Chơng 3 Phục hồi các chi tiết máy bằng phun đắp
3.1 Khái niệm
Phun phủ kim loại còn gọi là kim loại hoá (metallization) hoặc là Schoop
(theo tên một kỹ s ngời Thuỵ Sỹ là U.M. Schoop 1910).
Nguyên lý chung khi phun Kim loại lỏng đợc phun vào bề mặt cần phục
hồi. Để nung chảy kim loại có thể sử dụng hồ quang điện, hồ quang plasma, ngọn
lữa hàn khí .... Khi phun kim loại lỏng đợc dòng khí nén thổi làm phân tán thành
các lớp sơng mù rất nhỏ, bắn lên bề mặt vật đã đợc làm sạch. Đầu phun kim loại
gọi là pistole.
Nguyên lý chung tạo lực phun kim loại :
Dùng hơi ép có áp suất cao để thổi mạnh vào giọt kim loại lỏng làm
phá vỡ lực cân bằng trên bề mặt (lớn hơn sức căng bề mặt của giọt kim loại
lỏng) và biến thành các hạt nhỏ theo luồng hơi khí nén đập vào bề mặt vật
cần phục hồi, dính kết hết lớp này đến lớp khác và tạo nên lớp kim loại đắp
trên bề mặt.
Hình 3-1 Sơ đồ nguyên lý đầu phun kim loại bằng hồ quang điện.
1- Dây hàn. 2 - Dòng không khí nén 3 - Con lăn cấp dây hàn.
4 - Lớp kim loại đắp . 5 - Kim loại nền.
Sơ đồ nguyên lý Phục hồi bằng đầu phun hồ quang có 2 dây kim loại vuông
góc.
55
1
1
2
3
4
5
Hồ quang điện và dòng
hạt kim loại lỏng



2- Biến trở.
3- Nguồn điện gián tiếp
4- Oxilograph (máy dao
động)
5- Khí nén 6- Mỏ phun.
7- Khí bảo vệ.
8- Nguồn cấp bột
9- Khí vận chuyển bột vào.
Hình 3 - 5 Sơ đồ phun đắp bằng đầu phun khí với dây kim loại nóng chảy
Hình 3 - 6 Hình dáng ngoài đầu phun đắp bằng ngọn lửa khí
3.2 ứng dụng của phun đắp: Phun đắp lên bề mặt chi tiết máy một lớp vật
liệu nhằm mục đích chống rỉ, phục hồi kích thớc, phục hồi một số tính chất hoặc
tạo nên một lớp vật liệu có cơ tính đặc biệt. Phun đắp còn có thể tạo nên bề mặt
trang trí và bảo vệ.
Các ứng dụng chính:
1. Phục hồi các chi tiết máy bị mài mòn
2. Sửa chữa các khuyết tật của vật đúc
3. Sửa chữa các khuyết tật xuất hiện khi gia công cơ khí
4. Bảo vệ chống rỉ ở môi trờng khí quyển
5. Bảo vệ chống rỉ ở nhiệt độ cao
6. Thay thế kim loại màu bằng kim loại phun
7. Trang trí 65 % bảo vệ chống rỉ
35 % phục hồi các chi tiết máy bị mòn
57
Khí ép và khí tạo ngọn
lửa nung chảy kim loại
dây hàn
Đầu phun
bằng khí cháy
Dây kim loại

9. Phun phục hồi có thể đảm bảo chất lợng cao, trong một số trờng hợp đảm bảo
tính chất vật liệu tốt hơn vật liệu nền.
10.Không phá hoại kết cấu kim tơng của kim loại gốc vì nhiệt độ phun lên chi tiết
không cao.
11.Chiều dày lớp phun đắp khá lớn, có thể phục hồi các bề mặt bị mòn
nhiều.
12.Lớp kim loại phun dày và xốp nên có khả năng tích luỹ dầu bôi trơn, giảm ma
sát, tăng khả năng chịu mài mòn
13.Công nghệ phun đơn giản, dễ thao tác, năng suất cao tuỳ theo mức độ mài mòn
và độ phức tạp bề mặt cần phục hồi .
14.Có thể phun kim loại màu và hợp kim bác bit nên tiết kiệm đợc kim loại màu .
15. Khi phun có sử dụng khí nén, thiết bị phun đắp đơn giản.
58
16.Năng suất cao.
17. Chất lợng phun đắp phụ thuộc : chất lợng bề mặt kim loại, tốc độ phun,
áp lực khí nén, lợng kim loại nóng chảy, kích thớc kim loại bột...
Nhợc điểm
Mối liên kết giữa kim loại lớp phủ và kim loại nền còn thấp;
Không khí nén dùng để phun kim loại yêu cầu không lẫn dầu mỡ và hơi ẩm. Vì
hơi ẩm đi qua vùng hồ quang sẽ bị phân huỷ và ôxy hoá mạnh các hạt kim loại
nên làm giảm chất lợng lớp phun. Hơi ẩm còn làm giảm nhiệt độ vùng hồ
quang, làm giảm nhiệt độ của các hạt trong quá trình tạo sơng mù. Do đó làm
giảm mức độ biến dạng của chúng khi va đập vào bề mặt. Dầu mỡ lẫn trong
không khí ép sẽ tạo thành màng dầu ngăn cách giữa lớp phun với chi tiết, giữa
các hạt phun với nhau làm giảm chất lợng độ bám chắc của lớp phun với kim
loại nền. Tổn thất kim loại nhiều.
ảnh hởng đến sức bền của chi tiết (giảm giới hạn mỏi của chi tiết)
Bề mặt phun luôn luôn yêu cầu phải làm sạch và tạo nhám, tạo nhấp nhô.
Đòi hỏi tay nghề cao.
Điều kiện làm việc nặng nhọc.