Tiểu luận Triết học
Phần mở đầu
Từ khi xuất hiện con ngời trên hành tinh này đến ngày nay đã trải qua 5
phơng thức sản xuất tồn tại trong 5 chế độ xã hội: công xã nguyên thuỷ, chiếm
hữu nô lệ, phong kiến tập quyền, t bản chủ nghĩa và xã hội chủ nghĩa. T duy
nhận thức của con ngời không dừng lại ở một chỗ mà ngày càng phát triển hoàn
thiện hơn. Từ đó kéo theo sự thay đổi phát triển lực lợng sản xuất cũng nh quan
hệ sản xuất. Từ hái lợm săn bắt để duy trì cuộc sống đến trình độ khoa học kỹ
thuật lạc hậu và đến ngày nay trình độ khoa học đã đạt tới mức tột đỉnh. Mà cốt
lõi của nền sản xuất xã hội chính là sự thống nhất biện chứng giữa quan hệ sản
xuất với lực lợng sản xuất, nh Mác và ăngen nói, đó là quy luật về sự phù hợp
giữa quan hệ sản xuất với lực lợng sản xuất.
Từ quan điểm này của chủ nghĩa Mác xít, Đảng và Nhà nớc ta đã vận
dụng vào quá trình phát triển kinh tế xã hội nớc ta trong giai đoạn từ đổi mới
đến nay.
Biện chứng quan hệ sản xuất với lực lợng sản xuất tạo điều kiện cho
chúng ta có đợc nhận thức về sản xuất xã hội và kinh tế. Thấy đợc ý nghĩa đó,
tôi xin bày tỏ một vài ý kiến bản thân về vấn đề: "Vận dụng quan điểm triết
học Mác xít về quy luật quan hệ sản xuất phải phù hợp với trình độ lực lợng
sản xuất để phát triển những thành tựu, hạn chế trong phát triển kinh tế xã
hội của Việt Nam trong giai đoạn từ đổi mới đến nay"
1
Tiểu luận Triết học
Phần nội dung
I. Lực lợng sản xuất - quan hệ sản xuất - quy luật về sự phù hợp
của quan hệ sản xuất với trình độ phát triển của lực lợng sản
xuất
1. Lực lợng sản xuất
Lực lợng sản xuất biểu hiện giữa con ngời với tự nhiên trong quá trình sản
xuất, đồng thời thể hiện năng lực thực tiễn của con ngời trong quá trình sản xuất
ra của cải vật chất. Lực lợng sản xuất bao gồm: ngời lao động với kỹ năng lao

ngày càng sâu của khoa học vào sản xuất, trở thành 1 yếu tố không thể thiếu đ-
ợc của sản xuất của sản xuất đã làm cho lực lợng sản xuất có bớc phát triển
nhảy vọt, tạo thành cuộc cách mạng khoa học và cách mạng hiện đại. Yếu tố trí
lực trong sức lao động đặc trng cho lao động hiện đại không còn là kinh nghiệm
và thói quen của họ mà là tri thức khoa học. Có thể nói: khoa học và công nghệ
hiện đại là đặc trng cho lực lợng sản xuất hiện đại.
Nớc ta từ trớc tới nay nền kinh tế lấy nông nghiệp là chủ yếu, trình độ
khoa học kỹ thuật kém phát triển. Công cụ sản xuất của ta vừa nhỏ, vừa lạc hậu
so với trình độ phát triển chung trên thế giới. Thực tế trong nhiều ngành sản
xuất thủ công vẫn là chủ yếu, lao động thủ công chiếm tỉ lệ cao, cơ giới hoá vẫn
còn cha phát triển. Mặt khác, trong 1 thời gian khá dài, lực lợng sản xuất bị kìm
hãm trong lối suy nghĩ bảo thủ, trì trệ. Chính bởi vậy, Đại hội Đảng 6 đặt ra
nhiệm vụ "Giải phóng mọi năng lực sản xuất hiện có, khai thác mọi khả năng
tiềm tàng của đất nớc, sử dụng có hiệu quặ giúp đỡ của quốc tế để phát triển
mạnh mẽ lực lợng sản xuất". Chúng ta đang ở trong giai đoạn mà cách mạng
khoa học kỹ thuật trên thế giới phát triển một cách mạnh mẽ, nó đòi hỏi chúng
ta tiếp thu cái mới một cách nhanh chóng để phát triển nguồn lực bên trong.
Hiện nay nớc ta đang tiến dần lên với tự động hoá, lực lợng lao động có trình
độ, có khả năng vận hành máy móc, tay nghề thành thạo, đợc đào tạo căn bản
đang dần tăng lên. Cùng với sự đầu t máy móc thiết bị tiên tiến, Việt Nam hy
vọng có thể thay đổi căn bản trình độ lực lợng sản xuất.
2. Quan hệ sản xuất
3
Tiểu luận Triết học
Quan hệ sản xuất là quan hệ giữa ngời với ngời trong quá trình sản xuất
(sản xuất và tái sản xuất xã hội). Do con ngời không thể tách khỏi cộng đồng
nên trong quá trình sản xuất phải có những mối quan hệ với nhau. Vậy việc phải
thiết lập các mối quan hệ trong sản xuất tự nó đã là một vấn đề có tính quy luật.
Nhìn tổng thể, quan hệ sản xuất gồm 3 mặt.
- Quan hệ sở hữu đối với t liệu sản xuất, tức là quan hệ giữa ngời với t

sở hữu.
Quan hệ phân phối sản phẩm sản xuất ra mặc dù do quan hệ sở hữu t liệu
sản xuất và quan hệ tổ chức quản lý sản xuất chi phối, song nó kích thích trực
tiếp đến lợi ích của con ngời, tác động đến thái độ của con ngời trong lao động
sản xuất, và do đó có thể thúc đẩy hoặc kìm hãm sản xuất phát triển.
ở nớc ta vừa tồn tại quan hệ sản xuất mởi của quá trình đi lên chủ nghĩa
xã hội vừa tồn tại quan hệ sản xuất tàn d của xã hội cũ. Chúng ta quan niệm cha
đúng về quan hệ sở hữu t liệu sản xuất, tổ chức quản lý sản xuất và phân phối
sản phẩm cha hợp lý. điều đó khiến nền kinh tế nớc ta cha thực sự phát triển.
Muốn phát triển, Đảng và Nhà nớc cần xác định rõ quan hệ sở hữu cần thiết của
quá trình đổi mới, tổ chức quản lý sản xuất (đặc biệt là sự phân công chuyên
môn hoá và hợp tác hoá lao động) một cách khoa học, phân phối sản phẩm mở
rộng. Đó chính là xây dựng một quan hệ sản xuất lý tởng trong tình hình hiện
tại của nớc ta.
3. Quy luật quan hệ sản xuất phải phù hợp với trình độ phát triển
của lực lợng sản xuất
Lực lợng sản xuất và quan hệ sản xuất là hai mặt của phơng thức sản
xuất, chúng tồn tại không tách rời nhau, tác động qua lại lẫn nhau một cách
biện chứng, tạo thành quy luật về sự phù hợp của quan hệ sản xuất với trình đọ
phát triển của lực lợng sản xuất. Từ đó tạo nền quy luật cơ bản nhất của sự vận
động, phát triển sản xuất xã hội.
Khuynh hớng chung của sản xuất vận chuyển là không ngừng phát triển.
Sự phát triển đó xét đến cùng là bắt nguồn từ sự biến đổi và phát triển của lực l-
ợng sản xuất, trớc hết là công cụ lao động. Sự phát triển của lực lợng sản xuất đ-
5
Tiểu luận Triết học
ợc đánh dấu bằng trình độ của lực lợng sản xuất. Trình độ lực lợng sản xuất
trong từng giai đoạn lịch sử thể hiện trình độ chinh phục thiên nhiên của con
ngời trong giai đoạn lịch sử đó. Trình độ lực lợng sản xuất biểu hiện ở trình độ
của công cụ lao động, trình độ kinh nghiệm và kỹ năng lao động của con ngời,