Phần 1 Khái quát chung về BHXH
I/ Tính t ấ t y ế u khách quan c ủ a BHXH .
Sự xuất hiện của các loại hình quỹ tương hỗ, đặc biệt l sà ự ra đời của
các loại hình bảo hiểm đã đánh dấu một bước quan trọng trong quá trình tồn
tại v phát trià ển của xã hội lo i ngà ười. Từ đây những nỗi lo toan phiền muộn
về các biến cố bất lợi xảy ra trong cuộc sống con người đã được giải tỏa. Con
người cảm thấy an to n hà ơn với sự giúp đỡ của các công ty, các tổ chức
BHXH. Hoạt động của loại hình n y à đã đem lại chỗ dựa vững chắc cho cuộc
sống của người lao động, cho sự ổn định hoạt động của các doanh nghiệp, tổ
chức v các công ty. Có thà ể thấy rằng sự xuất hiện của BHXH l nhu cà ầu tất
yếu khách quan v l nhu cà à ầu của cuộc sống của người lao động.
Xét từ phía người lao động: Trong quá trình sản xuất kinh doanh, người lao
động luôn gặp phải những rủi ro mang tính khách quan như: ốm đau, tai nạn
lao động hoặc mắc các bệnh nghề nghiệp gây ra l m cho hà ị mất khả năng lao
động tạm thời hoặc vĩnh viễn, dẫn đến nguồn thu nhập của họ bị giảm đi hoặc
không còn nữa; hoặc người lao động bị chết trong khi con cái đang tuổi vị
th nh niên, bà ố mẹ gi không nà ơi nương tựa; hoặc về gi không còn khà ả năng
lao động để có thu nhập từ tiền lương, tiền công, hơn thế nữa bệnh tật ốm
đau lại xảy ra thường xuyên hơn gây nhiều khó khăn cho người lao động.
Những rủi ro n y không chà ỉ l m già ảm thu nhập của người lao động m cònà
l m già ảm nguồn lực t i chính cà ủa họ v gia à đình do các chi phí mới phát sinh
như: chi phí khám chữa bệnh, chi phí chăm sóc, phục hồi sức khỏe, chi phí
mai táng. Do đó cuộc sống của người lao động trong ho n cà ảnh n y l rà à ất khó
khăn v giúp à đỡ về mặt t i chính l rà à ất cần thiết, có ý nghĩa vô cùng quan
trọng.
Xét từ phía doanh nghiệp: Trong nền kinh tế thị trường mối quan hệ giữa giới
chủ v thà ợ l mà ối quan hệ chặt chẽ, r ng buà ộc nhau bởi quyền lợi v tráchà
nhiệm của mỗi bên. Các doanh nghiệp vừa phải tạo điều kiện l m vià ệc tốt cho
người lao động, phải trả công cho họ vừa phải có trách nhiệm giúp đỡ khi họ
không may gặp phải rủi ro trong quá trình lao động như: tai nạn lao động, ốm
đau. Chính các chi phí phát sinh n y l m à à ảnh hưởng đến tình hình t i chínhà

II/ Các đố i t ượ ng c ủ a BHXH
Để có được sự nhận biết đúng đắn, đầy đủ về một loại bảo hiểm n oà
đó, trước hết chúng ta phải xem xét đến các khái niệm cơ bản của chúng như:
đối tượng được tham gia, đối tượng được bảo hiểm, đối tượng hưởng thụ
quyền lợi bỏa hiểm. đối vơi BHXH việc nhận biết các đối tượng n y khôngà
khó, tuy nhiên vẫn có nhiều người nhầm lẫn giữa đối tượng v à đối tượng
tham gia BHXH , họ cho rằng đối tượng của BHXH l ngà ười lao động. Thực
ra, trong BHXH thì đối tượng của nó chính l thu nhà ập của người lao động.
Bởi lẽ, khi người lao động gặp sự cố hoặc rủi ro thì họ bị giảm hoặc mất khả
năng lao động dẫn đến thu nhập bị giảm hoặc mất hẳn, do đó, tại thời điểm
ấy họ mong muốn có một khoản tiền nhất định để chi trả cho các nhu cầu thiết
yếu cũng như các nhu cầu mới phát sinh. Còn người lao động trong quan hệ
BHXH vừa l à đối tượng tham gia, vừa l à đối tượng được bảo hiểm, họ cũng
l à đối tượng được hưởng quyền lợi BHXH (chiếm phần lớn trong các trường
hợp phát sinh trách nhiệm BHXH). Đối tượng tham gia BHXH không chỉ có
người lao động m còn có cà ả người sử dụng lao động v Nh nà à ước. Sở dĩ
người sử dụng lao động tham gia v o BHXH l vì ph n hà à à ọ thấy được lợi ích
thiết thực khi đã tham gia BHXH, một phần l do sà ự ép buộc của nh nà ước
thông qua các văn bản qui phạm pháp luật. đối với nh nà ước thì lại khác, họ
tham gia BHXH với hai tư cách l chà ủ sử dụng lao động đối vơi tất cả công
nhân viên chức v nhà ững người hưởng lương từ Ngân sách Nh nà ước: tư
cách thứ hai l ngà ười bảo hộ cho quỹ BHXH m cà ụ thể l bà ảo hộ giá trị cho
quỹ BHXH, bảo hộ cho sự tăng trưởng của quĩ nhằm tạo sự ổn định cho quĩ
v sà ự ổn định về mặt xã hội.
Đối tượng được bảo hiểm trong quan hệ BHXH ngo i ngà ười lao động
còn có người sử dụng lao động. Bởi vì, khi người lao động gặp rủi ro thì
người sử dụng lao động phải có trách nhiệm giúp đỡ. Điều n y có nghà ĩa l hà ọ
phải bỏ ra một khoản chi phí cho người lao động, nhưng thực tế chi phí n yà
nhanh chóng được cơ quan BHXH ho n trà ả lại.
Đối tượng được hưởng quyền lợi BHXH l ngà ười lao động trong

nâng cao năng suất lao động v hià ệu quả kinh tế.
+ Gắn bó lợi ích giữa người lao động v ngà ười sử dụng lao động, giữa
người lao động với xã hội. Thông qua BHXH những mâu thuẫn giữa người lao
động như mâu thuẫn về tiền lương, thời gian lao động ...sẽ được điều hòa và
giải quyết. Đặc biệt l cà ả hai giới n y à đều thấy được nhờ có BHXH mà
mình có lợi v à được bảo vệ. Từ đó l m cho hà ọ hiểu nhau v gà ắn bó lợi ích
với nhau. Còn đối với Nh nà ước v xã hà ội thì chi cho BHXH l khoà ản chi rất
nhỏ (vì chỉ mang tính chất hỗ trợ), nhưng lại đem lại hiệu quả rất cao trong
đảm bảo ổn định trong đời sống của người lao động v gia à đình họ, góp phần
ổn định sản xuất v kinh tà ế xã hội.
IV/ Tính ch ấ t c ủ a b ả o hi ể m xã h ộ i.
Sự ra đời của BHXH gắn liền với đời sống của người lao động do đó
BHXH có một số tính chất cơ bản sau:
+ Mang tính tất yếu khách quan trong đời sống xã hội.
+ BHXH có tính ngẫu nhiên, phát sinh không đồng đều theo thời gian và
không gian. Những rủi ro trong BHXH đã hình th nh nên tính chà ất ngẫu nhiên
của nó. Bởi lẽ các rủi ro được áp dụng các BHXH đều không thể lường trước
được, các rủi ro n y xà ảy ra một cách bất thường. Chính vì vậy m khôngà
phải tất cả người lao động của một tổ chức hay l tà ất cả các tổ chức đều phải
chịu chung một hay nhiều rủi ro cùng một lúc.
+ BHXH vừa mang tính kinh tế, vừa có tính xã hội v cà ả tính dịch vụ.
Tính kinh tế của BHXH được thể hiện thông qua cơ chế tạo lập v sà ử dụng
quỹ BHXH. Quỹ BHXH muốn được hình th nh, bà ảo to n v tà à ăng trưởng thì
nhất thiết phải có sự đóng góp t i chính cà ủa tất cả các bên liên quan. Mức
đóng góp của các bên được xác định rất cụ thể dựa trên nguyên tắc hoạt động
của bảo hiểm xã hội l là ấy số đông bù số ít, do thực chất mức đóng góp của
mỗi người lao động l không à đáng kể so với mức họ được hưởng. Xét dưới
góc độ kinh tế thì người sử dụng lao động cũng được lợi rất nhiều trong quan
hệ BHXH khi tham gia BHXH họ sẽ không phải chi trả các chi phí cho người
lao động bị giảm hoặc mất khả năng lao động. Còn về phía Nh nà ước thì

vì mục đích kiếm lời, đồng thời nó cũng phụ thuộc v o trình à độ
phát triển kinh tế, xã hội v à điều kiện lịch sử trong từng thời kỳ của
mỗi quốc gia. Khi nền kinh tế ng y c ng phát trià à ển thì c ng có nhià ều
chế độ BHXH được thực hiện, v bà ản thân từng chế độ cũng được
áp dụng rộng rãi hơn, nhu cầu thỏa mãn về BHXH của người lao
động c ng à được nâng cao. Mặt khác, khi nền kinh tế phát triển thì
mức thu nhập của người lao động c ng cao v hà à ọ c ng có khà ả năng
tham gia v o nhià ều chế độ BHXH.
- Một mặt, quỹ BHXH mang tính tiêu dùng ng y c ng à à được thể hiện
thông qua các mục tiêu, mục đích của nó l chi trà ả cho các chế độ
BHXH. Nhưng mặt khác nó lại mang tính dự trữ vì thông thường,
khi người lao động đống góp v o quà ỹ BHXH thì họ không được quỹ
n y chi trà ả ngay khi gặp rủi ro m phà ải có thời gian dự bị.
- Hoạt động của quỹ BHXH đặt ra yêu cầu v hình th nh tà à ất yếu chế
độ tiết kiệm bắt buộc của xã hội v ngà ười lao động d nh cho à ốm
đau, hưu trí. Đó cũng l quá trình phân phà ối lại thu nhập của cá
nhân v cà ộng đồng.
3. Nguồn hình th nh quà ỹ BHXH
Quỹ BHXH được hình th nh chà ủ yếu từ các nguồn sau:
+Sự đóng góp của người lao động
+Sự đóng góp của người sử dụng lao động
+Sự đóng góp v hà ỗ trợ của Nh nà ước
+Thu từ các nguồn khác
Đối với phần lớn các nước trên thế giới thì quỹ BHXH đều được hình
th nh tà ừ các nguồn trên. Tuy nhiên tùy từng điều kiện, ho n cà ảnh lịch sử của
từng quốc gia m tà ỉ lệ đóng góp giữa các bên, mức độ đóng góp của từng bên,
mức độ can thiệp của Nh nà ước, hay phương thức đóng góp sẽ khác nhau.
Về phương thức đóng góp v o quà ỹ BHXH của người lao động và
người sử dụng lao động hiện nay còn có hai quan điểm.Việc xác định mức
đóng góp phải căn cứ v o mà ức lương cá nhân v quà ỹ lương của cơ quan,

BHXH. Chính vì vậy,việc xác định phí BHXH l rà ất phức tạp, nó phụ thuộc
v o rà ất nhiều yếu tố khác nhau: cơ cấu lao động theo độ tuổi, đặc điểm cấu