xã hội, nhận thức, cảm xúc giúp trẻ phát triển sự giao lưu qua
lời nói, làm giàu vốn từ cho trẻ.. Bên cạnh đó, còn giáo dục nhân cách cho trẻ
một cách kiên trì hoàn thành công trình xây dựng; Trẻ sử dụng đầu óc tư duy khi chơi
trò chơi ở góc học tập; Trẻ thể hiện khả năng thẩm mỹ trong góc nghệ thuật....
Dù trẻ tham gia chơi ở góc chơi nào thì ở đó trẻ vẫn tự nhập vai và hoàn thành tốt
vai chơi của mình. Giáo viên cần hướng dẫn trẻ để trẻ tự hoàn thiện vai chơi của mình,
trẻ bước vào thế giới người lớn một cách tự nhiên nhất để thể hiện hoạt động của họ qua
đó giáo viên giúp trẻ mở rộng vốn hiểu biết về thế giới xung quanh. Nội dung của hoạt
động góc là cuộc sống hiện thực xung quanh trẻ, trong khi hoạt động trẻ phản ánh cuộc
sống đó một cách sáng tạo và độc đáo chứ không phải mô phỏng hoàn toàn. Thông qua
hoạt động góc trẻ thực sự làm chủ những gì trẻ biết tức là trẻ vận dụng những kinh
nghiệm hiểu biết về cuộc sống xung quanh để thực hiện nhu cầu chơi. Có thể nói trẻ
thực sự là một chủ thể tích cực, hành động một cách tự lực, tự nguyện và tự tin.
2.2.5. Đánh giá trẻ trong quá trình chơi:
Công tác kiểm tra, đánh giá trẻ trong quá trình chơi là một việc làm không thể
thiếu nhằm định hướng, hướng dẫn và khích lệ trẻ.
7
Trong quá trình trẻ nhập vai tham gia các hoạt động góc là một giáo viên tôi luôn
bao quát trẻ để có biện pháp và cách xử lí kịp thời, phù hợp và động viên khuyến khích
trẻ chơi tốt hơn. Tôi để trẻ sẽ tự giải quyết các vấn vấn đề theo suy nghĩ của trẻ. Bản
thân tôi hiểu được rằng khi trẻ hoạt động góc có nghĩa là đang sống trong cuộc sống
thực, trong khi chơi trẻ được đối thoại cùng nhau, trao đổi thỏa thuận, thương lượng
cùng nhau, trẻ phải nói cho bạn chơi hiểu và phải hiểu lời bạn cùng chơi. Tình huống
chơi và những hành động chơi ảnh hưởng thường xuyên đến sự phát triển của hoạt động
trí tuệ đặc biệt là tư duy, trí tưởng tượng của trẻ. Trong hoạt động vui chơi đứa trẻ học
thay thế đồ vật này bằng đồ vật khác, nhận đóng các vai khác nhau. Đó chính là cơ sở để
phát triển trí tưởng tượng, vui chơi cũng ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển ngôn ngữ
của trẻ, tình huống chơi đòi hỏi mọi đứa trẻ tham gia vào trò chơi phải có một trình độ
giao tiếp bằng ngôn ngữ nhất định. Nếu đứa trẻ không diễn đạt được mạch lạc nguyện
vọng, ý kiến của mình, nếu trẻ không hiểu được lời chỉ dẫn hay bàn bạc của bạn cùng
trường và có những cử chỉ đẹp tôn trọng cô giáo. Từ đó phụ huynh sẽ động viên cháu đi
học đều hơn. Bên cạnh đó là giáo viên đứng lớp tôi mạnh dạn tuyên truyền phụ huynh
để xin lịch cũ, họa báo, đồ dùng phế liệu lựa chọn hình ảnh để trang trí phù hợp làm
phong phú thêm các góc chơi.
2.3. Kết quả đạt được.
Qua quá trình thực hiện với những biện pháp và cách làm trên, việc tổ chức hoạt
động góc của trẻ ở lớp tôi đạt được những kết quả đáng phấn khởi, cụ thể:
* Đối với trẻ:
- 100% trẻ rất yêu thích và hứng thú tham gia vào các hoạt động chơi ở các góc.
Trẻ mạnh dạn tự tin hơn trong giao tiếp với mọi người, chơi hòa đồng, nhường nhịn các
bạn trong nhóm chơi.
- 100% trẻ được mở rộng kiến thức và có thêm rất nhiều hiểu biết về các vai chơi
ở các góc theo từng chủ đề khác nhau.
- Trẻ nhanh nhạy trong các tình huống, trẻ đó biết tự tổ chức các hoạt động chơi ở
các góc, thỏa thuận vai chơi, chơi đúng vai chơi.
Đặc biệt, thông qua hoạt động góc trẻ nhanh nhẹn, tự tin hơn khi giao tiếp. Trẻ có
nhu cầu chơi ở các góc khác nhau. Trẻ biết đoàn kết khi chơi ở các góc, Trong quá trình
chơi trẻ có thể tự điều chỉnh một số hành vi không phù hợp.
Qua đánh giá trẻ cuối học kỳ 2 vừa qua, kết quả cho thấy:
TT
1
2
3
Tiêu chí
Trẻ hoạt động tích cực
vào hoạt động góc
Kỹ năng chơi hoạt động
góc
Hứng thú tham gia vào
0
0
0
0
42/42
100
* Đối với giáo viên:
Có thêm nhiều kinh nghiệm trong việc lựa chọn đồ dùng đồ chơi và trang trí các
góc chơi sinh động lôi cuốn, kích thích trẻ tham gia vào các hoạt động.
Giáo viên linh hoạt, sáng tạo hơn trong việc tổ chức hoạt động. Đồng thời tạo
được sự đoàn kết, thân thiện, sự nỗ lực hoàn thành tốt vai chơi của trẻ.
Giáo viên góp phần xây dựng lấy trẻ làm trung tâm thông qua việc trẻ tự lựa chọn
và thể hiện vai chơi của mình.
9
* Đối với phụ huynh:
Phụ huynh rất phấn khởi và quan tâm hơn về việc tổ chức cho trẻ những hoạt động
“Học mà chơi, chơi mà học”. Đồng thời tự nguyện đóng góp nguyên liệu, phế liệu để cô
và cháu cùng chuẩn bị đồ dùng cho các hoạt động.
3. PHẦN KẾT LUẬN
3.1. Ý nghĩa của đề tài:
việc tổ chức các hoạt động lấy trẻ làm trung tâm vào các hoạt động của trẻ.
10
- Tổ chức tập huấn cho giáo viên thường xuyên chuyên đề tổ chức các hoạt động
lấy trẻ làm trung tâm vào các hoạt động của trẻ.
* Đối với Phòng Giáo dục và Đào tạo:
- Tổ chức tập huấn chuyên đề, giới thiệu phổ biến các hoạt động lấy trẻ làm trung
tâm cho giáo viên để giáo viên có vốn hiểu biết về chuyên đề lấy trẻ làm trung tâm.
* Đối với địa phương:
- Tạo điều kiện về nguồn kinh phí cho nhà trường tăng trưởng cơ sở vật chất, tu
sửa nâng cấp trường lớp tạo điều kiện cho trẻ hoạt động.
Từ thực tế lớp tôi phụ trách, với những khó khăn mà bản thân tôi gặp phải tôi đưa
ra một số biện pháp, những kiến nghị, đề xuất để tháo gỡ những vướng mắc trong việc
nâng cao chất lượng hiệu quả tổ chức hoạt động góc lấy trẻ làm trung tâm cho trẻ 5-6
tuổi trong trường mầm non. Mong rằng những biện pháp này sẽ được áp dụng một cách
có hiệu quả khi được các cấp, các đồng nghiệp góp ý, bổ sung thêm và tích cực đổi mới
trong công tác vận dụng để nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ, đáp ứng với nhu
cầu giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong giai đoạn hiện nay.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
11