Đề án môn học
LI NểI U
Khụng ai trong chỳng ta cú th ph nhn vai trũ ca kim toỏn i vi s
hot ng v phỏt trin ca nn kinh t núi chung cng nh cỏc doanh nghip
núi riờng. Nht l i vi nhng nc cú nn kinh t ang phỏt trin nh nc
ta hin nay, kim toỏn ó tr thnh mt nhu cu khụng th thiu c i vi
hot ng sn xut kinh doanh ca mi doanh nghip. Chỳng ta cú th hỡnh
dung mt cỏch n gin kim toỏn l mt yu t tớch cc m bo cho cỏc
chun mc k toỏn c chp hnh nghiờm chnh, trt t k cng ca cụng
tỏc k toỏn c gi vng, cỏc thụng tin k toỏn trung thc v cú tin
cy. Chớnh iu ú ó lm cho kim toỏn tr thnh cụng vic rt c quan
tõm khụng ch i vi doanh nghip, c quan qun lớ ca nh nc m cũn
i vi c cỏc i tng khỏc quan tõm n tỡnh hỡnh ti chớnh ca doanh
nghip.
Mt trong nhng yu t ht sc quan trng gúp phn lm nờn thnh cụng
ca cuc kim toỏn ú l bng chng kim toỏn. Vỡ cht lng ca cỏc bng
chng kim toỏn nh hng trc tip ti cht lng ca cuc kim toỏn.
Vỡ nhng lý do trờn em chn ti: Bng chng kim toỏn v cỏc
phng phỏp k thut thu thp bng chng kim toỏn trong kim toỏn
ti chớnh.
ti ca em gm cỏc phn sau:
Li núi u.
Phn I: C s lý lun v bng chng kim toỏn v cỏc phng phỏp k
thut thu thp bng chng kim toỏn.
Phn II: Thu thp bng chng kim toỏn trong quy trỡnh kim toỏn bỏo cỏo
ti chớnh.
Kt lun.
Nguyễn Thị Hơng Thảo Lớp Kiểm toán 43A
1
Đề án môn học
PHN I

bng chng thớch hp cn thu thp cú th ỏnh giỏ mt cỏch ton din v i
tng kim toỏn.
2.Phõn loi bng chng kim toỏn v mt s bng chng kim
toỏn c bit.
2.1. Ti liu sn cú.
2.1.2.1Cỏc chng t:
Chng t bao gm mi loi mu hay giy t cú th dựng thm nh cỏc
s liu k toỏn c bn ca cụng ty. Chỳng l nhng hoỏ n, mu n t
hng, th chm cụng, v.v...
2.1.2. S sỏch k toỏn:
Cỏc doanh nghip ghi chộp cỏc v giao dch trong mt lot s sỏch k
toỏn. Nhng thụng tin c rỳt ra t s sỏch ny ri sau ú c s dng
lm cỏc bỏo cỏo k toỏn. S cỏi l quan trng nht trong s s sỏch ú. Nú
c xỏc minh bng nhng s sỏch khỏc, nh cỏc s nht kớ bỏn hng v mua
hng, cỏc s cỏi con n v ch n. K toỏn viờn phi thm tra nhng s sỏch
ny m bo ch chn rng nhng giao dch ó xy ra trong nm ó c
ghi chộp ỳng qui nh.
2.1.3. Nhng s sỏch khỏc:
Nguyễn Thị Hơng Thảo Lớp Kiểm toán 43A
3
Đề án môn học
Kim toỏn viờn cú quyn tip cn bt kỡ lỳc no i vi mi s sỏch m h
cn cho mc ớch kim toỏn ca mỡnh, bt k l chỳng cú liờn quan trc tip
n vic chun b bỏo cỏo ú hay khụng. Kim toỏn viờn cú th dng s bng
lng, s ti sn ca cụng ty hay bt kỡ mt s sỏch no khỏc xỏc minh
nhng con s trong bỏo cỏo. H cng s mong mun c ht cỏc biờn bn
cuc hp ban giỏm c, nu nh ti ú ó cú bn bc mi vn , nh mt n
lc nm quyn kim soỏt hay mt yờu cu bi thng thit hi, cú ý ngha i
vi vic kim toỏn.
2.1.4. Vt chng:

cụng ty. Phng thc ny cng c s dng m bo chc chn rng s
d ti ngõn hng ca khỏch hng ti ngõn hng ó c ghi ỳng.
2.2.4. Nhng s vic tip theo:
Nhiu iu khụng bit chc cú th c gii quyt bng cỏch nghiờn cu
nhng thụng tin xut hin sau khi kt thỳc nm ú. Vớ d, nu s n quỏ hn
ca con n ó c thanh toỏn sau khi ó kt thỳc nm ú, thỡ khụng cn lo
lng v khon d phũng.
Nguyễn Thị Hơng Thảo Lớp Kiểm toán 43A
5
Đề án môn học
2.2.5. Lp lun suy din:
Kim toỏn viờn cú th s dng kh nng nhy bộn ca mỡnh to ra
nhng bng chng m trong mt chng mc no ú cú th lm sỏng t thờm
nhng sai sút v nhng ch sai qui nh hn so vi nhng mc ó c lit
kờ. Vic lp lun suy din chc chn l mt ngun bng chng kim toỏn
quan trng nht v cng khú khn nht, nhiu kiu kho sỏt kim toỏn ũi hi
phi lp lun suy din, trong ú cú vic r soỏt phõn tớch, vic ỏnh giỏ kt
qu ca cỏc mu kho sỏt v vic ỏnh giỏ nhng c tớnh ch quan ca ban
lónh o.
2.3. Mt s bng chng kim toỏn c bit.
õy l mt s bng chng c bit thu thp t mt s i tng c bit
v thng c s dng trong kim toỏn bỏo cỏo ti chớnh ca kim toỏn,ú
l:
2.3.1. Cụng vic ca chuyờn gia.
Do kim toỏn viờn khụng th hiu ht tt c mi lnh vc ca xó hi nờn
theo chun mc kim toỏn VSA 550 Cỏc bờn liờn quan cho phộp h c
s dng ý kin ca cỏc chuyờn gia cú nng lc, kin thc v kinh nghim c
th trong mt lnh vc chuyờn mụn no ú,ngoi tr lnh vc k toỏn v kim
toỏn. Vớ d nh:
ỏnh giỏ ti sn nh t ai v cụng trỡnh xõy dng,mỏy múc thit b,

xem nh mt bng chng kim toỏn.Ngc li, nu kt qu lm vic ca
chuyờn gia khụng phự hp hoc trỏi ngc vi cỏc bng chng khỏc, kim
toỏn viờn cn phi gii quyt s khỏc bit ny thụng qua tho lun vi n v
v chuyờn gia, hoc phi ỏp dng cỏc th tc kim toỏn b sung, hay cú th
phi thuờ thờm chuyờn gia khỏc. Nu nhng khỏc bit ny khụng gii quyt
Nguyễn Thị Hơng Thảo Lớp Kiểm toán 43A
7
Đề án môn học
c v mang tớnh trng yu, thỡ kim toỏn viờn s ddwa ra ý kin t chi,
chp nhn tng phn hoc khụng chp nhn.Tuy nhiờn, khi s dng t liu
ca chuyờn gia lm bng chng kim toỏn thỡ cỏc chun mc kim toỏn
vn ũi hi rng kim toỏn viờn phi l ngi chi trỏch nhim sau cựng v ý
kin nhn xột v bỏo cỏo ti chớnh c kim toỏn. Vỡ vy, kim toỏn viờn
khụng c tham chiu ý kin chuyờn gia trờn bỏo cỏo kim toỏn trỏnh b
hiu lm c ý chia s trỏch nhim.
2.3.2 Gii trỡnh ca Giỏm c:
Kim toỏn viờn cn phi thu thp bng chng v vic giỏm c n v
c kim toỏn tha nhn trỏch nhim ca mỡnh trong vic lp v trỡnh by
trung thc bỏo cỏo ti chớnh phự hp vi chun mc k toỏn hin hnh v ó
phờ duyt bỏo cỏo ti chớnh.Theo chun mc kim toỏn s 580 "Kim toỏn
viờn phi thu thp c cỏc gii trỡnh ca giỏm c( hoc ngi ng u)
n v c kim toỏn".
Gii trỡnh thụng thng do giỏm c hoc ngi ng u n v ký ,
thng c ghi ngy thỏng trựng vi ngy ghi trờn bỏo cỏo kim toỏn, trong
ú trỡnh by túm tt cỏc vn quan trng nh:
- Bỏo cỏo ti chớnh c lp v trỡnh by theo ỳng ch hay chun
mc k toỏn hin hnh.
- Mi s sỏch k toỏn, ti liu v cỏc biờn bn hp i hi c ụng, Hi
ng qun tr ó cung cp y cho kim toỏn viờn.
- Mi vn cn khai bỏo theo yờu cu ca chun mc hay ch k

ch tip bỏo cỏo kt qu kim toỏn cho ngi lónh o cao nht. Mi s hn
ch ca ngi qun lý t ra cho kim toỏn ni b cn c xem xột mt cỏnh
cn thn. c bit, kim toỏn viờn ni b phi c t do tip xỳc vi kim
toỏn viờn c lp.
Nguyễn Thị Hơng Thảo Lớp Kiểm toán 43A
9
Đề án môn học
Phm vi hot ng: l ni dung v phm vi cụng tỏc ó c kim toỏn
ni b thc hin. Kim toỏn viờn c lp cn xỏc nh xem cỏc nh qun lý cú
thc hin nhng khuyn ngh ca kim toỏn ni b hay khụng, v chỳng c
th hin di hỡnh thc no?.
Kh nng chuyờn mụn: L nhng ngi c o to chuyờn mụn phự
hp v cú nhiu kinh nghim m nhn nhim v kim toỏn ni b. Kim
toỏn c lp cú th nghiờn cu v chớnh sỏch tuyn dng v kim toỏn ni b,
v xem xột v kinh nghim v trỡnh chuyờn mụn ca h.
Tớnh thn trngtrong ngh nghip: Kim toỏn viờn c lp phi xem xột
cỏc cuc kim toỏn ni b cú c lp k hoch, giỏm sỏt, xột duyt v dn
chng bng ti liu mt cỏch ỳng n hay khụng? Cm nang kim toỏn,
chng trỡnh lm vic v h s kim toỏn ni b l bng chng v vic thc
hin ngha v ny.
Bờn cnh s ỏnh giỏ chung v cỏc tiờu chun ó c trỡnh by trờn,
nu kim toỏn viờn c lp cú ý nh s dng cỏc t liu ú, hay iu
chnh v thi gian, phm vi kim toỏn ca bn thõn mỡnh, thỡ cn nghiờn cu
c th thờm cỏc khớa cnh sau õy:
- Phm vi v chng trỡnh kim toỏn ni b cú thớch hp vi kim toỏn
viờn c lp hay khụng?.
- Cụng vic kim toỏn ni b c giỏm sỏt, kim tra li, v cú c
chng minh bng cỏc bng chng kim toỏn y v thớch hp hay khụng?
- Cỏc kt lun cú phự hp vi hon cnh c th, v bỏo cỏo c trỡnh by
phự hp vi kt qa kim toỏn hay khụng?

ca h
Tu theo s ỏnh giỏ v trỡnh , v mỳc phi hp trong cụng vic
v kt qu kim toỏn ca kim toỏn viờn khỏc m kim toỏn viờn ch s dng
nhng t liu ny mt cỏch thớch hp. Cũn khi no kim toỏn viờn chớnh thc
kt lun rng t liu ca kim toỏn viờn khỏc l khụng th s dng, v kim
toỏn viờn chớnh khụng theer tin hnh cỏc th tc kim toỏn b sung ti n v
Nguyễn Thị Hơng Thảo Lớp Kiểm toán 43A
11
Đề án môn học
cp di ó c kim toỏn bi kim toỏn viờn khỏc, kim toỏn viờn chớnh s
a ra ý kin chp nhn tng phn hoc t chi.
2.3.5. Bng chng v cỏc bờn hu quan:
Trong qua trỡnh kim toỏn, kim toỏn viờn cú trỏch nhim phỏt hin nhng
tỏc ng quan trng i vi bỏo cỏo ti chớnh do nh hng ca cỏc mi quan
h v cỏc nghip v vi cỏc bờn hu quan v cỏc th tc nhn din, cũn
phn nỏy s trỡnh by thờm v loi bng chng ny.
on 23 IAS 24 "Thụng tin v cỏc bờn hu quan" yờu cu cỏc n v phi
cụng b cỏc thụng tin cn thit v bờn hu quan, ú l:
- S liu v khi lng cỏc nghip v, th hin bng giỏ tr hoc cỏc t l
% tng ng.
- Giỏ tr, hoc cỏc t l % tng ng ca cỏc khon mc cha thanh toỏn.
- Cỏc chớnh sỏch giỏ ó c ỏp dng.
Vỡ th, kim toỏn viờn cn phi chỳ ý n cỏc nghip v bt thng nh:
+ Cỏc giao dch cú cỏc iu khon nh khụng bỡnh thng v giỏ c,
iu kin thanh toỏn, hỡnh thc bo hnh
+ Cỏc nghip v phỏt sinh khụng hp lý.
+ Cỏc nghip v c x lý mt cỏch khỏc thng so vi cỏc nghp v
tng t.
+S lng hay giỏ tr giao dch ca mt s n v ln hn mt s n
v khỏc

kim toỏn. Nhng yu t nh hng n tớnh hiu lc ca bng chng kim
toỏn bao gm:
Nguyễn Thị Hơng Thảo Lớp Kiểm toán 43A
13
Đề án môn học
Loi hỡnh ca bng chng: Bng chng vt cht (Vớ d nh Biờn bn
kim kờ, cú c sau khi thc hin cụng vic kim kờ hay quan sỏt kim kờ)
v hiu bit ca kim toỏn viờn v cỏc lnh vc ca kim toỏn c xem l cú
tin cy cao hn bng chng bng li (vớ d nh bng chng thu thp qua
phng vn).
H thng kim soỏt ni b: Bng chng thu c trong iu kin h
thng kim soỏt ni b hot ng tt cú tin cy cao hn so vi bng chng
kim toỏn thu c trong iu kin h thng ny hot ng kộm hiu qu: H
thng kim soỏt ni b c thit k nhm ngn chn, phỏt hin cỏc sai phm
trong hot ng sn xut kinh doanh thng ngy trong n v. Trong mi
trng h thng kim soỏt ni b hot ng tt hn, kh nng tn ti sai phm
m h thng ni b khụng phỏt hin c s thp hn.
Ngun gc thu thp bng chng kim toỏn: Bng chng cú ngun gc
cng c lp vi i tng c kim toỏn thỡ cng cú hiu lc. Vớ d, bng
chng thu c t cỏc ngun c lp bờn ngoi (nh bng sao kờ ngõn hng,
Giy bỏo s d khỏch hng do ngõn hng gi n, xỏc nhn ca ngõn hng v
s d tin gi v cỏc khon cụng n, Hoỏ n mua hng...) cú tin cy cao
hn bng chng kim toỏn cú c nh khỏch hng cung cp (vớ d nh ti
liu k toỏn, ti liu thng kờ ban u liờn quan n hot ng c kim
toỏn).
S kt hp cỏc bng chng kim toỏn: Nu nhiu thụng tin cựng xỏc
minh cho mt vn thỡ s cú giỏ tr hn so vi mt thụng tin n l. Vớ d
nu s d trờn ti khon tin gi ngõn hng khp vi s d trờn Giy bỏo s
d khỏch hng do ngõn hng gi n cho n v c kim toỏn thỡ s liu
ny ỏng tin cy hn so vi khi ch cú thụng tin duy nht l s d trờn ti

i tng ny cú th s h hng trng yu i vi bỏo cỏo ti chớnh. Ngc
li, cỏc khon mc cú qui mụ nh nu cú sai phm thỡ khú nh hng trng
yu n bỏo cỏo ti chớnh.
Nguyễn Thị Hơng Thảo Lớp Kiểm toán 43A
15
Đề án môn học
Mc ri ro: Nhng i tng c th (khon mc, b phn, nghip
v...) c ỏnh giỏ l kh nng ri ro ln thỡ lng bng chng kim toỏn
phi thu thp cng nhiu v ngc li.
Khon mc cú mc ri ro cao khi h thng kim soỏt ni b hot ng
yu thng l khon mc vn bng tin. ú l do c im gn nh, d bin
th ca tin v s lng nghip v tin mt phỏt sinh vi mt ln, khú
kim soỏt nờn d cú sai phm phỏt sinh v tn ti. Khi ú phỏt hin c
a s sai phm, cn tng cng kim toỏn chi tit i vi khon mc v lng
bng chng thu c. Trong iu kin h thng kim soỏt n b hot ng
tt, khon mc d cú sai phm l khon mc hng tn kho. S d nh vy l
do vic kim kờ thc t hng tn kho rt tn kộm (v thi gian, cụng sc), nờn
ớt c kim kờ hn so vi tin mt v chng t cú giỏ. gim thiu ri ro,
kim toỏn viờn cn tng cng kim tra chi tit, v do ú tng lng bng
chng thu thp c.
Tuy nhiờn xột theo mt ngha no ú, kim toỏn viờn khụng cn quan tõm
n trỡnh trng thiu bng chng kim toỏn. Nu h khụng th thu thp c
bng chng v mt s vic quan trng, thỡ h cú th hon thnh y
nhng ngha v lut nh v chuyờn mụn ca mỡnh bng cỏch trỡnh by dố dt
bỏo cỏo kim toỏn ca mỡnh vỡ khụng bit chc. Th nhng tht l khụng bỡnh
thng i vi cụng ty khỏch hng khi khụng cú kh nng a ra nhng bng
chng xỏc ỏng d bin minh cho nhng s d trong cỏc ti khon.
Kim toỏn viờn cú ớt nht mt ngha v o c l s dng mt cỏch tt
nht nhng bng chng cú trong tay trỏnh phi dố dt. Kim toỏn viờn
cng s ng kh nng b thay th nu h chn cỏch cụng b mt mt bỏo

THễNG TIN NI XC NHN
Ti sn
Tin gi ngõn hng Ngõn hng
Nguyễn Thị Hơng Thảo Lớp Kiểm toán 43A
17
Đề án môn học
Khon phi thu
Phiu n phi thu
Hng tn kho gi trong cụng ty lu
kho
Giỏ tr bng tin ca bo him nhõn
th
Khỏch n
Ngi lp phiu
Cụng ty lu kho
Cụng ty bo him
Cụng n
Khon phi tr
Phiu n phi tr
Tr trc ca khỏch hng
Cm c phi tr
Trỏi phiu phi tr
Vn ch s hu
C phn ang lu hnh
Ch n
Ngi cho vay
Khỏch hng
Ngi cm c
Ngi gi trỏi phiu
Ngi gi s ng ký v i lý chuyn

bỏn hng, phiu nhp kho, xut kho, hoỏ n vn ti, s k toỏn... Phng
phỏp ny thng c tin hnh theo hai cỏch:
Th nht, t mt kt lun cú trc, kim toỏn viờn thu thp ti liu lm c
s cho kt lun m kim toỏn viờn cn khng nh. Vớ d: kim toỏn viờn
kim tra cỏc ti liu, h s phỏp lý v quyn s hu ti sn.
Th hai, kim tra cỏc ti liu ca mt nghip v t khi phỏt sinh n khi
vo s sỏch. Quỏ trỡnh ny cú th tin hnh theo hai hng:
-T chng t gc lờn s sỏch: khi mun chng minh rng nghip v phỏt
sinh ó c ghi s y .
-T s sỏch kim tra ngc v chng t gc: khi mun thu bng chng
kim toỏn v tớnh cú tht ca mi nghip v c ghi s.
K thut kim tra ti liu tng i thun tin do ti liu thng l cú sn,
chi phớ thu thp bng chng cng ớt hn cỏc k thut khỏc. Tuy nhiờn,
kim tra ti liu cng cú nhng hn ch nht nh. tin cy ca ti liu
minh chng, ph thuc vo ngun gc ca bng chng (hay s c lp ca ti
liu ca n v c kim toỏn), cỏc ti liu cung cp cú th b sa cha, gi
mo lm mt tớnh khỏch quan nờn cn cú s xỏc minh, kim tra bng cỏc
phng phỏp k thut khỏc. Bng chng kim toỏn kim toỏn thu c t k
thut ny gi l kiu mu ti liu chng minh.
Khi s dng k thut ny, kim toỏn viờn cn phõn bit quỏ trỡnh kim tra
vt cht v ti sn, nh tin mt, trỏi phiu cú giỏ... vi quỏ trỡnh kim tra cỏc
chng t nh phiu chi ó thanh toỏn v chng t hng bỏn... Nu ti liu
c kim toỏn l mt hoỏ n mua hng, khụng cú giỏ tr thanh toỏn nh
tin, thỡ bng chng ú l mt ti liu chng minh. i vi trỏi phiu, khi
cha c ký, nú l mt chng t, sau khi c kớ, nú l mt ti sn, sau khi
Nguyễn Thị Hơng Thảo Lớp Kiểm toán 43A
19
Đề án môn học
thanh toỏn, nú l mt chng t. K thut kim tra vt cht ỏp dng vi trỏi
phiu khi nú l mt ti sn, k thut kim tra ti liu ỏp dng khi phiu chi l