ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

SẦM VĂN DU

PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ
CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TỈNH BẮC KẠN
THEO HƯỚNG CHUẨN HOÁ

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2019


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

SẦM VĂN DU

PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ
CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TỈNH BẮC KẠN
THEO HƯỚNG CHUẨN HOÁ
Ngành:Quản lý giáo dục
Mã số: 8.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. NGUYỄN THỊ THANH HUYỀN

THÁI NGUYÊN - 2019


Mặc dù đã có rất nhiều cố gắng, nỗ lực trong quá trình thực hiện đề tài, song Luận
văn không thể tránh khỏi những khiếm khuyết. Tác giả rất mong được sự chỉ dẫn và góp
ý chân thành của các nhà khoa học, các thầy, cô giáo và các bạn bè đồng nghiệp.
Xin chân thành cảm ơn!
Thái Nguyên, tháng 11 năm 2019
Tác giả
Sầm Văn Du

ii


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN .......................................................................................................... i
LỜI CẢM ƠN ............................................................................................................... ii
MỤC LỤC ................................................................................................................... iii
DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT .............................................. iv
DANH MỤC CÁC BẢNG ........................................................................................... v
PHẦN MỞ ĐẦU.......................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài ...................................................................................................... 1
2. Mục đích nghiên cứu ................................................................................................ 2
3. Đối tượng nghiên cứu ............................................................................................... 2
4. Khách thể nghiên cứu ............................................................................................... 2
5. Nhiệm vụ nghiên cứu ................................................................................................ 2
6. Giả thuyết khoa học .................................................................................................. 3
7. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu ............................................................................... 3
8. Phương pháp nghiên cứu .......................................................................................... 3
9. Cấu trúc luận văn ...................................................................................................... 4
Phần 2: NỘI DUNG .................................................................................................... 5
Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ
TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THEO HƯỚNG CHUẨN HÓA ......... 5

theo hướng chuẩn hóa ...................................................................................... 23
1.4.

Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường trung
học phổ thông ................................................................................................... 31

1.4.1. Yếu tố chủ quan ............................................................................................... 31
1.4.2. Các yếu tố khách quan ..................................................................................... 32
Kết luận chương 1 ....................................................................................................... 36
Chương 2. THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ
CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TỈNH BẮC KẠN
THEO HƯỚNG CHUẨN HÓA .................................................................... 37
2.1.

Khái quát về tình hình kinh tế - xã hội, giáo dục tỉnh Bắc Kạn....................... 37

2.1.1. Khái quát về tình hình kinh tế - xã hội ............................................................ 37
2.1.2. Khái quát về giáo dục trung học phổ thông tỉnh Bắc Kạn ............................... 38
2.2.

Khái quát về khảo sát thực trạng cán bộ quản lý các trường trung học phổ
thông tỉnh Bắc Kạn .......................................................................................... 40

2.2.1. Mục đích khảo sát ............................................................................................ 40
2.2.2. Nội dung khảo sát ............................................................................................ 40
2.2.3. Đối tượng khảo sát ........................................................................................... 40
2.3.

Thực trạng đội ngũ cán bộ quản lý các trường Trung học phổ thông tỉnh
Bắc Kạn ............................................................................................................ 40


2.6.

Đánh giá chung về thực trạng phát triển đội ngũ cán bộ quản lý các trường
trung học phổ thông tỉnh Bắc Kạn theo hướng chuẩn hóa .............................. 67

2.6.1. Ưu điểm ........................................................................................................... 67
2.6.2. Tồn tại hạn chế ................................................................................................. 67
2.6.3. Nguyên nhân hạn chế ....................................................................................... 68
Kết luận chương 2 ....................................................................................................... 70
Chương 3. BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ CÁC
TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TỈNH BẮC KẠN THEO
HƯỚNG CHUẨN HÓA ................................................................................ 71
3.1.

Định hướng phát triển giáo dục tỉnh Bắc Kạn trong giai đoạn hiện nay ......... 71

3.2.

Nguyên tắc đề xuất biện pháp .......................................................................... 73

3.2.1. Nguyên tắc đảm bảo tính pháp lý .................................................................... 73
3.2.2. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống .................................................................. 74
3.2.3. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn .................................................................. 74
3.2.4. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa .................................................................... 74
3.2.5. Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả................................................................... 75
3.2.6. Nguyên tắc đảm bảo kết hợp hài hòa các lợi ích ............................................. 75
3.3.

Biện pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý các trường trung học phổ

Kết luận chương 3 ....................................................................................................... 96
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ........................................................................... 97
1. Kết luận ................................................................................................................... 97
2. Khuyến nghị ............................................................................................................ 99
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .............................................................. 101
PHỤ LỤC

vi


DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT
Từ viết tắt

Viết đầy đủ

CBQL

Cán bộ quản lý

CBQLGD

Cán bộ quản lý giáo dục

CNH - HĐH

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa

CNXH

Chủ nghĩa xã hội


Mầm non

PGS.TS

Phó Giáo sư.Tiến sĩ

PTDT

Phổ thông dân tộc

QLGD

Quản lý giáo dục

TH

Tiểu học

THCS

Trung học cơ sở

THPT

Trung học phổ thông

THPT

Trung học phổ thông


Tổng hợp kết quả đánh giá CBQL các trường THPT tỉnh Bắc Kạn
năm học 2018-2019 ................................................................................. 47

Bảng 2.6:

Thực trạng quy hoạch phát triển đội ngũ CBQL trường THPT tỉnh
Bắc Kạn ................................................................................................... 50

Bảng 2.7:

Thực trạng hoạt động quy hoạch phát triển đội ngũ CBQL trường
THPT theo hướng chuẩn hóa .................................................................. 52

Bảng 2.8:

Thực trạng tổ chức bồi dưỡng đội ngũ CBQL trường THPT ................. 55

Bảng 2.9:

Thực trạng hoạt động bổ nhiệm, sử dụng, luân chuyển đội ngũ
CBQL trường THPT tỉnh Bắc Kạn ......................................................... 57

Bảng 2.10: Thực trạng hoạt động kiểm tra, đánh giá đội ngũ CBQL trường THPT .......... 60
Bảng 2.11: Thực trạng chế độ chính sách để phát triển đội ngũ CBQL trường
THPT tỉnh Bắc Kạn ................................................................................. 62
Bảng 2.12: Kết quả khảo sát thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển đội
ngũ CBQL trường THPT tỉnh Bắc Kạn theo hướng chuẩn hóa ............. 65
Bảng 3.1:


dục chịu trách nhiệm quản lý các hoạt động của nhà trường, giúp học sinh củng cố và
phát triển những kết quả của giáo dục, hoàn thiện học vấn phổ thông và có những
hiểu biết thông thường về kỹ thuật và hướng nghiệp, có điều kiện phát huy năng lực
cá nhân để lựa chọn hướng phát triển, tiếp tục học đại học, cao đẳng, trung cấp, học
nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động. Chính vì vậy, đội ngũ này cần phải đủ về số
lượng, đồng bộ về cơ cấu, có phẩm chất và năng lực đạt chuẩn nhằm đáp ứng yêu cầu
đổi mới giáo dục và đào tạo trong giai đoạn hiên nay.
Tỉnh Bắc Kạn là tỉnh miền núi với sự đa dạng về địa hình, có truyền thống
cách mạng và bản sắc văn hoá của nhiều dân tộc thiểu số, tuy nhiên điều kiện phát
triển kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn. Để tỉnh Bắc Kạn phát triển tiến kịp các tỉnh
trong vùng thì phải lấy việc phát triển Giáo dục và Đào tạo làm nền tảng nhằm thực

1


hiện đồng bộ các mục tiêu nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài.
Trong hơn hai mươi năm qua từ khi tái lập tỉnh (1997) đến nay, ngành giáo dục và
đào tạo đã có những bước phát triển khả quan. Tuy vậy vẫn có một số bất cập, đó là
đội ngũ cán bộ quản lý của các trường trung học phổ thông vừa thiếu về số lượng,
vừa mất cân đối về cơ cấu, đặc biệt là năng lực quản lý chưa thể đáp ứng tốt các yêu
cầu phát triển giáo dục của tỉnh trong bối cảnh đổi mới giáo dục như hiện nay. Do đó
yêu cầu cấp thiết về phát triển đội ngũ cán bộ quản lý đối với phát triển giáo dục bậc
trung học phổ thông nhằm góp phần phát triển giáo dục và đào tạo.
Đã có nhiều công trình khoa học của các tác giả nghiên cứu về phát triển
nguồn nhân lực nói chung, phát triển đội ngũ cán bộ quản lý các trường trung học học
phổ thông nói riêng, các thành quả nghiên cứu đó đã được vận dụng hiệu quả trong
phát triển đội ngũ cán bộ quản lý các cơ sở giáo dục của nước ta. Tuy nhiên, cho đến
nay, vẫn chưa có công trình nghiên cứu về phát triển đội ngũ cán bộ quản lý các
trường trung học phổ thông ở tỉnh Bắc Kạn theo hướng chuẩn hóa. Vì vậy, nghiên
cứu về phát triển đội ngũ cán bộ quản lý các trường trung học phổ thông ở tỉnh Bắc

Hoạt động phát triển đội ngũ cán bộ quản lý các trường trung học phổ thông
tỉnh Bắc Kạn trong những năm gần đây đã được quan tâm thực hiện và thu được
thành tựu đáng kể, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của tỉnh, tuy nhiên so với
quy định chuẩn Hiệu trưởng mới và yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay thì vẫn còn
nhiều bất cập. Nếu đề xuất và triển khai đồng bộ các biện pháp phát triển đội ngũ cán
bộ quản lý các trường trung học phổ thông theo hướng tạo điều kiện đào tạo, bồi
dưỡng; kiểm tra và đánh giá; xây dựng và thực hiện các điều kiện để cán bộ quản lý
phát huy năng lực và sáng tạo thì sẽ phát triển được đội ngũ cán bộ quản lý các
trường trung học phổ thông tỉnh Bắc Kạn có đủ phẩm chất và năng lực theo chuẩn
đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay.
7. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu
Trong phạm vi của đề tài chúng tôi xác định phát triển đội ngũ cán bộ quản lý
bao gồm Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng trường trung học phổ thông. Theo hướng
chuẩn hóa là theo Chuẩn Hiệu trưởng tại Thông tư 14/2018/TT-BGDĐT
ngày 20 tháng 7 năm 2018 của Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành quy định chuẩn hiệu
trưởng cơ sở giáo dục phổ thông.
Đề tài tập trung nghiên cứu lý luận về CBQL đạt chuẩn Hiệu trưởng, đánh giá
thực trạng và đề xuất các biện pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý các trường
trung học phổ thông tỉnh Bắc Kạn theo hướng chuẩn hóa.
Chủ thể của các biện pháp quản lý phát triển đội ngũ cán bộ quản lý các
trường trung học phổ thông là Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo.
8. Phương pháp nghiên cứu
8.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Sử dụng các phương pháp nghiên cứu phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa, khái
quát hoá, so sánh, đối chiếu từ những tài liệu, văn bản, Luật, Nghị quyết, Nghị định,
Chỉ thị, Thông tư... liên quan đến đề tài; những công trình khoa học về phát triển đội
ngũ nhằm xây dựng cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu.

3



Phần 2: NỘI DUNG
Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ
TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THEO HƯỚNG CHUẨN HÓA
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
1.1.1. Trên thế giới
Phát triển giáo dục và đào tạo đều được các nước trên thế giới xem xét là
nhiệm vụ trọng tâm, chiến lược phát triển kinh tế xã hội của đất nước. Nước nào có
nền giáo dục phát triển thì sẽ tạo ra nguồn nhân lực có chất lượng và nâng cao vị thế
của quốc gia. Chính vì vậy các nước đặc biệt quan tâm đến việc hoàn thiện những
tiêu chuẩn về kỹ năng thiết yếu nhất dành cho những người quản lý trường học đạt
Bộ chuẩn quốc gia cho hiệu trưởng và cán bộ quản lý trường học nói chung.
- Ở Vương quốc Anh: Bao gồm 6 nội dung chính thể hiện trong các phạm trù
quan trọng của hiệu trưởng (hay đối với cả CBQL), đó là:
Xây dựng kế hoạch phát triển; phát triển dạy và học; phát triển cá nhân và làm
việc với đồng nghiệp; quản lý tổ chức; đảm bảo trách nhiệm giải trình; tham gia phát
triển cộng đồng (dẫn theo) [17].
Bộ chuẩn cũng xác định cụ thể chi tiết từng nội dung này ở các phạm trù bao
gồm kiến thức, phẩm chất nghề nghiệp (kỹ năng) và hành động của hiệu trưởng.
Mặc dù ở từng nội dung của chuẩn có các yêu cầu khác nhau phù hợp cho các
phạm trù, tuy nhiên các nội dung này liên quan lẫn nhau và có những nội dung có thể áp
dụng cho cả 3 phạm trù kiến thức, phẩm chất nghề nghiệp (kỹ năng) và hành động [16]
- Ở Hoa Kỳ: Có nhiều bộ chuẩn hiệu trưởng hiện hành ở Hoa Kỳ, trong đó có
bộ chuẩn của Hiệp hội lãnh đạo trường học liên bang. Bộ chuẩn của có 11 tiêu chuẩn,
bao gồm: Tầm nhìn và sứ mệnh (tiêu chuẩn 1); năng lực giảng dạy (tiêu chuẩn 2);
phương pháp giảng dạy (tiêu chuẩn 3); chương trình dạy và kiểm tra đánh giá (tiêu
chuẩn 4); môi trường học tập (tiêu chuẩn 5); môi trường chuyên nghiệp cho cán bộ và
giáo viên (tiêu chuẩn 6); kết nối phụ huynh và các bên liên quan (tiêu chuẩn 7); điều
hành và quản lý (tiêu chuẩn 8); các nguyên tắc đạo đức (tiêu chuẩn 9); công bằng và

những người khác.
Trong lịch sử phát triển giáo dục của các nước, nhất là các nước có nền kinh tế và
khoa học kỹ thuật phát triển đều có một nền giáo dục tốt. Trong đó, vai trò của đội ngũ
cán bộ quản lý giáo dục mang tính quyết định đến sự tồn tại và phát triển của nền giáo
dục. Vì vậy, đội ngũ cán bộ QLGD luôn được lựa chọn, đào tạo, cùng với đó là chính
sách đãi ngộ xứng đáng về vật chất và tinh thần đối với những cống hiến của họ.
1.1.2. Trong nước
Trong xu thế hội nhập và đổi mới giáo dục vai trò quyết định của nhà giáo
trong việc nâng cao chất lượng giáo dục và tầm quan trọng của đội ngũ cán bộ quản
lý trong điều hành hệ thống giáo dục đang ngày càng đóng vai trò quan trọng trong
việc phát triển giáo dục. Xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục đạt chuẩn, đảm

6


bảo chất lượng, đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, thì phải phát triển đúng định
hướng theo quy định của nhà nước.
Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4 tháng 11 năm 2013 của Ban Chấp hành
Trung ươngvề đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công
nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ
nghĩa và hội nhập quốc tế, đã nêu nội dung phát triển đội ngũ cán bộ quản lý, đáp ứng
yêu cầu đổi mới giáo dục và đào tạo “Cán bộ quản lý giáo dục các cấp phải qua đào
tạo về nghiệp vụ quản lý” [3].
Một số công trình nghiên cứu như các luận văn thạc sĩ, các đề tài, đề án, các
tham luận tại các Hội thảo, các bài viết trên các tạp chí, báo điện tử,… đã đề cấp đến
nhiều khía cạnh về phát triển đội ngũ nói chung, đội ngũ cán bộ quản lý các trường
học. Một số tác giả đã có những khái quát, phân tích về quản lý giáo dục, đưa ra các
giải pháp phát triển đội ngũ CBQL ở các cấp học, ở các vùng miền khác nhau.
Trong nhà trường, Hiệu trưởng nói riêng và CBQL nói chung đóng vai trò chủ
đạo, then chốt, là nhân tố quyết định đến chất lượng và hiệu quả của một trường học.

hướng chuẩn hóa sẽ dựa trên cơ sở các quy định tại thông tư này để thực hiện nhiệm
vụ phát triển.
Từ những nghiên cứu của thế gới và trong nước đã nêu trên cho thấy phát triển
đội ngũ CBQL theo hướng chuẩn hóa có vai trò quan trọng trong bối cảnh đổi mới
giáo dục và đào.
Kinh nghiệm phát triển GD&ĐT của các nước đã chỉ rõ hiệu trưởng có vai
trò quan trọng nhất đối với sự tồn tại, phát triển của một nhà trường và cho rằng,
chất lượng và sự thành công của mỗi nhà trường phụ thuộc vào hiệu trưởng. Các
nghiên cứu về phát triển đội ngũ hiệu trưởng được tiếp cận ở nhiều góc độ khác
nhau và tập trung ở các nội dung chính: Về tiêu chuẩn hiệu trưởng; Bổ nhiệm hiệu
trưởng; Đào tạo, bồi dưỡng hiệu trưởng; Sử dụng, đánh giá...
Xác định những kỹ năng cho hiệu trưởng nói riêng, CBQL nói chung trong
bối cảnh mới: tự chịu trách nhiệm, linh hoạt, có chuyên môn sư phạm, phải chuyển
từ tập trung vào quản lí hành chính sang lãnh đạo và thể hiện tầm nhìn. Nhà QLGD
là một nhà lãnh đạo giáo dục - người phát huy được sự thành công của tất cả các học
sinh thông qua việc: bảo vệ, giáo dục và duy trì văn hóa trường học; kết hợp với gia
đình và các thành viên thuộc các tổ chức để huy động được các nguồn giúp đỡ. Tiêu
chuẩn của người CBQL tập trung vào 5 lĩnh vực: Điều hành tác nghiệp; quản lí nhân
lực; quản lý chuyên môn; phát triển giá trị và hình ảnh nhà trường; xây dựng văn hóa
nhà trường.
Người CBQL nhà trường phải nêu gương sáng, có khả năng lãnh đạo, hiểu rõ
mục đích, tôn trọng, khuyến khích nhân viên. Một người CBQL lĩnh hội được sứ
mệnh của trường học với các mục tiêu cụ thể, năng lực lãnh đạo tốt, và sự thông cảm
cũng như tôn trọng đồng nghiệp sẽ là động lực cho những người khác noi theo.

8


Với vai trò của mình, hiệu trưởng và đội ngũ CBQL phải vạch ra một tầm
nhìn đối với những thành tích, kết quả dự định đạt được và tạo ra một môi trường

tập hợp gồm một số đông người cùng chức năng hoặc nghề nghiệp tạo thành một
lực lượng” [21].

9


1.2.1.2. Cán bộ quản lý
Cán bộ quản lý là một trong những nhân tố cơ bản quyết định sự thành công
hay thất bại của cả hệ thống trong hoạt động theo nghĩa rộng: cán bộ quản lý bao gồm
tất cả những người tham gia vào hệ thống quản lý và hình thành chức năng nhất định.
Cán bộ quản lý là người thực hiện chức năng quản lý, đứng đầu hệ thống với chức
danh nhất định và chịu hoàn toàn trách nhiệm về hệ thống do mình phụ trách.
Cán bộ quản lý là một trong những nhân tố cơ bản quyết định thành công hay
thất bại của hệ thống trong hoạt động, họ thực hiện những vai trò cụ thể sau:
Vai trò quản lý: liên kết các bộ phận riêng rẽ, tổ chức các mối quan hệ qua lại
một cách nhịp nhàng để tạo thành một hệ thống trọn vẹn. Đồng thời, họ là người trực
tiếp vận dụng các quy luật khách quan vào hoạt động của hệ thống.
Vai trò chính trị: cán bộ quản lý là người tham gia xây dựng hoạch định các chính
sách phát triển kinh tế - xã hội. Đồng thời tổ chức thực hiện các chính sách kinh tế - xã
hội đó ở mức độ nhất định, người cán bộ đại diện cho quyền lợi của nhân dân.
Cán bộ quản lý là khái niệm dùng để chỉ những người mà hoạt động nghề
nghiệp của họ hoàn toàn hay chủ yếu gắn với việc thực hiện chức năng quản lý trong
một tổ chức; nhằm điều hành, hướng dẫn và tổ chức thực hiện những quyết định của
cán bộ lãnh đạo tổ chức đó. Người đứng đầu, phụ trách một tổ chức, đơn vị, phong
trào nào đó thì đương nhiên là cán bộ lãnh đạo của tổ chức, đơn vị đó; nhưng xét
trong hệ thống lớn hơn (chứa đựng các tổ chức, đơn vị đang xem xét) thì họ chỉ là
người quản lý. Trong thực tiễn một số người đứng đầu một tổ chức vừa đóng vai trò
là cán bộ lãnh đạo của tổ chức và vừa đóng vai trò là cán bộ quản lý của tổ chức đó.
1.2.1.3. Đội ngũ cán bộ quản lý
Khái niệm đội ngũ cán bộ quản lý cũng có thể hiểu là tập hợp người làm

Đội ngũ cán bộ quản lý trường học là cán bộ quản lý làm việc trong một cơ sở
giáo dục, nhằm điều hành, hướng dẫn và tổ chức thực hiện những quyết định của cán
bộ lãnh đạo giáo dục cấp trên hoặc cơ sở đó.
Từ cách hiểu ở trên, có thể hiểu: Đội ngũ CBQL trường THPT là những người
làm việc trong các cơ sở giáo dục THPT, có chức vụ, có vai trò nòng cốt trong đơn vị
trường học, có tác động đến hoạt động của cơ sở giáo dục và ngành giáo dục.
Đội ngũ CBQL trường THP là một bộ phận của đội ngũ cán bộ QLQL giáo
dục nói chung, họ là những người đứng đầu nhà trường, tập hợp thành một lực lượng,
chịu trách nhiệm trước Nhà nước về trọng trách quản lý nhà trường, nhằm thực hiện
mục đích giáo dục học sinh phát triển toàn diện nhân cách theo mục tiêu xác định.
Ngày nay, với sự phát triển đa dạng của giáo dục và đào tạo, đội ngũ cán bộ
quản lý trường THPT không chỉ hiểu là những cán bộ nhà nước có chức năng trực
tiếp hoặc liên quan gián tiếp đến hoạt động quản lý giáo dục, mà còn được hiểu là bao
gồm những người có chức trách quản lý trong hệ thống các trường học ngoài công lập
và trường học của các tổ chức nước ngoài hoạt động theo quy định của pháp luật Việt
Nam và các điều ước quốc tế, mà Việt Nam là thành viên ký kết những điều ước đó.

11


1.2.3. Phát triển, phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường THPT
1.2.3.1. Phát triển
Phát triển là sự biến đổi từ thấp đến cao, là sự mở rộng ra, làm cho mạnh hơn lên,
tốt hơn lên, phát triển không phải là sự biến đổi hoàn toàn mà là sự kế thừatrên cơ sở cái
cũ, cái đã có theo hướng hoàn thiện hơn nhưng phát triển không có nghĩa là đã đạt đến
đích cuối cùng. Ở thời điểm này, phát triển được coi là tốt, nhưng ở thời điểm khác cái
phát triển lại trở thành cái cũ nên cần có sự phát triển tiếp theo cao hơn.
Có nhiều cách hiểu về phát triển tuỳ theo việc xem xét vấn đề từ những cấp độ
khác nhau. Theo triết học, nguyên lý phát triển của phép biện chứng duy vật trong
Triết học Mác - Lênin phản ánh đặc trưng biện chứng phổ quát nhất của thế giới. Mọi

hơn về chất.
1.2.3.2. Phát triển đội ngũ CBQL trường THPT
Tầm quan trọng của phát triển đội ngũ CBQL đã được khái quát hóa trong lí
thuyết về đội ngũ, trong mối quan hệ giữa đào tạo, sử dụng và tạo môi trường thuận
lợi cho đội ngũ CBQL phát triển. Phát triển đội ngũ là làm cho con người trở thành
tài sản có giá trị hơn trong sự nỗ lực chung để cùng nhau chung sống và làm việc.
Phát triển đội ngũ CBQL là quá trình tạo ra sự biến đổi về số lượng, cơ cấu và
chất lượng đội ngũ nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng để đáp ứng ngày càng tốt hơn
nhu cầu phát triển kinh tế- xã hội của đất nước.
Theo chúng tôi, phát triển đội ngũ CBQL trường THPT là quá trình thực hiện
hoạt động quy hoạch, tuyển chọn, đánh giá, đề bạt, thuyên chuyển, đào tạo, bồi
dưỡng và tạo môi trường làm việc thuận lợi cho đội ngũ CBQL phát triển.
Trong luận văn này, khái niệm phát triển được gắn với đối tượng là đội ngũ
CBQL các trường THPT, mà đội ngũ này chính là CBQL tại các cơ sở giáo dục
THPT. Phát triển đội ngũ CBQL trường THPT là hoạt động quản lý nhằm làm cho
đội ngũ này biến đổi theo hướng tiến bộ về số lượng, cơ cấu và đặc biệt là chất lượng
(phẩm chất và năng lực) để đáp ứng được các nhiệm vụ quản lý nhà trường THPT
theo yêu cầu phát triển giáo dục.
Đứng ở góc độ triết học, khái niệm phát triển đã bao hàm các mục tiêu về số
lượng, cơ cấu và chất lượng từ ít đến nhiều, từ đơn giản đến phức tạp và từ chưa hoàn
thiện đến hoàn thiện hơn.
Theo phân tích về phát triển nguồn nhân lực nhìn nhận theo góc độ tiếp cận xã
hội thì mục tiêu của phát triển nguồn nhân lực là tăng lên về mặt số lượng (quy mô)
nguồn nhân lực; tạo ra cơ cấu nguồn nhân lực ngày càng hợp lý và nâng cao về mặt
chất lượng nguồn nhân lực.
Theo lý luận quản lý nhân lực trong một tổ chức, thì các hoạt động kế hoạch hoá
nguồn nhân lực, tuyển mộ và lựa chọn, định hướng (hay xã hội hoá), huấn luyện, sử
dung và tạo quyền lợi, đánh giá, thẩm định kết quả hoạt động; đề bạt, thuyên chuyển,
biệt phái và sa thải đều nhằm vào mục tiêu về số lượng, cơ cấu và chất lượng.
Phát triển đội ngũ CBQL trường THPT nhằm mục tiêu đảm bảo đủ về số lượng,

và mang tính xã hội được đặt ra bởi quyền lực hành chính và cả chuyên môn để làm
thước đo đánh giá trình độ đạt được về chất lượng, hoạt động công việc, sản phẩm,
dịch vụ... trong lĩnh vực nhất định theo mong muốn của chủ thể quản lý nhằm đáp
ứng nhu cầu của người sử dụng.
1.2.4.2. Chuẩn hóa
Chuẩn hóa Theo quan điểm chỉ đạo đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục
Việt Nam: “Đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục theo hướng chuẩn hóa, hiện
đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế”; “Chuẩn hóa để đảm bảo quá
trình giáo dục theo đúng các tiêu chuẩn mang tính pháp lý” [17].

14


Chuẩn hóa là quá trình làm cho các sự vật, đối tượng thuộc phạm trù nhất định
(sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, giáo dục, y tế, thể thao...) đáp ứng được các chuẩn đã
ban hành trong phạm vi áp dụng và hiệu lực của các chuẩn đó. Như vậy, có thể coi
“chuẩn hóa là một quá trình trong đó bao gồm các việc phát triển chuẩn, ban hành và
áp dụng chuẩn, quản lý thực hiện chuẩn” [17].
Chuẩn hóa được hiểu là một qúa trình biến đổi hoạt động hay công việc, dịch
vụ hay sản phẩm...theo hướng đạt tới những tiêu chuẩn đã đề ra đối với hoạt động,
dịch vụ hay sản phẩm đó. “Chuẩn hóa trong một lĩnh vực xác định có nghĩa là dùng
tiêu chuẩn làm mục tiêu hướng tới cần đạt được của công việc, dịch vụ hay sản
phẩm...đồng thời dựa vào tiêu chuẩn đó xây dựng tiêu chí, công cụ đo để đánh giá
xem chúng có đạt được mục tiêu đã đề ra hay không” [18].
Chức năng của chuẩn hóa là định hướng hoạt động quản lý và việc thực hiện
các chức năng, các nhiệm vụ, các biện pháp quản lý theo những nguyên tắc xác định;
quy cách hóa sản phẩm, quá trình thực hiện tạo ra sản phẩm (nguồn lực, công nghệ,
phương tiện...) làm cho chúng có tính chuẩn mực thống nhất, tức là đưa những sự vật
này vào trật tự nhất định; khuyến khích phát triển, tạo môi trường chính thức ngày
càng thích hợp hơn cho phát triển đồng thời ngày càng hạn chế những nhân tố tự