Gi¸o tr×nh tin häc c¬ së II - N
gôn ngữ
C

4

I. Mở đầu

C là ngôn ngữ lập trình được thiết kế bởi Dennis Ritchie tại phòng thí nghiệm Bell
Telephone năm 1972. Nó được viết với mục tiêu chính là xây dựng hệ điều hành UNIX.
Vì thế ban đầu nó không hướng tới sự tiện dụng cho người lập trình. C được phát triển từ
một ngôn ngữ lập trình có tên là B (B là ngôn ngữ lập trình được viết bởi Ken Thompson
tại Bell Labs, và tên ngôn ngữ lấy theo tên của Bell Labs).
C là ngôn ngữ mạnh và mềm dẻo, linh hoạt, nó nhanh chóng trở thành ngôn ngữ phổ
biến không chỉ trong phạm vi của Bell, C được các lập trình viên sử dụng viết nhiều loại
ứng dụng ở các mức độ khác nhau.
Cũng vì nó được dùng nhiều nơi nên xuất hiện những đặc điểm khác nhau, các phiên
bản phát triển không thống nhất. Để giải quyết vấn đề này, năm 1983 Viện tiêu chuẩn Mỹ
(ANSI) đã thành lập một chuẩn cho C và có tên ANSI C (ANSI standard C). Nói chung
các chương trình dịch C ngày nay đều tuân theo chuẩn này ngoại trừ một số khác biệt nhỏ.
Hiện nay có rất nhiều ngôn ngữ lập trình bậc cao như C, Pascal, BASIC,.. mỗi ngôn
ngữ đều có điểm mạnh riêng của nó và phù hợp cho một số lĩnh vực nào đó, C cũng
không ngoại lệ, C được phổ biến bởi nó có các đặc điểm sau:
•
C là ngôn ngữ mạnh và mềm dẻo. Có thể nói rằng sự hạn chế của C chỉ phụ thuộc
vào người lập trình, tức là với C bạn có thể làm tất cả những điều theo ý tưởng của bạn. C
được dùng cho những dự án từ nhỏ tới lớn như: Hệ điều hành, Đồ hoạ, Chương trình
dịch,...
•
C dễ chuyển đổi sang hệ hệ thống khác (tính khả chuyển), tức là một chương trình
C được viết trên hệ thống này có thể dễ dàng dịch lại chạy được trên hệ thống khác

là nó có thể thay đổi tuỳ theo ngôn ngữ mỗi quốc gia sử dụng.
•
Từ khoá và tên: Tên là một xâu (dãy) các kí tự, trong ngôn ngữ lập trình nói chung
đều yêu cầu tên phải tuân theo những ràng buộc nhất định.
Với C tên là xâu kí tự chỉ có thể gồm
- các chữ cái
- chữ số
- dấu gạch nối
Tên phải bắt đầu bằng chữ cái hoặc dấu gạch dưới, độ dài không quá 32 kí tự, không được
trùng với từ khoá của ngôn ngữ. Và vì C phân biệt chữ hoa và chữ thường nên các tên chữ
hoa như XY và xy là khác nhau.
Mỗi ngôn ngữ đều có riêng một tập các từ với ý nghĩa đặc biệt đó là các từ khoá,
chúng được dùng với mục đích định trước như tên kiểu dữ liệu, tên toán tử,..
Sau đây là một số từ khoá của C

asm enum signed
auto extern sizeof
break float static
case for struct
char goto switch
const if typedef
continue int union
default long unsigned
do register void
double return volatile
else short while

I.2.Các bước lập trình giải bài toán
Để giải một bài dù mức nào thì bước đầu tiên chúng ta cũng phải phát biểu bài toán,
tức là chúng ta phải hiểu bài toán yêu cầu gì thì mới có thể tìm được thuật giải, và cài đặt

ớch ca bc ny l chuyn chng trỡnh ngun thnh chng trỡnh mó i tng
(object). Sau bc ny (nu thnh cụng) chỳng ta thu c file chng trỡnh i tng
(cú phn m rng l .OBJ)
3. Liờn kt chng trỡnh
Sau bc biờn dch hon thnh ta cú chng trỡnh i tng, õy cha phi l chng
trỡnh cú th chy c trờn mỏy tớnh, bc ny chỳng ta phi s dng mt trỡnh liờn kt
liờn kt cỏc hm th vin vi chng trỡnh i tng to ra chng trỡnh ớch . Bn cú
th s dng trỡnh liờn kt c lp no ú, nhng vi cỏc trỡnh biờn dch ca C trờn mụi
trng DOS hay WINDOWS u cú sn trỡnh liờn kt.
4. Chy v kim tra kt qu chng trỡnh
Khi ó cú chng trỡnh ớch, chỳng ta cn phi kim tra tớnh ỳng n ca nú. bn
chy chng trỡnh vi cỏc b d liu mu v kim tra kt qu cú nh d kin hay khụng,
nu cú sai sút thỡ phi xỏc nh nguyờn nhõn gõy li v quay li bc 1 hiu chnh. v
chỳng ta lp li quỏ trỡnh ny cho ti khi c chng trỡnh gii ỳng bi toỏn mong i.

Gi¸o tr×nh tin häc c¬ së II - N
gôn ngữ
C

7

Hình 1 – Các bước phát triển
chương trình

Hiện nay có rất nhiều chương trình dịch cho C và hầu hết (trên nền DOS hoặc Windows)
trong đó được tích hợp cả trình soạn thảo, biên dịch, liên kết - gọi là môi trường tích hợp.
Trong giáo trình này chúng ta sử dụng BC (Borland C) hoặc turbo C làm môi trường lập
trình.