CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ SẢN XUẤT KINH DOANH
1. Hiệu quả sản xuất kinh doanh
1.1. Khái niệm
1.1.1. Quan điểm cơ bản về hiệu quả kinh tế
Khi đề cập đến vấn đề hiệu quả có thể đứng trên góc độ khác nhau để
xem xét. Nếu hiểu theo mục đích cuối cùng thì hiệu quả kinh tế là hiệu số giữa
kết quả thu về và chi phí bỏ ra để đạt được nó. Trên góc độ này mà xem xét thì
phạm trù hiệu quả có thể đồng nhất. Hiệu quả sản xuất kinh doanh cao hay
thấp là phụ thuộc vào trình độ tổ chức sản xuất và tổ chức quản lý trong các
doanh nghiệp.
Nếu đứng trên góc độ từng yếu tố riêng lẻ để xem xét hiệu quả là thể
hiện trình độ và khả năng sử dụng các yếu tố đó trong quá trình sản xuất kinh
doanh. Cũng giống như một số chỉ tiêu khác, hiệu quả là một chỉ tiêu chất
lượng tổng hợp phản ánh trình độ lợi dụng các yếu tố trong quá trình sản xuất
kinh doanh, đồng thời là một phạm trù sản xuất kích thích gắn liền với sản
xuất hàng hoá. Sản xuất hàng hoá có phát triển hay không là nhờ đạt hiệu quả
cao hay thấp. Biểu hiện của hiệu quả là lợi ích mà thước đo cơ bản của lợi ích
là “tiền”. Vấn đề cơ bản trong lĩnh vực quản lý là phải biết kết hợp hài hoà giữa
lợi ích trước mắt và lợi ích lâu dài, giữa lợi ích địa phương và lợi ích trung
ương, giữa lợi ích cá nhân và lợi ích tập thể.
Hiệu quả sản xuất kinh doanh vừa là một phạm trù cụ thể, vừa là một
phạm trù trừu tượng. Nếu là phạm trù cụ thể thì trong công tác quản lý phải
định lượng thành các chỉ tiêu, con số để tính toán so sánh. Nếu là phạm trù
trừu tượng phải được định lượng thành các chỉ tiêu con số để tính toán, so
sánh. Nếu là phạm trù trừu tượng phải được định tính thành mức độ quan
trọng hoặc vai trò của nó trong lĩnh vực sản xuất kinh doanh. Có thể nói rằng
phạm trù hiệu quả là kiến thức thường trực của mọi cán bộ quản lý, được ứng
dụng rộng rãi vào mọi khâu, mọi bộ phận trong quá trình sản xuất kinh doanh.
Trong thực tế, hiệu quả sản xuất kinh doanh trong các doanh nghiệp đạt được
trong các trường hợp sau.
- Kết quả tăng, chi phí giảm.

Bản chất hiệu quả sản xuất kinh doanh chính là hiệu quả lao động xã
hội, nó được xác định thông qua mối tương quan giữa kết quả hữu ích cuối
cùng thu được và lượng hao phí lao động xã hội. Hiệu quả kinh doanh của
doanh nghiệp phải được xem xét một cách toàn diện cả về không gian và thời
gian trong mối liên hệ hiệu quả chung của toàn bộ nền kinh tế quốc dân. Hiệu
quả bao gồm hiệu quả sản xuất và hiệu quả xã hội.
Về mặt thời gian, hiệu quả mà doanh nghiệp đạt được trong từng giai
đoạn, từng thời kỳ tiếp theo. Điều đó đòi hỏi bản thân các doanh nghiệp không
vì lợi ích trước mắt mà quên đi lợi ích lâu dài. Trong thực tế, nhiều doanh
nghiệp đã đạt kết quả cao khi khai thác sử dụng tài nguyên thiên nhiên, môi
trường và cả người lao động trong hoạt động sản xuất kinh doanh. Tuy nhiên,
các doanh nghiệp này lại vi phạm pháp luật như trốn thuế, nhập những hàng
cấm mà nhà nước không cho phép. . . làm ảnh hưởng đến lợi ích lâu dài của xã
hội.
Một doanh nghiệp muốn tồn tại và phát triển, doanh nghiệp đó không
thể coi tăng thu giảm chi là một việc làm có hiệu quả. Nếu doanh nghiệp đó cắt
giảm chi tiêu một cách tuỳ tiện, thiếu cân nhắc trong việc cải tạo môi trường
tự nhiên, đổi mới kỹ thuật, nâng cao trình độ người lao động. Mặt khác doanh
nghiệp đó cũng không thể coi là hoạt động có hiệu quả lâu dài được khi phá bỏ
hợp đồng với một khách hàng tín nhiệm để chạy theo một hợp đồng khác
mang lại lợi nhuận hơn nhưng lại không ổn định.
Hiệu quả sản xuất kinh doanh có thể coi là đạt được một cách toàn diện
khi toàn bộ hoạt động của các bộ phận mang lại hiệu quả không ảnh hưởng
đến hiệu quả chung. Nói cách khác, trong toàn bộ nền kinh tế quốc dân hiệu
quả cao mà các doanh nghiệp đạt được sẽ là chưa đủ, hiệu quả đó cần phải tác
động đến xã hội mang lại lợi ích đúng đắn cho xã hội. Đây chính là nét đặc
trưng riêng thể hiện tính ưu việt của nền kinh tế thị trường.
2. Sự cần thiết phải nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh
2.1. Sự cần thiết phải nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh
Mục tiêu hoạt động của doanh nghiệp là không ngừng nâng cao hiệu

hiện được nguyên tắc tiết kiệm bởi vì hiệu quả sản xuất kinh doanh là
một chỉ tiêu so sánh biểu hiện mức độ chi phí trong một đơn vị, kết quả
hữu ích trong một thời kỳ. Một doanh nghiệp sản xuất kinh doanh có
hiệu quả thì số chi phí bỏ ra sẽ ít hơn so với doanh nghiệp sản xuất
không hiệu quả. Do vậy, muốn tiết kiệm tối đa chi phí sản xuất kinh
doanh doanh nghiệp nhất thiết phải nâng cao được hiệu quả sản xuất
kinh doanh.
Tóm lại, hiệu quả sản xuất kinh doanh được coi như là một trong những
công cụ để các nhà quản trị thực hiện chức năng của mình. Việc xem xét và tính
toán hiệu quả sản xuất kinh doanh không những cho biết việc sản xuất đạt
được ở trình độ nào mà còn cho phép các nhà quản trị phân tích và tìm ra các
nhân tố để đưa ra các biện pháp thích hợp trên cả hai phương tiện: Tăng kết
quả sản xuất và giảm chi phí nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh.
2.2. Ý nghĩa
Nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh trong điều kiện khan hiếm các
nguồn lực như hiện nay có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với nền kinh tế nói