Thơng mại quốc tế và sự cần thiết phát triển
quan hệ kinh tế quốc tế
I. Tính tất yếu của thơng mại quốc tế

1.Sự cần thiết của thơng mại quốc tế
Thơng mại quốc tế là quá trình trao đổi hàng hóa giữa các nớc thông qua buôn
bán nhằm mục đích kinh tế tối đa. Thơng mại quốc tế là lĩnh vực quan trọng nhằm
tạo điều kiện cho các nớc tham gia vào phân công lao động quốc tế, phát triển
kinh tế, làm giàu cho đất nớc. Thơng mại quốc tế có tính chất sống còn vì lí do cơ
bản là ngoại thơng mở rộng khả năng sản xuất và tiêu dùng của mỗi quốc gia. Th-
ơng mại quốc tế cho phép một nớc tiêu dùng tất cả các mặt hàng với số lợng nhiều
hơn mức có thể tiêu dùng với ranh giới của khả năng sản xuất trong nớc khi thực
hiện chế độ tự cung tự cấp, không buôn bán ra thị trờng nớc ngoài.
Thơng mại quốc tế ngày càng trở nên quan trọng đối với tất cả các quốc gia
trên thế giới. Mục đích của kinh doanh nói chung là nhằm đạt lợi nhuận tối đa. Vì
vậy các quốc gia, các doanh nghiệp cần mở rộng kinh doanh để thu nhiều lợi
nhuận. Khi nhu cầu của con ngời về các sản phẩm, dịch vụ ngày càng cao, phong
phú về thể loại thì dẫn đến cầu về hàng hoá ngày càng tăng. Đây là cơ hội cho các
doanh nghiệp,các quốc gia mở rộng khả năng sản xuất, kinh doanh của mình. Tuy
nhiên không một quốc gia nào có thể đáp ứng đợc tất cả nhu cầu của thị trờng
trong nớc bởi quy luật khan hiếm các nguồn lực và sự phân bổ các nguồn lực
không đồng đều mà các quốc gia gặp phải. Nhật Bản, quốc gia này không đợc u
đãi về nguồn tài nguyên thiên nhiên nên thơng mại quốc tế đã giúp họ có đợc
nguồn tài nguuyên mà họ cần. Thơng mại quốc tế đã giúp họ có đợc nguồn tài
nguyên mà họ cần. Thơng mại quốc tế giúp con ngời tiêu dùng các sản phẩm có
chất lợng cao, mẫu mã đẹp, chủng loại phong phú, giá cả phải chăng. Mỹ là nớc
có nền công nghiệp phát triển, mặt hàng ôtô xuất khẩu hàng năm chiếm tỉ trọng
lớn trong tổng kim ngạch xuất khẩu nhng hàng năm Mỹ vẫn nhập khẩu một lợng
lớn ôtô của Nhật, bởi vì mặt hàng này có khả năng đáp ứng cao nhu cầu sử dụng
của ngời dân nh giá rẻ, tính năng u việt... Bên cạnh đó, thơng mại quốc tế còn
giúp cho các nớc kém phát triển, với công nghiệp còn lạc hậu đợc tiêu dùng các

khoa học kĩ thuật, phạm vi chuyên môn hoá ngày càng tăng, số lợng sản phẩm,
dịch vụ để thoả mãn nhu cầu con ngời ngày càng dồi dào thì sự phụ thuộc lẫn
nhau giữa các nớc ngày càng tăng lên.
Theo quan điểm của chủ nghĩa trọng thơng thì mỗi nớc muốn đạt đợc sự thịnh
vợng phải gia tăng khối lợng tiền tệ, muốn có của cải, các nớc phải phát triển
buôn bán với nớc ngoài.
Thơng mại quốc tế còn bắt nguồn từ sự đa dạng về điều kiện tự nhiên của các n-
ớc. Sự khác nhau về điều kiện sản xuất sẽ dẫn đến sự trao đổi giữa các nớc với
nhau về những mặt hàng nh dầu lửa, lơng thực...
Theo lí thuyết lợi thế so sánh của nhà kinh tế học ngời Anh, David RicaRdo,
cho rằng nếu mỗi nớc chuyên môn hoá vào các sản phẩm mà nớc đó có hiệu quả
sản xuất so sánh thì thơng mại sẽ có lợi cho cả hai bên.
Nguồn gốc của thơng mại quốc tế còn do sự chênh lệch giữa các nớc về chi phí
cơ hội của hàng hoá tạo ra.
Sự khác nhau về sở thích và mức cầu cũng là một nguyên nhân để dẫn đến buôn
bán. Ngày nay, do những tiến bộ của khoa học kĩ thuật làm cho lợng sản phẩm sản
xuất ra ngày càng nhiều, qui mô sản xuất tăng, cơ cấu đa dạng, cung gặp cầu dẫn
đến có sự trao đổi.
Nh vậy, có nhiều lí do làm xuất hiện sự buôn bán giữa các quốc gia. Trong bối
cảnh nền kinh tế thế giới hiện nay, xu hớng toàn cầu hoá đang đa các nớc ngày
càng quan hệ chặt chẽ với nhau trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội
3. Khu vực hoá, toàn cầu hoá- mối quan hệ kinh tế quốc tế trong giai đoạn
hiện nay
Trong số các xu hớng mang tính toàn cầu nổi lên trong mấy thập niên gần
đây, xu hớng toàn cầu hoá đang trở thành một đặc trng phổ biến của sự phát
triển thế giới, nó bao trùm hầu hết mọi lĩnh vực của đời sống xã hội . Toàn cầu
hoá kinh tế là hệ quả của những biến đổi trong lĩnh vực công nghệ truyền thông
và thông tin và chính ba nhân tố kĩ thuật, thông tin và tiền vốn lu chuyển xuyên
quốc gia đã trở thành các động lực thúc đẩy quá trình toàn cầu hoá. Với nền
kinh tế toàn cầu hoá, việc tổ chức sản xuất và khai thác thị trờng trong phạm vi

Sự phát triển nhanh chóng của mạng lới thông tin toàn cầu tạo ra một số
chuyển biến quan trọng, kết nối tất cả các quốc gia, các vùng địa lí trên trái đất
vào một hệ thống, đồng thời làm đẩy nhanh tốc độ vận động của các qúa trình
kinh tế- xã hội- chính trị- quân sự- văn hoá toàn cầu. Nh vậy mạng lới thông tin là
một khâu của xu hớng toàn cầu hoá, đồng thời đóng vai trò là công cụ, là phơng
thức đẩy nhanh xu hớng đó.
Những năm 1996- 1997 là điểm khởi đầu của những nỗ lực toàn cầu nhằm
thử nghiệm và khởi động một số quan hệ hợp tác phù hợp với xu thế thời đại. Xu
hớng tự do hoá thơng mại và đầu t đợc thúc đẩy bởi sự gia tăng mạnh mẽ các hoạt
động của các tổ chức kinh tế quốc tế và khu vực hiện có cũng nh đang hình thành.
Các khối, tổ chức kinh tế ngày càng đóng vai trò quan trọng trong các cuộc thơng
lợng, sắp xếp và giải quyết các vấn đề khu vực và quốc tế trong việc thúc đẩy tự
do hoá và giao lu kinh tế toàn cầu. Bất kì nớc nào muốn phát triển đợc trong tơng
lai đều phải tìm cách trở thành thành viên của ít nhất một tổ chức kiểu nh vậy.
Quá trình toàn cầu hoá đã dẫn tới việc hình thành các khối kinh tế- mậu dịch khu
vực. Đây là xu hớng vừa thuận chiều vừa ngợc chiều với quá trình toàn cầu hoá.
Là thuận chiều theo nghĩa khu vực hoá là một bớc, một khâu đệm trong lộ trình
gia nhập vào hệ thống toàn cầu của mỗi nớc. Là ngợc chiều ở chỗ trong khuôn
khổ xu hớng toàn cầu, với các qui tắc mở cửa, tự do hoá và quan hệ bình đẳng
giữa các nớc thì khu vực hoá lại có nghĩa là phân chia thế giới theo mảng, khối tạo
ra sự phân biệt đối xử mang tính khu vực trong cuộc cạnh tranh không ngang bằng
về thể chế giữa nhóm nớc trong khu vực với các nớc và nhóm nớc ngoài khu vực.
Nhng dẫu sao khu vực hoá cũng đang là một xu thế tất yếu, thậm chí là xu thế nổi
bật trong giai đoạn hiện nay.
Đối với nớc ta, với bớc chuyển mình sang nền kinh tế thị trờng, xu hớng
này tác động mạnh, có ảnh hởng sâu sắc, toàn diện đến tất cả các khía cạnh của
đời sống kinh tế -chính trị- xã hội. Hiện nay, càng tiến sâu vào quá trình hội
nhập quốc tế, chúng ta càng cảm nhận rõ hơn những mặt tích cực cũng nh tiêu
cực của quá trình này. Nhng nổi bật lên trên hết là những thách thức to lớn và
gay gắt mà xu hớng này đặt ra. Những ảnh hởng của cuộc khủng hoảng tài