LÝ LUẬN CHUNG VỀ LỢI NHUẬN DOANH NGHIỆP
1.1. Lợi nhuận và mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận trong doanh nghiệp
1.1.1. Vài nét về mô hình Tập đoàn kinh tế và khái niệm lợi nhuận
doanh nghiệp
1.1.1.1. Vài nét về mô hình Tập đoàn kinh tế
Đi đôi với quá trình phát triển sản xuất của nền kinh tế xã hội là quá
trình phát triển về mặt tổ chức của các đơn vị sản xuất kinh doanh theo hướng
tập trung hóa trên cơ sở tích tụ và canh tranh. Từ các cơ sở sản xuất kinh
doanh ban đầu, trải qua các giai đoạn hình thành đã tạo ra những công ty sản
xuất hàng dọc và những công ty sản xuất hàng ngang và cuối cùng tạo ra các
Tập đoàn kinh tế.
Mô hình Tập đoàn kinh tế là một mô hình hiệu quả, hiện đại đóng vai trò
chi phối và tác động mạnh mẽ đến nền kinh tế ở nhiều nước, khu vực và trên
thế giới trong giai đoạn hiện nay.
Khái niệm: Tập đoàn kinh tế là sản phẩm của nền kinh tế thị trường,
được ra đời và phát triển xuất phát từ yêu cầu của tích tụ, tập trung, liên kết,
cạnh tranh, tối đa hóa lợi nhuận và tiến bộ khoa học công nghệ. Tập đoàn kinh
tế là một thực thể kinh tế thực hiện sự liên kết giữa các thành viên là các
doanh nghiệp có quan hệ với nhau về công nghệ và lợi ích.
Đặc điểm
+ Tập đoàn kinh tế có nhiều loại hình tổ chức đa dạng
Loại hình thứ nhất: các công ty thành viên kết hợp trong một tổ chức
thống nhất và mất tính độc lập về tài chính, sản xuất, thương mại. Những Tập
đoàn kinh tế dạng này được cấu tạo dưới dạng đa sở hữu, theo kiểu công ty cổ
phần, với sự góp vốn của nhiều chủ sở hữu khác nhau. Các công ty thành viên
trong cùng một ngành hoặc có liên quan với nhau về công nghệ, bổ sung cho
nhau trong quá trình gia công chế biến liên tục, hoạt động thống nhất trong
tập đoàn.
Loại hình thứ hai: Về tổ chức,loại hình này thường có ban quản trị chung
điều hành các hoạt động phối hợp của tập đoàn theo một đường lối chung
thống nhất, nhưng các công ty thành viên vẫn giữ nguyên tính độc lập về pháp

1.1.1.2. Khái niệm về lợi nhuận
Lợi nhuận trước thuế hay thu nhập trước thuế của doanh nghiệp được
hiểu là phần chênh lệch giữa doanh thu và chi phí bỏ ra để đạt được doanh thu
đó.
Lợi nhuận trước thuế của doanh nghiệp bao gồm:
Lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh
Lợi nhuận từ hoạt động tài chính
Lợi nhuận từ hoạt động bất thường
Lợi nhuận trước thuế từ hoạt động kinh doanh là phần chênh lệch giữa
doanh thu tiêu thụ sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ và chi phí hoạt động kinh
doanh.
Lợi nhuận từ hoạt động tài chính là chênh lệch giữa doanh thu hoạt
động tài chính và chi phí hoạt động tài chính.
Lợi nhuận từ hoạt động bất thường là chênh lệch giữa doanh thu hoạt
động bất thường và chi phí hoạt động bất thường.
Lợi nhuận sau thuế là chênh lệch giữa lợi nhuận trước thuế và thuế thu
nhập của doanh nghiệp.
1.1.2. Vai trò của lợi nhuận
Trong nền kinh tế thị trường hiện nay, việc doanh nghiệp có tồn tại và
đứng vững được hay không phụ thuộc rất lớn vào việc doanh nghiệp có tạo ra
lợi nhuận hay không. Chính vì thế ở Việt Nam, lợi nhuận là một trong những
điều kiện để doanh nghiệp được tham gia vào các sân chơi khác nhau. Đây là
chỉ tiêu quan trọng phản ánh tình hình tài chính của doanh nghiệp, là nguồn
quan trọng để doanh nghiệp tái đầu tư mở rộng sản xuất. Về mặt xã hội, lợi
nhuận là nguồn để tái sản xuất xã hội. Tuy nhiên, lợi nhuận không phải là chỉ
tiêu duy nhất để đánh giá chất lượng hoạt động của doanh nghiệp. Một doanh
nghiệp có lợi nhuận tốt nhưng vẫn phá sản khi doanh nghiệp không có đủ
lượng tiền mặt để thanh toán các khoản nợ đến hạn. Mặt khác lợi nhuận chịu
nhiều nhân tố như thời gian, rủi ro…Do vậy để đánh giá lợi nhuận của doanh
nghiệp chúng ta phải kết hợp với các chỉ tiêu khác đó là tỷ suất lợi nhuận.

và của xã hội mà phát huy sáng kiến cải tiến kỹ thuật, nâng cao năng suất lao
động để không ngừng phát triển sản xuất kinh doanh.
Chính sách phân phối lợi nhuận có ý nghĩa rất lớn đối với doanh nghiệp.
Mỗi doanh nghiệp có những chính sách riêng nhằm đảm bảo cho sự tồn tại và
phát triển của mình. Tuy nhiên phải theo quy định của Bộ tài chính.
Việc phân phối lợi nhuận doanh nghiệp cần đạt những yêu cầu cơ bản
sau:
Đảm bảo mối quan hệ về lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người
lao động.
Dành phần lợi nhuận ích đáng để mở rộng hiệu quả sản xuất kinh doanh
và phải đảm bảo lợi ích của cổ đông của đơn vị.