CÁCH TRẢ LỜI CÁC CÂU HỎI
TRONG ĐỀ THI TỐT NGHIỆP THPT MÔN NGỮ VĂN
***
I. Đối với câu 2 điểm:
Có kiến thức chưa đủ, học sinh phải hiểu câu hỏi và trả lời đúng hướng mới
trọn 2 điểm, vì thế học sinh cần:
- Phải đọc kĩ câu hỏi, xác định nội dung câu hỏi là gì? Có bao nhiêu ý cần triển
khai…
- Trình bày súc tích, mạch lạc (hỏi cái gì, trả lời cái đó, tránh viết lan man, dài
dòng).
- Kiến thức cụ thể, chính xác; chữ viết rõ ràng, diễn đạt lưu loát.
- Không chỉ tái hiện kiến thức mà còn phải có khả năng nhận biết, suy luận (khi
giải thích ý nghĩa nhan đề của tác phẩm).
- Trả lời câu hỏi dưới dạng ý (Nếu viết thành đoạn văn, phải mạch lạc để giám
khảo dễ phát hiện ý khi chấm) .
- Dự tính thời gian cho câu 1 khoảng từ 10 đến 15 phút.
- Nên làm tất cả các câu, không được bỏ câu nào.
II. Đối với câu 3 điểm: NGHỊ LUẬN XÃ HỘI
1. Mô hình bài văn nghị luận về tư tưởng đạo lý:
a. Mở bài : Giới thiệu luận đề và luận điểm của đề, nêu tầm quan trọng của vấn
đề cần bàn bạc, đánh giá. Dẫn ra câu nói hoặc tư tưởng cần bàn luận. (Viết trong một
đoạn văn).
b. Thân bài:
- Giải thích rõ tư tưởng được đưa ra bình luận (tránh giải thích từ ngữ).
- Phân tích những mặt đúng, bác bỏ những hiện tượng sai lệch.
- Nêu ý nghĩ và rút ra bài học tư tưởng, đạo lý.
(Có thể viết thành nhiều đoạn, mỗi đoạn triển khai một luận điểm)
c. Kết bài: Tổng kết những ý kiến đã bình luận, nhấn mạnh để làm nổi bật ý
tưởng chủ đạo của bài văn. (Viết trong một đoạn văn).
VD: Tục ngữ Việt Nam có câu:
“Đi một ngày đàng học một sàng khôn”

b. Thân bài:
- Thực trạng của vấn đề.
- Chỉ ra nguyên nhân dẫn đến thực trạng ấy.
- Hậu quả hoặc kết quả cảu vấn đề cần nghị luận.
- Nêu giải pháp cần khắc phục ( về phía nhà nước, về phía công dân).
(Có thể viết thành nhiều đoạn, mỗi đoạn triển khai một luận điểm)
c. Kết bài:
- Khẳng định lại vấn đề cần nghị luận.
- Nêu lên suy nghĩ, quan điểm (khái quát) của người viết về vấn đề cần nghị
luận.
VD: Suy nghĩ của anh (chị) về vấn đề ô nhiễm môi trường sống hiện nay?
A. Mở bài: Nêu rõ vấn đề nghị luận:
Môi trường sống là vô cùng quan trọng đối với con người và muôn loài.
B. Thân bài:
LĐ1: Giải thích môi trường là gì?
- Môi trường sống bao gồm những điều kiện đảm bảo duy trì sự sống của con
người và muôn loài.
-Trong đó, có những điều kiện cần thiết như : nguồn nước sạch, không khí, đất,
cây xanh, thức ăn,…
LĐ2: Phân tích thực trạng ô nhiêm môi trường sống:
* Thực trạng: Môi trường sống mất an toàn đến mức báo động toàn cầu : thủng
tầng Ôzôn, hiện tượng Enninnô, băng tan ở Bắc cực, hiệu ứng nhà kính, bão lụt, động
đất, sóng thần, ô nhiêm nguồn nước, thực phẩm, hóa chất độc hại…
* Nguyên nhân:
- Do phát triển thiếu an toàn, bền vững.
- Do khai thác cạn kiệt nguồn lợi thiên nhiên làm mất cân bằng sinh thái.
- Chất thải sản xuất và tiêu dùng quá tải.
- Do thiếu hiểu biết, thiếu đoàn kết, thiếu hệ thống pháp luật ngăn ngừa, xử
phạt,…
*Hiểm họa:

a. Với đề phân tích nhân vật:
Đối với dạng đề này, HS cần phải vạch cho mình hai ý chính: ngoại hình và tính
cách. Bên cạnh đó cần chú ý đến một số yếu tố như: ngôn ngữ, hành động, cử chỉ, mối
quan hệ với xã hội và với nhân vật khác. Tất cả các yếu tố này tựu trong lại cùng bổ trợ
là làm nổi bật lên tính cách của nhân vật. Song song với phân tích nội dung, hS cần lưu
ý và nhấn mạnh đến các thủ pháp nghệ thuật xây dựng nhân vật.
Hầu hết các nhân vật trong tác phẩm văn học thường mang tính hình tượng, đại
diện cho một tầng lớp, một thế hệ nên sau quá trình phân tích ngoại hình và tính cách
HS cần rút ra được thông điệp mà nhà văn muốn gửi gắm qua tác phẩm.
b. Đối với dạng đề tổng hợp nghị luận về một vấn đề văn học:
Chẳng hạn như phân tích giá trị nhân đạo trong tác phẩm Vợ chồng A Phủ của
Tô Hoài, chúng ta cần đi từ vấn đề bao quát nhất:
- Nhân đạo:
+ Nhân đạo là gì?
+ Biểu hiện của tinh thần nhân đạo : Yêu thương con người, cảm thông sâu sắc
với nhưng nỗi khổ đau của con người, thông cảm với hoàn cảnh sống của nhân vật,…
- Tinh thần nhân đạo trong tác phẩm Vợ chồng A Phủ:
+ Sự thông cảm sâu sắc của nhà văn đối với số phận bất hạnh của con người.
+ Sự trân trọng đối với những phẩm chất tốt đẹp của họ.
+ Sự phê phán quyết liệt những thế lực chà đạp con người.
+ Giải phóng con người khỏi sự chà đạp, cho họ cuộc sống mới tốt đẹp hơn.
3. Với dạng đề phân tích tình huống truyện:
VD: Phân tích tình huống truyện độc đáo mà Kim Lân đã tạo dựng trong truyện Vợ
nhặt.
A. Mở bài:
Giới thiệu khái quát thành công của truyện Vợ nhặt nhấn mạnh đến yếu tố làm
nên sự thành công đó là nghệ thuật xây dựng tình huống truyện.
B. Thân bài:
- Tình huống truyện một phần thể hiện ngay trong nhan đề tác phẩm : Vợ nhặt.
Anh Tràng nhặt được vợ ở chợ như người ta nhặt được một thứ đồ vật vô chủ nào đó.