Một số biện pháp nâng cao tính tích cực cho trẻ 3- 4 tuổi tham gia hoạt động khám phá

MỤC LỤC
Tiêu đề
Trang
PHẦN THỨ NHẤT. ĐẶT VẤN ĐỀ
2
I. Lý do chọn đề tài
2
1.1. Cơ sở lý luận
2
1.2. Cơ sở thực tiễn
3
II. Xác định mục đích nghiên cứu
4
III. Đối tượng nghiên cứu
4
IV. Đối tượng thực nghiệm
4
V. Phương pháp nghiên cứu
4
VI. Phạm vi và kế hoạch nghiên cứu
4
PHẦN THỨ HAI: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
5
I. Cơ sở lý luận để giải quyết vấn đề
5
II. Điều tra thực trạng của vấn đề nghiên cứu
6
III. Những biện pháp tiến hành để giải quyết vấn đề
10


PHẦN THỨ NHẤT: ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lý do chọn đề tài:
1.1. Cơ sở lý luận:
“Hôm nay chúng em tự hào về nhà trường
Ngày mai nhà trường tự hào về chúng em”
Mỗi một đứa trẻ lớn lên muốn phát triển toàn diện thì phải có những yếu tố
quan trọng giúp cho sự phát triển nhân cách sau này.Có nhiều khía cạnh khác
nhau để phát triển trẻ, bao gồm phát triển cảm xúc, thể chất phát triển ngôn ngữ
và phát triển nhận thức.Theo đó nhận thức của trẻ được phát triển theo những
giai đoạn khác nhau.Hiểu được những giai đoạn trong giáo dục phát triển nhận
thức của trẻ sẽ giúp cha mẹ, thầy cô có thể theo sát và có những quyết định hỗ
trợ cần thiết cho sự phát triển nhận thức của trẻ.
Hoạt động khám phá là một trong những nội dung thuộc lĩnh vực phát
triển nhận thức cho trẻ mẫu giáo đó là hoạt động cơ bản trong chương trình giáo
dục mầm non mới, nó có tác dụng giáo dục về mọi mặt đối với trẻ như:nhận
thức, trí tuệ, đạo đức, ngôn ngữ, thẩm mỹ, thể lực,.... Đó thực sự là một hoạt
động hấp dẫn làm thỏa mãn nhu cầu nhận thức của trẻ, ở đó mở cho trẻ cánh cửa
để bước vào một thế giới rộng lớn hơn. Trong các hoạt động khám phá trẻ được
tích cực sử dụng các giác quan ( thị giác, thính giác, xúc giác, khứu giác, vị
giác), chính nhờ đó mà các cơ quan giác quan của trẻ ngày càng phát triển nhanh
nhạy và chính xác hơn. Bên cạnh đó, khám phá về tự nhiên và thế giới xung
quanh còn giúp trẻ có tâm hồn trong sáng, hồn nhiên và cởi mở, yêu quý bảo vệ
thiên nhiên hơn. Thông qua hoạt động khám phá, trẻ phát hiện thấy sự cân đối,
hài hòa, cảm nhận được màu sắc, hình dạng, mùi vị, âm thanh của cỏ cây hoa lá,
từ đó trẻ biết rung động trước cái đẹp, trước sự phong phú đa dạng của thiên
nhiên và cuộc sống . Khám phá chính là phương tiện giao tiếp và làm quen với
môi trường xung quanh, môi trường xã hội để từ đó trẻ được giao lưu, bày tỏ
nguyện vọng của mình và đồng thời là công cụ của tư duy.
Ở Việt Nam, vấn đề cho trẻ làm quen với hoat động khám phá được các

Hiểu được tầm quan trọng của hoạt động khám phá đối với sự phát triển
của trẻ, trường tôi đã tổ chức các hoạt động khám phá trên từng tiết dạy và trong
các hoạt động để giúp giáo viên và học sinh có những cách tiếp cận phong phú
về môn học này. Tuy nhiên ở nhóm lớp 3 tuổi C4 do tôi phụ trách, trong quá
trình giảng dạy tôi nhận thấy sự tập trung chú ý, tích cực tham gia vào các buổi
học khám phá mà cô tổ chức còn chưa cao, nhận thức của các con về thế giới
xung quanh còn chưa chắc chắn, trẻ còn hay quên, hay nhầm lẫn, kiến thức còn
mờ nhạt.
Trẻ có thể móc nối các sự kiện khi thảo luận nhưng có thể gặp khó khăn
trong phát âm,diễn đạt bằng lời nói.Trẻ cần được người lớn chú ý nghe và nói lại
rõ ràng hơn những gì trẻ nói. Trẻ hay đặt câu hỏi nhưng không phải lúc nào cũng
hiểu câu trả lời.
Để nâng cao tính tích cực và hiệu quả hoạt động khám phá cho trẻ trong
lớp, bản thân tôi nhận thấy mình cần phải có kế họach xây dựng môi trường để
kích thích sự tò mò hứng thú của trẻ,lựa chọn nội dung khám phá, sử dụng các
câu hỏi, trò chơi trong hoạt động khám phá,…..hiệu quả sẽ cao hơn.

3/32


Một số biện pháp nâng cao tính tích cực cho trẻ 3- 4 tuổi tham gia hoạt động khám phá

Với chuyên đề :Phát triển nhận thức năm học 2017-2018 là một trong các
chuyên đề trọng tâm của ngành học mầm non huyện Ba vì nói chung và của
trường tôi đang công tác nói riêng.Nhận thức được điều đó tôi đã suy nghĩ và
lựa chọn đề tài: “Một số biện pháp nâng cao tính tích cực cho trẻ 3 tuổi tham gia
hoạt động khám phá”
II.Xác định mục đích nghiên cứu.
Nhằm tìm ra những phương pháp, những biện pháp để có hướng giải
quyết tốt để tạo tính tích cực, nâng cao chất lượng hoạt động khám phá cho trẻ

PHẦN THỨ HAI: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. Cơ sở lý luận để giải quyết vấn đề.
Việc tạo tính tích cực cho trẻ tham gia hoạt động khám phá đòi hỏi giáo
viên cần có kiến thức phong phú về mọi lĩnh vực khoa học tự nhiên, lĩnh vực xã
hội hiểu được quy luật phát triển của nó, biết giải thích đúng theo quan điểm duy
vật về mối quan hệ giữa sự vật hiện tượng diễn ra trong tự nhiên.
Tạo tính tích cực cho trẻ tham gia hoạt động khám phá có vai trò đặc biệt
quan trọng đối với trẻ nhỏ. Có thể nói tự nhiên là nguồn gốc của các tri giác cụ
thể đầu tiên của con người. Trẻ em ở khắp nơi luôn tiếp xúc với tự nhiên bằng
mọi cách. Tất cả các sự vật hiện tượng tự nhiên đều có thể làm trẻ chú ý, làm
chúng phấn khởi và kích thích mong muốn tìm hiểu thế giới xung quanh và
mong muốn lĩnh hội kiến thức, cung cấp tri thức phong phú cho sự phát triển và
hình thành tình yêu quê hương đất nước.
Nhà giáo dục cần phải hiểu tại sao mỗi cá nhân trở thành người theo các
cách khác nhau? Do đâu mà mỗi cá nhân tích lũy được kinh nghiệm xã hội khác
nhau. Điều này đòi hỏi cần phải xem xét các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình
phát triển của đứa trẻ trong quan hệ với hiện thực.
Sự mở rộng và làm phong phú kinh nghiệm xã hội của trẻ diễn ra trong
quá trình giao tiếp giữa trẻ với bạn, với người lớn khi trẻ đến trường mầm non,
nhờ đó mà trẻ không chỉ nhận được thông tin ở môi trường xung quanh mà còn
nắm được cách thể hiện hành vi mối quan hệ tình cảm giữa người với người.
Qua các kết quả nghiên cứu tâm lý khẳng định rằng trẻ 3- 4 tuổi rất thích
các hoạt động chân tay và khám phá bằng giác quan. Có thể nắm các thông tin
qua giao tiếp.
Trẻ ở tuổi này lĩnh hội các biểu tượng khái quát về sự vật hiện tượng hiểu
được mối quan hệ và sự phụ thuộc lẫn nhau giữa chúng. Nếu được giáo dục một
cách đúng đắn trẻ không những chỉ lĩnh hội tri thức về sự vật, hiện tượng xung
quanh, mà còn học được cách tiếp cận đối tượng, cách thức khám phá sự vật
hiện tượng trong môi trường xung quanh. Chính quá trình khám phá môi trường
đã tạo điều kiện để trẻ phát triển thể chất,phát triển ngôn ngữ thẩm mỹ đạo đức

của nhà trường.
Cấp ủy chi bộ - Ban giám hiệu nhà trường luôn có tinh thần đoàn kết và
trách nhiệm cao trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo. Quan tâm đến công tác bồi
dưỡng đội ngũ giáo viên và nâng cao chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ.
Ban giám hiệu mua sắm các đồ dùng trang thiết bị cho các nhóm như: ti
vi, máy chiếu, máy in…để giáo viên có thể tra cứu, tìm hiểu các thông tin để
phục vụ cho công việc giảng dạy của mình.
Nhà trường đặc biệt chú trọng bổ sung, mua sắm đồ dùng đồ chơi phục vụ
cho các hoạt động đầy đủ theo thông tư 02 của Bộ giáo dục và đào tạo, phòng
học thoáng mát, có đủ ánh sáng và có cảnh quan sư phạm xanh - sạch - đẹp.
Bản thân tôi là giáo viên có trên 10 năm công tác với lòng yêu nghề mến trẻ,
ham học hỏi và có tinh thần tìm tòi sáng tạo trong giảng dạy.
Các cháu có độ tuổi đồng đều, nhanh nhẹn khỏe mạnh các cháu đều ngoan
và ham học .

6/32


Một số biện pháp nâng cao tính tích cực cho trẻ 3- 4 tuổi tham gia hoạt động khám phá

Phụ huynh học sinh, nhiệt tình, đưa và đón con đúng giờ,đóng góp đầy đủ
theo quy định.
b. Khó khăn
Bên cạnh những mặt thuận lợi trên thì còn không ít những khó khăn
vướng mắc như sau:
Do lớp diện tích phòng học còn hẹp nên không gian các hoạt động của trẻ
bị hạn chế, hiệu quả tổ chức các hoạt động chưa cao.
Cảnh quan thiên nhiên trong trường còn sơ sài, chưa được hoàn thiện.
Qua khảo sát thực tế tôi nhận thấy tỉ lệ con em nông thôn chiếm 85%, một
số trẻ có hoàn cảnh khó khăn nên ít được sự quan tâm, chăm sóc, bồi dưỡng của


dùng,vật thật,thiên nhiên một cách hiệu quả.Chưa cho trẻ phát huy hết khả năng
của trẻ. Hình thức tổ chức hoạt động khám phá còn nghèo nàn.
Chưa quan tâm tới việc vận dụng các phương pháp dạy học tích cực, đổi
mới hình thức tổ chức hoat động giúp trẻ trải nghiệm, tự tìm hiểu, rút ra kết
luận… do giáo viên chưa có kỹ năng tổ chức và kiến thức phong phú để thực
hiện.
Giáo viên còn cứng nhắc khi tổ chức các hoạt động khám phá.Vì vậy
nhiều hoạt động khám phá chưa đạt hiệu quả cao( Vận dụng phương pháp tổ
chức hoạt động một cách cứng nhắc, áp đặt, không sáng tạo). Chưa chủ động,
linh hoạt tận dụng các thời điểm, các sự kiện phù hợp để khai thác vố hiểu biết
của trẻ và tích hợp hoạt động phát triển nhận thức cho trẻ trong các hoạt động
khác ột cách hợp lý.
Giáo viên còn khó khăn trong việc đưa các hoạt động khám phá vào các
hoạt động trong ngày phù hợp.
Một trong những khó khăn của trẻ và là nguyên nhân của các hạn chế trên
là do Gv chưa đủ năng lực trong quản lý trẻ, gợi mở cho trẻ giúp trẻ sáng tạo
theo khả năng và đặc biệt là không chấp nhận sự sáng tạo của trẻ (do năng lực
đánh giá của giáo viên còn hạn chế) dẫn đến trẻ chưa biết cách tư duy mang tính
mục tiêu, hiệu quả khi tham gia hoạt động khám phá.
Một số phụ huynh còn chưa nắm rõ được tầm quan trọng của hoạt động
khám phá đối với sự phát triển toàn diện của trẻ nên chưa có sự hợp tác, quan
tâm cùng với cô giáo để củng cố, khơi gợi và tích lũy, mở rộng thêm kiến thức
cho trẻ về môn học.
Qua nghiên cứu tài liệu và thực tế tôi thấy việc tổ chức hoạt động khám
phá trong chương trình giáo dục mầm non là rất cần thiết. Tôi luôn mong muốn
sẽ tìm ra những biện pháp hay để tạo hứng thú cho trẻ tham gia hoạt động khám
phá. Chính vì thế tôi đã dành nhiều thời gian để tiến hành khảo sát thực tế hoạt
động khám phá của trẻ lớp mình ở mọi lúc mọi nơi và rút ra được kết quả khảo
sát trên trẻ qua bảng sau:


Số trẻ chưa hứng thú
Khả năng khám phá
Tốt

4/24

17

Khá

7/24

29

Trung bình

11/24

46

Yếu
Trẻ tích cực tự giác trong
hoạt động

2/24

8

Tốt

viên

Nội dung áp dụng

Trước khi áp dụng đề tài
Tốt

Khá

Giáo viên có khả năng lập kế hoạch, lựa
chọn nội dung phù hợp.

0

1

0

Gây hứng thú cho trẻ hiệu quả.

0

1

0

Giáo viên biết tận dụng nguyên liệu sẵn có
để tạo môi trường sinh động

0

thành qua điểm, chính kiến riêng, sáng tạo của trẻ. Môi trường với nội dung
hoạt động mang chất phát triển nhận thức luôn đặt ra cho trẻ sự tìm tòi khám phá
trong các hình thức hoạt động khám phá hấp dẫn, lôi cuốn trẻ tích cực hứng thú
tham gia hoạt động một cách tự nhiên.
Môi trường xung quanh trẻ không chỉ là đối tượng hướng dẫn trẻ làm
quen mà còn là phương tiện để giáo dục trẻ. Từ khi sinh ra, trẻ đã tiếp cận với
các yếu tố của môi trường ( con người, không khí, nước, ánh sáng, động vật,
thực vật). Theo quá trình lớn lên, phạm vi tiếp xúc của trẻ với các yếu tố này
ngày càng rộng dần. Tuy nhiên, không phải tất cả các yếu tố của môi trường đều
trở thành phương tiện để giáo dục trẻ, mà chỉ yếu tố nào gần gũi với trẻ, có quan
hệ thân thiết với cuộc sống của chúng và được tiếp cận dưới hình thức phù hợp
mới trở thành phương tiện hướng dẫn trẻ làm quen với môi trường xung quanh.
Trong trường mầm non, cần phải tạo ra môi trường tự nhiên với không gian mở
tạo điều kiện cho trẻ được tiếp xúc thường xuyên với môi trường tự nhiên. Xây
dựng môi trường giáo dục, khung cảnh sư phạm thân thiện, sáng - xanh - sạch đẹp - an toàn, đảm bảo vệ sinh sạch sẽ. Đồ chơi trong lớp đa dạng được sắp xếp,
bố trí khoa học, thẩm mỹ, đảm bảo an toàn an toàn cho trẻ khi sử dụng- Thiết kế
và xây dựng môi trường sáng tạo, độc đáo, ấn tượng tạo nên phong cách riêng
của nhà trường và hướng đến lấy trẻ làm trung tâm.
Vì vậy tôi đã chú ý đến việc xây dựng môi trường trong và ngoài lớp học.
*Tạo môi trường hoạt động trong lớp:
Trong lớp học tôi luôn bố trí sao cho có một khoảng không gian hoạt
động. Các góc chơi sắp xếp ngăn nắp, gọn gàng, sạch sẽ, khoa học, hợp lí, linh
hoạt đảm bảo an toàn và thuận tiện cho trẻ và giáo viên sử dụng.Trang trí phòng
lớp màu sắc trang nhã, thân thiện, phù hợp lứa tuổi, chiều cao phù hợp tầm nhìn
của trẻ. Có đa dạng đồ dùng, đồ chơi, nguyên vật liệu cho trẻ hoạt động, kích
thích sự phát triển của trẻ. Tạo được không khí giao tiếp tích cực, vui tươi giữa
cô với trẻ gần gũi, yêu thương. Môi trường học tập là môi trường thật quan
trọng cho hoạt động khám phá cho trẻ mầm non. Khi chuẩn bị cho trẻ tham gia
hoạt động khám phá tôi phải kiểm soát và loại bỏ các mối nguy hiểm như đồ
nhọn, sắc, hạt nhỏ….để đảm bảo môi trường an toàn cho trẻ.Tận dụng môi

thể thiếu được trong quá trình tham gia hoạt động khám phá . Đây là nơi để trẻ
có thể chơi, đi dạo, học, quan sát và đặc biệt là một số hoạt động tìm hiểu về sự
vật. Việc lựa chọn đồ dùng và sắp xếp chúng có ý nghĩa to lớn trong quá trình
giáo dục trẻ. Nắm được tầm ý nghĩa đó, trường tôi đã bố trí và quy hoạch vườn
12/32


Một số biện pháp nâng cao tính tích cực cho trẻ 3- 4 tuổi tham gia hoạt động khám phá

trường theo hình thức mở để có thể tạo điều kiện cho trẻ được thường xuyên
tham gia vào các hoạt động chăm sóc cây xanh và khám phá chúng.
2. Biện pháp 2: : Lựa chọn các nội dung khám phá dựa trên nhu cầu
khả năng và sự hứng thú của trẻ.
Trong hoạt động khám phá có rất nhiều các nội dung khám phá, mỗi nội
dung đều có hình thức tổ chức khác nhau. Việc tổ chức cho trẻ trong các giờ học
nếu giáo viên lựa chọn được chủ đề, đề tài, nội dung khám phá dựa trên mục tiêu
khám phá, kinh nghiệm, nhu cầu, trình độ, khả năng của trẻ, phù hợp với thực tế
của địa phương thì hiệu quả sẽ cao.
Ví dụ: Ở thành phố có thể cho trẻ khám phá tìm hiểu cốm làng
Vòng…..Tìm hiểu Đền Gióng. Ở địa phương tôi cho trẻ tìm hiểu về Đình làng,
hạt đỗ, hạt lạc………….

Hình ảnh 3:Trẻ tìm hiểu về lễ hội Đình làng Thanh lũng,
Ngoài ra khi lựa chon nội dung khám phá cần thể hiện rõ tính đồng tâm,
phát triển giữa các độ tuổi.
Ví dụ: Chủ đề:” Bản thân”.ở lứa tuổi nhà trẻ dạy trẻ tên của bé,nhận biết
một vài bộ phận của cơ thể nhưa mái tóc, khuôn mặt, đôi mắt,tai, mũi, đôi bàn
tay, đôi bàn chân(tên gọi và chức năng).Nhưng sang lứa tuổi mẫu giáo bé dạy trẻ
nhận biết về bản thân, sở thích, một số trạng thái cảm xúc cơ bản của bé, tìm
hiểu đặc điểm, chức năng, cấu tạo ngoài, cách giữ gìn, bảo vệ một số bộ phận


+ Hoạt động ngoài trời: Quan sát các bộ phận của các loại cây khác,liên
hệ trải nghiệm bản thân.
+ Hoạt động mọi lúc mọi nơi: Tìm kiếm thông tin trong góc sách, tham
gia chăm sóc cây, chia sẻ thông tin với cô, tìm kiếm thông tin từ cha mẹ.
3. Biện pháp 3: Sử dụng câu hỏi mở, câu hỏi kích thích trẻ tư duy.
Với hoạt động khám phá giáo viên phải đặt được câu hỏi mang tính kích
thích, tích cực, tạo điều kiện tối đa để phát huy năng lực tự học,tự nghiên cứu,
tìm kiếm kiến thức của trẻ đòi hỏi người giáo viên phải sử dụng câu hỏi mở kích
thích trẻ tìm tòi cách thức khám phá và tính tò mò.
Khi đặt câu hỏi tôi đã đảm bảo yêu cầu sau:
- Câu hỏi phải liên quan trực tiếp đến việc thực hiện mục tiêu bài học.
- Câu hỏi ngắn gọn, dễ hiểu.
- Phù hợp với trình độ của trẻ.
- Không ghép nhiều câu hỏi thành một câu hỏi móc xích.Câu hỏi rõ ràng và đơn
nghĩa để trẻ có thể trả lời được dễ dàng.
- Câu hỏi được sử dụng hỏi trẻ có cấu trúc đúng ngữ pháp, nên thể hiện rõ mục
đích muốn hỏi:
Ví dụ: Ai đang nấu ăn?( Ở đây cần làm rõ là ai)
Bé làm gì trên sân khấu? ( Bé khóc vì lại kẹp tay)
Tại sao bé lại khóc? (Bé khóc vì bị kẹp tay)
- Khuyến khích sử dụng câu hỏi mở.
- Sau khi đặt một câu hỏi, chú ý tới thời gian ‘chờ đợi”
- Khuyến khích sự tham gia của tất cả trẻ trong nhóm/ lớp. Với những trẻ nhút
nhát, giáo viên có thể lôi kéo sự tham gia của cháu bằng những câu “Bây giờ
chúng ta sẽ nghe một ai đó chưa phát biểu ý kiến”.
- Khi trẻ có câu trả lời sai, không được chế giễu trẻ. Giáo viên gợi ý hoặc dẫn
dắt trẻ tới câu trả lời đúng.
- Khi trẻ có câu trả lời ngoài dự kiến, tôi đã không bác bỏ ý kiến của trẻ.Mà suy
nghĩ về câu trả lời.Cố gắng hiểu xem trẻ nói gì và có thể diễn đạt lại ý của mình

Để trẻ tự quan sát, trao đổi, chia sẻ, bộc lộ cảm xúc, thông tin với nhau khi giao
nhiêm vụ quan sát.cho trẻ.
Hướng sự tập trung chú ý của trẻ vào đối tượng quan sát và đặt câu hỏi về đăc
điểm mà trẻ cần phát hiện.
- Các con quan sát thật kỹ, thật tinh xem con cá vàng nó như thế nào? Nó dùng
vây, đuôi để làm gì? Mồm để làm gì?
Đưa tình huống có vấn đề để trẻ suy nghĩ và tìm cách giải quyết và duy trì sự
hứng thú, chú ý của trẻ vào đối tượng quan sát.
- Không biết con cá vàng này thích ăn gì nhất nhỉ? Làm thế nào để biết bây giờ?
Tùy vào từng đối tượng quan sát mà tôi có thể kết hợp cho trẻ phân biệt, so
sánh:
- Mắt con cá với mắt của chúng mình có giống nhau không? Khác nhau ở chỗ
nào?

16/32


Một số biện pháp nâng cao tính tích cực cho trẻ 3- 4 tuổi tham gia hoạt động khám phá

Khi trẻ đưa ra các phương án giải quyết tôi tổ chức cho trẻ trải nghiệm:
- Trẻ tự tay thả thức ăn cho cá và quan sát xem cá ăn cái gì?
Cho trẻ thực hiện một số hành động, vận động đơn giản nhằm mô phỏng đối
tượng quan sát .
Trẻ dùng tay hoặc miệng mô phỏng động tác đớp mồi của con cá.
4. Biện pháp 4: Gây hứng thú cho trẻ trong giờ hoạt động khám phá.
* Sử dụng các trò chơi :
Đối với trẻ mầm non thì việc “Chơi mà học, học mà chơi” sẽ giúp trẻ tiếp
thu một cách dễ dàng và sâu sắc nhất. Sau thời gian trò chuyện, đàm thoại với cô
trẻ được hoạt động, được tham gia vào các trò chơi hứng thú. Qua đó trẻ không
chỉ ngồi nghe cô nói và trả lời các câu hỏi của cô mà trẻ còn có cơ hội để bộc lộ



Một số biện pháp nâng cao tính tích cực cho trẻ 3- 4 tuổi tham gia hoạt động khám phá

Hình 7: Trẻ chơi trò chơi học tập
Qua sự biểu hiện của nét mặt rạng ngời, đôi mắt mở to tròn nhìn ngắm, và
thái độ chăm chú, hào hứng, tích cực tham gia trò chơi khiến tôi biết rằng: việc
thiết kế, sử dụng và tổ chức trò chơi hấp dẫn trong hoạt động khám phá là việc
làm rất quan trọng góp phần nâng cao chất lượng hoạt động khám phá môi
trường xung quanh và khơi gợi được sự hứng thú, niềm đam mê khám phá ở mỗi
trẻ.
Trong số các hoạt động vui chơi dành cho trẻ, thì cho trẻ tiếp xúc với
thiên nhiên thông qua hoạt động ngoài trời là hoạt động trẻ rất thích. Bởi trong
khi dạo chơi ngoài trời, trẻ có điều kiện tiếp xúc trực tiếp với môi trường thiên
nhiên và môi trường xã hội; từ đó góp phần hình thành cho trẻ những biểu tượng
ban đầu chân thực về thế giới khách quan, giúp trẻ tích lũy kiến thức và ứng
dụng vào thực tiễn, phát triển và rèn luyện cho trẻ các kỹ năng nhận thức như so
sánh, quan sát, nhận xét…Với mong muốn cho các con được trải nghiệm học tập
từ thiên nhiên với những cơ hội tuyệt vời để học về những loại cây khác nhau từ
cây cảnh, cây hoa, cây ăn quả đến những vườn rau xanh mướt.

19/32


Một số biện pháp nâng cao tính tích cực cho trẻ 3- 4 tuổi tham gia hoạt động khám phá

Hình 9: Trẻ quan sát hoa, cây cảnh trên sân trường
Giờ hoạt động ngoài trời trẻ còn tích lũy thêm được nhiều kiến thức về
các hiện tượng tự nhiên như: Mây, mưa, nắng, gió… bầu trời thay đổi như thế
nào? Thời tiết ra sao? Tại sao lại có gió? Sau đó cho trẻ tìm xem những cây con

+ Hãy sờ xem vỏ của chúng có đặc điểm gì?
+ Quả này có mùi gì? thơm hay không thơm?
+ Quả này có vị gì?Chua hay ngọt? Muốn biết quả dứa có mùi gì các con hãy
đưa lên mũi ngửi xem nào?
+ Cuối cùng tôi bổ quả dứa cho trẻ quan sát đặc điểm bên trong quả dứa có gì và
cho trẻ nếm thử vị quả dứa sau đó hỏi trẻ về vị của quả dứa. Từ đó tôi giải thích
“Quả dứa chưa chín có màu xanh, vị chua, còn quả dứa chín có màu vàng, vị
ngọt”. Khi được trải nghiệm thực tế trẻ vui vẻ, hào hứng và tiếp thu bài một cách
dễ dàng hơn.

Hình 10 : Trẻ khám phá một số loại quả
Việc kết hợp sử dụng các loại đồ dùng trực quan trong tiết học sẽ giúp cho
trẻ có cảm giác mới lạ, hấp dẫn trẻ, lôi cuốn trẻ, thu hút được sự chú ý của trẻ, từ
đó trẻ sẽ tham gia hoạt động để khám phá kiến thức một cách tích cực và có hiệu
quả hơn.
21/32


Một số biện pháp nâng cao tính tích cực cho trẻ 3- 4 tuổi tham gia hoạt động khám phá

Ví dụ: Trong tiết dạy “Tìm hiểu một số loại hoa” tôi xây dựng mô hình
vườn hoa có nhiều loài hoa khác nhau và cho trẻ đi thăm quan nông trại trồng
hoa của các bác nông dân để gây hứng thú cho trẻ vào hoạt động. Phần cung cấp
kiến thức tôi cho trẻ làm quen với các loại hoa thật để trẻ được quan sát, thảo
luận với các bạn, đưa ra ý kiến nhận xét để khái quát chính xác biểu tượng về
một số loại hoa, qua đó làm cho hoạt động khám phá trở nên sôi nổi, hào hứng
hơn.
* Ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động.
Ngày nay lĩnh vực công nghệ thông tin phát triển với tốc độ nhanh chóng,
cung cấp nhiều điều kì thú, những thông tin hữu ích, hấp dẫn mà đôi khi ở trong

phổ biến qua các hình ảnh trên powerpoint và củng cố kiến thức cho trẻ về một
số loại rau thông qua trò chơi “Rau gì biến mất” ở trên máy tính. Nhờ đó mà các
biểu tượng về sự vật hiện tượng của trẻ được chính xác hóa và hoạt động trở nên
thú vị, cuốn hút trẻ tham gia.
5. Biện pháp 5: Tổ chức cho trẻ tham gia các hoạt động trải nghiệm
qua các thí nghiệm thực hành.
Việc thực hiện đổi mới phương pháp giáo dục mầm non ngày càng giúp phát
huy tính sáng tạo của giáo viên và khuyến khích sự ham thích học hỏi của trẻ
mầm non đã đặt ra những yêu cầu mới đối với giáo viên mầm non trong quá
trình lựa chọn và tổ chức các hoạt động khám phá khoa học cho trẻ. Nếu trong
chương trình giáo dục mầm non cải cách giáo viên chủ yếu sử dụng phương
pháp trực quan và dùng lời để dạy trẻ hoạt động khám phá, thì trong chương
trình giáo dục mầm non mới lại yêu cầu giáo viên phải tăng cường sử dụng các
phương pháp thí nghiệm, thực nghiệm để giúp trẻ được trải nghiệm, được khám
phá khi tham gia các hoạt động khám phá. Tôi đã xây dựng và tổ chức lựa chọn
các hoạt động thí nghiệm thực nghiệm ngay tại lớp mình phụ trách, khuyến
khích và trực tiếp sáng tạo những thí nghiệm hay cho trẻ thực hành. Ví dụ như:
23/32


Một số biện pháp nâng cao tính tích cực cho trẻ 3- 4 tuổi tham gia hoạt động khám phá

Đặc biệt đối với trẻ 3 - 4 tuổi được trực tiếp làm thí nghiệm với các vật mà
mình đang được học quả là một điều thích thú đối với trẻ. Không phải thí
nghiệm nào cũng là một phát minh tuy nhiên không có một phát minh nào là
không có thí nghiệm. Trẻ được hoạt động, được thử đúng - sai, được làm những
thí nghiệm nhỏ, đơn giản, dễ tiến hành nhưng lại hiệu quả và đem đến cho trẻ
những hiểu biết về thế giới xung quanh, từng bước trẻ sẽ có điều kiện để suy
nghĩ, khám phá những bí ẩn của cuộc sống. Dưới đây là một số thí nghiệm mà
tôi đã tiến hành và kết quả thu được ở các con rất tốt, các con rất hứng thú, say

* Thí nghiệm 2: Sự nảy mầm và lớn lên của cây?
- Mục đích yêu cầu:
+ Trẻ nhận biết sự phát triển của cây từ lúc gieo hạt đến khi ra quả ( hạt ->
nảy mầm -> cây lớn lên -> cây trưởng thành -> cây ra hoa kết trái ).
- Chuẩn bị:
+ Hạt đậu, đất, chậu đựng đất, nước, bình tưới.
- Tiến hành:
+ Bước 1:
Cô cho trẻ chơi trò chơi dân gian “ Gieo hạt” để gây hứng thú và dẫn dắt
đưa trẻ vào hoạt động khám phá.
Cho trẻ quan sát và gọi tên các đồ dùng mà cô đã chuẩn bị.
Cô hỏi trẻ khi gieo hạt vào đất thì điều gì xảy ra? Muốn biết điều gì xảy ra
và có giống chúng mình dự đoán không thì chúng mình hãy cùng chờ đợi và
hàng ngày quan sát nhé.
+ Bước 2:
Cô hướng dẫn trẻ cách gieo hạt vào chậu. Cô cho trẻ gieo hạt vào 2 chậu:
Một chậu có đất và một chậu không để trẻ so sánh quá trình nảy mầm của 2 hạt
đậu.
Hàng ngày cô cho trẻ tưới nước và quan sát sự phát triển của cây.
25/32